🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
رفتن به کانال در Telegram
@AarmaanF ادمین رابط پرسش علمی ویژه سکولارهای طبیعتگرای ملت ایران (⛔️مومن به ماوراء عضو نشود) مبانی کانال ما t.me/FarazTed/15822 افشای شایعه/مغلطه/کژفهمی فریب و حماقت اخبار علمی+ سخنرانی،مستند،مقاله: دانش/اندیشه/جامعه/روان تاریخ/هنر و بیشتر..
نمایش بیشتر📈 تحلیل کانال تلگرام 🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
کانال 🕊 فرازتد⚡️(روشنگری) (@farazted) در بخش زبانی فارسی بازیگری فعال است. در حال حاضر جامعه شامل 20 597 مشترک است و جایگاه 9 577 را در دسته آموزش و رتبه 16 376 را در منطقه إيران دارد.
📊 شاخصهای مخاطب و پویایی
از زمان ایجاد در невідомо، پروژه رشد سریعی داشته و 20 597 مشترک جذب کرده است.
بر اساس آخرین دادهها در تاریخ 16 سپتامبر, 2026، کانال فعالیت پایداری دارد. در ۳۰ روز گذشته تغییر اعضا برابر -10 و در ۲۴ ساعت گذشته برابر -11 بوده و همچنان دسترسی گستردهای حفظ شده است.
- وضعیت تأیید: تأیید نشده
- نرخ تعامل (ER): میانگین تعامل مخاطب 7.66% است و در ۲۴ ساعت نخست پس از انتشار، محتوا معمولاً 5.74% واکنش نسبت به کل مشترکان کسب میکند.
- دسترسی پستها: هر پست به طور میانگین 1 577 بازدید دریافت میکند. در اولین روز معمولاً 1 182 بازدید جمعآوری میشود.
- واکنشها و تعامل: مخاطبان بهطور فعال حمایت میکنند؛ میانگین واکنش به هر پست 8 است.
- علایق موضوعی: محتوا بر موضوعات کلیدی مانند روز, حکومت, شناسایی, واکسن, خطا تمرکز دارد.
📝 توضیح و سیاست محتوایی
نویسنده این فضا را محل بیان دیدگاههای شخصی توصیف میکند:
“@AarmaanF
ادمین رابط پرسش علمی
ویژه سکولارهای طبیعتگرای ملت ایران
(⛔️مومن به ماوراء عضو نشود)
مبانی کانال ما
t.me/FarazTed/15822
افشای شایعه/مغلطه/کژفهمی
فریب و حماقت
اخبار علمی+
سخنرانی،مستند،مقاله:
دانش/اندیشه/جامعه/روان
تاریخ/هنر و بی...”
به لطف بهروزرسانیهای پرتکرار (آخرین داده در تاریخ 17 سپتامبر, 2026)، کانال همواره بهروز و دارای دسترسی بالاست. تحلیلها نشان میدهد مخاطبان بهطور فعال با محتوا تعامل دارند و آن را به نقطه اثرگذاری مهم در دسته آموزش تبدیل کردهاند.
