uz
Feedback
Shaafii Muhammad Channel

Shaafii Muhammad Channel

Kanalga Telegram’da o‘tish

Tafsiira dabalatee darsii Ustaaz Shaafii hunda asirraa arkattan.

Ko'proq ko'rsatish

📈 Telegram kanali Shaafii Muhammad Channel analitikasi

Shaafii Muhammad Channel (@shaafiimuhammad99) kanali faol ishtirokchi. Hozirda hamjamiyat 20 630 obunachidan iborat bo'lib, Din & Maʼnaviyat toifasida 3 775-o'rinni va Efiopiya mintaqasida 1 679-o'rinni egallagan.

📊 Auditoriya ko‘rsatkichlari va dinamika

невідомо sanasidan buyon loyiha tez o‘sib, 20 630 obunachiga ega bo‘ldi.

03 Sentabr, 2026 dagi oxirgi ma’lumotlarga ko‘ra kanal barqaror faollikka ega. Oxirgi 30 kunda obunachilar soni 338 ga, so‘nggi 24 soatda esa 13 ga o‘zgardi va umumiy qamrov yuqori darajada qolmoqda.

  • Tasdiqlash holati: Tasdiqlanmagan
  • Jalb etish (ER): Auditoriya o‘rtacha 20.68% darajada jalb etiladi. Nashrdan keyingi dastlabki 24 soatda kontent odatda umumiy obunachilar sonining 5.17% ini tashkil etuvchi reaksiyalarni to‘playdi.
  • Post qamrovi: Har bir post o‘rtacha 4 266 marta ko‘riladi; birinchi sutkada odatda 1 066 ta ko‘rish yig‘iladi.
  • Reaksiyalar va o‘zaro ta’sir: Auditoriya faol: har bir postga o‘rtacha 53 ta reaksiya keladi.

📝 Tavsif va kontent siyosati

Muallif resursni shaxsiy fikrni ifoda etish maydoni sifatida ta’riflaydi:
Tafsiira dabalatee darsii Ustaaz Shaafii hunda asirraa arkattan.

Yuqori yangilanish chastotasi (oxirgi ma’lumot 04 Sentabr, 2026 da olingan) sababli kanal doimo dolzarb va katta qamrovli bo‘lib qoladi. Analitika auditoriya kontent bilan faol hamkorlik qilishini, uni Din & Maʼnaviyat toifasidagi muhim ta’sir nuqtasiga aylantirishini ko‘rsatadi.

20 630
Obunachilar
+1324 soatlar
+637 kun
+33830 kun

Ma'lumot yuklanmoqda...

Taglar buluti
Ma'lumot yo'q
Muammo bormi? Iltimos, sahifani yangilang yoki bizning qo'llab-quvvatlash boshqaruvchimizga murojaat qiling>.
Kirish va chiqish esdaliklari
---
---
---
---
---
---
Obunachilarni jalb qilish
Sentabr '26
Sentabr '26
+43
0 kanalda
Avgust '26
+390
3 kanalda
Get PRO
Iyul '26
+414
2 kanalda
Get PRO
Iyun '26
+330
1 kanalda
Get PRO
May '26
+237
5 kanalda
Get PRO
Aprel '26
+482
2 kanalda
Get PRO
Mart '26
+156
8 kanalda
Get PRO
Fevral '26
+217
14 kanalda
Get PRO
Yanvar '26
+249
5 kanalda
Get PRO
Dekabr '25
+283
9 kanalda
Get PRO
Noyabr '25
+267
6 kanalda
Get PRO
Oktabr '25
+320
5 kanalda
Get PRO
Sentabr '25
+384
6 kanalda
Get PRO
Avgust '25
+393
6 kanalda
Get PRO
Iyul '25
+406
6 kanalda
Get PRO
Iyun '25
+205
8 kanalda
Get PRO
May '25
+545
11 kanalda
Get PRO
Aprel '25
+352
3 kanalda
Get PRO
Mart '25
+192
12 kanalda
Get PRO
Fevral '25
+364
9 kanalda
Get PRO
Yanvar '25
+571
10 kanalda
Get PRO
Dekabr '24
+656
10 kanalda
Get PRO
Noyabr '24
+697
6 kanalda
Get PRO
Oktabr '24
+779
8 kanalda
Get PRO
Sentabr '24
+753
9 kanalda
Get PRO
Avgust '24
+876
12 kanalda
Get PRO
Iyul '24
+642
1 kanalda
Get PRO
Iyun '24
+581
5 kanalda
Get PRO
May '24
+845
7 kanalda
Get PRO
Aprel '24
+642
10 kanalda
Get PRO
Mart '24
+630
13 kanalda
Get PRO
Fevral '24
+628
14 kanalda
Get PRO
Yanvar '24
+500
7 kanalda
Get PRO
Dekabr '23
+360
3 kanalda
Get PRO
Noyabr '23
+214
2 kanalda
Get PRO
Oktabr '23
+270
0 kanalda
Get PRO
Sentabr '23
+338
0 kanalda
Get PRO
Avgust '23
+294
0 kanalda
Get PRO
Iyul '23
+324
0 kanalda
Get PRO
Iyun '23
+202
0 kanalda
Get PRO
May '23
+203
0 kanalda
Get PRO
Aprel '23
+185
0 kanalda
Get PRO
Mart '23
+185
0 kanalda
Get PRO
Fevral '23
+137
0 kanalda
Get PRO
Yanvar '23
+238
0 kanalda
Get PRO
Dekabr '22
+197
0 kanalda
Get PRO
Noyabr '22
+179
0 kanalda
Get PRO
Oktabr '22
+206
0 kanalda
Get PRO
Sentabr '22
+229
0 kanalda
Get PRO
Avgust '22
+243
0 kanalda
Get PRO
Iyul '22
+258
0 kanalda
Get PRO
Iyun '22
+209
0 kanalda
Get PRO
May '22
+264
0 kanalda
Get PRO
Aprel '22
+154
0 kanalda
Get PRO
Mart '22
+106
0 kanalda
Get PRO
Fevral '22
+93
0 kanalda
Get PRO
Yanvar '22
+149
0 kanalda
Get PRO
Dekabr '21
+91
0 kanalda
Get PRO
Noyabr '21
+156
0 kanalda
Get PRO
Oktabr '21
+142
0 kanalda
Get PRO
Sentabr '21
+167
0 kanalda
Get PRO
Avgust '21
+216
0 kanalda
Get PRO
Iyul '21
+213
0 kanalda
Get PRO
Iyun '21
+191
0 kanalda
Get PRO
May '21
+95
0 kanalda
Get PRO
Aprel '21
+115
0 kanalda
Get PRO
Mart '21
+169
0 kanalda
Get PRO
Fevral '21
+84
0 kanalda
Get PRO
Yanvar '21
+124
0 kanalda
Get PRO
Dekabr '20
+1 965
0 kanalda
Sana
Obunachilarni jalb qilish
Esdaliklar
Kanallar
04 Sentabr+10
03 Sentabr+16
02 Sentabr+11
01 Sentabr+6
Kanal postlari
Umriin tee irra qaalii waan qabduuti. Hangi kute hin deebi'u bakkaas siif hin bu'u. Qabeenyi kee immoo yoo badellee bakka bu'a deebi'ee dhufa. Guyyoota keetirraa galaa duniyaa fii aakhiratti si fayyadu guduunfadhu. Asara bareeda eega duute boodallee siif hafu hambifadhu.
Rabi'al Awwal 23,1448H

