Будзьма беларусамі!

🔴 Лявон Вольскі: Будаваць на касьцях — дзікунства ці таямнічы культ палітычнае эліты РБ? У Мінску на месцы былых каталіцкіх могілак на Залатой Горцы дазволілі пабудаваць комплекс Акадэміі нацыянальнай бясьпекі пры КДБ. Як гэта стала магчымым і пра што сведчыць, разважае Лявон Вольскі ў аўтарскай рубрыцы «Мама, не журыся!» на Budzma.org.

У сьвеце прынята шанаваць памерлых, і кожны народ іх шануе па-свойму. Ёсьць адпаведныя традыцыі і ў беларусаў — Дзяды, Радаўніца. Але паралельна існуе іншая традыцыя — руйнаваць і пляжыць старыя могілкі, а на іхным мейсцы ўзводзіць будынкі, паркі, інфраструктуру. Пачалося гэтае дзікунства за савецкім часам і працягваецца дагэтуль (мы ж захавалі ад Савецкага Саюзу ўсё добрае, лепшае, праўда?). Могілкі зьнішчалі зусім не паводле веравызнаньня ці то нацыянальнае прыкметы. Пад экскаватар ішлі без разбору праваслаўныя Старажоўскія могілкі, каталіцкія Залатагорскія, лютэранскія (у раёне Карла Лібкнэхта і Каржа), юдэйскія — у раёне Сухой ды Калектарнай, мусульманскія — каля «Юбілейкі»... На мейсцах пахаваньняў без аніякіх згрызотаў сумленьня будавалі жылыя дамы, кінатэатры (напрыклад, «Маскву»), рынкі («Старажоўскі»), стадыёны, тралейбусныя дэпо, «Палац мастацтва»...

Працяг па спасылцы.📌Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

📖 Салідарнасць памяці. Ідзе збор на выданне анталогіі ўкраінскага Расстралянага адраджэння па-беларуску На платформе Gronka запушчаны краўдфандынг на выданне кнігі «Antares. Анталогія ўкраінскага Расстралянага адраджэння». Упершыню па-беларуску ў адной кнізе сабраныя вершы 26 украінскіх аўтараў, якіх расстралялі або рэпрэсавалі. 🧐 Прадстаўлены цэнтральны для эпохі твор кароткай прозы, навела «Я (Рамантыка)». Паэзія падаецца білінгвальна: украінскі арыгінал стаіць побач з беларускім перакладам. Кніга выходзіць у выдавецкай ініцыятыве «Пурпурная майстэрня».

«Ноч расстраляных паэтаў стала глабальнай беларускай практыкай памяці, а ва Украіне літаратура дваццатых стала часткай маскульту. У часы рэпрэсій следчыя асобна запытвалі беларусаў пра тое, як «осуществлялась связь» з украінскімі калегамі. На фоне трагедыі ў Беларусі і катастрофы ва Украіне гэтая кніга — лагічны працяг гэтай сувязі. Акрамя сучасных творцаў, разыначка кнігі — пераклад зоркі трыццатых, Алеся Дудара, гарэзы і хулігана, якога маем за гонар уплесці ў нашую справу», — кажа укладальнік кнігі Алесь Плотка.

Падрабязней. 🔗Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

📖 У выдавецтве Gutenberg Publisher па-беларуску выйдзе першы сапраўдны вімельбух Выдавецтва Gutenberg Publisher заключыла кантракт на выданне беларускага перакладу кнігі нарвежскай аўтаркі і ілюстратаркі Крыстын Рушыфтэ «Усе мы лічымся». ✍️ Уганараваная мноствам прэстыжных узнагарод, кніга ўжо паспела стаць улюбёнай для чытачоў больш за 60 краін свету.

«Мы ганарымся, што да іх далучацца і беларусы», — напісалі ў выдавецтве.

Працяг па спасылцы.📌Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

💬 Нічога асаблівага, усё дзеля вашай бяспекі. Навошта не кашмарыць школьнікаў, калі можна кашмарыць? Што ўжо такое павінна адбыцца ў Беларусі, каб яно стала нечым асаблівым? Разважае ў аўтарскай калонцы на Budzma.org Яніна Гаспадыня з Мінска.

