کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

💥 معرفی OpenResearcher؛ گامی نوین در توسعه عامل‌های پژوهشگر هوش مصنوعی با جست‌وجوی عمیق و متن‌باز پیش‌چاپ مقاله‌ای تازه در حوزه هوش مصنوعی، سامانه‌ای متن‌باز با عنوان OpenResearcher را معرفی می‌کند که با هدف آموزش نسل جدید عامل‌های پژوهشگر (Deep Research Agents) طراحی شده است. این سامانه تلاش می‌کند محدودیت‌های روش‌های متداول را که به موتورهای جست‌وجوی آنلاین و APIهای تجاری وابسته هستند، برطرف کند. نویسندگان با طراحی یک محیط جست‌وجوی آفلاین و قابل بازتولید، امکان تولید مسیرهای استدلالی طولانی و چندمرحله‌ای را برای آموزش مدل‌های زبانی فراهم کرده‌اند؛ رویکردی که هزینه توسعه را کاهش داده و قابلیت تکرارپذیری پژوهش را افزایش می‌دهد. در این پروژه، بیش از ۹۷ هزار مسیر پژوهشی بر روی مجموعه‌ای شامل ۱۵ میلیون سند تولید شده است تا مدل‌ها نحوه جست‌وجو، گردآوری شواهد و استدلال چندمرحله‌ای را در مقیاسی گسترده بیاموزند. یکی از نوآوری‌های اصلی این سامانه، تعریف سه ابزار پایه شامل Search ،Open و Find است که رفتار مرورگرهای وب را شبیه‌سازی کرده و مدل را به جست‌وجوی نظام‌مند، بررسی منابع و استخراج شواهد هدایت می‌کنند. تحلیل‌های پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت در پژوهش‌های عمیق بیش از آنکه به تعداد جست‌وجوها وابسته باشد، به کیفیت راهبرد جست‌وجو و نحوه تعامل با شواهد بستگی دارد؛ موضوعی که می‌تواند مسیر توسعه عامل‌های هوشمند آینده را تغییر دهد. این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که محیط‌های آفلاین کنترل‌شده امکان تحلیل دقیق رفتار عامل‌های هوشمند، ارزیابی دلایل موفقیت یا شکست آن‌ها و بهبود طراحی الگوریتم‌های پژوهشی را فراهم می‌کنند. از منظر پژوهش‌های هوش مصنوعی، OpenResearcher نخستین چارچوب کاملاً متن‌باز برای تولید مسیرهای پژوهشی عمیق و بلندمدت محسوب می‌شود که علاوه بر مدل، داده‌ها، محیط جست‌وجو و ابزارهای موردنیاز را نیز در اختیار جامعه علمی قرار می‌دهد. کاربردهای این سامانه تنها به پاسخ‌گویی پرسش‌ها محدود نیست و می‌تواند در توسعه دستیارهای پژوهشی، مرور نظام‌مند منابع، کشف دانش، تحلیل شواهد و تولید گزارش‌های علمی نیز مورد استفاده قرار گیرد. پژوهشگران امیدوارند این چارچوب، وابستگی توسعه عامل‌های پژوهشگر به زیرساخت‌های اختصاصی را کاهش داده و زمینه همکاری و نوآوری گسترده‌تر در جامعه متن‌باز را فراهم کند. در مجموع، این پژوهش OpenResearcher را نقطه عطفی در توسعه عامل‌های پژوهشگر هوشمند می‌داند؛ سامانه‌ای که با ترکیب جست‌وجوی نظام‌مند، استدلال چندمرحله‌ای و محیطی قابل بازتولید، افق تازه‌ای برای آینده پژوهش مبتنی بر هوش مصنوعی ترسیم می‌کند. Li, Z., Jiang, D., Ma, X., Zhang, H., Nie, P., Zhang, Y., Zou, K., Xie, J., Zhang, Y., & Chen, W. (2026). OpenResearcher: A fully open pipeline for long-horizon deep research trajectory synthesis (arXiv:2603.20278v1) [Preprint]. arXiv. https://t.me/UT_Central_Library

