Ethiopian Public Health Institute | የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት

ኢትዮጵያ በወረርሽኝ ምላሽና በዲጂታል ጤና ያካበተችውን ተሞክሮ ለአፍሪካ በማካፈል የአህጉሩን የጤና ትብብር ለማጠናከር ጥሪ አቀረበች ----------------------------- ከ23 በላይ የአፍሪካ ሀገራትን የወከሉ 46 ተሳታፊዎችን ያካተተ የአፍሪካ በሽታ መከላከልና መቆጣጠር ማዕከል (Africa CDC) የልዑካን ቡድን የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩትን በመጎብኘት በሀገሪቱ የበሽታ መከላከል፣ የወረርሽኝ ዝግጅትና ምላሽ እንዲሁም የዲጂታል ጤና ሥርዓቶች ዙሪያ ያለውን አቅምና ተሞክሮ ተመልክቷል። ልዑካኑ በተቋሙ የሚከናወኑ ሥራዎችን በመመልከት የሕብረተሰብ ጤና ድንገተኛ አደጋዎች ኦፕሬሽን ማዕከል (PHEOC) አሠራርን ለማጠናከር የሚያግዝ የትግበራ ሰነድ (Roadmap) ለማዘጋጀት የሚረዱ ልምዶችን ለመቅሰም የመጡ ሲሆን፣ ከኢንስቲትዩቱ ያገኙትን ተሞክሮ በየሀገራቸው በመተግበር የአፍሪካን የጤና ደህንነት ለማጠናከር እንደሚጠቀሙበት ይጠበቃል። የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር መሳይ ኃይሉ ልዑካኑን በተቋሙ በመቀበል ባስተላለፉት የእንኳን ደህና መጡ መልእክት፣ ኢንስቲትዩቱ ከ2025 ዓ.ም. (እ.ኤ.አ.) ጀምሮ በሕብረተሰብ ጤና ድንገተኛ አደጋዎች፣ በላቦራቶሪ እና በዳታ ሥርዓቶች የልህቀት ማዕከል (Center of Excellence) ለመሆን ሰፊ ሥራዎችን እያከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። ዶ/ር መሳይ በመሠረተ ልማት፣ በአሠራር ሥርዓት እና በሰው ኃይል ልማት ዙሪያ የተገኙ ልምዶችን እንዲቀስሙ፣ ከባለሙያዎች ጋር እንዲወያዩ እና ጥያቄዎቻቸውን በነፃነት እንዲያቀርቡ ጋብዘዋቸዋል። የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር መልካሙ አብቴ በበኩላቸው፣ ኢትዮጵያ በበሽታ መከላከልና በወረርሽኝ ምላሽ ያካበተችውን ሰፊ ተሞክሮ በማብራራት፣ በተለይም ኮቪድ-19ን እና በቅርቡ በደቡብ ኢትዮጵያ የተከሰተውን የማርበርግ ቫይረስ ወረርሽኝ በአጭር ጊዜ መቆጣጠሯ የሀገሪቱን ጠንካራ የምላሽ አቅም እንደሚያሳይ ገልጸዋል። ድንበር ተሻጋሪ በሽታዎችን በአንድ ሀገር ብቻ መቆጣጠር እንደማይቻል ያስገነዘቡት ዶ/ር መልካሙ፣ ኢትዮጵያ በወረርሽኝ ምላሽና በዲጂታል ጤና ሥርዓት ያካበተችውን ተሞክሮ ለአፍሪካ ሀገራት በማካፈል የአህጉሩን የጤና ትብብርና የጋራ ዝግጅት አቅም ማጠናከር ወሳኝ መሆኑን አስገንዝበዋል። በጉብኝቱ ወቅት በPHEOC የሰው ኃይል ካርታና ምደባ ሥራዎች ላይ ወ/ሪት ኤቢሴ አቦሴ፣ በኢትዮጵያ የPHEM ሥርዓት እድገትና የልህቀት ማዕከል ግቦች ላይ አቶ መስፍን እንዲሁም ሌሎች ባለሙያዎች በዲጂታላይዜሽን ሂደት፣ በe-PHEM፣ DHIS2፣ EIOS እና THDF የመረጃ ሥርዓቶች እንዲሁም በሀገር በቀል የስጋት ግምገማ፣ የፕሮጀክት አስተዳደርና የአቅርቦት ሰንሰለት ሞጁሎች ዙሪያ ለልዑካኑ ዝርዝር ገለጻ አድርገዋል። ኢንስቲትዩቱ በዲጂታል ቴክኖሎጂ የተደገፈውን የድንገተኛ ጤና ሁኔታ ኦፕሬሽን ማዕከል (EOC)፣ ከማዕከል እስከ ማህበረሰብ ደረጃ የተዘረጋውን የበሽታ ክትትል ሥርዓት፣ በድንበር አካባቢዎች የሚከናወኑ የቅድመ መከላከልና ቁጥጥር ሥራዎች እና ከ2,447 በላይ የሰለጠኑ የፊልድ ኤፒዲሚዮሎጂ ባለሙያዎች የሚያከናውኑትን የሕዝብ ጤና ተግባራት ለልዑካኑ አስተዋውቋል። የAfrica CDC ልዑካን ቡድን የኢትዮጵያን የወረርሽኝ ዝግጅትና ምላሽ ሥርዓት፣ የዲጂታል ጤና አቅም እና የባለሙያ ግንባታ ተሞክሮ በአፍሪካ ሀገራት መካከል ለልምድ ልውውጥና ለተግባራዊ አፈፃፀም እጅግ ጠቃሚ መሆኑን የገለፁ ሲሆን፣ ጉብኝቱ በአፍሪካ የጤና ደህንነትን ለማጠናከር፣ የቴክኒክ ትብብርን ለማስፋት እና የጋራ የወረርሽኝ ዝግጅትና ምላሽ አቅምን ለማሳደግ ጠቃሚ እርምጃ መሆኑ ጠቁመዋል። Ethiopia Urges Stronger Continental Health Collaboration, Shares Pandemic Response and Digital Health Expertise The Ethiopian Public Health Institute (EPHI) welcomed 46 delegates from 23 African countries, visiting through the Africa CDC, to exchange experiences and strengthen continental collaboration on public health emergency preparedness and response. The study visit focused on Ethiopia's achievements in disease surveillance, epidemic preparedness, emergency operations, and digital health systems, providing practical insights to support the development of stronger Public Health Emergency Operations Centers (PHEOCs) across Africa. EPHI Director General Dr. Mesay Hailu in his welcome note, reaffirmed the Institute's vision of becoming a regional Center of Excellence in public health emergency research, laboratory services, and digital health systems. Deputy Director General Dr. Melkamu Abte emphasized that cross-border health threats require coordinated continental action, highlighting Ethiopia's successful response to COVID-19 and the Marburg virus as evidence of the country's resilient emergency response capacity. Technical sessions showcased Ethiopia's innovative public health systems, including e-PHEM, DHIS2, EIOS, and THDF, alongside workforce development, risk assessment, project management, and supply chain solutions that are strengthening national health security. The delegation also toured EPHI's digitally integrated Emergency Operations Center (EOC), nationwide surveillance network, border health services, and learned about Ethiopia's network of more than 2,447 trained field epidemiologists. The visiting delegates commended Ethiopia's remarkable progress, describing the country's experience as a valuable model for enhancing pandemic preparedness, digital health transformation, and health security across Africa.