Як вы памятаеце, у 2026-м беларусы нарэшце пачалі жыць добра. Усё стала, вы памятаеце, добра. Тут і высветлілася зноўку, што жыць у тэроры добра — гэта не здабытак, а працэс. Толькі заплюшчыш вочы ды запіхнеш падалей некаторыя нюансы, кшталту рэпрэсій, катаванняў, нават дронаў, толькі возьмеш крэдыт на новую канапу і запарыш філіжаначку кавы, каб за ёю, размясціўшыся на канапе, падумаць пра летуценні і аблокі, як тэрор укладвае цябе на тую канапу ластавачкай рукі за спінай: а вось так добра? Добра, тэрорушка, добра, мармычаш, і самае неверагоднае, што і праўда ж — добра. Проста каву трошкі нязручней піць. І амаль ужо і не жахаешся: божачкі, як мы апынуліся на гэтай канапе з гэтай кавай?

Падрабязней. 🔗Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🖼 Скарынаўская бібліятэка ў Лондане атрымала ў дар ад прыватнага калекцыянера 15 твораў вядомых беларускіх мастакоў Беларускі калекцыянер з ЗША Іосіф Левітан перадаў Скарынаўскай бібліятэцы ў Лондане шэраг панарамных пэйзажаў і нацюрморт Віталя Цьвіркі і авангардныя жывапісныя творы Артура Клінава і Аляксея Жданава.

Скарынаўская бібліятэка захоўвае адметную калекцыю твораў мастакоў беларускага замежжа. Цяпер яна можа з гонарам прадставіць таксама яркія ўзоры мастацтва, створаныя ў Беларусі ў 1980-я гады

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🗡 Дыскусія-выстава ад аўтараў медыя-праектаў «Трызуб і Пагоня» і «Сармат» у Беластоку 10 кастрычніка ў Беластоку адбудзецца дыскусія-выстава ад аўтараў медыя-праектаў «Трызуб і Пагоня» і «Сармат» кампаніі «Будзьма беларусамі». Удзел возьмуць Кацярына Ваданосава, Васіль Калач, Алесь Кіркевіч. 🗣 Гонар і Годнасць! Міфы і Праўды пра шляхту Вялікага Княства Літоўскага. Што такое шляхта? Як і за кім «панове» ваявалі? Дзе жылі? На якой мове размаўлялі? Як выхоўвалі дзяцей? Як зараблялі грошы? 🔴 Раскажуць пра шляхецкія гербы, традыцыі, прозвішчы, прыгон і — спадчыну, якую пакінула па сабе наша шляхта. Дзе гістарычная праўда, а дзе — міф?.. ⏰ Пачатак а 17:00. 📍Kawiarnia A100 Cafe, ul. Sienkiewicza 4, Białystok Уваход вольны.

Мерапрыемства ладзіцца ў межах праграмы @artpower_belarus у сумесным праекце Міжнароднага Саюза беларускіх пісьменнікаў і кампаніі «Будзьма беларусамі».

🥀 Памёр Аляксандр Сташкевіч — лідар магілёўскага рок-гурта «Барон Мюнхгаузен Лідар магілёўскага рок-гурта «Барон Мюнхгаузен» Аляксандр Сташкевіч памёр 1 кастрычніка. Яму было 57 гадоў, гурту — 20, піша «Магілёў. Media». Родам Сташкевіч з Быхава. У «Бароне Мюнхгаузене» ён пісаў музыку і вершы і граў на гітары, а свае песні выконваў і з гуртом, і сольна. Песні Сашы поўныя філасофскага сэнсу — «Аквариум» і «Пикник» у адным флаконе. Гурт ведалі па канцэртах у Магілёве і па тэлепраграме «Четвертая студия», дзе «Барон Мюнхгаузен» граў ужывую. Падрабязней.▪️Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

