Mashalli
رفتن به کانال در Telegram
Azərbaycan iqtisadiyyatı barədə maraqlı faktlar və fikirlər. Əlaqə üçün: @tgramana
نمایش بیشتر1 876
مشترکین
-324 ساعت
-17 روز
-2130 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
اوت '26
اوت '26
+31
در 2 کانالها
ژوئیه '26
+55
در 2 کانالها
Get PRO
ژوئن '26
+26
در 2 کانالها
Get PRO
مه '26
+22
در 2 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+15
در 3 کانالها
Get PRO
مارس '26
+45
در 4 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+22
در 3 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+26
در 2 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+14
در 3 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+14
در 3 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+22
در 2 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+31
در 4 کانالها
Get PRO
اوت '25
+34
در 3 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+16
در 2 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+9
در 3 کانالها
Get PRO
مه '25
+27
در 3 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+30
در 3 کانالها
Get PRO
مارس '25
+28
در 5 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+30
در 4 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+54
در 5 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+37
در 4 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+44
در 2 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+46
در 3 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+28
در 2 کانالها
Get PRO
اوت '24
+30
در 2 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+17
در 2 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+23
در 3 کانالها
Get PRO
مه '24
+37
در 4 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+45
در 4 کانالها
Get PRO
مارس '24
+48
در 4 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+62
در 9 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+93
در 4 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+54
در 3 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+31
در 4 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+31
در 5 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+34
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+21
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+57
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+35
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+45
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+118
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+56
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+30
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+52
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+41
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+28
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+37
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+51
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+86
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+31
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+38
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+81
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+34
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+44
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+18
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+20
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+20
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+37
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+42
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+48
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+68
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+31
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+20
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+39
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '21
+51
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '21
+46
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '21
+54
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '21
+205
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '20
+1 598
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 28 اوت | +1 | |||
| 27 اوت | 0 | |||
| 26 اوت | 0 | |||
| 25 اوت | 0 | |||
| 24 اوت | +1 | |||
| 23 اوت | +1 | |||
| 22 اوت | +1 | |||
| 21 اوت | +1 | |||
| 20 اوت | +1 | |||
| 19 اوت | +2 | |||
| 18 اوت | +1 | |||
| 17 اوت | +1 | |||
| 16 اوت | +1 | |||
| 15 اوت | +1 | |||
| 14 اوت | +1 | |||
| 13 اوت | +2 | |||
| 12 اوت | +2 | |||
| 11 اوت | +2 | |||
| 10 اوت | +1 | |||
| 09 اوت | +1 | |||
| 08 اوت | +1 | |||
| 07 اوت | +2 | |||
| 06 اوت | +1 | |||
| 05 اوت | +1 | |||
| 04 اوت | 0 | |||
| 03 اوت | +1 | |||
| 02 اوت | +2 | |||
| 01 اوت | +2 |
پستهای کانال
Son iki-üç həftəni xəstəxanada və evdə keçirtdiyim üçün hər axşam bu və ya digər filmə/youtube-videoya baxıram (xəstəxanada olduğum vaxtda günə 1 film, ən azı 1 seriya və 1 iki-üç saatlıq Youtube video). Hiss etdim ki, azərbaycan dilində olan kontenti tapa bilmirəm. Bu dövrdə baxdığım azərbaycandilli Youtube-kanallar bunlardır:
- Kandar - bu kanala çoxdan abunə olmuşam, amma nəsə cəlb etməyib (Hilal Baydarovun 4 saatlıq müsahibəsinə baxmaq heç həvəsli deyildim). Amma xəstəxanada qalanda elə bir gündə iki müsahibəyə - Dj Fateh və Mübariz Əsgərova baxdım. Düzdür bəllidir ki, jurnalistlər ilə müsahibədə aparıcı senzura və s. dair nəsə sual verməyəcək (bura Azərbaycandır və hamımız hər şeyi başa düşürük), amma iki maraqlı buraxılış idi. Tədricən digərlərinə də baxacağam;
- Lamiye Blue-Fox - bizim oxu siyahımız heç vaxt üst-üstə düşməyəcək, amma ən azı mövcud trendlər (müəllif tez-tez indi populyar olan və s. haqqında danışır) və ümumiyyətlə fərqli ədəbiyyat haqqında məlumat verir. Ən azı bu və ya digər əsər haqqında məlumatlı oluram və artıq sonradan oxuyub/oxumamağa dair qərar verirəm;
- Content TV - bu kanalda çıxan Çənə podkast əsasən repə və s. həsr olunub. Düzünü desəm müasir repdən heç məlumatlı deyiləm, amma kanalda olan replə yalnız cüzi əlaqəsi olan bir neçə videoya baxmışam. Misal üçün, bir-iki gün əvvəl Emil Quliyev ilə müsahibəyə baxmışdım, bundan əvvəl İlkin Həsəni, Emin Əfəndi, Kamran Həsənli və s.
Vəssalam. Düzdür parallel olaraq bəzi digər Youtube-kanallarda ayrı-ayrı videolara baxmışam (misal üçün, hətta "Pələng" kanalından Kür çayı üzrə səyahətə (başqa heç bir videosuna baxmaq niyyətim belə yoxdur), Vuvuzela Media üzrə müsahibələr, Fərhad Pərvizi (o da əgər müsahibə səs-küy yaratdısa. Bu günə kimi deyəsən 2 videoya baxmışam)), amma ümumən başqa nəsə bilmirəm. Əgər maraqlı azərbaycandilli Youtube-kanal bilirsinizsə, məsləhət görün.
| 2 | O gün danışdığım mövzuya dair bu gün daha bir məqalə ilə tanış oldum. Elə müvafiq essedə istinad verilən Ha-Joon Chang-in "Breaking the mould: an institutionalist political economy alternative to the neo-liberal theory of the market and the state" ("Mövcud çərçivədən kənara çıxmaq: bazarın və dövlətin neoliberal nəzəriyyəsinə institusionalist siyasi iqtisad alternativi") məqaləsi idi. Müəllifin əsas fikri elə qeyd etdiyim essedə ifadə olunmuşdu - yəni azad bazarın yaranması üçün də dövlət lazımdır.
Məqalədə ən maraqlı tərəfi müəllifin göstərdiyi nümunələrdir. Misal üçün, o qeyd edir ki, "many neo-liberal economists, who criticise minimum wages and ‘excessively’ high labour standards in the advanced countries as unwarranted state interventions that set up artificial entry barriers into the labour market, do not regard the heavy restrictions on immigration that exist in these countries as a state intervention (and indeed many of them will support stringent immigration control)" ("İnkişaf etmiş ölkələrdə minimum əməkhaqqını və “həddindən artıq” yüksək əmək standartlarını əmək bazarına süni giriş maneələri yaradan, əsassız dövlət müdaxilələri kimi tənqid edən bir çox neoliberal iqtisadçı bu ölkələrdə mövcud olan immiqrasiyaya dair ciddi məhdudiyyətləri dövlət müdaxiləsi hesab etmir (hətta onların bir çoxu sərt immiqrasiya nəzarətini dəstəkləyir").