2
Sodaan rabbii ﷻ kan dhugaatii fii faarfamtuun sodaa sii fii waan rabbiin ﷻ haraam godhe addaan isin baasteedha. ابن القيم | مدارج السالكين
688
3
Dhimmoota haaraya dhufan kan murtiilee shari'aa barbaadan ( نوازل) hedduutu argamaa mul'achaa oola. Kanaaf immoo xaaliba ilmii ilmii keessa gad dhaabbate kan gosa barnoota shari'aa barbaachisu hunda irraa bakka qubatu jabduu mijjeeyfateetu dura dhaabbata. Haala darasaan hedduun itti jirtu kanaan Xaaliba ilmii tolchee gaaffii gaafatullee argatuun ni ulfaata. Xaaliba ilmii mussaqafa oomishuu yoo taate rakkoon qabu. Garuu xaaliba ilmii dubbii hunda addaan dhilee qabxii hundaaf murtii barbaachisu kennu argachuun fagoodha. Biyyi yeenya akkaan ulamaa'iitti haajamti. Ulamaa'iin gurguddoon amma jiran umriin isaanii hedduu deemtee jirti lakkoofsi isanaiitilleen muraasa. Isaan kana eenyuutu bakka bu'uuf taa'a laata?. Xaaliba ilmii sa'aa 4:00 online irratti dabarsuutu isaan bakka bu'a jettee hin eegin. Dhimma ulamaa oomishuu dhimma bakki itti kennamtee ulamaa'iin gurguddoo akka irratti dalaganiif tumsi godhamuufii qabuudha. Rabi'al Awwal 23,1448H
689
4
Hawaasa muslimaa dhimma ilmii shari'aa jumlatti malee gad fageenyaan hin beekne biratti qabxiileen waa'ee shari'aa yeroo kaaf
Hawaasa muslimaa dhimma ilmii shari'aa jumlatti malee gad fageenyaan hin beekne biratti qabxiileen waa'ee shari'aa yeroo kaafaman osoo tokko tokkoo isii gad fageenyaan keessa hin seenne dimshaashumaan jumlatti dubbatamuu qabu.» Sheikh Salih Sindii-hafizahullaah. ✓. Sheekkanii fii dua'aatni hedduun dhimma kana osoo mirgaa qabatanii jiraatanii kheeyrii guddoo qaba ture. Rabi'al Awwal 22,1448H
887
5
Cybersecurity qofaan yoo ilaalle, wanti namni kamiyyuu tasuma ykn yeroo kamiyyuu namaaf hin qoodne keessaa kanneen armaan gadiiti: 🔐 1. Jecha Icciitii (Password) •Nama kamiyyuu wajjin hin qoodin. •Hojjetaa IT, bankii, yookaan dhaabbata kamiinuu jechuun hin gaafatamu. 🔑 2. OTP (One-Time Password) ykn Verification Code •Koodii bilbila ykn email keessanitti ergamu. •Namni kana argate akkaawuntii keessan seenuu danda'a. 📧 3. Recovery Codes fi Backup Codes •Yeroo akkaawuntii deebifachuuf gargaaran. •Kunis akkuma password barbaachisaa dha. 🛡️ 4. Two-Step Verification (2FA) Secret Key •Authenticator App waliin walqabsiisuuf kan fayyadu. •Yoo qooddan, 2FA keessanis cabuu danda'a. 💳 5. Odeeffannoo Maallaqaa fi Kaardii •Lakkoofsa kaardii, CVV, PIN, Mobile Banking PIN fi kkf. •Namoota hin amanamneef hin kenninaa. 🏢 6. Odeeffannoo Iccitii Dhaabbataa •Password hojii, data maamilaa, dokumentoota iccitii, fi odeeffannoo sirna keessaa. •Social media irratti yookaan nama hin hayyamamneef qooduun balaa guddaa qaba. 🔐 ከሳይበር ደህንነት (Cybersecurity) አንፃር ሲታይ፣ ማንኛውም ሰው ፈጽሞ ለሌላ ሰው ማጋራት የማይገባው: •የይለፍ ቃል (Password) •OTP ወይም የማረጋገጫ ኮድ •Recovery Codes እና Backup Codes •የ2FA (Two-Factor Authentication) ምስጢራዊ ቁልፍ (Secret Key) •የባንክ ፒን (PIN) እና የፋይናንስ መረጃዎች •በጣም ስሱ የሆኑ የግል መረጃዎች •ሚስጥራዊ የድርጅት መረጃዎች https://t.me/Aware2Secure
1 310
6
Wanti Namaaf tasuma ykn Abadan namaaf hin qoonne maali? Ija Cybersecurity qofaan ilaalaa! 🔐 ከሳይበር ደህንነት (Cybersecurity) አንፃር
Wanti Namaaf tasuma ykn Abadan namaaf hin qoonne maali? Ija Cybersecurity qofaan ilaalaa! 🔐 ከሳይበር ደህንነት (Cybersecurity) አንፃር ሲታይ፣ ማንኛውም ሰው ፈጽሞ ለሌላ ሰው ማጋራት የማይገባው ምንድነው? https://t.me/Aware2Secure
1 253
7
Hacked? If your Telegram account has been hacked, you must log in with your phone number, terminate all unknown active sessio