Вітаем, сябры! Кожны дзень на сайце budzma.org мы пішам пра самае цікавае і важнае, што адбываецца ў свеце беларускай культуры. Мы распавядаем пра значныя падзеі беларускай гісторыі, культурніцкія мерапрыемствы ў Беларусі і за мяжой, знаёмім з адметнасцямі беларускай традыцыйнай культуры і дзейнасцю сучасных беларускіх творцаў. 🔗Падпісвайцеся на нас у сацсетках, калі для вас гэта бяспечна: Facebook, Youtube, Instagram, Threads, Х, Tiktok Будзьма беларусамі і будзьма разам! ❤️ Падтрымаць: https://ko-fi.com/budzma

📖 Таццяна Багданава у Познані 10 кастрычніка прэзентуе кнігу для дзяцей Ужо ў гэтую суботу ў познаньскай прасторы Strefa Do_Wolności (Nowowiejskiego, 15/15а) адбудзецца сустрэча з беларускай пісьменніцай і мастачкай Таццянай Багданавай, піша bellit.info. ✍️ Пісьменніца прывязе ў Познань сваю новую кнігу «Не на сваім месцы», якая нядаўна выйшла ў выдавецкай ініцыятыве «Surma». Для малодшых чытачоў і чытачак Таццяна Багданава правядзе творчы майстар-клас «Робім павучкоў разам!». ❓ Пра што кніга «Аднойчы Алеся з сям’ёй пераязджае. У новай краіне ўсё здаецца ёй дзіўным і непрыветным. Ці атрымаецца ў Алесі знайсці сяброў, палюбіць вялікі горад і адчуць сябе на сваім месцы?» — інтрыгуе анатацыя да кнігі. Гэта кранальная гісторыя пра эміграцыю і пошукі апірышча ў новых абставінах, з якімі сутыкнуліся тысячы беларускіх дзяцей. Дзе і калі? Дата: 10 кастрычніка Час: 12:30 Месца: Strefa Do_Wolności (Познань, Nowowiejskiego, 15/15а). Уваход вольны

Таццяна Багданава — беларуская мастачка і аўтарка родам з Гомеля. У 2023 годзе ў выдавецтве «Папуры» выйшла яе дзіцячая кніга «Мацей і чароўная раса». Пераможца Літаратурнага конкурсу «Экслібрыс» (2025). Гэтым летам ілюстрацыі да англамоўнага варыянту кнігі «Не на сваім месцы» («Out of Place») трапілі ў фінал прэстыжнага міжнароднага конкурсу Hiii Brand Illustrators Awards.

❓ Ці сапраўды нехта хоча сёння «адарваць» Гродна ад Беларусі? 💛 «Трызуб і Пагоня» 🟦Хто і калі насамрэч заснаваў Гродна? 🟦Навошта горад быў патрэбны кіеўскім князям і да чаго тут яцвягі? 🟦Як крыжакі паўплывалі на архітэктуру Гродна? 🟦Хто збудаваў тут замкі, а хто — узарваў Фару Вітаўта? 🟦Як кожная ўлада перапісвала гісторыю горада над Нёманам? 🟦Ці сапраўды нехта хоча сёння «адарваць» Гродна ад Беларусі? 📺 Гісторыя Гродна — у нашым відэа: https://youtu.be/DesXdijy0UI

❗️У швейцарскім Золатурне адкрыюць абноўлены помнік Тадэвушу Касцюшку 17 кастрычніка 2026 года а 13:00 у Stadtpark у Золатурне адбудзецца адкрыццё абноўленага помніка Тадэвушу Касцюшку. Урачыстасць пройдзе па-беларуску. Пасля ўдзельнікі мерапрыемства разам наведаюць Музей Касцюшкі, які знаходзіцца побач.

Запрашаюць беларусаў і беларусак Швейцарыі і ўсіх, каму дарагая памяць пра Касцюшку.