Əslinə qalsa elə immiqrasiyaya dair məhdudiyyətlər elə əmək bazarına təsir edən ən əsas məhdudiyyətlərdən biridir. Belə ki, məntiqlə neo-liberallar immiqrasiya məhdudiyyətlərinə qarşı çıxış etməlidirlər, çünki immiqrasiya nəticəsində əməkhaqqı səviyyəsi aşağı düşür və işçilər arasında rəqabət artır (yeri gəlmişkən, işçilər cəhətindən solçular belə immiqrasiyaya qarşı çıxış etməməlidirlər. Düzdür əməkhaqqının aşağı düşməsi də problemdir, amma məhz immiqrasiya vasitəsilə dünya proletariatı birləşə bilər və əməkhaqqının azalmaması uğrunda mübarizə aparacaq, əks halda bu mümkün deyil və tamamilə başqa bir şərait yaranır). Yəni neo-liberallar da sona kimi liberal ola bilmirlər və konkret bir tərəfi tutmağa çalışırlar. Əslinə qalsa isə indi ABŞ, Avropa, Avstraliya və s. özünü kapitalistik və bazar iqtisadiyyatı adlandıran hər bir ölkə immiqrasiya məhdudiyyətlərinə qarşı mübarizə aparmalıdırlar. | 169 |
| 3 |  Maraqlı faktlar sırasında: keçən il ARDNF 57,5 ton qızıl əldə edib. Əldə etdiyi qızılın orta qiyməti bir tona görə 109 milyon USD təşkil edib (ilin əvvəlində 86.8 milyon, ilin sonunda artıq 135 milyon). Bu ilin aprel ayında 22 ton qızılın bir tonunu 158.4 milyon dollara satıb. Nəticədə bu əməliyyatdan təxmini 600 milyon dollar həcmində gəlir əldə edib. | 1 011 |
| 4 |  +1Cədvəl 1. İnvestisiyaların həcmi və ÜDM.
Cədvəl 2. Ödənilməsini təmin olunan gecikdirildiliyən vəsaitin həcmi | 239 |
| 5 | Azərbaycanda çox möhtəşəm bir iqtisadiyyat qurulub – hər şey dövlətdən asılıdır (o gün istinad etdiyim müzakirədə maraqlı bir fikir deyilmişdi: “дело не в том, что очень много государства в экономике, а в том, что в экономике очень мало чего-либо, кроме государства” ("məsələ iqtisadiyyatda dövlətin çox olmasında deyil, məsələ iqtisadiyyatda dövlətdən başqa çox az şeyin olmasındadır"). Deməli ölkədə rəsmi staqnasiya qeydə alınan kimi maliyyə nazirliyi, iqtisadiyyat nazirliyi birdən birə hərəkətə keçdilər və iqtisadiyyata pul yatırımları artırıldı. Bir ay ərzində müxtəlif layihələrə 1.4 milyard manat dövlət investisiyası yatırılmışdı. Müqayisə üçün, may ayında bu göstərici 654 milyon manat idi. Bu hətta əvvəlki il ilə müqayisədə 2.2 dəfə çox idi.
Nəticədə ÜDM 0.8%-lik artım göstərdi. İyul ayında bu işi davam etdilər və artıq 900 milyon manat yatırılmışdı. Düzdür əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 25% az idi, amma hər bir halda ilin əvvəli ilə müqayisədə əhəmiyyətlə dərəcədə çox idi. Rəsmi məlumata görə iyulun sonunda iqtisadiyyatda 1.4%-lik artım qeydə alınmışdı. Yeri gəlmişkən, dövlət investisiyalarında dəyişiklik və ÜDM-də dəyişikliyi müqayisə etsək, 83.6%-lik korrelyasiya göstərir. Müqayisə üçün özəl investisiyaları üçün bu göstərici cəmi 10%-dir.
Maraqlıdır ki, bu investisiyaların effektini müxtəlif sahələrdə görə bilərik. Misal üçün, aylıq olaraq izlədiyim ödənilməsinin təmin olunan gecikdirildiliyən vəsaitin həcminə dair statistikada da bunun effektini görmək olar. Belə ki, ilin ilk yarısında gecikdirilən vəsaitin həcmi keçən il ilə müqayisədə 164%-lik artım göstərmişdi, amma iyul ayında əksinə 13%-lik azalma qeydə alınıb. Yəni təxmin edə bilərik ki, şirkətlər vəsait əldə etdilər və gecikdirilmə azaldı. | 231 |
| 6 |  Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Eldar Əzizov: “Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, son 20 ildə şəhərə 200 milyard dollardan çox investisiya yatırılıb. Bu proses davam edir və inkişaf edir”.
Düzünü desəm bu rəqəmin BŞİH-ə hansı aidiyyətinin olub-olmamasını bilmirəm (BŞİH daha çox öz investisiyaları və ya dövlət investisiyaları haqqında danışmalıdır).
Bəllidir ki, bu dövrdə həyata keçirilən hətta neft-qaz layihələrinə investisiyalar Bakının payına düşürdülər və bunun konkret şəhərin inkişafına heç bir aidiyyəti yoxdur. Amma hər bir halda təsadüfən bu rəqəmi yoxlayarkən maraqlı bir faktla rastlaşdım.
Deməli Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, əsas kapitala investisiyaların həcmində 2005-2025-ci illərdə Bakının payına 195,3 milyard manat düşürdü. Bu da 167 milyard dollar edir (onun da əhəmiyyətli hissəsi sənayenin payına düşür. Misal üçün, 2018-2024-cü illərdə Bakı şəhərinə yatırılan investisiyaların 57% sənayenin payına düşürdü). | 245 |
| 7 | Bu yaxınlarda Rusiyanın iqtisadi cəmiyyətində maraqlı bir hadisə baş verib. Deməli Rusiyada Nikitskiy klub adlı bir forum mövcuddur. Bu forum 2000-ci ildən bəri fəaliyyət göstərir və hər ay bu və ya digər mövzuya həsr olunmuş iclaslar keçirir. Üzvlərin əhəmiyyətli hissəsi fərqli universitetlərdə, qurumlarda fəaliyyət göstərən iqtisadçılardır. Digər sahələrə dair dəqiq nəsə deyə bilmərəm, amma konkret olaraq iqtisadi sahədə belə klubların sayı az deyil (Stolipin, VEO və s.). Bu klublara üzv olan şəxslər hər ay görüşürlər və bu və ya digər mövzunu müzakirə edirlər. Nikitski klubu da may ayında "Rusiyanın iqtisadiyyatı və geosiyasi çağırışlar" mövzusunu müzakirə etmək qərarına gəldi (yeri gəlmişkən, mövzular deyəsən bir il əvvəldən təyin olunur. Başqa tərəfdən təsəvvür edin ki, bu klub 26 ildir ki, hər ay görüşür. Azərbaycanda belə bir klub yaransa deyəsən ikinci ya üçüncü görüşdən sonra hamı bezəcək).
