صبغت الله عاکف هروی

شیوهٔ برخی مردم در گشودن درهای مناظره به روی ملحدان/ خداناباوران و مشهور ساختن آنان، سخن لالکائی را به یادم می‌آورد: «هیچ جنایتی بر مسلمانان بزرگ‌تر از مناظره با بدعت‌گذاران نیست. و هیچ خوارسازی و شکستی برای آنان شدیدتر از آن نبود که سلف، ایشان را به حال خود واگذاشتند تا در آتش خشم و اندوه و حسرت بسوزند، بی‌آن‌که مجالی برای نشر بدعت خویش بیابند. اما چون فریب‌خوردگان آمدند، این درها را به رویشان گشودند و خود به راهنمایانِ مسیر هلاکت اسلام بدل شدند؛ تا آن‌جا که نزاع‌ها بالا گرفت، دعوتشان در قالب مناظره‌ها آشکار شد، و سخنشان به گوش کسانی رسید که پیش‌تر از خواص و عوام از آن بی‌خبر بودند. آنگاه شبهه‌ها در لباس استدلال رویاروی هم قرار گرفت، و کار به جدل‌های پیچیده و موشکافانه کشید، تا جایی که اهل آن در این میدان هم‌طراز شدند و به هم انس گرفتند؛ با یکدیگر به مداهنه خو کردند و پس از آن‌که در راه خدا دشمن یکدیگر بودند، رفاقت ورزیدند». از برگهٔ شیخ عبد العزیز احمد نکاتی دیگر که از این سخن لالکائی در خصوص مناظره با اهل انحراف عقیدتی برداشت می‌شود: ۱. مناظره به مخالف تریبون می‌دهد. ۲. شهرت، خود نوعی قدرت است. ۳. کنجکاوی مخاطبان برانگیخته می‌شود. ۴. شبهه در قالب استدلال عرضه می‌شود. ۵. مناظره، احساس برابری علمی ایجاد می‌کند. ۶. تکرار تعامل، قبح انحراف را می‌شکند و باعث می‌شود اندک‌اندک باورهای فاسد مخالف عادی فرض شود. ۷. مجادله، بدعت را زنده نگه می‌دارد. ۸. گاهی سکوت راهبردی از مناظره مؤثرتر است. ۹. نیت خیر، نتیجهٔ خوب را تضمین نمی‌کند. ۱۰. هشدار نسبت به پیامدهای غیرمستقیم. صبغت الله عاکف @Sebghatullah_Akef