Hacked? If your Telegram account has been hacked, you must log in with your phone number, terminate all unknown active sessions, and turn on two-step verification immediately. Steps to Recover a Hacked Account 1 Log in via SMS: Open the Telegram app, enter your phone number, and type the login code sent via text message. 2 Terminate active sessions: Go to Settings, select Devices (or Active Sessions), and click Terminate all other sessions to kick the hacker out. 3 Enable two-step verification: Go to Settings, open Privacy and Security, and set up a strong password along with a recovery email. 4 Use recovery options if locked out: If the hacker changed your password, click "Forgot password?" to reset it using your recovery email, or wait seven days to reset the account via Telegram support options. https://t.me/Aware2Secure
1 892
8
Akkamitti Two-Step Verification (2FA) irra godhanna? Imeelii (Gmail, Outlook, Yahoo fi kkf) 1.Gara akkaawuntii imeelii keetii
Akkamitti Two-Step Verification (2FA) irra godhanna? Imeelii (Gmail, Outlook, Yahoo fi kkf) 1.Gara akkaawuntii imeelii keetii seeni. 2.Settings → Security fili. 3.Two-Step Verification ykn Two-Factor Authentication bani. 4.Lakkoofsa bilbilaa ykn appii authenticator dabaladhu. 5.Mirkaneessii fi hojii irra oolchi. Facebook 1.Menu → Settings & Privacy → Settings bani. 2.Password and Security fili. 3.Two-Factor Authentication filadhu. 4.SMS, Appii Authentication ykn Security Key filadhu. 5.Hojii irra oolchi. ኢሜይል (Gmail, Outlook, Yahoo እና ሌሎች) 1.ወደ ኢሜይል መለያዎ ይግቡ። 2.Settings → Security ይሂዱ። 3.Two-Step Verification ወይም Two-Factor Authentication ይምረጡ። 4.ስልክ ቁጥር ወይም Authenticator App ያክሉ። 5.ያረጋግጡ እና ያብሩት። ፌስቡክ 1.Menu → Settings & Privacy → Settings ይክፈቱ። 2.Password and Security ይምረጡ። 3.Two-Factor Authentication ይጫኑ። 4.SMS, Authentication App ወይም Security Key ይምረጡ። 5.ይነቃው። https://t.me/Aware2Secure
2 090
9
🔐 Two-Step Verification jechuun tarkaanfii nageenyaa baay’ee barbaachisaa ta’e keessaa tokko yoo ta’u, akkaawuntiiwwan keess
🔐 Two-Step Verification jechuun tarkaanfii nageenyaa baay’ee barbaachisaa ta’e keessaa tokko yoo ta’u, akkaawuntiiwwan keessan kan akka Telegram, WhatsApp, Facebook, X (Twitter), TikTok, Signal fi platformoota biroo irratti namoonni hayyama hin qabne akka hin seenne ni eega. Two-Step Verification is a critical security measure that helps protect your online accounts, such as Telegram, WhatsApp, Facebook, X (Twitter), TikTok, Signal, and other platforms, from unauthorized access. 🔐 ሁለት-ደረጃ ማረጋገጫ (Two-Step Verification) በጣም አስፈላጊ የደህንነት መከላከያ ሲሆን የTelegram፣ WhatsApp፣ Facebook፣ X (Twitter)፣ TikTok፣ Signal እና ሌሎች የመስመር ላይ መለያዎችዎን ከያልተፈቀደ ግቤት እና ከማንነት ስርቆት ይጠብቃል። How to Enable Two-Step Verification (2FA) Email (Google/Gmail, Outlook, Yahoo, etc.) 1.Sign in to your email account. 2.Open Settings → Security. 3.Select Two-Step Verification or Two-Factor Authentication. 4.Add your phone number or an authenticator app. 5.Verify and turn it on. https://t.me/Aware2Secure
2 128
10
«أنتَ أحفظُ منّا.. وأنتَ أفقهُ منّا!» | أدب الكبار بين ابن عثيمين وابن جبرين رحمهما الله
«أنتَ أحفظُ منّا.. وأنتَ أفقهُ منّا!» | أدب الكبار بين ابن عثيمين وابن جبرين رحمهما الله
2 446
11