Bu mövzuya dair çıxışı hazırlamaq A.N. Klepaça tapşırıldı. Klepaç Rusiya dövlət bankı olan Vneşekonombankın (indi bu daha çox bizim Sahibkarlıq Fondu kimi fəaliyyət göstərən qurumdur) baş iqtisadçısıdır və eyni zamanda MDU-da çalışır. O may ayının sonunda çıxış etdi və avqustun ortalarında bu klub öz saytında iclasın stenoqramını paylaşdı. Bu stenoqramı xaricdə fəaliyyət göstərən rusdilli KİV-lər gördü və müvafiq olaraq stenoqram əsasında xəbərlər hazırladılar. Ən yaxşı başlığı deyəsən The Moscow Times qoymuşdu, "В главном госбанке Кремля спрогнозировали поражение России в экономической «войне на истощение» с Западом" (Kremlin əsas dövlət bankında Rusiyanın Qərblə iqtisadi “tükəndirmə müharibəsində” məğlub olacağı proqnozlaşdırılıb). Çıxışın müvafiq banka heç bir aidiyyəti yox idi, amma insan oranın baş iqtisadçısıdır və iki gün sonra onu işdən çıxartdılar.
Bu gün oturdum müvafiq iclasın stenoqramı ilə tanış oldum və nə deyim.. maraqlıdır. Təsəvvür edin ki, dövlətə məxsus universitetlərdə fəaliyyət göstərən professorlar, dövlət şirkətləri ilə əlaqədə olan şəxslər və digərləri açıq şəkildə müzakirə zamanı qeyd edirlər ki, ölkənin əsas problemləri "qeyri-adekvat idarəetmə", "aşağı keyfiyyətli idarəetmə", "strateji idarəetmənin olmaması" və s. bu tipli məsələlərdir. Qeyd edirlər ki, hökumət real problemlərin həlli ilə məşğul deyil, gələcəkdə daha çox itirəcək və s. (hətta Ukrayna ilə müqayisədə belə zəifləyir. Əsas çıxışın müəllifin bunu bir neçə dəfə təkrarlayır).
Düzdür bəziləri söhbəti fırlatmağa çalışırdılar, amma moderator pis deyildi və daim mövzunu yuxarıdakı söhbətə qaytarırdı (və yaxşı atmacalar atırdı). Yadımdadır ki, bir dəfə BDU-da müəllimlik etdiyim dövrdə kafedrada hansısa mövzu ilə bağlı müzakirə düşdü və birbaşa dedim ki, "hökumətim atdığı mənasız addımdır". Hamı əslinə qalsa bunu bilirdi, amma birdən buna qarşı danışmağa başladılar. Çox qəribə idi, çünki 2015-2016-ci illər idi, artıq hətta rəsmi medialar belə bu və ya digər iqtisadi addımları tənqid edirdilər. O dövrdə indiki ilə nisbətdə nisbətən daha açıq şəkildə hökuməti tənqid etmək mümkün idi, amma buna baxmayaraq bizim yerli "professorlar" adi kafedrada keçirilən seminarda bunu etməkdən çəkinirdilər.
Hər nə qədər Rusiyada senzura və s. artmağa başlasa da açıq müzakirələr kifayət qədər çoxdur (bu gün həm də Forbes Talk-da yazıçı Denis Draqunski ilə müsahibəyə də baxdım. Yazıçı açıq olaraq senzuraya qarşı çıxış edirdi. Təsəvvür edin ki, bizdə hər hansı yazıçı hökumətin senzurasına qarşı çıxış etsin). Yeri gəlmişkən, elə bu müzakirədə qeyd ediblər ki, ölkənin yeganə xilas yolu insanlardır. Hər nə qədər hökumət insanları sıxsa da, insanlar arasında həm keyfiyyətli, həm də yüksəkixtisaslı kadrlar çıxır (necə deyərlər hökumətin addımları "не благодаря, а вопреки"("sayəsində deyil, buna baxmayaraq")) və yalnız bunun hesabına ölkə gələcəkdə sağ qala bilər, amma bu kadrlar da Qərb ilə müqayisədən ən azı 15-20-40 il geridə olacaqlar. Bu arada mənə həmişə maraqlı gəlir, bizdə ölkəni gələcəyə apara biləcək bu qədər kadr varmı, yaranırmı? Təhsil sistemimiz əlindən gələni edir ki, ölkədə yüksəkixtisaslı kadrlar yaranmasın, amma buna baxmayaraq yaranırmı?... | 330 |
| 8 | Bu gün EKSMO-AST nəşriyyatının prezidentinin Forbes-ə (deyəsən Rusiyada qalan yeganə aşağı-yuxarı normal fəaliyyət göstərən KİVdir) verdiyi müsahibəsinə baxdım. Çox qəribə müsahibə idi. O özü də qəbul edir ki, indiki vəziyyətdə fəaliyyətləri çətinləşib, adi bir kitabın nəşri üçün təxmini 5-8 ay tələb olunur. Bu dövr ərzində müvafiq kitab süni zəka, redaktor və s. tərəfindən yoxlanılır. Bütün bu yoxlanışlara baxmayaraq, heç kim heç bir qarantiya verə bilmir, çünki qanunvericilikdə dəqiq və konkret heç nə yazılmayıb (o gün sosial şəbəkələrin birində filoloqlardan biri yazmışdı ki, LQBT mövzusuna dair yoxlanışa "родился в семье инженера и литературоведа" (mühəndis və ədəbiyyatşünas ailəsində doğulub) cümləsini göndərmişdilər).
Bəs buna dair nə etmək olar? EKSMO-nun rəhbəri deyir ki, heç nə - sadəcə qanunlara tabe olmaq lazımdır və hər ehtimala qarşı hər kitaba görə məsuliyyəti redaktor daşıyır. Məsuliyyət hansı formada ifadə olunur, bunu artıq izah etmədi. Başqa sözlə sakitcə oturaq və heç nə etməyək. Onsuzda ən çox satılan kitablar ya böyük məna daşımayan xarici bədii ədəbiyyatdır ya da yerli, amma daha çox fentezi, horror və s. janrlarına aiddir. Yeri gəlmişkən, keçən il Rusiyada ən çox satılan müəllif Anna Jeyn təxəllüslü yazıçı olub. Əsl adı Anna Potapkina olan bu xanım, üç il əvvəl, 35 yaşında, vəfat edib. Qısa müddət ərzində deyəsən hardasa 16 kitab yazıb. Vəfat etdiyi ildə kitablarının tirajı 730 min civarında olduğu halda, ölümündən sonra kitablarının illik tirajı 2 milyondan az olmur. Romanları əsasən romantika, sevgi, gənclik və s. həsr olunub.
