Hakim

ዶክተር፣ ውሻ ሊነክሰኝ ሲያሳድደኝ… አንድ የ26 ዓመት ወጣት በከፍተኛ ጭንቀት ውጥ ሆኖ መጣ። ችግር የሆነበት ትንሽ አልኮል እንደቀመሰ ወዲያውኑ ማስታወክ ነበር። ለዚህም የጉበት፣ የኩላሊት፣ የቆሽት፣ የታይሮይድ፣ የኤሌክትሮላይት ምርመራዎችን ጨምሮ ተደጋጋሚ የሆድ አልትራሳውንድ ተመርምሮ ነበር፤ ነገር ግን ሁሉም ውጤቶቹ ምንም በሽታ አላሳዩም። [የሕክምና ታሪኮች #38] ታካሚው ሁኔታውን እንዲህ ሲል ገለጸልኝ፦ "ዶክተር፣ የምኖረው በቆላማ አካባቢ ነው፤ ከጓደኞቼ ጋር ሆኜ ጥቂት ቢራ መጠጣት የእኛ የጋራ መዝናኛ ነው። ነገር ግን አንድ ጠርሙስ እንኳ ሳልጨርስ ከፍተኛ የማቅለሽለሽ ስሜት ይሰማኛል ወዲያው ፊቴ በርበሬ ይመስልና፣ መጨረሻዬም ማስታወክ ነው፣ ይህን ግዜ የሚመጣው የሆድ ቁርጠት መፈጠሬን ነው የሚያስጠላኝ አለኝ። አንዳንዴ በጣም ስናደድም እንዲሁ ያደርገኛል ብሎ ትክዝ አለ። የአካል ምርመራው ምንም ነገር አልጠቆመኝም፣ ግራ ተጋባሁና አንዲት ቀላል ጥያቄ ጠየቅኩት፦ "አልፎ አልፎ የቆዳ ማሳከክ ወይም ሽፍታ አለህ አልኩት?" በዚህ ጊዜ የጠፋው ቁልፍ መረጃ ተገኘ፦ "አዎ አለ አይኑን እያፍጠጠ! ለመጀመሪያ ጊዜ ያስተዋልኩት ውሻ ሲያሳድደኝ ነበር። በጥቂት ደቂቃዎች ሩጫ መላ ሰውነቴ በከፍተኛ ሁኔታ ማሳከክ ጀመረ፣ ከዛ ቆዳዩ አደበደበ። እረ እንደውም ሊያስታውከኝ ሲል ራሱ በጣም ነው ሚያሳክከኝ። ይህ የምፈልገው ወሳኝ መረጃ ነበር። ሌላ ችግር አለመኖሩን ለማረጋገጥ የጨጓራ ኢንዶስኮፒ ምርመራ ስሰራለት በተደጋጋሚ ማስታወክ ምክንያት የመጣ መጠነኛ የጨጓራ መቆጣት እንጂ ሌላ ችግር አላሳየም። የመቅኔ ምርመራውም የተለየ የደም ሴሎች ችግር አላሳየም። ምንም እንኳን የበሽታውን መንስኤ ለማረጋገጥ የሴረም ትሪፕታሴ (serum tryptase) ምርመራ በአቅም እጥረት ምክንያት ባይደረግም፣ የታካሚው ምልክቶች የበሽታውን ምንነት ለመረዳት በጣም ወሳኝ ነበሩ። ለታካሚውም የዚህ የረዥም ጊዜ ችግሩ መንስኤ ሊሆን የሚችለውን ካብራራሁለት በሁላ። ተገቢውን መድኃኒት በመውሰድ እና አባባሽ ሁኔታዎችን በመለየት እና በማስወገድ በሽታውን መቆጣጠር እንደሚቻል አብራራሁለት። እና አልኮል እንዴት ነው? ብሎ ሲጠይቅ ፈገግ ብዬ፣ “እረረረረ የትኛው ዘፋኝ ነበር እሱን እንዳጨርሰው የሚለው… አልኮል ግምኛ ነው….ለአንተ በሽታ መቀስወስ ዋንኛ ምክኒያት ነው“ ቁልፍ መልእክት፣ Mast Cell Activation Syndrome (MCAS) የማስት ሴል አክቲቬሽን ሲንድረም ማለት የማስት ሴሎች (የሰውነት በሽታ ተከላካይ ሕዋሳት) ያለአግባብ በመነቃቃት እንደ ሂስታሚን እና ትሪፕታሴ ያሉ ኬሚካሎችን ከመጠን በላይ እንዲለቀቁ የሚያደርግ የጤና እክል ሲሆን፣ ይህ ሁኔታ በተደጋጋሚ የቆዳ መቅላት፣ ማሳከክ፣ የሆድ ህመም፣ ማስታወክ ፣ ትንፋሽ ማጠር፣ ማዞር እና ከፍተኛ አለርጂ የመሳሰሉ ምልክቶችን በሰውነት ላይ ያስከትላል። እንደ አልኮል፣ አንዳንድ ምግቦች፣ መድኃኒቶች፣ የአየር የሙቀት መጠን መጨመር፣ ኢንፌክሽኖች ወይም ጭንቀት ባሉ የተለያዩ ቀስቃሽ ምክንያቶች የሚከሰተው ይህ በሽታ፣ በክሊኒካዊ ግምገማ እና የላቦራቶሪ ምርመራዎች የሚታወቅ ሲሆን፣ ህክምናውም ቀስቃሽ ነገሮችን ማስወገድን፣ እና እንደ ሂስታሚን እንዲሁም ትሪፕታሴን ያሉ ኬሚካሎችን የሚቀንሱ መድኃኒቶችን በመጠቀምን በሽታውን መቆጣጠር ይቻላል። Segenet Bizuneh Internist, GI/Hepatology fellow St. Paul's Hospital Millennium Medical College - SPHMMC @HakimEthio