Awarene2Secure #1 Did you know? Enabling Two-Step Verification is one of the easiest and most effective ways to secure your accounts. From Telegram and WhatsApp to Facebook, X (Twitter), TikTok, and Signal, this extra layer of protection can help keep your personal information safe from cybercriminals. 🔐 Beektuu? Two-Step Verification (Mirkaneessa Sadarkaa Lammaffaa) hojii irra oolchuun karaalee salphaa fi bu'a qabeessa ta'an keessaa tokko kan ta'ee fi akkaawuntiiwwan keessan nageenya isaanii eeguuf kan gargaarudha. Telegram, WhatsApp, Facebook, X (Twitter), TikTok fi Signal irraa kaasee, eegumsi dabalataa kun odeeffannoo dhuunfaa keessan yakkoota saayibarii fi namoota hayyama malee akkaawuntii keessan seenuuf yaalan irraa eeguu keessatti gargaara. 🔐 ያውቃሉ? ሁለት-ደረጃ ማረጋገጫ (Two-Step Verification) የመለያዎችዎን ደህንነት ለመጠበቅ በጣም ቀላልና ውጤታማ ከሆኑ መንገዶች አንዱ ነው። ከTelegram እና WhatsApp እስከ Facebook፣ X (Twitter)፣ TikTok እና Signal ድረስ ይህ ተጨማሪ የጥበቃ ደረጃ የግል መረጃዎትን ከሳይበር ወንጀለኞች እና ያልተፈቀደ የመለያ ግቤት ሙከራዎች ለመጠበቅ ይረዳል። What we need to on? Two things .. Maal nu barbaachisa? Waa lama... ምን ያስፈልገናል ? ሁለት ነገር ... 🔜 To be continued... Stay tuned for Part 2, where we'll explore how to enable Two-Step Verification on your favorite apps and avoid common security mistakes. 🔜 Itti Fufa... Kutaa 2 keessatti akkaataa Two-Step Verification appoota irratti hojii irra oolchuu fi dogoggoraalee nageenyaa yeroo baay'ee raawwataman irraa of eeggachuu irratti ni mari'anna. 🛡️🔐 🔜 ይቀጥላል... በሚቀጥለው ክፍል (ክፍል 2) ላይ ሁለት-ደረጃ ማረጋገጫን በተለያዩ መተግበሪያዎች ላይ እንዴት ማስነሳት እንደሚቻል እና ከተለመዱ የደህንነት ስህተቶች እንዴት መጠንቀቅ እንደሚገባ እንመለከታለን። https://t.me/Aware2Secure
2 404
12
Awarene2Secure #1 Did you know? Enabling Two-Step Verification is one of the easiest and most effective ways to secure your accounts. From Telegram and WhatsApp to Facebook, X (Twitter), TikTok, and Signal, this extra layer of protection can help keep your personal information safe from cybercriminals. 🔐 Beektuu? Two-Step Verification (Mirkaneessa Sadarkaa Lammaffaa) hojii irra oolchuun karaalee salphaa fi bu'a qabeessa ta'an keessaa tokko kan ta'ee fi akkaawuntiiwwan keessan nageenya isaanii eeguuf kan gargaarudha. Telegram, WhatsApp, Facebook, X (Twitter), TikTok fi Signal irraa kaasee, eegumsi dabalataa kun odeeffannoo dhuunfaa keessan yakkoota saayibarii fi namoota hayyama malee akkaawuntii keessan seenuuf yaalan irraa eeguu keessatti gargaara. 🔐 ያውቃሉ? ሁለት-ደረጃ ማረጋገጫ (Two-Step Verification) የመለያዎችዎን ደህንነት ለመጠበቅ በጣም ቀላልና ውጤታማ ከሆኑ መንገዶች አንዱ ነው። ከTelegram እና WhatsApp እስከ Facebook፣ X (Twitter)፣ TikTok እና Signal ድረስ ይህ ተጨማሪ የጥበቃ ደረጃ የግል መረጃዎትን ከሳይበር ወንጀለኞች እና ያልተፈቀደ የመለያ ግቤት ሙከራዎች ለመጠበቅ ይረዳል። What we need to on? Two things .. Maal nu barbaachisa? Waa lama... ምን ያስፈልገናል ? ሁለት ነገር ... To be continue... https://t.me/Aware2Secure
42
13
۞« Al-ikhlaas Al-ikhlaas »۞ « Wanti sodaatamu hedduullee taatu irra sodaatamtuun wanti nuti ofirraa sodaachuun akkaan barbaachisuu; wanti nuti sooshaal miidiyaa irratti facaasnu kan rabbiif ﷻ hin qulqulleeyfamin tan fuulli isaa qofti ittiin hin barbaadamin ta'uudha. Ammallee wanti nuti facaasnu osoo shari'aa fii safuu hawaasaa kan faalleeysitullee taatee wanti nuti namootaaf dhiheessinu sun kan fedhii fii dhandhama isaanii irratti hundaa'e ta'uu fii yaadni keenya yaachisaan hordoftoota heddummeeyfachuu ta'uudha. Kana jechuun kheeyrii facaasuu irraa dhaabbachuu fii namoota fayyaduu irraa of booda deebi'uu jechuu miti. Waan funaannee miidiyaalee hawaasaa irratti facaasnu keessatti lubbuu teenya of ilaaluu,niyyaa teenya fattashuu fii ikhlaasa qabaachuu irratti lubbuu tana guddisuun leenjisuudha. Rabbiin ﷻ keessa keenya nu beeka. Waan qalbii keessaati nu laala. Rabbiin ﷻ garbicha deddeebi'ee lubbuu isaa of laalee isii tolchuuf itti tattaafate rahmata godheefiti isa gargaara. Rabbiin ﷻ jechaa fii gocha keenya keessatti namoota dhugaa ta'uu akkasumas kophaa fii namoota birattiis ikhlaasa qabaachuu nuuf haa kennu.» توجيهات لطالب العلم صـ ٢ Rabi'al Awwal 16,1448H