Nəsə belə bir müsahibədən sonra Rusiyanın kitab statistikasını bir az araşdırdım. Deməli keçən il Rusiyada 100.3 min adda 372 milyon kitab nəşr olunub. Kitabların orta tirajı 4 min civarındadır, amma 257 kitabın tirajı 100 min ədədi keçib. Mənə maraqlı gələn başqa bir məlumat idi. Deməli 2025-ci ildə Rusiyada yerli xalqların dilində 895 adda 1,1 milyon kitab nəşr olunub. Əlbəttə ki, əsas hissəsi tatar və başkir dillərində nəşr olunan kitablar təşkil edir, amma bununla belə, misal üçün, yakut dilində 126.3 minlik tirajlı 66 adda kitab nəşr olunub. Bir az araşdırıb öyrəndim ki, bu kitabların 44-ü dövlət hesabına nəşr olunub, daha bir neçəsi Tövrat və s. aiddir, amma ən azı 15 kitab yerli ədəbiyyata aiddir (hətta yerli nəşriyyat da mövcuddur). Hətta 2025-ci ildə 11 yakut kitabı rus dilinə də tərcümə olunub. Prinsipcə bir milyon əhalisi olan respublika üçün bu heç də az deyil. Daha təəccüblü fakt ondan ibarətdir ki, Yakutiyanın paytaxtında 32 (!) kitab mağazası fəaliyyət göstərir. Şəhərin əhalisi 400 min nəfərdir.
Bunu Bakı ilə müqayisə etmək də çətindir. Bütöv Azərbaycanda olan kitab mağaza sayı deyəsən Yakutskda olandan 3 dəfə azdır. 2025-ci ildə rəsmi məlumata görə kitabların pərakəndə satışının həcmi 12.9 milyon manat təşkil edib. Dövlət Statistika Komitəsinin verdiyi rəsmi rəqəmlərə əsaslansaq, bu təxmini illik 2 milyon kitab deməkdir (onun da deyəsən əhəmiyyətli hissəsini Mədəniyyət nazirliyi, kitabxanalar, məktəblilər və s. təşkil edir). Nəsə Bakı kitab infrastrukturu cəhətindən Yakutskdan da geri qalır. | 325 |
| 9 | Universitet dövründə iqtisadiyyat dərslərində daim maraqlı bir məqamla rastlaşırdıq. Xaricdə ali təhsil almayan müəllimlərimin əhəmiyyətli hissəsi 90-cu illərdə və ya 2000-ci illərin əvvəllərində əsasən Sovet dövründən qalmış kitablar vasitəsilə təhsil almışdılar. Eyni zamanda onların müəllimləri də iqtisadi elmi "siyasi iqtisadiyyat" olaraq başa düşürdülər. Nəticədə biz qəribə bir hal ilə rastlaşırdıq. Belə ki, müəllim "ekonomiksi" danışır, amma siyasi iqtisadiyyatdan qalma alətlər ilə onu izah etməyə çalışır. Bir çox hallarda heç özü də bunu başa düşmürdü, amma tələbələr nəticədə heç nə başa düşmürdülər, çünki siyasi iqtisadiyyat ekonomiksi demək olar ki, inkar edir (ona sadəcə qısa müddət ərzində istifadə oluna biləcək texniki alət kimi baxır). Əslinə qalsa müasir "iqtisadi elm" çox primitivdir, sadəcə riyaziyyat biliyini də tələb edir.
Bir müddət əvvəl davranış iqtisadiyyatı ilə bağlı materialları axtararkən maraqlı bir esseyə rast gəldim. Müəllif başlıqda elan edir ki, “İqtisadiyyat mahiyyət etibarilə siyasidir”. Belə başlıqlı esse, əlbəttə ki, məni maraqlandırmaya bilməzdi və mən məqaləni "save" etdim (əlfəcinə saldım - mənim üçün qəribə ifadədir). Nəhayət bu günlərdə oxumaq imkanım yarandı.
Prinsipcə maraqlı essedir. Müəllif qeyd edir ki, iqtisadiyyat dərslikləri tələbələrə tələb-təklifi, əmək bazarı və beynəlxalq ticarəti siyasətdən ayrı təqdim edir. Nəticədə yeni formalaşan iqtisadçılar "izah edə bilirlər", amma heç nə başa düşmürlər (yadıma bir lətifə düşdü "İki analitik qarşılaşır: "Bazarın hara getdiyini heç cür başa düşə bilmirəm...", "Gəl, mən sənə hər şeyi izah edim!" "İzah etməyi mən özüm də bacarıram, amma başa düşmək...". Necə deyərlər hər zarafatda bir həqiqət payı var). Reallıqda hər şey qat-qat çətindir. Hətta "azad bazar"ın formalaşması üçün belə bir çox kənar amillərin mövcudluğu lazımdır (Polanyi demişkən, ən azı dövlət lazımdır).
Müəllif yaxşı qeyd edir ki, "there are government budgets, which are, at their core, moral and political documents" ("dövlət büdcəsi əslində əxlaqi və siyasi sənəddir"). Misal üçün, gəl 500 AZN maaş adama izah et ki, növbəti il də sənin vergin 2% artacaq. Hamımız bilirik ki, dövlət büdcəsi gəlir vergisi hesabına yaşamır və demək olar ki, bundan ciddi bir qazancı yoxdur, amma həm gələn il, həm də ondan sonraki il vergi 2% artacaq. Bunu yalnız aşağı maaş alanlar hiss edəcək, çünki yüksək gəlirli insan üçün əlavə 50 AZN ödəmək ciddi bir problem deyil (qalan vergiləri isə dəyişməz qalır. Hələ bununla bərabər milyonlarla dividend alan şəxslər üçün isə əksinə güzəştlər tətbiq olunur). İndi bunu sadəcə ekonomiksi istifadə edib necə izah edəcəksən? Heç cür mümkün deyil. Məcburi olaraq siyasətə "qarışmalısan". Onu da edən bizdə demək olar ki, yoxdur.
