داوطلب

🔻جامعه‌ای که اعتراض نمی‌کند الزاماً جامعه‌ای آرام نیست: از منِ ناراضی تا منِ «معترض» گزارش تحلیلی داوطلب بررسی‌ گزارش‌های ماهانه «داوطلب» نشان می‌دهد که گرچه شمار اعتراضات کارگری در سه ماه تابستان ۱۴۰۵ نسبت به فصل بهار افزایش یافته، اما همچنان در مقایسه با تابستان سال گذشته در سطح پایین‌تری قرار دارد؛ وضعیتی که در نگاه نخست ممکن است با شدت بحران اقتصادی موجود همخوانی نداشته باشد. در شرایطی که فشار هزینه‌های زندگی تشدید شده، ارزش پول ملی کاهش یافته و بخش قابل توجهی از خانوارهای کارگری برای حفظ سطح حداقلی زندگی خود ناچار به حذف، تعویق یا جایگزین کردن بسیاری از الویت‌های زیستی خود شده‌اند، انتظار طبیعی آن است که نارضایتی اجتماعی نیز در قالب اعتراضات گسترده‌تر خود را نشان دهد. اما چنین اتفاقی دست‌کم در حوزه اعتراضات کارگری با شدت متناسب با فشارهای اقتصادی رخ نداده است.

⚠️ یکی از خطاهای رایج در تحلیل تحولات اجتماعی این است که گستردگی اعتراضات را به‌عنوان مدلی شاخص برای سنجش میزان نارضایتی جامعه در نظر بگیریم. گویی هرچه اعتراض کمتر باشد، نارضایتی نیز کمتر شده است. اما میان «جامعه ناراضی» و «جامعه معترض» فاصله‌ای جدی وجود دارد. جامعه ممکن است از وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خود عمیقاً ناراضی باشد، اما این نارضایتی لزوماً به اعتراض خیابانی، اعتصاب، تجمع یا شکل‌گیری جنبش اجتماعی منجر نشود.

🔴 آلبرت هیرشمن، اقتصاددان، در توضیح واکنش افراد و گروه‌ها به نارضایتی از سه امکان اصلی سخن می‌گوید: «خروج»، «صدا» و «وفاداری». فرد ناراضی می‌تواند بماند و اعتراض کند، می‌تواند از موقعیت خود خارج شود، یا به دلایل مختلف همچنان به وضعیت موجود وفادار بماند و اعتراض نکند. 🧩اگر این چارچوب را به جامعه‌ای مانند ایران تعمیم دهیم، یک کارگر ناراضی الزاماً اعتصاب نمی‌کند: ممکن است شغل خود را ترک کند، به شغل دوم و سوم روی آورد، وارد اقتصاد غیررسمی یا مشاغل پلتفرمی شود، مهاجرت کند یا صرفاً خود را با شرایط موجود تطبیق دهد. در این حالت، نارضایتی از بین نرفته است؛ فقط شکل بروز آن تغییر کرده است. 🧩عامل مهم دیگر، احساس اثربخشی سیاسی است: اعتراض زمانی محتمل‌تر می‌شود که فرد تصور کند کنش او می‌تواند تغییری ایجاد کند. اگر تجربه‌های قبلی به این نتیجه منجر شده باشد که اعتراض هزینه بالایی دارد و نتیجه‌ای ندارد، حتی نارضایتی شدید نیز ممکن است به سکوت یا کناره‌گیری منجر شود. در چنین شرایطی، جامعه می‌تواند هم‌زمان ناراضی باشد اما این نارضایتی به بروز ‌اعتراض منجر نشود. 🔴در گزارش داوطلب ببینید بخشی از جامعه چرا ممکن است مطالبات خود را موقتاً به تعویق بیندازد، «پویایی اقتدارگرایی» چیست و به جای پرسیدن «چرا مردم اعتراض نمی‌کنند؟» چه باید پرسید. ✅ خبرها و مسائل کارگری را در تارنمای داوطلب دنبال کنید. @davtalaborg  -  اینستاگرام - توییتر