2 563
14
ai dhimma gaaffiilee dhimmoot islaamaatiin wal qabatu keessatti chatgpt fii kanneen birootillee caalu. Dhihoo tana obboleessi+2
ai dhimma gaaffiilee dhimmoot islaamaatiin wal qabatu keessatti chatgpt fii kanneen birootillee caalu. Dhihoo tana obboleessi kun abbaan Tarteel kun hojjetee hojiirra oolche hanga ammaa freedha. Hedduu ajaa'iba. Chatgpt faarraa waan adda isa godhu hedduu qaba. Xullaaboonni ilmii fii beektoonni islaamaa app isaa play store yookiin app store irraa buufatanii laaluu dandeessan... deebii if biraa hin uumu akak chatgpt. kitaaboota Million 8 ol irraa walitti qabee madda isaatii wajjiin khaaya. qaf.ai check godhuu dandeessan. https://x.com/i/status/2085061612285632853
3 151
15
Matn yo'q...
3 050
16
Namoonni silaa sababa eegumsaa,barakhaa fii kheeyrii zikriilee ganamaa fii galgalaa kheeysa jirtu beekhanii; akka maqaa isaan
Namoonni silaa sababa eegumsaa,barakhaa fii kheeyrii zikriilee ganamaa fii galgalaa kheeysa jirtu beekhanii; akka maqaa isaanii haffazanitti zikriilee ganamaa fii galgalaa haffazu turan. 𝖘𝖚'𝖚𝖚𝖉 𝖎𝖇𝖓 𝖐𝖍𝖆𝖆𝖑𝖎𝖉 𝔷𝔦𝔨𝔯𝔦𝔦𝔩𝔢𝔢 𝔤𝔞𝔫𝔞𝔪𝔞𝔞 𝔣𝔦𝔦 𝔤𝔞𝔩𝔤𝔞𝔩𝔞𝔞 𝔦𝔯𝔯𝔞𝔱𝔱𝔦 𝔞𝔨𝔨𝔞𝔞𝔫 𝔞𝔨𝔨𝔞𝔞𝔫 𝔞𝔨𝔨𝔞 𝔪𝔞𝔩𝔢𝔢 𝔥𝔞𝔞 𝔢𝔢𝔤𝔤𝔞𝔫𝔫𝔲𝔲
2 843
17
Matn yo'q...
2 813
18
- الشيخ العلامة حمود بن عبداللَّه التويجري -رحمه الله- (ت1413ه‍/1992م). - الإمام العلامة محمد بن عبداللَّه بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (لم يوقف له على تاريخ وفاة). - الشيخ العلامة أبو مُسدِّد عبدالرحمن بن سليمان ابن بطي -رحمه الله- (لم يوقف له على تاريخ وفاة). ثلاث حقب = مائة وخمسة وثمانون عامًا، ومسار تاريخي واحد امتد من الدرعية إلى السبلة؛ من بداية قيام الدولة الإسلامية النجدية الأولى، وعاصمتها الدرعية، سنة 1744م، حين انطلقت الدعوة السلفية في نجد، ثم سقطت الدولة الأولى سنة 1818م، لتظهر بعدها الدولة الإسلامية النجدية الثانية، وعاصمتها الرياض، ممتدة من 1818م إلى 1891م. وبعد سقوط الدولة الثانية، برزت جماعة إخوان من طاع الله، واتخذت من الأرطاوية والغطغط أبرز معاقلها، ابتداءً من نحو 1900م، واستمر هذا المسار حتى بلغ ذروته ثم نهايته الحاسمة في معركة السبلة سنة 1929م، حين جرى القضاء على جماعة إخوان من طاع الله؛ لتُطوى بذلك صفحة التطبيق العملي لهذا المسار الدعوي على أرض الواقع. وهكذا، فمن الدرعية سنة 1744م إلى السبلة سنة 1929م، امتدت مرحلة تاريخية متصلة في نجد: الدولة النجدية الأولى، ثم الثانية، ثم تجربة إخوان من طاع الله؛ ثلاثة فصول متعاقبة، تتتابع الأسماء، وتتصل الأجيال، ويبقى الجامع بينها: العناية بالتوحيد، والدعوة إليه، وبيان حقيقته المعنية بأصل الدين، والذب عن جنابه، ونصرة ما دل عليه الكتاب والسنة. فهؤلاء - على تفاوت أعصارهم ومقاماتهم وتخصصاتهم - يمثلون صفحات متعاقبة من تاريخ الدعوة النجدية السلفية، التي جعلت من التوحيد أصلًا، ومن الدليل منهجًا، ومن البيان أمانةً، ومن الذب عن العقيدة الصحيحة رسالةً؛ فكان لهم الحضور البارز في مسيرة العلم والدعوة في نجد، وتركوا آثارًا علمية ودعوية امتد أثرها إلى أجيال من بعدهم –رحمهم الله جميعًا-.
3 251
19
- الإمام العلامة حمد بن عبدالعزيز العوسجي البدراني الدوسري -رحمه الله- (ت1330ه‍/1911م). - الإمام العلامة صالح بن سالم البنيان -رحمه الله- (ت1330ه‍/1912م). - الإمام العلامة محمد بن إبراهيم ابن محمود -رحمه الله- (ت1333ه‍/1914م). - الإمام العلامة إبراهيم بن عبدالملك بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1336ه‍/1917م). - الإمام العلامة عبدالله بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1340ه‍/1921م). - الإمام العلامة حسن بن حسين بن علي بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1341ه‍/1923م). - الإمام العلامة حمد بن فارس -رحمه الله- (ت 1345ه‍/1926م). - الإمام العلامة سعد بن حمد بن علي بن عتيق -رحمه الله- (ت1349ه‍/1930م). - الإمام العلامة سليمان بن سحمان -رحمه