Essedə həm də qeyd olunur ki, mövcud iqtisadi elmin əsası 1870-ci illərdə Cevons, Menqer və Valras tərəfindən qoyulub. Onlar diqqəti əsas məsələlərdən alətlərə yönəltməyə başladılar. Əlbəttə ki, bu o dövrdə bütün hakimiyyətdə olanların xoşuna gəldi və tədricən iqtisadi elm hansısa riyazi alət sisteminə çevrilməyə başladı. Maraqlıdır ki, A. Diton da öz essesində qeyd edir ki, hələ 1970-ci illərdə bu alətbazlıqdan kənara çıxmağa çalışan Fridmen kimi iqtisadçılar var idi, indi isə demək olar ki, yoxdur (əlbəttə ki, birbaşa olaraq belə demir).
Nəsə, cümə günü axşamını mənim kimi evdə keçirirsinizsə, bu esse ilə həm də əlavə olaraq A. Ditonun 3 səhifəlik essesi ilə tanış olmağı tövsiyə edərdim. Və xatırlatmaq istərdim ki, "iqtisadiyyat sadəcə pul, bazar və riyazi modellər haqqında elm deyil, kimin nə əldə etdiyi, kimin qərar verdiyi və cəmiyyətin hansı dəyərləri üstün tutduğu haqqında da elmdir". | 356 |
| 10 | - Y.V. Çəmənzəminli. "Qan içində" və "Keçmiş səhifələr". Oxuduğuma görə birincisi onun ölümündən sonra tapılmış əlyazmadır. Roman Vaqifə həsr olunub və düzünü desəm təxmin edirəm ki, müəllif sağ qalsaydı onu ən azı bir az redaktə edərdi. Ümumən hətta hekayələri ilə müqayisədə həddindən artıq zəif bir əsərdir. Hekayələrinə gəldikdə isə prinsipcə keçən dəfə də qeyd etdiyim kimi bir sıra hekayələri çox xoşuma gəldi. Əsasən inqilabdan əvvəl və ya müvafiq dövrdə yazılan hekayələr toplusudur (öz dövründə də kifayət qədər məşhurlaşmışdı və deyəsən bir neçə dəfə nəşr olunub).
Fərqli hekayələr var, amma biri müəyyən qədər marağımı cəlb etdi. Deməli topluda "Din ayrı qardaşlar" hekayəsi var. Yusif Vəzirin yeni toplularında bu hekayəni axtararkən maraqlı faktla qarşılaşdım - o yoxdur. Biblioqrafiyasında axtarış edərkən öyrəndim ki, bu hekayə sonuncu dəfə azərbaycan dilində 1964-cü ildə nəşr olunub. Yəni Yusif Vəzirin nə Sovet dövründə, nə indiki dönəmdə bəxti gətirməyib. Həm o zaman, həm indi də bütün əsərləri çap olunmur. Hekayə çox qısa və konkretdir. İki nəfər - azərbaycanlı və erməni - qarşılaşır və 1905-ci ildə baş verən hadisələri yada salırlar. Erməni o zaman azərbaycan bazarında fəaliyyət göstərirdi, azərbaycanlı isə erməni məhəlləsində yaşayıb, işləyirdi. Hər ikisi bir-birinə identik hekayə danışır - bütün ailəmi öldürdülər, özüm bir-iki gün necəsə gizlənə-gizlənə məhəllədən çıxmağa müvəffəq oldum. Hekayə də bununla bitir. Yəni çox konkret bir mənası olan və bir fikir irəli sürən hekayədir. Əlbəttə ki, bizim indiki şəraitdə belə hekayələr heç kimə lazım deyil.
- Azərbaycan hekayələri. İki cilddə. İkinci cild. Bakı. 1959. 500s. - Maraqlı bir məcmuə idi. Bir sıra yazıçıları ya ilk dəfə gördüm ya da ilk dəfə əsərləri ilə tanış oldum. Deyə bilərəm ki, çox da pis əsərlər deyil. Misal üçün, ilk dəfə əsərlərini oxuduğum yazıçılar arasında Ə. Vəliyev, S. Şamilov, M. Rzaquluzadə, M.C. Paşayev ("Kələntərovlar ailəsi" - çox maraqlı hekayədir. Deyəsən ailəsi çox diqqətlə əsəri oxuyublar) və s. qeyd edə bilərəm. Prinsipcə aşağı-yuxarı bu məcmuəni mən problemsiz olaraq oxumağa tövsiyə edə bilərəm.
C. Cabbarlı. Seçilmiş pyeslər. Bakı. 1949. 448s. - Cabbarlı fikrimcə bizim ən möhtəşəm yazıçılarımızdan biridir. Əslinə qalsa mən pyesləri oxumağı çox sevmirəm, amma bu dəfə bəxtimə pyeslərin audio-versiyalarını tapdım və çox gözəl və axıcı getdi (amma "Almas" ilə "Nəsrəddin şah"ı oxumalı oldum). Nə deyim, SSRİ-dən əvvəl yazdığı pyesləri kənara qoyuram. Göründüyü odur ki, SSRİ olmasaydı, Cabbarlı "Aydın" tipli melodramatik və ya "Nəsrəddin şah" kimi psevdo-tarixi sevgi pyesləri yazacaq idi. Bəlkə də yaxşı alınırdı, amma hiss olunur ki, o deyil. Hətta "Oqtay Eloğlu" hələ o deyil, amma "Sevil", "Almas", hətta "1905-ci ildə" tamamilə başqa səviyyədir. "Almas"-ı sonuna kimi çox böyük maraqla oxuyurdum, sonunu gözləyirdim ki, nə baş verəcək (tamaşa yadımda qalmamışdı. Xatirimdə qalmışdı ki, nəsə sonluq pozitivdir). Yeganə sonu bir az tez-bazar sonluğa oxşayırdı, amma çox maraqlı idi (tamaşalarda artıq Sovet hökuməti söhbətini yığışdırıblar). "Sevil" də tam başqa söhbətdir. Bu arada onun həm də bir neçə hekayəsini oxudum ("Firuzə", "Gülər" və s.). Konkret reallıq, özü də heç də pozitiv olmayan reallığı göstərirdi. Ümumiyyətlə Cabbarlını oxuduqca səni dərd aparır, sən bu problemləri elə bil ki, öz dərində hiss etməyə başlayırsan (şəhərin ortasında həkimin tapılmaması, qızın məktəbə gedə bilməməsi, cavan qızcığazın ərə verilməsi və s.). Nəsə, Cabbarlını oxuyun. | 513 |
| 11 | - Məmmədxanlı Ə. Seçilmiş əsərləri. Bakı. 2005. 416s. – bu kitab iki hissədən ibarətdir. Birinci hissəsi Ə. Məmmədxanlının yazdığı hekayələrdən, ikinci hissəsi isə “Babək” romanından ibarətdir. Hekayələri mən keçən ilin noyabrında oxumuşdum (daha doğrusu qulaq asmışdım). Bir hissəsi çox maraqlı və möhtəşəm idi, digərləri orta statistik idi. Düşünürdüm ki, romanı da müvafiq olaraq yaxşı olmalıdır, amma saydığını say.. Təəssüf, “Babək” romanının audioversiyasını tapa bilmədim deyə, o zaman oturdum oxumağa. O zaman hövsələm cəmi 3 səhifəyə çatdı. Necə də boş və mənasız başlanğıc idi. Düşündüm ki, boş vaxtım olar, bir də qayıdaram. Nəticədə iyun ayının sonunda qayıda bildim.
