Naračanščyna | Нарачанскі край

6 цытат Максіма Танка — беларускага паэта, перакладчыка, грамадскага дзеяча.

Нарачанскія рыбакі. Кадры ўнікальнай хронікі 1933 года У 1933 годзе на Нарачы была запісаная каштоўная хроніка працягласцю ў 7 хвілін. Дзякуючы ёй мы можам пабачыць, што меў на ўвазе Максім Танк, калі пісаў:

Як навальніцаю, хмараю шэрай Лодкі плывуць рыбакоў. Бурна шуміць нарачанскі ўвесь бераг Гулам людскіх галасоў.

Цалкам хроніку можна паглядзець па спасылцы: RepozytoriumFN У якасці фонавай музыкі мы выкарысталі песню «Зорка Венера» ў выкананні Хора Беларускага радыё і тэлебачання. Музыка Сымона Рак-Міхайлоўскага, словы Максіма Багдановіча.

Гісторыя сядзібы ў вёсцы Палессе каля Будслава Нягледзячы на пажар падчас вайны, частка сядзібы ацалела і выкарыстоўваецца ў наш час. Захаваўся таксама сядзібны парк.

Хроніка Мядзела. 1930-я гады Мы прагледзелі тысячы згадак Мядзела ў міжваеннай прэсе і абралі самыя важныя і цікавыя падзеі ў жыцці мястэчка ў перыяд з 1930 па 1939 год. Як выглядаў Мядзел у вачах турыстаў? Якія падзеі адбываліся ў мястэчку? Якія праявы беларускай грамадскай і культурнай актыўнасці былі ў Мядзеле ў той перыяд? Каб даведацца — гартайце ілюстрацыі. Чытайце таксама: Хроніка Мядзела. 1920-я гады.

Турбазы на возеры Нарач у 1930-я У міжваенны час вакол возера Нарач, якое тады празвалі Віленскім морам, актыўна развіваўся турызм. Пачыналі сваю працу і берагавыя турбазы, якіх на Нарачы было тры. Сёння мы раскажам пра кожную з іх.

6 фотапараўнанняў раней-і-цяпер, якія паказваюць, як з часам змянілася Мядзельшчына • Паруснікі на возеры Нарач • Карчма ў Свіры • Сваткаўская царква • Касцёл у Будславе • Возера Мястра • Касцёл у Засвіры

Вынікі археалагічных даследаванняў Будслаўскага касцёла 28-30 красавіка 2026 года ў Нясвіжы адбылася міжнародная навукова-практычная канферэнцыя. Там былі прадстаўленыя вынікі археалагічных даследаванняў на тэрыторыі Беларусі ў 2025 годзе. Сярод іншых даследчыкаў, на канферэнцыі выступіў археолаг Андрэй Мяцельскі, які прадставіў вынікі раскопак старога Будслаўскага касцёла, які існаваў з 1643 года да сярэдзіны XVlll стагоддзя.

Шматканфесійнае мястэчка Свір Ігнат Дварчанін у газеце "Наша Ніва" (№1, 1920 год) пісаў пра Свір наступнае:

Цікава, што тут кожная рэлігія мае свой раён. Жыды насяляюць галоўную вуліцу, якая, па праўдзе сказаць, і складае з сябе ўсё мястэчка. На бакавых вуліцах беларусы-каталікі, а вось праваслаўных няшмат: яны жывуць на Віленскай вуліцы. Стараверы зусім асобна пры возеры. Гэта мусіць тлумачыцца іхнімі заняткамі. Жыды-гандляры — бліжэй да цэнтру; беларусы — да палёў, а стараверы — да рыбы.

Цяпер, як гэта ведама, тут адчынялася Беларуская гімназія, забароненая з прыходам да мястэчка польскіх войск.

 Доўгая вуліца, дзве рынкавыя плошчы, па адной на кожным канцы, і некалькі маленькіх вулачак — тое, з чаго ў ХХ стагоддзі складаўся Свір. У мястэчку былі драўляныя і мураваныя дамы, крытыя дранкай, бляхай або саломай. Насельніцтва мястэчка ў 1930-я налічвала амаль 2 тысячы чалавек. Свір патанаў у зеляніне, тут без канца раслі разнастайныя фруктовыя дрэвы: яблыні, грушы, слівы, вішні і кусты чарніцы.

Руіны царквы ў Маставіках Храм Святой Троіцы ў Маставіках быў пабудаваны ў рэтраспектыўна-рускім стылі ў другой палове ХІХ стагоддзя. Апошнія дзясяткі гадоў храм стаяў закінуты. Вада размывала чырвоную цэглу, а калісьці белыя сцены сталі рудымі. Унутры храма цяпер растуць дрэўцы. За руінамі царквы знаходзяцца пяць пахаванняў святароў і каменны крыж, які некалі быў надмагіллем. Насельніцтва вёскі Маставікі на 2020 год — 7 чалавек.