✅ فراتر از آموزش ابزارها؛ کتابخانه دانشگاه ویرجینیا آزمایشگاه سواد هوش مصنوعی راه‌اندازی کرد دانشگاه ویرجینیا (UVA) با همکاری کتابخانه دانشگاه و دانشکده هنر و علوم، «آزمایشگاه سواد و اقدام در هوش مصنوعی» (AI Literacy and Action Lab) را راه‌اندازی کرده است؛ ابتکاری که با هدف توسعه درک انتقادی، اخلاقی و عملی از هوش مصنوعی در آموزش عالی شکل گرفته است. این برنامه در پاسخ به رشد سریع فناوری‌های هوش مصنوعی و چالش‌های ناشی از استفاده نابرابر، آموزش نامتوازن و فقدان چارچوب‌های استاندارد برای بهره‌گیری از این فناوری در دانشگاه‌ها طراحی شده است. گزارش تأکید می‌کند که بسیاری از دانشگاه‌ها با دو رویکرد افراطی در مواجهه با هوش مصنوعی روبه‌رو هستند: پذیرش بی‌چون‌وچرای فناوری یا نگرانی بیش از حد نسبت به آن؛ در حالی که هدف این آزمایشگاه ایجاد قضاوت آگاهانه و مبتنی بر شواهد است. برخلاف برنامه‌هایی که صرفاً بر آموزش ابزارهای هوش مصنوعی تمرکز دارند، این آزمایشگاه تلاش می‌کند مهارت‌های تفکر انتقادی، آگاهی اخلاقی، دانش فنی، مهارت‌های عملی و درک پیامدهای اجتماعی هوش مصنوعی را به‌صورت یکپارچه آموزش دهد. در نخستین مرحله، چندین پروژه آزمایشی در رشته‌های اقتصاد، زبان و ادبیات انگلیسی، فلسفه، علوم داده و علوم پایه طراحی شده‌اند تا کاربردهای هوش مصنوعی در محیط‌های آموزشی و پژوهشی ارزیابی شوند. یکی از ویژگی‌های برجسته این طرح، حضور کتابداران به‌عنوان تسهیل‌گر و مربی در تمامی پروژه‌هاست؛ نقشی که نشان‌دهنده تحول جایگاه کتابخانه‌ها از مراکز ارائه منابع به مراکز توسعه سواد دیجیتال و تفکر انتقادی است. مدیران پروژه معتقدند کتابخانه‌ها به دلیل ماهیت میان‌رشته‌ای خود، بهترین بستر برای گردهم‌آوردن متخصصان حوزه‌های مختلف و شکل‌دهی به گفت‌وگویی جامع درباره هوش مصنوعی هستند. این آزمایشگاه همچنین چارچوبی برای تولید شواهد علمی درباره اثربخشی آموزش هوش مصنوعی در دانشگاه‌ها فراهم می‌کند و تلاش دارد الگوهای موفق را مستندسازی و منتشر کند. از منظر آموزشی، دانشجویان علاوه بر یادگیری استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، مهارت ارزیابی، اعتبارسنجی و نقد خروجی‌های این سامانه‌ها را نیز کسب خواهند کرد. این برنامه در ادامه به ارائه درس‌ها و سمینارهای میان‌رشته‌ای درباره سواد هوش مصنوعی منجر خواهد شد و موضوعاتی مانند یادگیری، خلاقیت، پژوهش، کدنویسی و تفسیر متون را پوشش خواهد داد. کارشناسان دانشگاه ویرجینیا تأکید می‌کنند که هدف نهایی، تربیت دانشجویانی نیست که صرفاً از هوش مصنوعی استفاده کنند، بلکه افرادی هستند که بتوانند به‌صورت مسئولانه، آگاهانه و هدفمند با این فناوری تعامل داشته باشند. در مجموع، این ابتکار نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دانشگاهی در حال ایفای نقشی راهبردی در شکل‌دهی آینده آموزش هوش مصنوعی هستند و می‌توانند به کانونی برای توسعه سواد دیجیتال، تفکر انتقادی و نوآوری آموزشی در عصر هوش مصنوعی تبدیل شوند. Reichert, A. L. (2026, April 17). New AI Literacy and Action Lab creates pathway for understanding, judgment, and experimentation. University of Virginia Library. Retrieved from https://library.virginia.edu/news/2026/new-ai-literacy-and-action-lab-creates-pathway-understanding-judgment-and-experimentation https://t.me/UT_Central_Library

✅ فراتر از آموزش ابزارها؛ کتابخانه دانشگاه ویرجینیا آزمایشگاه سواد هوش مصنوعی راه‌اندازی کرد دانشگاه ویرجینیا (UVA) با همکاری کتابخانه دانشگاه و دانشکده هنر و علوم، «آزمایشگاه سواد و اقدام در هوش مصنوعی» (AI Literacy and Action Lab) را راه‌اندازی کرده است؛ ابتکاری که با هدف توسعه درک انتقادی، اخلاقی و عملی از هوش مصنوعی در آموزش عالی شکل گرفته است. این برنامه در پاسخ به رشد سریع فناوری‌های هوش مصنوعی و چالش‌های ناشی از استفاده نابرابر، آموزش نامتوازن و فقدان چارچوب‌های استاندارد برای بهره‌گیری از این فناوری در دانشگاه‌ها طراحی شده است. گزارش تأکید می‌کند که بسیاری از دانشگاه‌ها با دو رویکرد افراطی در مواجهه با هوش مصنوعی روبه‌رو هستند: پذیرش بی‌چون‌وچرای فناوری یا نگرانی بیش از حد نسبت به آن؛ در حالی که هدف این آزمایشگاه ایجاد قضاوت آگاهانه و مبتنی بر شواهد است. برخلاف برنامه‌هایی که صرفاً بر آموزش ابزارهای هوش مصنوعی تمرکز دارند، این آزمایشگاه تلاش می‌کند مهارت‌های تفکر انتقادی، آگاهی اخلاقی، دانش فنی، مهارت‌های عملی و درک پیامدهای اجتماعی هوش مصنوعی را به‌صورت یکپارچه آموزش دهد. در نخستین مرحله، چندین پروژه آزمایشی در رشته‌های اقتصاد، زبان و ادبیات انگلیسی، فلسفه، علوم داده و علوم پایه طراحی شده‌اند تا کاربردهای هوش مصنوعی در محیط‌های آموزشی و پژوهشی ارزیابی شوند. یکی از ویژگی‌های برجسته این طرح، حضور کتابداران به‌عنوان تسهیل‌گر و مربی در تمامی پروژه‌هاست؛ نقشی که نشان‌دهنده تحول جایگاه کتابخانه‌ها از مراکز ارائه منابع به مراکز توسعه سواد دیجیتال و تفکر انتقادی است. مدیران پروژه معتقدند کتابخانه‌ها به دلیل ماهیت میان‌رشته‌ای خود، بهترین بستر برای گردهم‌آوردن متخصصان حوزه‌های مختلف و شکل‌دهی به گفت‌وگویی جامع درباره هوش مصنوعی هستند. این آزمایشگاه همچنین چارچوبی برای تولید شواهد علمی درباره اثربخشی آموزش هوش مصنوعی در دانشگاه‌ها فراهم می‌کند و تلاش دارد الگوهای موفق را مستندسازی و منتشر کند. از منظر آموزشی، دانشجویان علاوه بر یادگیری استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، مهارت ارزیابی، اعتبارسنجی و نقد خروجی‌های این سامانه‌ها را نیز کسب خواهند کرد. این برنامه در ادامه به ارائه درس‌ها و سمینارهای میان‌رشته‌ای درباره سواد هوش مصنوعی منجر خواهد شد و موضوعاتی مانند یادگیری، خلاقیت، پژوهش، کدنویسی و تفسیر متون را پوشش خواهد داد. کارشناسان دانشگاه ویرجینیا تأکید می‌کنند که هدف نهایی، تربیت دانشجویانی نیست که صرفاً از هوش مصنوعی استفاده کنند، بلکه افرادی هستند که بتوانند به‌صورت مسئولانه، آگاهانه و هدفمند با این فناوری تعامل داشته باشند. در مجموع، این ابتکار نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دانشگاهی در حال ایفای نقشی راهبردی در شکل‌دهی آینده آموزش هوش مصنوعی هستند و می‌توانند به کانونی برای توسعه سواد دیجیتال، تفکر انتقادی و نوآوری آموزشی در عصر هوش مصنوعی تبدیل شوند. Reichert, A. L. (2026, April 17). New AI Literacy and Action Lab creates pathway for understanding, judgment, and experimentation. University of Virginia Library. Retrieved from https://library.virginia.edu/news/2026/new-ai-literacy-and-action-lab-creates-pathway-understanding-judgment-and-experimentation https://t.me/UT_Central_Library