Birincisi mən heç başa düşmədim, romanın adı niyə məhz “Babək”dir. Əsərdə ən çox rast gəlinən qəhrəman xalif Məmundur. Yəni o qədər ona ithaf olunmuş pafosa dözmək çox çətin idi. Hamımızın tanıdığı filmdə baş verən hadisələr hardasa romanın ortasında başlayır (özü də əsasən son 30-40 səhifədir. Ortasında yalnız bir-iki hadisə var). Sonra da deyirsiniz ki, Sovet dövründə senzura belə, senzura elə - əsərdə az qala xəlifəni müdrik, hər şeyi görən, onun babası daha da müdrik idi və s. kimi göstərirlər. Bu söhbətdə Babəkin niyə üsyan qaldırdığı məlum olmur. Elə bil ki, hansısa kənd bölgə idarəsinə qarşı mübarizəyə başladı. Yəni roman budur. Bu azmış kimi Babək romanda ilk dəfə təsadüfi olaraq 45 ya 46-ci səhifədə peyda olur. Müəllif elə bil ki, bizi Babəklə tanış etmək istəyirdi, amma bəlli olmayan səbəbə görə bizi niyəsə bir-iki digər qəhrəmanla tanış etdi və bu əsər qəhrəmanlarına bundan sonra daha heç yerdə rast gəlinmədi. Ümumiyyətlə kifayət qədər boş və məzmunsuz hissələr var. Başa düşdüyüm odur ki, sadəcə adı “Babək” olduğu üçün roman nəşr olunub. Yoxsa “Xəlifə Məmun” qoysa idi, SSRİ-də onu dərc etməzdilər.
Mənim üçün qəribə bir fakt kimi qaldı. Orta və ya yaxşı hekayələr müəllifi olan yazıçı faktiki olaraq məzmunsuz bir roman yazdı. Əsərdən heç döyüşlərin necə getdiyini başa düşmək olmur. Babək burada heç əsər qəhrəmanı kimi da çıxış etmir. Ümumiyyətlə romandan üsyanın səbəblərini, bu qədər uzun müddət qalib gəlməsini və s. başa düşmək mümkün deyil (heç şəxsi həyatında olan dəyişikliklərin belə səbəbini öyrənmək mümkün deyil). Ən yaxşı halda müəllif xəlifələrin sarayda keflərini təsvir edib. Babək romanında oturub hər hansı xəlifələrin bir-biri ilə mübarizəsini görmək qəribədir. Nəsə müəllifin hekayələrini oxumağı tövsiyə edirəm.
- Hacızadə Ə. Təyyarə kölgəsi. Bakı. 1974. 287s. - bir müddət əvvəl Sevda xanım öz bloqunda bu roman haqqında bir qeyd yazdı. Mən də düşündüm ki, çoxdandır Azərbaycan sovet romanını oxumuram, gərək qayıdım. Evimdə bir az axtarış etdim və Ə. Hacızadəyə məxsus yalnız "Əfsanəsiz illər" əsərini tapdım. Kitab da anamın kitabxanasına aid idi. Anamdan kitab haqqında soruşanda, o mənə dedi ki, "sənlik deyil". Əvvəl mən bu cavaba təəccübləndim, sonra öyrəndim ki, burada Əfsanə insan adı imiş. Düşündüm ki, əşi Azərbaycan sovet qadın (bildiyim qədər bu janr aşağı-yuxarı belə adlanır) romanı oxumaq mənə hələ ki, nəsib olmayıb və ona görə gərək cəhd edim. Sağ olsun, Youtube-da da onun audioversiyasını tapdım.
Nə deyim. İlk əvvəl mən həmişə bilirdim ki, bu Əlyazma İnstitutu olsun və ya ona aid olan digər şöbələrin əsas işi əlyazmaların tədqiqi, dərc olunması və s. deyil. Onların əsas işi elə əsərdə yaxşı göstərilib - boş-boş söhbətlər, gəzintilər, bir-birinə qarşı mənasız iftiralar və s. Əks halda düşünürəm ki, bu günə bir çox əlyazmaların artıq nəinki kitab formatında, hətta elektron formatında versiyalarını görə bilərdik. Reallıqda bu deyəsən bizim ədəbiyyatın ən zəif tərəflərdən biridir. Romanın başqa cəhətlərinə gəldikdə isə.. orta-babat bir əsərdir. Düzünü desəm bu janr ilə çox da maraqlanmıram, amma roman əsasında indiki dövr üçün belə dramatik bir serial çəkmək olar (hətta iki mövsümlük. İkinci hissəsinə qulaq asmağa artıq səbrim çatmadı). Deyəsən öz dövrü üçün də müəyyən qədər yaxşı əsər idi (ən azı elmdə korrupsiyanın, tapşırığın və s. olmasını göstərir). | 484 |
| 12 |  İyul ayını da Azərbaycan ədəbiyyatına həsr etmək qərarına gəlmişdim. Müəyyən qədər deyə bilərəm ki, maraqlı bir ay oldu. Bu postu çox gec paylaşmağımın səbəbi sağlamlığımdır. Elə indi də xəstəxanada uzanıb, redaktə etməyə çalışıram. | 418 |
| 13 |  Problemli kreditlər haqqında: Mərkəzi Bankın verdiyi məlumata görə, vaxtı keçmiş kreditlərin payı ümumi kredit portfeldə bir qədər artıb və 2.1% bərabərdir. Absolyut olaraq rəqəm 36% artıb.
Bununla belə struktura baxanda görə bilərik ki, ən yüksək artım qısamüddətli kreditlər üzrə müşahidə olunur. Burada artım 1.5 dəfədir. Təxmin edirəm ki, burada əhəmiyyətli hissə BOKT və kredit ittifaqları hesabına formalaşır. Ümumi vəziyyət hələ ki, çox da kritik deyil (vaxtilə Azərbaycanda 6-7% normal sayılırdı, rəsmi rekord isə 15.5% idi). | 725 |
| 14 | Avqustun 2-də (bazar günündə) yayılmış məlumata görə, “Azərbaycan Mərkəzi Bankı və kommersiya bankları arasında əldə edilmiş razılığa əsasən ölkədə kartla əməliyyatlara (“card-to-card”) limitlər tətbiq edilib”.
Azərbaycanda maraqlı bir qurum var, onun adı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyidir. Əslinə qalsa yuxarıda qeyd olunan cümlə dərhal onları maraqlandırmalıdır. Yəni məni istehlakçı olaraq qanun və ya hansısa qanuni aktla yox, hansısa qurum şirkətlərlə birlikdə kartel razılaşması çərçivəsində hüquqlarımı məhdudlaşdırmağa çalışır.
Əsas, səbəb və s. bəlli deyil. İctimaiyyətə bu xəbər niyəsə bazar günü çatdırılır və heç bu yeniliyə öyrəşməyə vaxt da verilmir. Hələ əlavə şərtlər də təklif edilir (misal üçün, qeyd olunur ki, “Şəxsi və digər köçürmələr” seçildikdə minimum 10 simvoldan ibarət məcburi doldurulan xana olmalıdır. Şəxsi sözü özü 5 simvoldan ibarətdir. Yəni mən şəxsi sözünü iki dəfə yazmalıyam? Əslinə qalsa bizim Mərkəzi Bankdan başqa tipli bir təklif gözləmirdim).
Amma deyəsən Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyində hələ də internet yoxdur deyə, onlar internetin sürətini müəyyən edə bilmirlər. Başları internet axtarmağa qarışıb (avqustun 14-ü bu işin artıq 2 illiyi olacaq, amma hələ də heç bir nəticə yoxdur). Belə tipli “boş-boş” məsələlər onları maraqlandırmır. | 659 |
| 15 | Son zamanlar bizim məmurlarımız nəsə tez-tez müsahibələr verməyə başlayıblarr. Elə bil ki, məmurlar arasında müəyyən bir qrafik qurulub. Bir həftə bir nazir danışır, sonra hansısa dövlət şirkətinin rəhbəri, ondan sonra başqa bir nazir çıxış edir və s. Bununla bağlı bir deyim yadıma düşdü: “əgər hökumət çox izah etməyə başlayıbsa, deməli nəsə düzgün getmir”. Nəsə bu çoxluğa görə və işimlə bağlı yükləməyə görə müvafiq müsahibələri vaxtında qulaq asmaq imkanım olmur (təklif edirəm ki, bir az yavaşlasınlar). Bu yaxınlarda bir az imkanım yarandı və kənd təsərrüfatı nazirinin çıxışına qulaq asdım. Müsahibədə bir çox maraqlı məqamlar var. Bu məqamlardan biri əkin sahəsi ilə bağlıdır.
Nazirin dediyinə görə, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə “fermerlərə təklif olunan torpaqlarda minimal əkin sahəsi hədəfi qoymuşuq, bu, 5 hektardır. Beş hektardan kiçik təsərrüfatın yaradılmasına icazə verilmir”. Qəribə bir söhbətdir. 2025-ci ilin noyabrında elə M. Məmmədov özü qeyd etmişdi ki, Azərbaycanda bir təsərrüfata orta hesabla 1.7 hektar torpaq sahəsi düşür. Azərbaycanın 86% ərazisində bu göstərici 1.7 hektar olduğu halda, əhəmiyyətli hissəsi dağlıq zonada yerləşən işğaldan azad olunmuş ərazilərdə bu necə 5 hektar ola bilər?
Sonra düşündüm ki, bəlkə “Torpaq islahatı haqqında" qanunu mən düzgün oxumamışam deyə bu bənd yadımda deyil. Bəlkə orada belə bir bənd var idi, amma 1996-ci ildən bu yana niyəsə ölkə üzrə yerinə yetirilməmişdi. Amma nə qədər axtardım elə bir bənd tapa bilmədim. Bu azmış kimi nazir qeyd edir ki, bir fermerə bu gün 1,8 parsel sahə düşür. Yəni bir sahə 1.7 hektardan azdır. Başqa sözlə sahələr o qədər kiçikdir ki, orada normal iqtisadi fəaliyyət qurmaq qeyri-mümkündür.
Bəs burada işğaldan azad olunmuş ərazilər nə baş verib? Sonra yadıma düşdü ki, orada heç torpaq islahatı hələ də keçirilməyib. Yəni bəlli olmayan səbəblərə görə (yeri gəlmişkən, 5 hektardan fərqli olaraq, işğaldan azad olunmuş torpaqlar “Torpaq islahatı haqqında" qanunda birbaşa qeyd olunur: “işğal altından azad olunan torpaqlarda islahatın aparılması, həmin ərazilərdə iqtisadiyyatın bərpası dövlət proqramı əsasında həyata keçirilir”) müvafiq ərazilərdə torpaq islahatı keçirilmir. Dövlət hətta heç nəyi gözləmədən kəndlilərə məxsus torpaqları 50 illik bu və ya digər aqroholdinqlərə paylayır. Hətta oraya köçürülən insanlara belə torpaq verilmir.
Nazir əlavə edir ki, “ona görə də bəzən fermerlər torpaq sahələri az olduğundan birləşərək kooperativlər və ya ailə kəndli təsərrüfatları, fermer təsərrüfatları yaradırlar. Artıq müxtəlif kəndlərdə bir neçə həm kooperativlər, həm ailə kəndli fermer təsərrüfatları yaradılıb və onlara həmin torpaqlar təhkim olunur”. Kolxozların yaradılması gözəl bir işdir. Prinsipcə mən də kollektiv təsərrüfatın tərəfdarıyam. Amma kollektiv təsərrüfat kollektivin qərarına uyğun yaradılmalıdır. Yəni hökumət nəyəsə məcbur edirsə bu artıq “kolxoz” yox, “sovxoz” olur. Bu isə bir qədər fərqli anlayışlardır. Başqa tərəfdən insanlarda mülkiyyət olmaya-olmaya (hətta kolxozlarr yarananda insanların mülkiyyət hüququ var idi və öz mülkiyyətləri ilə daxil olurdular) onlar nəyi birləşdirirlər? Sərəncamlarına verilmiş torpaqları birləşdirirlər? O zaman istehlakçı kooperativi yaratmaq daha məqsədəmüvafiq olardı.