20 597
مشترکین
-1124 ساعت
-1007 روز
-1030 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
سپتامبر '26
سپتامبر '26
+232
در 5 کانالها
اوت '26
+253
در 12 کانالها
Get PRO
ژوئیه '26
+168
در 14 کانالها
Get PRO
ژوئن '26
+184
در 13 کانالها
Get PRO
مه '26
+16
در 2 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+16
در 1 کانالها
Get PRO
مارس '26
+5
در 1 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+412
در 31 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+24
در 8 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+501
در 35 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+839
در 30 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+897
در 28 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+964
در 24 کانالها
Get PRO
اوت '25
+576
در 24 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+2 264
در 37 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+770
در 40 کانالها
Get PRO
مه '25
+179
در 35 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+332
در 34 کانالها
Get PRO
مارس '25
+241
در 30 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+143
در 26 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+266
در 44 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+413
در 46 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+220
در 39 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+138
در 29 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+336
در 26 کانالها
Get PRO
اوت '24
+340
در 37 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+333
در 37 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+235
در 28 کانالها
Get PRO
مه '24
+559
در 32 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+572
در 28 کانالها
Get PRO
مارس '24
+587
در 33 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+535
در 35 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+487
در 42 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+444
در 38 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+444
در 35 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+395
در 30 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+380
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+572
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+480
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+615
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+403
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+436
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+358
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+476
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+274
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+276
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+344
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+256
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+370
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+392
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+350
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+341
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+427
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+530
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+433
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+204
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+262
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+281
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+209
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+279
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+290
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+572
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+286
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+400
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+277
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '21
+470
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '21
+273
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '21
+354
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '21
+194
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '20
+11 797
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 16 سپتامبر | +1 | |||
| 15 سپتامبر | +3 | |||
| 14 سپتامبر | 0 | |||
| 13 سپتامبر | 0 | |||
| 12 سپتامبر | 0 | |||
| 11 سپتامبر | +1 | |||
| 10 سپتامبر | +2 | |||
| 09 سپتامبر | +5 | |||
| 08 سپتامبر | +1 | |||
| 07 سپتامبر | +1 | |||
| 06 سپتامبر | 0 | |||
| 05 سپتامبر | +3 | |||
| 04 سپتامبر | +1 | |||
| 03 سپتامبر | +115 | |||
| 02 سپتامبر | +94 | |||
| 01 سپتامبر | +5 |
پستهای کانال
| 2 |  انقلاب آمریکا | Liberty (مجموعهٔ کامل)
▪️ترجمه این مستند مهم به پایان رسید؛ تمام قسمتها از لینکهای زیر در دسترس است:
قسمت اول: انقلابیونِ بیمیل
قسمت دوم: سرنوشت را میدان نبرد تعیین میکند
قسمت سوم: روزهایی که اراده را میآزماید
قسمت چهارم: تاوان جاهطلبی
قسمت پنجم: دنیایی که وارونه شد
قسمت ششم: آیا ما یک ملت خواهیم شد؟
IMDB 8.4/10
@GifGlass
مجله هنری آرت ژورنال
@ARTTJOURNAL | 535 |
| 3 | 🎈 عنوان صدا : طبیعتگرایی، خداباوری و خداناباوری آیا میتوان جهان را بدون فرضِ خدا فهمید؟
🔅 کیفیت صدا : 128Kbps
🇮🇷 [ لینک دانلود نیم بهای این ویدیو ]
• لینک در 6 ساعت آینده منقضی میشود
✨ Received by © @YproloaderBot | 712 |
| 4 |  بدون متن... | 741 |
| 5 |  فیلم درام و فرانسوی «داستـان های مـوازی» ساختهی جدید اصغر فرهادی با بازی وینست کسل منتشر شد❤️🔥
🔥 هم اکنون میتوانید فیلم سینمایی #درام #معمایی «Parallel tale 2026» با کیفیت WEB-DL FullHD SamFisher و با زیرنویس پارسی چسبیده سافتساب و هاردساب از رسانه اینترنتی امپایربستتیوی دانلود و تماشا کنید.
✅ دانـلــــود و تمـاشـای آنـلایـن
⬅️ با زیرنویس چسبیده پارسی و انگلیسی
⭐️ IMDB: 6.0
Ⓜ️ Metacritic: 41%
🍅 RottenTomatoes: 19%
🌐 https://EmpireBestTv.Com
🆔Telegram | Instagram | Twitter | 943 |
| 6 | صوتی | 1 388 |
| 7 |  ✅فیلم سخنان محمدپارسا گلچین، دانشجوی دانشگاه تهران در مقابل سعید جلیلی که فروردین امسال بازداشت و اخیرا به اتهام بغی محاکمه شده است.
او برندهی مدال طلای المپیاد ادبیات است.
@Sahamnewsorg | 2 650 |
| 8 |  بدون متن... | 1 320 |
| 9 |  فیلم هفته
دیوانه ای از قفس پرید
One.Flew.Over.the.Cuckoos.Nest.
کارگردان:میلوش فورمن
فیلمنامه :لارنس هاوبن_بو گلدمن
بر اساس: پرواز بر فراز آشیانه فاخته
اثر کن کیسی
بازیگران:
جک نیکلسون
لوئیز فلچر
ویلیام ردفیلد
فیلمبردار:هاسکل وکسلر
موسیقی :جک نیچه
محصول:۱۹۷۵_آمریکا
رندل مکمورفی، که سابقه جنایی دارد، توسط دادگاه محکوم میشود. مکمورفی برای فرار از زندان، گروهی از شورشیان را تشکیل میدهد که علیه اختیارات خانم رچد، سرپرستار، مبارزه میکنند.
https://t.me/woocc6 | 1 190 |
| 10 | علی اکبر مصور:
آزمایش روزنهان (Rosenhan experiment)
یافته های حاصل از این آزمایش نشان داد که برچسب گذاری روی بیمار چه پیامدهایی در بر دارد.
این آزمایش، پژوهشی پیرامون میزان اعتبارِ تشخیص روانپزشکان و روانشناسان در شناسایی و تشخیص اختلالات روانی بود که در سال 1972 توسط دیوید روزنهان (David Rosenhan) در چند بیمارستان روانی ایالات متحده انجام شد.
نتایج این آزمایش پس از مدتی در سال ۱۹۷۳ در یک مجله علمی- پژوهشی با عنوان "در باب سالم بودن در دارالمجانین" (On being sane in insane places) منتشر شد (متن کامل این مقاله را می توانید اینجا دانلود فرمایید). در این آزمایش هشت تن از همکاران روزنهان با تظاهر به اینکه از لحاظ روانی مشکل دارند هر کدام به یک بیمارستان روانی در ایالات متحده مراجعه کردند و خواستار پذیرش شدند. همه این افراد از لحاظ روانی، طبیعی و نرمال بودند و مشکل جسمانی و روانی خاصی نداشتند.
آنها در جلسه ارزیابی اولیه که توسط تیم روانپزشکان روانشناسان بیمارستان به عمل آمد مدعی شدند که صداهای مبهم و عجیب و غریبی می شنوند. جالب اینجا بود که در مصاحبه روانی ای که برای ورود به بیمارستان روانی از آنها به عمل آمد به غیر از تظاهر به شنیدن این صداهای مبهم، سایر اطلاعاتی که از خودشان در اختیار مصاحبه گر قرار دادند صحیح و صادقانه بود. پس از انجام بررسی های اولیه توسط تیم تخصصی بیمارستان، تمامی این هشت نفر پذیرفته شدند!
بعدها که روزنهان پرونده بالینی این افراد را مطالعه کرد دریافت که در پرونده بالینی تمامی این هشت نفر، اختلال اسکیزوفرنی (schizophrenia) تشخیص داده شده بود! این افراد در طول مدتی هم که در بیمارستان بودند به جز ادعای شنیدن این صداهای عجیب و غریب، رفتاری کاملاً طبیعی داشتند.
روزنهان دریافت که حتی اکثر رفتارهای طبیعی این هشت نفر نیز در طول مدت زمانی که در بیمارستان بودند توسط تیم تخصصی و کارکنان بیمارستان به عنوان رفتارهایی غیر نرمال تشخیص داده شده بود. به عنوان مثال، همکاران روزنهان در طول مدتی که در بیمارستان بودند دایماً درباره وضعیت خود یادداشت برداری می کردند.
علیرغم اینکه کارکنان و تیم تخصصی بیمارستان، متوجه این رفتار یادداشت برداری آنها بودند اما آن را نوعی رفتار مشکل دار و مرتبط با اختلال روانی این افراد قلمداد می کردند. جالب اینجا بود که سایر بیماران واقعی بیمارستان بر خلاف تیم تخصصی بیمارستان فکر می کردند که این شبه بیمار (همکار روزنهان) محقق و پژوهشگری است که قصد دارد درباره بیماران روانی، تحقیقی انجام دهد. کارکنان و تیم تخصصی بیمارستان های روانی حتی بعد از مرخص کردن این افراد از بیماستان نیز تشخیص نداده بودند که این افراد واقعاً بیمار نبودند و تظاهر به بیماری می کردند.
بد نیست که در همین رابطه اشاره ای داشته باشیم به نظریه برچسب زنی (Labeling Theory) یا انگ زنی (stigmatization) که توسط جامعه شناسان در دههٔ ۶۰ میلادی توسعه یافت. نظریهٔ برچسب زنی معتقد است که انحراف از قانون، ذاتی نیست، و به جای آن، بر تمایل اکثریت به چسباندن برچسب منفی به اقلیت، یا کسانی که آنها را منحرف از هنجارهای معمول تلقی میکند، متمرکز میشود.
اعتقاد این نظریه این است که چگونه هویت و رفتار افراد ممکن است توسط واژگانی که برای تشریح یا طبقه بندیشان به کار می رود، ارزیابی شده یا تحت تأثیر قرار گیرد.
در واقع، نظریه پردازان نظریه برچسب زنی معتقدند انحراف یک پدیدۀ اجتماعی است و بر این باورند که کجرویهای اجتماعی ناشی از عوامل روانشناختی یا زیست شناختی نیست، بلکه این جامعه است که هویت انحرافی را در افراد پدید می آورد. فرانک تانن بام در کتاب معروف خود به نام "جرم و اجتماع" معتقد است که وقتی فردی به عنوان بزهکار دستگیر می شود این برچسب (بزهکاری)، علاوه بر اینکه می تواند تصور شخص را از خودش تغییر دهد موجب می شود تا دیگران نیز نسبت به آن برچسب (بزهکار بودن) و نه به خودِ آن فرد واکنش نشان دهند.
یکی دیگر از نکات جالب توجه آزمایش روزنهان این بود که بیماران بستری شده واقعی در بیمارستان بر خلاف روانپزشکان و تیم تخصصی بیمارستان، خیلی زود به نرمال بودن این هشت نفر پی بردند! نتایج این آزمایش، اعتبار تشخیصی روانپزشکان و روانشناسان را زیر سؤال برد.
همچنین یافته های حاصل از این آزمایش نشان داد که برچسب گذاری روی بیمار چه پیامدهایی در بر دارد.
در این رابطه بد نیست که فیلم سینمایی "پروازی بر فراز آشیانه فاخته"- 1975-
(One Flew Over the Cuckoo's Nest)
ساخته میلِش فورمن
(Miloš Forman)
را ببینید.
http://psychology.blog.ir/post/%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86-Rosenhan-experiment
و مقاله در نشریه Science:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.179.4070.250 | 1 103 |
| 11 |  #نگاهی_به_آرشیو ۱۶ سپتامبر ۲۵ شهریور
🏮 ۸ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/1365
🏮 ۷ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/7170
🏮 ۶ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/14058
🏮 ۵ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/18663
🏮 ۴ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/22311
🏮 ۳ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/25474
🏮 ۲ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/30253
🏮 ۱ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/36848
👥 فقط در بخش نظرات این پیام، میتوانید کلیه مطالب خود در حوزه علمی، فرهنگی، معرفی لینکها و طرح پرسش... را (جز سیاسی) ارسال کنید.👇 | 1 126 |
| 12 | https://bbc.in/42ld09q | 1 413 |
| 13 | #نگاهی_به_آرشیو ۱۵ سپتامبر ۲۴ شهریور
🏮 ۸ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/1347
🏮 ۷ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/7151
🏮 ۶ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/14048
🏮 ۵ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/18655
🏮 ۴ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/22300
🏮 ۳ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/25453
🏮 ۲ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/30243
🏮 ۱ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/36833
👥 فقط در بخش نظرات این پیام، میتوانید کلیه مطالب خود در حوزه علمی، فرهنگی، معرفی لینکها و طرح پرسش... را (جز سیاسی) ارسال کنید.👇
| 1 344 |
| 14 |  بدون متن... | 1 401 |
| 15 | آنان که بحث «اختلاف نظر علمی» را دنبال میکنند، ممکن است این سوال برایشان پیش آمده باشد که اگر دانشمندان با هم اختلاف دارند، ما که متخصص نیستیم چطور باید تصمیم بگیریم به کدام طرف اعتماد کنیم؟
شکاکانِ استراتژیک از همین نقطه برای ایجاد تردید در علم استفاده میکنند. مقاله تازهای در این باره خواندهام که شاید برایتان جالب باشد و در ادامه گزارشی از آن را مینویسم.»