📚 معرفی شاخص‌ترین کتابخانه‌های هلند از منظر تاریخی، معماری و علمی هلند به‌عنوان یکی از پیشگامان عرصه دانش‌بنیان در اروپا، میزبان کتابخانه‌هایی است که هر یک از جنبه‌ای ممتاز و شایان‌تأمل‌اند: 🔹 Koninklijke Bibliotheek (KB) – لاهه کتابخانه ملی هلند، به‌عنوان مرجع اصلی حفظ میراث مکتوب این کشور، با دارا بودن بیش از 7 میلیون جلد منبع، نقشی کلیدی در پشتیبانی از پژوهش‌های ملی و بین‌المللی ایفا می‌کند.این ۷ میلیون منبع شامل کتاب، روزنامه، مجلات و نقشه‌ها در آن نگهداری می‌شود. این مرکز همچنین خدمات دیجیتالی مانند کتابخانه ملی آنلاین (با کتاب‌های الکترونیکی و صوتی)، دلفر (میلیون‌ها صفحه دیجیتالی شده) و حافظه (حدود ۸۰۰۰۰۰ تصویر) را به مراجعان ارائه می‌دهد. 🔹 Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) – آمستردام این کتابخانه عمومی با معماری چشم‌گیر و فضای مدرن خود، نه‌تنها یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های عمومی اروپاست، بلکه به‌عنوان یک مرکز فرهنگی و علمی چندمنظوره، بستری برای رویدادهای آکادمیک و گفتمان‌های فکری فراهم می‌آورد. 🔹 TU Delft Library – دلفت این کتابخانه با طراحی معماری منحصربه‌فرد و سقف مخروطی‌شکل خود، نمادی از تلفیق هنر و مهندسی است و به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین کتابخانه‌های دانشگاهی جهان، محیطی ایده‌آل برای پژوهشگران حوزه‌های فنی و مهندسی محسوب می‌شود.این کتابخانه در سال ۱۹۹۷ ساخته شده است. گفته میشود کتابخانه دلفت سبزترین (از لحاظ محیط زیستی) کتابخانه جهان است. 🔹 Librije Zutphen – زوتفن این کتابخانه تاریخی، یکی از معدود نمونه‌های بازمانده از کتابخانه‌های زنجیردار (Chained Library) قرون وسطی در جهان است. ارزش این مجموعه نه فقط در محتوای کتب که در گواهی بودن آن بر سیر تحول نظام‌های نگهداری و دسترسی به دانش در دوران پیش از چاپ صنعتی است. #معرفی_کتابخانه #هلند #آکادمیک #معماری_دانش https://t.me/UT_Central_Library

📚 معرفی شاخص‌ترین کتابخانه‌های هلند از منظر تاریخی، معماری و علمی هلند به‌عنوان یکی از پیشگامان عرصه دانش‌بنیان در اروپا، میزبان کتابخانه‌هایی است که هر یک از جنبه‌ای ممتاز و شایان‌تأمل‌اند: 🔹 Koninklijke Bibliotheek (KB) – لاهه کتابخانه ملی هلند، به‌عنوان مرجع اصلی حفظ میراث مکتوب این کشور، با دارا بودن بیش از 7 میلیون جلد منبع، نقشی کلیدی در پشتیبانی از پژوهش‌های ملی و بین‌المللی ایفا می‌کند.این ۷ میلیون منبع شامل کتاب، روزنامه، مجلات و نقشه‌ها در آن نگهداری می‌شود. این مرکز همچنین خدمات دیجیتالی مانند کتابخانه ملی آنلاین (با کتاب‌های الکترونیکی و صوتی)، دلفر (میلیون‌ها صفحه دیجیتالی شده) و حافظه (حدود ۸۰۰۰۰۰ تصویر) را به مراجعان ارائه می‌دهد. 🔹 Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) – آمستردام این کتابخانه عمومی با معماری چشم‌گیر و فضای مدرن خود، نه‌تنها یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های عمومی اروپاست، بلکه به‌عنوان یک مرکز فرهنگی و علمی چندمنظوره، بستری برای رویدادهای آکادمیک و گفتمان‌های فکری فراهم می‌آورد. 