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🧐 Марыс Гіндус — той, чыімі вачыма бачылі Беларусь і СССР амерыканцы У некралогу ў New York Times нараджэнец Случчыны Марыс Гіндус (Maurice Hindus, 1891–1969) быў названы адным з вядучых спецыялістаў (без двукоссяў) па Савецкім Саюзе. Ён — аўтар дваццацi кніг, з якіх чатыры — мастацкія і тры — аўтабіяграфічныя. ✍️ Аднак у беларускім друку ягонае імя амаль не згадвалася, няма артыкула пра яго і ў беларускай Вікіпедыі. Даследчыкі эміграцыі Наталля Гардзіенка і Лявон Юрэвіч адкрываюць невядомыя старонкі біяграфіі Марыса Гіндуса. Падрабязней. 🔗Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

📖 «Булшыт Джобз» Дэвіда Грэбера выходзіць у новым выдавецтве «Дна Няма» Упершыню па-беларуску выходзіць кніга вядомага антраполага Дэвіда Грэбера «Булшыт Джобз». Беларускі пераклад кнігі пабачыць свет у выдавецкай ініцыятыве «Дна Няма», якая на сённяшні дзень знаходзіцца ў стратэгічным супрацоўніціве з выдавецтвам Gutenberg.

Дэвід Грэбер (1961-2020) быў антраполагам і адным з самых гучных галасоў Occupy Wall Street, якому прыпісваюць лозунг «Мы — 99%». Эсэ пра бессэнсоўную працу ён апублікаваў у 2013 годзе, яно стала вірусным і было перакладзена на дзясяткі моў, а праз пяць гадоў вырасла ў кнігу. Ён правёў даследванне сярод белых каўнераў ЗША і Велікабрытаніі, але ягоная кніга знайшла рэзананс па ўсім свеце. І беларусы, вымушаныя працаваць на выпадковых пасадах пасля эміграцыі, не будуць выключэннем.

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🧐 Як склаўся лёс беларускіх архіваў у Саўт-Рыверы? У беларускай царкве Св. Еўфрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы (Нью-Джэрсі, ЗША) доўгі час захоўваліся матэрыялы, што дакументавалі жыццё беларускай дыяспары ў Амерыцы. Але цяпер гэтых архіваў там больш няма. Што стала з каштоўнымі дакументамі, тлумачыць даследчыца беларускай дыяспары Наталля Гардзіенка на сваёй старонцы ў Фэйсбук. 

«Відаць, шмат хто з даследчыкаў беларускай гісторыі ХХ ст. чуў пра архівы, што захоўваліся ў беларускай царкве Св. Еўфрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы (Нью-Джэрсі, ЗША), дзе з канца 1940‑х утварылася моцная беларуская дыяспара, Трапіць у іх было надзвычай складана. Беларуская грамада ў гэтым асяродку складалася з прыхільнікаў Беларускай Цэнтральнай Рады і яе прэзідэнта Радаслава Астроўскага, якія ў эміграцыі актыўна змагаліся з прыхільнікамі Рады БНР», — піша ў фэйсбуку даследчыца Наталля Гардзіенка.

Падрабязней. 🔗Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🎭 Беларускі тэатральны калектыў BYteatr удзельнічае ў тэатральным фестывалі «Kierunek Wschód» у Беластоку З 10 да 17 кастрычніка 2026 года ў Беластоку пройдзе юбілейны X Міжнародны тэатральны фестываль «Kierunek Wschód». Фестываль аб’яднае прадстаўнікоў тэатральных асяродкаў з краін Усходняй і Цэнтральнай Еўропы — з Арменіі, Грузіі, Беларусі, Літвы, Паўночнай Македоніі і Польшчы. Ад Беларусі ў фэсце ўдзельнічае BYteatr, піша reform.news.

У праграме — спектаклі запрошаных тэатраў, сустрэчы і іншыя мерапрыемствы, якія дазваляюць пазнаёміцца з сучасным тэатральным мастацтвам рэгіёна.

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

Вітаем, сябры! Кожны дзень на сайце budzma.org мы пішам пра самае цікавае і важнае, што адбываецца ў свеце беларускай культуры. Мы распавядаем пра значныя падзеі беларускай гісторыі, культурніцкія мерапрыемствы ў Беларусі і за мяжой, знаёмім з адметнасцямі беларускай традыцыйнай культуры і дзейнасцю сучасных беларускіх творцаў. 🔗Падпісвайцеся на нас у сацсетках, калі для вас гэта бяспечна: Facebook, Youtube, Instagram, Threads, Х, Tiktok Будзьма беларусамі і будзьма разам! ❤️ Падтрымаць: https://ko-fi.com/budzma

🏛 У Музеі Вольнай Беларусі пройдзе міжнародная канферэнцыя «Пасля таталітарызму: музей, памяць і беларуская перспектыва» 8–9 кастрычніка 2026 года ў Варшаве пройдзе міжнародная навукова-практычная канферэнцыя «Пасля таталітарызму: музей, памяць і беларуская перспектыва», арганізаваная Музеем Вольнай Беларусі. Ужо вядомая падрабязная праграма канферэнцыі.