Yeri gəlmişkən, nazir də bir nümunəni təsvir edir “Ağalını misal çəkə bilərəm, 32 fermer birləşərək üç kooperativ yaradıb. Onlara 51,6 hektar torpaq təhkim olunub və müqavilələr bağlanıb”. Yəni 32 fermerə hansısa bəlli olmayan qərara görə 51.6 hektar torpaq ayrılıb (yeri gəlmişkən, Azərbaycanda digər rayonlarında olduğu kimi adambaşı 1.6 hektar). Bu torpaq onların mülkiyyətində deyil. Hələ də deyiblər ki, siz hərəniz ayrıca bu torpaqdan istifadə edə bilməyəcəksiniz. Ona görə birləşin. 51.6 hektarlıq ərazidə 3 (!) kollektiv təsərrüfat yaradılıb. Müqayisə üçün, Ağalı kəndinin yaxınlığında yerləşən “Dost Aqropark”ın ərazisi 6 min hektar təşkil edir. Niyə kəndlilərə 50 hektar, hansısa aqroholdinqə 6 min hektar verilib – bunu əlbəttə ki, nazirdən soruşan olmayıb. Ondan ümumiyyətlə müsahibə zamanı nəsə soruşan olmayıb. | 852 |
| 16 |  Zərərli vərdişlər haqqında: DSK-nın məlumatına görə elektron siqaretlər və analoji fərdi elektrik buxarlandırıcı qurğuların idxalı 2026-ci ilin ilk beş ayı ərzində 2024-cü ilin göstəricisini ötüb. Eyni zamanda 2025-ci ildə 2024-cü il ilə müqayisədə idxalatı demək olar ki, 5 dəfə artıb. Müvafiq siqaretlərdə istifadə olunan məhsulların idxalatı da ciddi sürətdə artır. 2026-ci ilin 5 ayı ərzində keçən ilin yarısı həcmində idxalat həyata keçirilib (keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 38% artım). | 613 |
| 17 |  Tez-tez qeyd etdiyimiz kimi Azərbaycan iqtisadiyyatı dövlət büdcəsinin xərclərindən ciddi olaraq asılıdır (yadımdadır ki, vaxtilə bəzi iqtisadçılar deyirdilər ki, bu yolla hökumət "neft gəlirlərinin iqtisadiyyata təsirini neytrallaşdırır"). İndi də iqtisadiyyatda müşahidə olunan problemlərin səbəblərindən biri məhz dövlət büdcəsi xərclərinin azaldılmasıdır.
Başqa tərəfdən ilin əvvəlindən deyilir ki, hökumət işçiləri ixtisar edir və bununla qənaət əldə etməyə çalışır. Düzdür başqa maddələr üzrə "qənaəti" görmək olur, amma dövlət büdcəsi hesabına ödənilən maaşlarda nəsə bunu görmək çətindir. Maliyyə nazirliyinin məlumatına görə "ştatda olan işçilərin əməkhaqqı" xərcləri bu ilin yanvar-may aylarında keçən ilə nisbətdə 23.6% artıb. Aylıq olaraq 434 milyon manata çatıb (konkret may ayında isə 34.5%-lik artım qeydə alınıb). | 1 630 |
| 18 | O gün dediyim statistikaya dair: deməli səhər işə gedərkən yolüstü gördüm ki, 2025-ci ilin oktyabrında böyük pafosla şəhərin mərkəzində açılmış Mytcha Baku MMC-ə məxsus kafenin yerində artıq “Shaurma N1”-nın lövhəsi yerləşdirilib. Göründüyü kimi bütün dəstəyə və s. baxmayaraq müvafiq kafe cəmi 8 ay fəaliyyət göstərə bildi.
Yeri gəlmişkən, Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən qeydiyyata alınmış və ya təsdiq edilmiş qida obyekt və subyektləri haqqında reyestr məlumatlarına əsasən deyə bilərik ki, Shaurma N1-in sahibi dəyişib. İyul ayının əvvəlindən şəbəkəyə məxsus bütün obyektlər tədricən Rinad Rəfail oğlu Əliyevin adına keçirilir. Köhnə sahibin (Fərid Ramiz oğlu Zalovun) adına hələ ki yalnız 4 obyekt qalıb (cəmi 31 restoran daxildir).
Maraqlıdır ki, ölkədə ən iri restoran şəbəkələrindən biri olan Shaurma N1-in sahibi dəyişib (müqayisə üçün, McDonaldsın 36, GFC-nin isə 70 restoranı mövcuddur), amma iqtisadiyyata aid olan media orqanlarının bu barədə heç bir məlumatı yoxdur. Başqa ölkə olsaydı bu barədə bütün KİV-lər yazacaqdı, bizdə isə... | 545 |
| 19 |  “Azadlıq Radiosu”nun əməkdaşı, iqtisadçı Fərid Mehralızadə Milli Mətbuat Günü münasibətilə həbsxanadan mesaj göndərib.
“Abzas Media işi” üzrə 9 il azadlıqdan məhrum edilən jurnalist mətbuat azadlığı ilə ölkənin iqtisadi inkişafı və rifahı arasındakı əlaqəyə diqqət çəkib.
“2026-cı il Dünya Mətbuat Azadlığı Reytinqinə görə Azərbaycan 180 ölkə arasında 171-ci yerdədir. Mətbuat azadlığı reytinqində son 10-luqda olan bir ölkənin nə insan inkişafı, nə də iqtisadi rifah baxımından ilk 10-luqda olması mümkündür. Çünki mətbuat azadlığı təkcə ifadə azadlığı deyil, həm də hesabatlılığın, şəffaflığın, yəni, sağlam iqtisadi mühitin təməlidir. Təməl zəiflədilir, dağıdılırsa, inkişaf və rifaha çatmaq da çətinləşir”. https://shorturl.at/MKygp | 502 |
| 20 |  Mikayıl Cabbarov: “ bunun aradan qaldırılması üçün hansı tədbirlərin görülməli olduğunu da müəyyən edirik”.
DSK-nın məlumatına görə bu ilin iyun ayında dövlət investisiyaların həcmi 1.4 milyard manat təşkil edib (2.2 dəfə çox). Eyni zamanda əgər yanvar-may aylarında dövlət investisiyaların dövlət büdcəsinin xərclərində payı 18.5% təşkil edirdisə, iyun ayında bu göstərici 41.0% çatdı.
Başqa sözlə hökumət qısamüddətli effekt naminə dövlət büdcəsini xərcləməyə başladı (yeri gəlmişkən, təsadüfən ya yox, amma mərkəz ətrafında bir çox özəl layihələrin tikintisi də birdən birə bərpa olundu). İndiki vəziyyətdə bu xərcləri dayandırmaq onsuzda mənasız idi. Amma hər hansı bir xüsusi addım da atılmayıb. Son zamanlar reklam edilən ƏDV-nin depozit hesabından DSMF-yə vəsait köçürmək imkanı iqtisadiyyat üçün hər hansı bir əlavə imkan yaratmır. Yəni indi hər hansı institusional və ya inzibati (misal üçün, quru sərhədlərin açılması müvəqqəti olsa da ölkə iqtisadiyyatında canlanma yaradacaq) addım atmaq vaxtı gəlib. | 490 |
