جماعت دعوت و اصلاح

⭐️تدبر در قرآن

✍🏻محمد احمدیان [خداوندکاشف خیر و شرّ] ‏« وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلاَ رَآدَّ لِفَضْلِهِ يُصَيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏» (یونس: 107) ( اگر خداوند زياني به تو برساند، هيچ كس جز او نمي‌تواند آن را برطرف گرداند، و اگر بخواهد خيري به تو برساند، هيچ كس نمي‌تواند فضل و لطف او را از تو برگرداند. خداوند فضل و لطف خود را شامل هركس از بندگانش كه بخواهد مي‌كند (و كسي نمي‌تواند مانع آن گردد) و او داراي مغفرت و مهر فراوان است.‏) دروس قابل تدّبر در آیه مقدمه مفهوم  و معنی این آیه،  پاسخی به آیه قبلی(106) است، که مشرکان به جای خدا کسی یا چیزی را پرستش و یا به فریاد می خواندند؛ در صورتی که معبود و فریادرس مشرکان، نه قدرت جلب منفعتی را دارد، نه دفع شرّی، و اصلا صاحب هیچ اراده ای نیست.  درس اوّل: اراده ی مطلق خداوند خداوند در این آیه اراده ی مطلق حاکم خود بر هستی را بار دیگر یادآور می گردد؛ تا موحّدین متوجّه شوند نفع و زیان، خیر و شرّ  همگی در دایره ی اراده ی مطلق اوست؛ و هر اسبابی در جهت جلب منفعت و دفع ضرر هم بکار گرفته شود؛ منوط به اراده ی اوست. فی ظلال در فرازی از تفسیرش چنین اظهار نظر می کند: « اگر خدا  از راه قانون خود به تو زیانی برساند؛ هیچ انسانی نمی تواند آن را از سر تو دور کند، و به دفع آن کوشد؛ بلکه  هر گونه ضرر و زیانی و هر گونه شرّ و بلایی با پیروی از قانون خدا، و با ترک اسباب و عللی[است] که منتهی بدانها می گردد؛  و هیچ فردی از آفریدگان او نمی تواند این فضل  و لطف را از تو بر گرداند؛ چه این فضل و لطف، در میان بندگان یزدان به کسانی می رسد که برابر مشیّت و اراده ی همگانی الهی،  به اسباب و علل چنگ می زنند.»( فی ظلال، 1387، ص،814). درس دوم: ضعف اراده ی انسان تمام حوادث و پیش آمده ها  اعم از نیک و بد؛ خیر و شرّ در گرو مدیریت دو اراده است؛ یکی اراده ی مطلق خداوند، و دیگری اراده ی ضعیف انسان؛ لذا هرگاه انسان در جهت جلب خیر ی یا دفع ضرری، و یا دفع شرّی تلاش نماید؛  بدون اراده ی مطلق خداوند تحقق آن ممکن نیست؛ چون؛ اولاً؛ اراده ی انسان در مقابل اراده ی خداوند ناتوان است. ثانیاً؛ خداوند خالق کل اسباب و سبب است. درس سوم: زیان به اراده ی خداوند دفع زیان از انسان « وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ» برای درک درست تفسیر این آیه، در رابطه خدا با انسان لازم است بدانیم که: 1-  خداوند خالق؛ و عطا کننده ی اراده به انسان است؛ در اموری که انسان مسئولیت دارد و مورد محاسبه قرار می گیرد، اراده ی عطا شده به او آزاد در اختیار اوست؛ امّا در اموری که خداوند خود مسئولیت آن را بر عهده دارد، اراده ی خداوند جلودار اراده ی انسان را گرفته و فاقد کارایی می باشد؛ بنابراین در جلب نفع و دفع ضرر و هر امر دیگری که خداوند نسبت به کسی اراده نماید، هیچ قدرتی بازدارنده ی آن نیست. 2-  خداوند همانگونه صاحب و مالک اراده ی انسان است، خالق و صاحب اسباب و سبب هم می باشد؛ لذا چنانکه نسبت به کسی اراده در خیر و یا ضرر نماید، اسباب و اراده را همسو و هماهنگ می کند؛ تا امر مورد نظرش تحقق پیدا نماید، و این روند بخشی از ربوبیت اوست که در آیه ی(38: زمر) بدان اشاره می کند:‏ « وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَفَرَأَيْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ»       (زمر:38) ‏ (اگر از مشركان بپرسي چه كسي آسمانها و زمين را آفريده است‌ ؟ خواهند گفت : خدا. بگو : آيا چيزهائي را كه بجز خدا به فرياد مي‌خوانيد چنين مي‌بينيد كه اگر خدا بخواهد زيان و گزندي به من برساند، آنها بتوانند آن زيان و گزند خداوندي را برطرف سازند ؟ و يا اگر خدا بخواهد لطف و مرحمتي در حق من روا دارد، آنها بتوانند جلو لطف و مرحمتش را بگيرند و آن را باز دارند ؟ بگو : خدا مرا بس است. توكّل كنندگان تنها بر او تكيه و توكّل مي‌كنند و بس. سقز: مهر 1405 📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید:  🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات