جماعت دعوت و اصلاح

💠«چمدان سفر...»

حسن عثمان عبد النور برداشتی زیبا از آیه: «عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ» «هر انسانی خواهد دانست چه چیزی را با خود آورده است.» (سوره تکویر) واژه «أحضرت» (با خود آورده است) برای من کلیدی بود که دریچه‌ای تازه به فهم این آیه گشود؛ کلیدی که نگاه مرا به مفهوم عمل، زمان و آخرت دگرگون کرد. بارها سوره تکویر را خوانده بودم و از کنار صحنه‌های هولناک آن، مانند درهم پیچیده شدن خورشید، خاموش شدن ستارگان و از جا کنده شدن کوه‌ها عبور کرده بودم؛ اما کمتر به این واژه دقت کرده بودم: «أحضرت». چرا خداوند نفرمود: «آنچه انجام داده»، «کسب کرده» یا «عمل کرده»، بلکه فرمود: «آنچه با خود آورده است»؟ گویی آیه می‌خواهد بگوید: اعمال ما فقط کارهایی نیستند که در گذشته انجام شده و تمام شده باشند؛ بلکه مانند چمدان‌ها و توشه‌هایی هستند که از همین امروز آن‌ها را می‌بندیم و در سفر آخرت با خود حمل می‌کنیم. در آن سفر، هیچ چمدانی گم نمی‌شود و هیچ باری جا نمی‌ماند. در این سوره، دوازده حادثه عظیم کیهانی رخ می‌دهد: خورشید خاموش می‌شود، ستارگان فرو می‌ریزند، کوه‌ها از جا کنده می‌شوند، دریاها شعله‌ور می‌شوند و همه جهان دگرگون می‌شود. اما در میان این ویرانی بزرگ، تنها یک چیز باقی می‌ماند و از بین نمی‌رود: آنچه انسان با خود آورده است. چه حقیقت شگفتی! اعمال تو، هرچند به اندازه ذره‌ای باشند، از کوه‌ها و ستارگان ماندگارترند. ستارگان خاموش می‌شوند، اما اعمال تو حاضر خواهند بود. این تقابل، حقیقتی تکان‌دهنده را آشکار می‌کند: وقتی همه چیز در جهان از میان می‌رود، تنها تو و اعمالت باقی می‌مانید. سپس به ادامه آیات دقت کردم. پس از آن همه صحنه هولناک، انتظار می‌رود سخن از عذاب یا حساب باشد؛ اما قرآن می‌فرماید: «هر انسانی خواهد دانست...» این «دانستن» فقط یادآوری نیست؛ بلکه آگاهی کامل و بی‌پرده از حقیقت اعمال است. در دنیا ممکن است برای رفتارهای خود بهانه بیاوریم، بخل را صرفه‌جویی بنامیم یا ترس را حکمت جلوه دهیم؛ اما در آن روز همه پرده‌ها کنار می‌رود و انسان حقیقت آنچه با خود آورده است را می‌بیند. نکته زیبای دیگر، نکره آمدن واژه «نفس» است؛ یعنی در آن روز نه قبیله‌ای هست، نه گروهی و نه جمعی. فقط تو هستی و آنچه با خود آورده‌ای. در آن روز، تنها با چمدان اعمالت خواهی بود. این واژه «أحضرت» مرا به معنای دیگری نیز رساند؛ اینکه اعمالی که امروز نامرئی‌اند ـ مانند نماز، صدقه، دروغ، غیبت یا سخنان ما ـ در آخرت به حقیقتی عینی و حاضر تبدیل می‌شوند؛ همان‌گونه که خداوند می‌فرماید: «وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا» «آنچه انجام داده بودند، حاضر می‌یابند.» تصور کن وارد صحنه قیامت می‌شوی؛ نه ثروتی همراه داری و نه مقام و موقعیتی، بلکه سخنانی که گفته‌ای، نگاه‌هایی که داشته‌ای و کارهایی که انجام داده‌ای، همه در برابر تو حاضر شده‌اند. از لطایف این تعبیر آن است که «أحضرت» در زبان عربی، نشانه دقت، اهتمام و حمل چیزی با خود است. ما می‌گوییم: «هدیه را آوردم» یا «مدارک را آوردم»؛ یعنی چیزی را با قصد و توجه همراه خود منتقل کرده‌ایم. پس این آیه نگاه ما را به دارایی‌ها تغییر می‌دهد: آنچه واقعاً مال توست، نه چیزهایی است که جمع کرده‌ای؛ بلکه اعمالی است که امروز برای فردای خود با خود حمل می‌کنی. 📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید:  🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات