گنجینه‌محسن‌خاتمی: خودشناسیOshoسانسورنشده/فرهنگ/اقتصاد/سیاست/

تفاوتِ ظریف میان انسان متواضع که نفس خود را سرکوب کرده و انسان ساده و اصیل که از نفس فراتر رفته تفاوت بنیادین این دو حالت، در حضورِ پنهان یا غیابِ کاملِ نفس (ایگو) نهفته است. انسان متواضع (کسی که بر نفس خود غلبه و آن را سرکوب کرده است): زمانی که انسان به جای درکِ نفس، با زور و تقلا سعی می‌کند بر آن «غلبه» کند، در واقع درگیرِ یک مبارزه و سرکوبِ درونی شده است [109، 110]. در این حالت، نفس نابود نمی‌شود، بلکه تنها شکلِ خود را تغییر داده و در پشتِ نقابی از تقوا، تقدس و تواضع پنهان می‌گردد. منابع تاکید می‌کنند که انسان‌های به اصطلاح متواضع، غالباً خودخواه‌ترین و مغرورترین افراد هستند؛ آن‌ها ممکن است به زبان بگویند «ما هیچ نیستیم» یا «ما خاکِ پای شما هستیم»، اما اگر به چشمانشان نگاه کنید، تمنای شدیدِ آن‌ها برای دیده شدن و تایید شدن را خواهید دید. در واقع، تواضع صرفاً یک «نفسِ صیقل‌یافته» و نوعی اغراق است. همان‌طور که نفس ابتدا اغراق می‌کند که «من بزرگترین هستم»، در حالت تواضع نیز اغراق می‌کند که «من از همه کوچک‌تر و ناچیزترم»؛ اما در هر دو حالت، هدفِ اصلی این است که فرد نشان دهد یک انسانِ «خاص و ویژه» است و منتظر می‌ماند تا دیگران این ناچیز بودنِ او را تحسین کنند. به همین دلیل، تواضع یک سَمِ تصفیه‌شده، ظریف‌تر و خطرناک‌تر از غرورِ معمولی است. انسان ساده و اصیل (کسی که از نفس فراتر رفته است): در مقابل، فراتر رفتن از نفس نیازی به جنگیدن ندارد، بلکه تنها از طریق شعله‌ی «درک و فهم» حاصل می‌شود [110، 113]. هنگامی که توهمِ نفس از طریق درک شدن به طور کامل تبخیر می‌شود، انسان از تله‌ی غرور و تواضع، هر دو، رهایی می‌یابد. یک انسانِ اصیل و بیدار، نه مغرور است و نه متواضع، زیرا پایه و اساسِ هر دو حالت از بین رفته است؛ در حقیقت، تنها یک انسانِ مغرور می‌تواند متواضع باشد و وقتی نفسی در کار نباشد، چه کسی می‌خواهد تواضع کند؟ [114، 236]. چنین انسانی دیگر نیازی به اغراق کردن در هیچ جهتی ندارد، بلکه صرفاً رها، ساده، حقیقی و کاملاً اصیل باقی می‌ماند.