🔹 TU Delft Library – دلفت این کتابخانه با طراحی معماری منحصربه‌فرد و سقف مخروطی‌شکل خود، نمادی از تلفیق هنر و مهندسی است و به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین کتابخانه‌های دانشگاهی جهان، محیطی ایده‌آل برای پژوهشگران حوزه‌های فنی و مهندسی محسوب می‌شود.این کتابخانه در سال ۱۹۹۷ ساخته شده است. گفته میشود کتابخانه دلفت سبزترین (از لحاظ محیط زیستی) کتابخانه جهان است. 🔹 Librije Zutphen – زوتفن این کتابخانه تاریخی، یکی از معدود نمونه‌های بازمانده از کتابخانه‌های زنجیردار (Chained Library) قرون وسطی در جهان است. ارزش این مجموعه نه فقط در محتوای کتب که در گواهی بودن آن بر سیر تحول نظام‌های نگهداری و دسترسی به دانش در دوران پیش از چاپ صنعتی است. #معرفی_کتابخانه #هلند #آکادمیک #معماری_دانش https://t.me/UT_Central_Library

مقدمه کتاب «موسسه روزنامه نگاری دانشگاه تهران» اثر استاد سید فرید قاسمی بنام آن که هستی نام از او یافت دانشگاه تهران (تأسیس در سال 1313 خورشیدی)، اگر نه نخستین، بی‌تردید مهم‌ترین نهاد آموزش عالی مدرن در ایران به شمار می‌آید. این نهاد در طول سالیان دراز، که اکنون به تدریج به یک قرن نزدیک می‌شود، منشأ خدمات علمی فراوانی بوده و بسیاری از مدیران، نخبگان و چهره‌های مؤثر اداری، اجتماعی و سیاسی کشور در آن تحصیل کرده و پرورش یافته‌اند. درباره این نهاد، کتاب‌ها و پژوهش‌های متعددی انتشار یافته است، اما در مقایسه با آنچه در واقعیت در این دانشگاه گذشته، این آثار هنوز بسیار اندک و ناکافی‌اند. بخش بزرگی از فعالیت‌های علمی، آموزشی و فرهنگی دانشکده‌ها و مؤسسات وابسته به دانشگاه تهران همچنان ناشناخته مانده و بسیاری از کسانی که خاطرات آن روزگار را در سینه داشتند، امروز دیگر در میان ما نیستند. در حوزه اسناد نیز وضع چندان بهتر نیست و بخش مهمی از میراث مستند دانشگاه یا از میان رفته و یا هنوز شناخته و معرفی نشده است. در این اثر با یکی از مؤسسات وابسته به دانشگاه تهران، یعنی «مؤسسه روزنامه‌نگاری»، از طریق اسناد برجای‌مانده آن آشنا می‌شویم؛ مؤسسه‌ای که نقش بنیادینی در شکل‌گیری و توسعه آموزش روزنامه‌نگاری به عنوان یک رشته علمی در ایران داشته است. پیش از تأسیس این مؤسسه، آموزش روزنامه‌نگاری به صورت محدود، پراکنده و در قالب چند درس یا دوره‌های کوتاه‌مدت ارائه می‌شد، اما به تدریج این آموزش‌ها گسترش یافت و صورتی منسجم و دانشگاهی پیدا کرد. مؤسسه روزنامه‌نگاری با هدف تربیت نیروی متخصص در این حوزه تأسیس شد و اسناد باقی‌مانده از آن می‌تواند مسیر شکل‌گیری و تحول این نهاد را در طول سالیان روشن سازد. پژوهش حاضر، روند رشد و توسعه آموزش روزنامه‌نگاری را، نخست در دانشکده حقوق و سپس در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، دنبال کرده و نشان داده است که این رشته چگونه به تدریج جایگاه دانشگاهی خود را به دست آورده است. امروز باید اذعان کرد که اگر این اسناد حفظ و نگهداری نشده بود، اطلاعات ما درباره این مؤسسه نیز بسیار محدود و پراکنده می‌بود. دانشگاه تهران بیش از پیش نیازمند بازنگری در تاریخ خود است و