Руіны царквы ў Маставіках Храм Святой Троіцы ў Маставіках быў пабудаваны ў другой палове ХІХ стагоддзя. Царква з чырвонай цэглы ў рэтраспектыўна-рускім стылі заставалася дзеючай да Другой сусветнай вайны, падчас якой храм быў зруйнаваны, а ў вёсцы гітлераўцамі былі спалены 33 двары і забіты адзін жыхар. Пасля вайны святыня і вёска былі адбудаваны наноў. Аднак падчас хрушчоўскай антырэлігійнай кампаніі, сумны лёс напаткаў і гэтую царкву, яе зачынілі і часткова разбурылі ў 1964 годзе. За руінамі Свята-Траецкага храма маецца пяць пахаванняў святароў і каменны крыж, які служыў раней надмагіллем. За ўсім гэтым прыглядае настаяцель суседняга Свята-Мікольскага храма з вёскі Старыя Габы.

Якую рыбу тысячу гадоў таму лавілі ў Нарачы жыхары Мікольцаў? Дзякуючы працы археолагаў, мы можам даведацца надзвычай цікавыя дэталі жыцця нашых далёкіх продкаў. Сёння мы раскажам, якія рыбы складалі асноўную частку рацыёну жыхароў селішча Мікольцы ў 7-9 стагоддзях, і якімі рыбалоўнымі прыладамі яны карысталіся.

Рэдкая з'ява ў Заходняй Беларусі: падзенне габрэйскага гандлю ў Канстанцінава У 1930-я гады мінулага стагоддзя Канстанцінава, згодна з газетай Wieczorna Gazeta Wileńska (3 sierpnia 1938), перажывала асаблівы эканамічны зрух: новая дарога і вузкакалейка да курортнага воз. Нарач прыцягнулі сюды паток турыстаў: аўтобусы, цягнікі, ровары, аўтамабілі. Вёска стала важным транзітным пунктам, а значыць, ажывіўся і гандаль. Цікавым з'яўляецца тое, што «хрысціянскі гандаль расце, а габрэйскі — скарачаецца», што даволі нетыпічна для большасці вёсак ды мястэчкаў. У вёсцы засталося толькі пяць габрэйскіх сем'яў, тры з якіх, як сцвярджаецца, ужо хутка ад’едуць. Але праблема была ў тым, што Канстанцінава, якое так імкнецца стаць гандлёвай кропкай, не можа дабіцца ад уладаў дазволу на правядзенне ўласнага кірмашу. Заяўкі падаюцца, абяцанні атрымліваюцца, але справа не ідзе. Жыхары па-ранейшаму былі змушаныя ездзіць на кірмаш у суседні Свір. На фота: касцёл у в. Канстанцікава, каля 1900 г.

Вясна ў вёсцы Восава, Мядзельскі раён Назва вёскі паходзіць ад асновы вось, аса — так у старабеларускай мове называлі асіну. У 1970 годзе каля будынка восаўскай школы быў усталяваны абеліск на ўшанаванне памяці 49 жыхароў Восава і суседніх вёсак, якія загінулі ў час вайны.

«Сваякоў ганак...» Малюнак Язэпа Драздовіча, 1926 6 мая 1926 года, роўна 100 гадоў таму, ня стала Казіміра Сваяка. Жыццё 36-гадовага паэта, публіцыста і святара забралі сухоты. На пярэднім плане малюнка — драўляны ганак Засвірскай плябаніі, на прыступках якога, па словах Язэпа Драздовіча, любіў сядзець паэт Казімір Сваяк, «ціха напяваючы любімыя мелодыі, абдумваючы і дапісваючы пад натхненнем свае вершы...» На малюнку няма самога Казіміра Сваяка. Мастак зрабіў гэты малюнак у памяць пра сябра, да якога любіў завітваць. Язэп Драздовіч з'яўляўся у Засвіры неспадзявана, і заўсёды радасна быў вітаны Казімірам Сваяком. Яны вялі разам доўгія гутаркі, найчасцей на тэмы беларускага мастацтва, літаратуры, гісторыі і актуальных пытанняў беларускага адраджэнскага руху.

Маляўнічы Качаргоўскі паўвостраў і вёска Качаргі На ўзьбярэжжы возера Мястра раскінулася прыгожая вёсачка з назвай Качаргі. Запрашаем прайсціся разам з намі па гэтым маляўнічым кутку Нарачанскага краю.

Адзначым, што існуе блытаніна з назвай гэтай вёскі на беларускай мове — часам ужываецца назва Качэргі. Аднак, правільная і афіцыйная назва вёскі — Качаргі‘. Прыметнік — качаргоўскі (у народнай гаворцы яшчэ ўжываецца качарэські).