رنجبر
چند روز پیش مقالهای از الکساندر رویتلینگر، فیلسوف علم در دانشگاه مونیخ، در مجله Philosophy of Science خواندم که با دقت تمام نشان میدهد چرا استدلال معروف شکاکان راهبردی یا استراتژیک (آنهایی که به دلایل اقتصادی یا سیاسی علم را هدف میگیرند) از «وجود اختلاف نظر در علم» برای تضعیف باور عمومی استفاده میکنند و چرا این استدلال غلط است.
ببینید شکاکان استراتژیک، چه در مورد سیگار و سرطان، چه در مورد تغییرات اقلیمی و چه در مورد واکسنها، یک استدلال تکراری دارند که به این شکل است:
«دانشمندان با هم اختلاف نظر دارند. پس شما که متخصص نیستید، نباید به هیچ کدام اعتماد کنید و بهتر است در باورتان به یافتههای علمی شک کنید.»
این استدلال در نگاه اول ساده و حتی معقول به نظر میرسد اما مشکل اینجاست که «اختلاف نظر» به خودی خود نمیتواند دلیلی برای کاهش اعتماد باشد و آنچه مهم است این است که ببینیم این اختلاف از کجا آمده و چه کسانی آن را مطرح کردهاند و مجموع شواهد چه مبگوید.
رویتلینگر برای نشان دادن این نکته یک چارچوب دقیق از نظریه تایید بیزی استفاده میکند. اگر بخواهم خیلی ساده توضیح دهم میگوید که وقتی یک فرد غیرمتخصص با شهادت های متعدد دانشمندان روبهرو میشود نباید فقط به تعداد موافقان و مخالفان نگاه کند؛ باید به «قابلیت اعتماد» شاهدان هم توجه کند. آیا این شاهدان متخصص هستند؟ آیا گزارشهایشان مبتنی بر روشهای معتبر است؟ آیا سابقه خطاهای سیستماتیک دارند؟
مثلا فرض کنید سه دانشمند معتبر در یک حوزه مشخص درباره یک ادعا اظهار نظر میکنند. دو نفر میگویند که ادعا درست است و یک نفر میگوید که نادرست است. اینجا اختلاف وجود دارد اما اگر آن دو نفر از نظر علمی بسیار معتبرتر از آن یک نفر باشند و گزارشهایشان مستندتر باشد، فرد عاقل نه تنها نباید اعتمادش را به ادعا کاهش دهد، بلکه باید با شنیدن این اختلاف، باز هم به آن ادعا اعتماد کند، چون وزن شهادت موافقان از مخالفان بیشتر است.
حالا اگر مخالفان، شکاکانی باشند که تخصص کافی ندارند، گزارشهایشان خطاهای سیستماتیک دارد و از فرایند داوری همتا فرار کردهاند، اختلاف نظر آنها دیگر ارزشی ندارد. در این صورت نباید اعتمادمان را کاهش دهیم و حتی باید اعتمادمان را به علمِ مورد نظر افزایش دهیم، چون میبینیم که تنها مخالفان غیرمعتبر هستند که حرفی برای گفتن دارند.
رویتلینگر نشان میدهد که استدلال شکاکان از اختلاف نظر، در دو نقطه اصلی دچار مشکل است:
(۱) مقدمه اول (وجود اختلاف): وقتی اختلاف نظر عمدتا از سوی شکاکان غیرمعتبر ایجاد شده باشد، نمیتوان آن را یک اختلاف نظر علمیِ جدی به حساب آورد.