الله- (ت1349ه‍/1931م). - الإمام العلامة عبدالعزيز بن محمد بن مديهش -رحمه الله- (ت1350ه‍/1931م). - الإمام العلامة عبدالله بن محمد بن عبدالله بن حمد بن محمد بن صالح بن حمد بن محمد بن سليم آل سليم -رحمه الله- (ت1351ه‍/1932م). - الإمام العلامة عبدالعزيز بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1354ه‍/1935م). - الإمام العلامة عبدالله بن سليمان بن بلهيد -رحمه الله- (ت1359ه‍/1940م). - الإمام العلامة عمر بن محمد بن عبدالله بن حمد بن محمد بن صالح بن حمد بن محمد بن سليم آل سليم -رحمه الله- (ت1362هـ/1943م). الإمام العلامة عمر بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1365ه‍/1946م). - الإمام العلامة عبدالرحمن بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1366ه‍/1947م). الإمام العلامة محمد بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1367ه‍/1948م). - الإمام العلامة عبداللَّه بن عبدالعزيز العنقري -رحمه الله- (ت1373ه‍/1953م). - الإمام العلامة عبدالرحمن بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (لم يوقف له على تاريخ وفاة). - الإمام العلامة حسين بن علي بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (لم يوقف له على تاريخ وفاة). - الإمام العلامة عبدالملك بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (لم يوقف له على تاريخ وفاة). *الطبقة الثالثة من أئمة الدعوة النجدية السلفية: وامتدت المسيرة إلى طبقة ثالثة، حملت ميراث الدعوة علمًا وتعليمًا وتأليفًا وإرشادًا، وظل فيها أصل التوحيد حاضرًا، والدفاع عنه قائمًا، والاشتغال بالكتاب والسنة متواصلًا وبرزت جماعة إخوان من طاع اللَّه أنصار الدعوة بشيوخها ومطاوعتها وجنودها: - الشيخ العلامة عبداللَّه بن محمد بن عبدالعزيز بن مفدا (الفدا) -رحمه الله- (ت1350ه‍/1932م). - الشيخ العلامة عبدالرحمن بن عبداللَّه ابن سالم -رحمه الله- (ت1350ه‍/1932م). - الشيخ العلامة عبدالرحمن بن عبداللَّه العقلا -رحمه الله- (ت1352ه‍/1933م). - الشيخ العلامة عيسى بن محمد الملاحي -رحمه الله- (ت1353ه‍/1934م). - الشيخ العلامة عبدالمحسن بن سليمان بن محمد الخريدلي -رحمه الله- (ت1355ه‍/1936م). - الشيخ العلامة يعيش بن محمد اليعيش -رحمه الله- (ت1359ه‍/1940م). - الشيخ العلامة صالح بن إبراهيم الكريديس -رحمه الله- (ت1360ه‍/1941م). - الشيخ العلامة عثمان بن حمد بن مضيَّان -رحمه الله- (ت1366ه‍/1947م). - الإمام العلامة صالح بن عبدالعزيز بن عبدالرحمن بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1372ه‍/1952م). - الإمام العلامة عبداللَّه بن عبدالوهاب بن عثمان بن زاحم -رحمه الله- (ت1374ه‍/1955م). - الإمام العلامة عبدالله بن حسن بن حسين بن علي بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1378ه‍/1958م). - الشيخ العلامة عبدالمحسن بن محمد بن فريح آل فريح -رحمه الله- (ت1379ه‍/1959م). - الشيخ العلامة أبو حامد عبداللَّه الرسي -رحمه الله- (ت1382ه‍/1962م). - الإمام العلامة عبدالعزيز بن محمد الشتري -رحمه الله- (ت1387ه‍/1967م). - الإمام العلامة محمد بن إبراهيم بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1389ه‍/1969م). - الشيخ العلامة عبدالرحمن بن محمد بن قاسم -رحمه الله- (ت1392ه‍/1972م). - الإمام العلامة عمر بن حسن بن حسين بن علي بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1395ه‍/1975م). - الشيخ العلامة محمد بن صالح بن سليمان المطوع -رحمه الله- (ت1399ه‍/1979م). - الشيخ العلامة عبدالله بن محمد بن حميد -رحمه الله- (ت1402ه‍/1982م).
2 783
20
