Hakim

ጠፍንጎ የሚይዝ ራስ ምታት መነን (ስሟ የተቀየረ) የ30 ዓመት ወጣት የሥራ ሰው ናት። እንዲህ ስትል ታብራራለች። «ጭንቅላቴን ጨምዶ ያስረኛል ፤ እንደታሰረ ዓይነት ስሜት ይሰማኛል። በጠቅላላ ጭንቅላቴ የታሰረ ስሜት ነው የሚሰማኝ። ለይቶ የሚያመኝ ቦታ የለም። በጠቅላላ ቆስሏል። ግራና ቀኝ ክፍሎችን በአንድ ላይ ጠፍንጎ ነው ዕድሜ ልኬን የያዘኝ።» እያለች ትተርክልኛለች። በመሐል እረፍት እንድታደርግ በሚል፣ በጥያቄ አሳረፍኳት። «የሕመሙን ደረጃ እና ተያያዥ ምልክቶች ብትገልጪለኝ?» «ውይ፣ ዶክተር፣ ሕመሙማ እንደሌሎቹ ቢሆን ይኸን ዓመት ሲቆይ እኔም ዝም አልለውም ነበር። ማለቴ፣ መካከለኛ ነው። ብርሃን ወይም ድምፅን አይወድም። ይመስገን፣ እስካሁን ምንም ዓይነት የማቅለሽለሽ ወይም ማስመለስ ምልክት አምጥቶብኝ አያውቅም። ሥራ በመሥራት አለያም በመንቀሳቀስ የሚባባስ አይደለም። በራስ ቅሌ ላይ የመከካም እና የመንሰፍሰፍ ስሜት አለው፣ አልፎ አልፎ። በተለይ በእጅ ሲዳበስ የሕመሙ ስሜት ይሰማኛል። ባለቤቴ እራሱ ሲነካኝ አልችልም። እንዳውም በዚህ ቅር ሳይሰኝብኝ አይቀርም..... ይኸው ነው፤ ሌላ ምንም ችግር የለብኝም።» ጥያቄ የምትወድ አይመስልም። «ደግመህ አጠይቀኝ» የሚል ዓይነት ማጠቃለያ ነው የሰጠቺኝ። እሺ ብዬ ምርመራዬን ቀጠልኩ። አሁን የምፈልገው፣ ጭንቅላቷንና አንጎሌን በመታያ መታየት ነው፣ ብላ ጠንከር ያለ ትዕዛዝ ተነፈሰች። «አሁን ያልሺኝ ምርመራ አያስፈልግሽም። ችግሩ የነርቭ ሕመም ነው።» «ዶክተር፣ ያለ ምርመራ ሕመም ይታወቃል እንዴ?» አለችኝ። ሕመሟን ነገርኳት። እንዴት መታከም እንዳለባት ሐሳቤን አቀረብኩላት። ለማስረዳት ሞከርኩኝ። የተዋጠላት አይመስለኝም። «CT scan ካልታየሁ አለች።» «ያስፈልገኛል።» «አያስፈልግሽም።» ክርክሩ ቀጠለ። ከቀናት በኋላ መጣች። «ጠፋሽ?» አልኳት። «አንተ እምቢ ስላልከኝ CT scan ተነስቼ መጣሁ። ውጤቱ ግን “Normal” ይላል። ይኸ እንዴት ይሆናል?» አለቺኝ። ችግሩ ውስብስብ ነው። አንዳንዴ በሕክምና መድረክ፣ ከሕመሙ በላይ ታካሚዎች ያስቸግራሉ። እንደዚህ ያሉ ታካሚዎችን ወጥ በሆነ መንገድ ካልተስተናገዱ፣ አሁን ያለው investigation malpractice መመለሻ ወደ ሌለው ውጥንቅጥ ችግር ይከትላል። ብዙ ክፍተት አለ፤ ከታካሚውም፣ ከሐኪሙም። ታካሚዎች ሐኪሙን፣ «ይኸን ምርመራ አድርግልኝ» ብለው የሚጥሉ አሉ። አንዳንዴ እንደ ሕክምና በመቁጠር፣ አላስፈላጊ ምርመራዎችን በታካሚው ከልክ ያለፈ ፍላጎት ይደረጋል። ነገር ግን በጣም አደገኛ የሆኑ ምርመራዎችን ወጥ በሆነ መንገድ፣ እና የማያስፈልጋቸው ታካሚዎች ምንም እንኳ ፍላጎት ቢኖራቸውም፣ ትክክለኛውን ለማስረዳት እንሞክር። ምርመራ እና ሕክምና ያለን አረዳድ ግንዛቤ ይፈልጋል። በየትኛውም ምርመራ የማይገኙ ሕመሞች አሉ። የራሳቸው የማወቂያ ጥበብን ሕክምና ሰጥቶናል። ውስብስብ የምርመራ ሂደትን የሚጠይቁ ሕመሞች አሉ። በቀላሉ በማየት ብቻ የሚታወቁ ሕመሞች ብዙ ናቸው። CT scan ካልታየን፣ የተመረመርን እና ሕመማችን የሚ ማይገኝልን የሚመስለን ብዙዎች ነን። እንወቅ እንተማመን እንታከም። ከ150-200 የሚደርሱ የራስ ምታት ዓይነቶች ሲኖሩ ፣ በጣም ብዙ ሕመሞች ራስ ምታትን የጋራ መገለጫ ያደርጋሉ። ራስ ምታት የብዙ ቀላልና ከባድ ሕመሞች የጋራ ምልክት ነው። ከቀላሉ ጉንፋን እስከ ከባዱ የአንጎል እጢ ፣ ራስ ምታት ሕመም ይፈጥራሉ። በዓለም ላይ 1.8 ቢሊዮን (26% የአለምን ህዝብ) የሚጠጉ ሰዎች ሕመሙ አለባቸው። Tension-Type Headache (TTH) ቀዳሚ የራስ ምታት ዓይነት ነው። Tension-Type Headache ይታከማል። ይምጡ ፤ ይታከሙ። References 1) Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). Cephalalgia. 2018;38(1):1–211. � ICH D-3 2) Daroff RB, Jankovic J, Mazziotta JC, Pomeroy SL, eds. Bradley’s Neurology in Clinical Practice. Elsevier. Use the edition available to you and add the corresponding volume/chapter/pages. 3) doi: 10.1186/s10194-025-02142-9. PMID: 41057756; PMCID: PMC12502191. ዶ/ር መስፍን በኃይሉ: የአንጎል ፣ ህብረ-ሰረሰር እና ነርቭ-ዘንግና ጡንቻ ህክምና ስፔሻሊስት @HakimEthio