(۲) مقدمه دوم (لزوم کاهش اعتماد): حتی اگر اختلاف نظری میان دانشمندانِ معتبر وجود داشته باشد لزوما نباید اعتماد را کاهش داد. اگر جمع شهادتهای معتبر به نفع یک ادعا باشد، باید حتی اعتماد را افزایش داد.
رویتلینگر میگوید که اگر شکاکان بخواهند استدلالشان را اصلاح کنند، باید نشان دهند که در موارد خاص مثلا در مورد تغییرات اقلیمی ، مخالفان معتبر، از موافقان معتبر بیشتر هستند. اما تاکنون چنین چیزی را نشان نداده اند و به نظر هم نمیرسد که بتوانند نشان بدهند.
به عبارت دیگر وقتی میگویند «در علم اختلاف نظر وجود دارد» باید بپرسیم «چه کسانی اختلاف نظر دارند؟ آیا آنها معتبرند؟ مجموع شواهد چه میگوید؟»
لذا اختلاف نظر تا زمانی که به کیفیت و اعتبار شاهدان توجه نکنیم، بار معرفتی مشخصی ندارد.
Reutlinger A. Unreasonable Doubt. How Strategic Science Skeptics Exploit the Argumenfrom Disagreement. Philosophy of Science. 2026;93(3):675-695. doi:10.1017/psa.2026.10195
@Critical_Inquiry2026 | 1 231 |
| 16 | #نگاهی_به_آرشیو ۱۴ سپتامبر ۲۳ شهریور
🏮 ۸ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/1339
🏮 ۷ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/7137
🏮 ۶ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/14028
🏮 ۵ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/18651
🏮 ۴ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/22285
🏮 ۳ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/25441
🏮 ۲ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/30237
🏮 ۱ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/36821
👥 فقط در بخش نظرات این پیام، میتوانید کلیه مطالب خود در حوزه علمی، فرهنگی، معرفی لینکها و طرح پرسش... را (جز سیاسی) ارسال کنید.👇 | 1 258 |
| 17 | آنان که بحث «اختلاف نظر علمی» را دنبال میکنند، ممکن است این سوال برایشان پیش آمده باشد که اگر دانشمندان با هم اختلاف دارند، ما که متخصص نیستیم چطور باید تصمیم بگیریم به کدام طرف اعتماد کنیم؟
شکاکانِ استراتژیک از همین نقطه برای ایجاد تردید در علم استفاده میکنند. مقاله تازهای در این باره خواندهام که شاید برایتان جالب باشد و در ادامه گزارشی از آن را مینویسم.»
رنجبر
چند روز پیش مقالهای از الکساندر رویتلینگر، فیلسوف علم در دانشگاه مونیخ، در مجله Philosophy of Science خواندم که با دقت تمام نشان میدهد چرا استدلال معروف شکاکان راهبردی یا استراتژیک (آنهایی که به دلایل اقتصادی یا سیاسی علم را هدف میگیرند) از «وجود اختلاف نظر در علم» برای تضعیف باور عمومی استفاده میکنند و چرا این استدلال غلط است.
ببینید شکاکان استراتژیک، چه در مورد سیگار و سرطان، چه در مورد تغییرات اقلیمی و چه در مورد واکسنها، یک استدلال تکراری دارند که به این شکل است:
«دانشمندان با هم اختلاف نظر دارند. پس شما که متخصص نیستید، نباید به هیچ کدام اعتماد کنید و بهتر است در باورتان به یافتههای علمی شک کنید.»
این استدلال در نگاه اول ساده و حتی معقول به نظر میرسد اما مشکل اینجاست که «اختلاف نظر» به خودی خود نمیتواند دلیلی برای کاهش اعتماد باشد و آنچه مهم است این است که ببینیم این اختلاف از کجا آمده و چه کسانی آن را مطرح کردهاند و مجموع شواهد چه مبگوید.