На працягу двух дзён у Варшаве сустрэнуцца музейшчыкі, гісторыкі, даследчыкі памяці, куратары, архівісты і культурныя эксперты, каб абмеркаваць, як музеі і іншыя інстытуцыі працуюць са складанай гістарычнай спадчынай, памяццю пра рэпрэсіі і дзяржаўны гвалт, вайну, супраціў і таталітарны досвед. У цэнтры канферэнцыі — пытанні гістарычнага рэвізіянізму, палітыкі памяці, захавання і пераасэнсавання спадчыны, музейных практык у розных краінах, а таксама беларускага досведу захавання памяці пра несвабоду і супраціў.

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🧐 Пяць метраў асманскай вязі. У Варшаве паказалі ўнікальны мірны трактат, за які сваім жыццём заплаціў найвялікшы вайскавод ВКЛ Ян Караль Хадкевіч У польскай сталіцы ўпершыню за доўгі час выставілі на агляд унікальны пяціметровы мірны дагавор, які завяршыў адно з найбольш драматычных сутыкненняў Рэчы Паспалітай з Асманскай імперыяй. Манументальны скрутак стаў фінальнай кропкай у вайне, якая каштавала жыцця выбітнаму вайскаводу Вялікага Княства Літоўскага, графу на Шклове і Быхаве Яну Каралю Хадкевічу, піша «Наша Ніва».

Як паведамляе партал Dzieje.pl, Галоўны архіў старажытных актаў у Варшаве да Дня архівіста прадэманстраваў арыгінал турэцкага мірнага трактата, датаванага кастрычнікам 1623 года.

Падрабязней. 🔗Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🗣 Кнігавыдавец Зміцер Колас: «Не люблю хлусні, глупства і подласці» З перакладчыкам і выдаўцом Змітром Коласам, якога 16 верасня вывезлі з-пад варты Следчага ізалятару за мяжу ў складзе 25 палітвязняў, паразмаўляў belsat.eu.

Змітра затрымалі сёлета ў лютым падчас масавых арыштаў незалежных кнігавыдаўцоў і распаўсюднікаў кніг, абвінавацілі паводле артыкулу 361-4 Крымінальнага кодэксу («Спрыянне экстрэмісцкай дзейнасці»). Гэта другое затрыманне кнігавыдаўцы: у сакавіку 2023-га падчас рэпрэсіяў пасля дыверсіі на аэрадроме ў Мачулішчах ён правёў 10 содняў у СІЗА КДБ, тады выйшаў на волю, як і шмат іншых затрыманых, без выстаўлення абвінавачанняў. Але праз месяц выдавецтва Коласа зліквідавалі праз суд. Фармальнаю прычынаю стаўся выдадзены ім зборнік дакументаў «Вызваленыя» і заняволеныя. Польска-беларускае памежжа 1939–1941 гг.«, прызнаны ўладамі экстрэмісцкімі матэрыяламі.

Працяг па спасылцы. 🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.

🔴 «Мне здаецца, што беларуская музыка сапраўды можа выстраліць». Анастасія Рыдлеўская пра самапрадусаванне музыкі і шлях да поспеху Як ствараць і прасоўваць музыку без лэйблаў і менеджараў? Ці магчыма прабіцца ў заходні шоу-бізнес, не маючы грошай? 🗣 Сваім досведам падзялілася мультыдысцыплінараная артыстка Анастасія Рыдлеўская падчас «Культурнага салона», арганізаванага праектам «Банкі ідэй» 1 кастрычніка ў Варшаве. Падрабязней. 🔗Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.