«أئمةُ الدعوة النجدية». أئمةُ الدعوة النجدية هم أفذاذُ دعوة التوحيد، بلا منازع، وحُماةُ ملة إبراهيم في العصور المتأخرة، والمنافحون عنها بثباتٍ وبصيرة؛ حملوا الأقلام ذبًا عن حقيقة التوحيد، وجاهدوا في بيانه بالحجة والدعوة إليه، والذبِّ عن أصله، حتى غدوا من أبرز أعلام الدعوة إلى حقيقة التوحيد المعنية بأصل دين. ومن هنا برزت أجيال متتابعة من الأئمة والعلماء والدعاة، توارثوا العلم والدعوة، وحمل بعضهم عن بعض أمانة البيان والذب عن التوحيد؛ فهذه طبقات أئمة الدعوة النجدية السلفية: *الطبقة الأولى من أئمة الدعوة النجدية السلفية: - إِمامُ الدعوة النجدية ورأسُها شيخ الإسلام الإمام المجدد أبو علي محمد بن عبدالوهاب بن سليمان بن علي التميمي، أجزل الله له الأجر والثواب، وأسكنه الجنة بغير حساب (ت1206ه‍/1791م). - الإمام الأمير محمد بن سعود بن محمد بن مقرن -رحمه الله- (ت1179ه‍/1765م). - الإمام الأمير عبدالعزيز بن محمد بن سعود -رحمه الله- (ت1218ه‍/1803م). - الإمام العلامة حسين ابن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1224ه‍/1809م). - الإمام العلامة حمد بن ناصر بن عثمان آل معمر (ت1225ه‍/1810م). - الإمام العلامة حسين ابن غنّام الأحسائي -رحمه الله- (ت1225ه‍/1811م). - الإمام العلامة سعيد بن حجي - رحمه الله- (ت1229ه‍/1814م). - الإمام الأمير سعود بن عبدالعزيز بن محمد بن سعود -رحمه الله- (ت1229ه‍/1814م). - الإمام العلامة سليمان بن عبدالله بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1233ه‍/1818م). - الإمام العلامة علي بن عبداللَّه بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1234ه‍/1819م). - الإمام الأمير عبداللَّه بن سعود بن عبدالعزيز بن محمد بن سعود -رحمه الله- (ت1234ه‍/1818م). - الإمام العلامة عبدالعزيز الحصين -رحمه الله- (ت1237ه‍/1822م). - الإمام العلامة عبدالعزيز بن حمد بن إبراهيم التميمي -رحمه الله- (ت1241ه‍/1826م). - الإمام العلامة عبداللَّه بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1244ه‍/1826م). - الإمام العلامة عبدالعزيز بن حمد بن ناصر بن عثمان آل معمر -رحمه الله- (ت1244ه‍/1828م). - الإمام العلامة علي بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1245ه‍/1829م). - الإمام العلامة إبراهيم ابن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1251ه‍/1835م). - الإمام العلامة حسن بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1245ه‍/1829م). *الطبقة الثانية من أئمة الدعوة النجدية السلفية: ثم جاءت طبقةٌ أخرى واصلت حمل الراية، ووسّعت دائرة التأليف والتعليم والبيان، وكان في مقدمتها علماء أفذاذ من ذرية الشيخ محمد بن عبدالوهاب، ومن أئمة العلم والدعوة في نجد وما حولها: - الإمام الأمير تركي بن عبداللَّه بن محمد بن سعود (ت1249ه‍/1834م). - الإمام العلامة علي بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1257ه‍/1841م). - الإمام العلامة عبداللَّه بن عبدالرحمن أبا بطين -رحمه الله- (ت1282ه‍/1865م). - الإمام الأمير فيصل بن تركي بن عبدالله بن محمد بن سعود -رحمه الله- (ت1282ه‍/1865م). - الإمام العلامة الرباني والمجدد الثاني عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1285ه‍/1869م). - الإمام العلامة أحمد بن علي بن مشرف الوهيبي الأحسائي -رحمه الله- (ت1285ه‍/1878م). - الإمام العلامة المؤرخ عثمان بن بشر -رحمه الله- (ت1290ه‍/1873م). - الإمام العلامة عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1293ه‍/1876م). - الإمام العلامة حمد بن علي بن عتيق -رحمه الله- (ت1301ه‍/1883م). - الإمام العلامة زيد بن محمد آل سليمان -رحمه الله- (ت1307ه‍/1889م). - الإمام العلامة محمد بن عمر بن عبدالعزيز بن عبدالله بن صالح بن حمد بن سليم آل سليم -رحمه الله- (ت1308ه‍/1890م). - الإمام العلامة صالح بن محمد الشتري -رحمه الله- (ت1309ه‍/1891م). - الإمام العلامة إسحاق بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1319ه‍/1901م). - الإمام العلامة عبدالعزيز بن محمد بن علي بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1321ه‍/1904م). - الإمام العلامة محمد بن عبدالله بن حمد بن محمد بن صالح بن حمد بن محمد بن سليم آل سليم -رحمه الله- (ت1326ه‍/1908م). - الإمام العلامة أحمد بن إبراهيم بن عيسى -رحمه الله- (ت1327ه‍/1909م). - الإمام العلامة إبراهيم بن عبداللطيف بن عبدالرحمن بن حسن بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1329ه‍/1911م). - الإمام العلامة حسين بن حسن بن حسين بن علي بن حسين بن الشيخ محمد بن عبدالوهاب -رحمه الله- (ت1329ه‍/1911م).
3 054