رویتلینگر برای نشان دادن این نکته یک چارچوب دقیق از نظریه تایید بیزی استفاده میکند. اگر بخواهم خیلی ساده توضیح دهم میگوید که وقتی یک فرد غیرمتخصص با شهادت های متعدد دانشمندان روبهرو میشود نباید فقط به تعداد موافقان و مخالفان نگاه کند؛ باید به «قابلیت اعتماد» شاهدان هم توجه کند. آیا این شاهدان متخصص هستند؟ آیا گزارشهایشان مبتنی بر روشهای معتبر است؟ آیا سابقه خطاهای سیستماتیک دارند؟
مثلا فرض کنید سه دانشمند معتبر در یک حوزه مشخص درباره یک ادعا اظهار نظر میکنند. دو نفر میگویند که ادعا درست است و یک نفر میگوید که نادرست است. اینجا اختلاف وجود دارد اما اگر آن دو نفر از نظر علمی بسیار معتبرتر از آن یک نفر باشند و گزارشهایشان مستندتر باشد، فرد عاقل نه تنها نباید اعتمادش را به ادعا کاهش دهد، بلکه باید با شنیدن این اختلاف، باز هم به آن ادعا اعتماد کند، چون وزن شهادت موافقان از مخالفان بیشتر است.
حالا اگر مخالفان، شکاکانی باشند که تخصص کافی ندارند، گزارشهایشان خطاهای سیستماتیک دارد و از فرایند داوری همتا فرار کردهاند، اختلاف نظر آنها دیگر ارزشی ندارد. در این صورت نباید اعتمادمان را کاهش دهیم و حتی باید اعتمادمان را به علمِ مورد نظر افزایش دهیم، چون میبینیم که تنها مخالفان غیرمعتبر هستند که حرفی برای گفتن دارند.
رویتلینگر نشان میدهد که استدلال شکاکان از اختلاف نظر، در دو نقطه اصلی دچار مشکل است:
(۱) مقدمه اول (وجود اختلاف): وقتی اختلاف نظر عمدتا از سوی شکاکان غیرمعتبر ایجاد شده باشد، نمیتوان آن را یک اختلاف نظر علمیِ جدی به حساب آورد.
(۲) مقدمه دوم (لزوم کاهش اعتماد): حتی اگر اختلاف نظری میان دانشمندانِ معتبر وجود داشته باشد لزوما نباید اعتماد را کاهش داد. اگر جمع شهادتهای معتبر به نفع یک ادعا باشد، باید حتی اعتماد را افزایش داد.
رویتلینگر میگوید که اگر شکاکان بخواهند استدلالشان را اصلاح کنند، باید نشان دهند که در موارد خاص مثلا در مورد تغییرات اقلیمی ، مخالفان معتبر، از موافقان معتبر بیشتر هستند. اما تاکنون چنین چیزی را نشان نداده اند و به نظر هم نمیرسد که بتوانند نشان بدهند.
به عبارت دیگر وقتی میگویند «در علم اختلاف نظر وجود دارد» باید بپرسیم «چه کسانی اختلاف نظر دارند؟ آیا آنها معتبرند؟ مجموع شواهد چه میگوید؟»
لذا اختلاف نظر تا زمانی که به کیفیت و اعتبار شاهدان توجه نکنیم، بار معرفتی مشخصی ندارد.
Reutlinger A. Unreasonable Doubt. How Strategic Science Skeptics Exploit the Argumenfrom Disagreement. Philosophy of Science. 2026;93(3):675-695. doi:10.1017/psa.2026.10195
ا. رنجبر
https://t.me/Critical_Inquiry2026 | 14 |
| 18 |  چرا روانشناسان انقدر با هم اختلاف نظر دارن؟
- دکتر فرهنگ هلاکویی
مجله هنری آرت ژورنال
@ARTTJOURNAL | 1 778 |
| 19 | چرا روانشناسان انقدر با هم اختلاف نظر دارن؟
- دکتر فرهنگ هلاکویی
مجله هنری آرت ژورنال
@ARTTJOURNAL | 1 |
| 20 | 🎈 عنوان صدا : اپیزود چهارم | پایان دنیا
🔅 کیفیت صدا : 128Kbps
❌ به دلیل ترافیک بالا لینک ساخته نشد - برای دقایقی بعد دوباره تلاش کنید
✨ Received by © @YproloaderBot | 1 634 |