Новая знаходка — фота возера Мястра! Нядзеля, 19 чэрвеня 1932 года. Сонечны летні дзень. Ад лодачнай станцыі на возеры Мястра адплыў човен. У лодцы — пяць чалавек: сялянскі хлопец на вёслах і дзве па-святочнаму ўбраныя пары. Іх імёны, на жаль, не падпісаныя. Паглядзім удалячынь — злева там бачныя хаты татарскага завулка ў Старым Мядзеле. Пасярэдзіне бачым сад, старамядзельскі парк, а з-за дрэў вызірае купал касцёла кармелітаў босых XVIII стагоддзя. Справа бачым гаспадарчыя будынкі сядзібы Козел-Паклеўскіх. На адвароце здымка стаіць пячатка мядзельскага фатографа Андрэя Сідаровіча, таго самага, пра якога Максім Танк пісаў у дзённіку: «Сідаровіч – арыгінал. Любіць прадказваць, што павінна здарыцца ў нас, а потым тлумачыць, чаму не адбылося так, як ён гаварыў». Андрэй Сідаровіч жыў у доме, на месцы якога сёння стаіць будынак рэдакцыі Нарачанскай зары. Фота было размешчана на аўкцыёне Allegro і мы яго выкупілі дзякуючы нашаму чытачу, краязнаўцу Кастусю Шыталю, які аплаціў палову кошту.

Новая знаходка — фота возера Мястра! Нядзеля, 19 чэрвеня 1932 года. Сонечны летні дзень. З лодачнай станцыі на возеры Мястра адплыў човен. У лодцы — пяць чалавек: сялянскі хлопец на вёслах і дзве па-святочнаму апранутыя пары. Іх імёны, на жаль, не падпісаныя. Паглядзім удалячынь — злева там бачныя хаты татарскага завулка ў Старым Мядзеле. Пасярэдзіне бачым сад, старамядзельскі парк, а з-за дрэў вызірае купал касцёла кармелітаў босых XVIII стагоддзя. Справа бачым гаспадарчыя будынкі сядзібы Козел-Паклеўскіх. На адвароце здымка стаіць пячатка мядзельскага фатографа Андрэя Сідаровіча, таго самага, пра якога Максім Танк пісаў у дзённіку: «Сідаровіч – арыгінал. Любіць прадказваць, што павінна здарыцца ў нас, а потым тлумачыць, чаму не адбылося так, як ён гаварыў». Андрэй Сідаровіч жыў у доме, на месцы якога сёння стаіць будынак рэдакцыі Нарачанскай зары. Мы выкупілі гэта фота з польскага аўкцыёна дзякуючы фінансавай дапамозе нашага чытача, Кастуся Шыталя, які аплаціў палову кошту.

Чаму сотні жыхароў Мядзельшчыны ў 1930-я раптоўна сталі ехаць у Латвію? Сёння разбіраемся ў прычынах і маштабах такой з’явы, як сезонная эміграцыя беларусаў у Латвію ў міжваенны перыяд. Гартайце слайды, каб даведацца цікавыя факты, а таксама дзяліцеся ў каментарах, ці былі сярод вашых продкаў выхадцы ў Латвію.

Спадарства! Кожны раз да нас далучаецца ўсё больш і больш суполак! І вось нарэшце папка «Кантэнт 3.0». Дапрацаваны спіс годных паблікаў на самыя розныя тэмы: беларуская мова, мемы, этнаграфія, архітэктура і шмат чаго яшчэ. Трымаемся разам і падтрымліваем беларускамоўны кантэнт! https://t.me/addlist/_NklGl78uM8yNWYy https://t.me/addlist/_NklGl78uM8yNWYy https://t.me/addlist/_NklGl78uM8yNWYy Калі будзь нейкі паблік жадае далучыцца да падборкі, з'вяртайцеся да адміністратара праекта "Прышпільныя коміксы": @pryshpilny_bot

Хата Паўліны Мядзёлкі ў Будславе Пабываць унутры хаты беларускай артысткі і мемуарысткі нам атрымалася дзякуючы гасціннасці пляменніка Паўліны — сына яе стрыечнага брата Часлава. Гаспадар хаты памятае Паўліну Мядзёлку са свайго дзяцінства: менавіта яна адводзіла яго ў Будслаўскую школу ў першы клас 1 верасня і вучыла чытаць — пра гэта нагадвае старое фота, што вісіць над піянінам.

Любіла саджаць кветкі, гуляць па парку. Любіла прагульвацца па дарозе на Крывічы, да мосціка. Казала, што трэба рухацца, бо гэта карысна.