این مهم جز با گردآوری اسناد، حفظ آرشیوها و ثبت خاطرات و روایت‌های بازمانده در کتاب‌ها و نزد افرادی که هنوز در دسترس‌اند، امکان‌پذیر نخواهد بود. تدوین این کتاب را مدیون استاد سید فرید قاسمی هستیم که با همت و دقت فراوان، اسنادی را که در اختیار مدیر مؤسسه روزنامه‌نگاری، زنده‌یاد ابوالفضل مرعشی، بوده و پیش از درگذشت خود به ایشان سپرده بود، حفظ و در اختیار پژوهشگران قرار داد. این مجموعه اسناد ارزشمند، این روزها، توسط استاد قاسمی به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران واگذار شد و پژوهش حاضر نیز بر پایه همین اسناد شکل گرفته و تاریخ تأسیس، فعالیت و رشد این رشته را در دانشگاه تهران بازسازی کرده است. روشن است که انتشار این اثر، اطلاعات مهمی در باره یکی از حلقه‌های مفقوده تاریخ دانشگاه تهران در اختیار پژوهشگران قرار گرفته است؛ حلقه‌ای از زنجیره بلند و هنوز ناتمام تاریخ این دانشگاه که همچنان نیازمند پژوهش و بازشناسی است. در پایان، شایسته است از آقای سید فرید قاسمی سپاسگزاری شود؛ پژوهشگری که سالیان دراز در روشن ساختن بخش‌های مهمی از تاریخ معاصر ایران، به‌ویژه از رهگذر اسناد و مدارک تاریخی، کوشیده‌اند و خدمات ارزشمند ایشان در حوزه تاریخ مطبوعات ایران بر اهل تحقیق پوشیده نیست. رسول جعفریان 26 خرداد ماه 1405

💥 معرفی GoThesis؛ ابزاری هوشمند برای انتخاب موضوع پایان‌نامه و ایده‌یابی علمی انتخاب یک موضوع پژوهشی مناسب، نخستین گام برای انجام یک پژوهش موفق است و نقش مهمی در کیفیت آن دارد. GoThesis یکی از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی است که با هدف تسهیل این فرآیند طراحی شده و به پژوهشگران کمک می‌کند تا موضوع‌های پژوهشی متناسب با رشته، گرایش و علایق علمی خود را شناسایی کنند. این سامانه با تحلیل اطلاعاتی که کاربر وارد می‌کند، موضوع‌های نو، کاربردی و قابل اجرا پیشنهاد می‌دهد و به پژوهشگر در تبدیل ایده‌های اولیه به پرسش‌های پژوهشی مشخص یاری می‌رساند. این ویژگی‌ها موجب می‌شود پژوهشگران با دیدی گسترده‌تر، خلأهای پژوهشی را شناسایی کرده و موضوع‌هایی متناسب با نیازهای روز علمی انتخاب کنند. نشانی دسترسی: https://www.gothesis.com https://t.me/UT_Central_Library

✳️ چگونه الگوهای انتشار پژوهش در علوم انسانی در حال دگرگونی است؟ پژوهش‌های علوم انسانی همواره با تکیه بر کتاب، تک‌نگاری و انتشار به زبان‌های بومی شناخته می‌شوند، اما مقاله‌ای تازه در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که این الگو به‌تدریج در حال تغییر است. پژوهشگران با تحلیل سوابق انتشار نزدیک به ۴۰ هزار پژوهشگر علوم انسانی در کشورهای اسپانیایی‌زبان، تحول نسل‌های مختلف دانشگاهیان را بررسی کرده‌اند. نتایج نشان می‌دهد نسل جدید بیش از گذشته به انتشار مقاله در مجلات علمی گرایش پیدا کرده است. این تغییر تا حد زیادی تحت تأثیر نظام‌های ارزیابی پژوهش و شاخص‌های علم‌سنجی رخ داده است که ارزش بیشتری برای مقالات نمایه‌شده قائل هستند. در مقابل، کتاب‌ها و آثار منتشرشده به زبان‌های محلی، با وجود نقش مهمشان در انتقال دانش، کمتر مورد توجه نظام‌های ارزیابی قرار می‌گیرند. مقاله همچنین نشان می‌دهد که نوع خروجی پژوهشی با حوزه موضوعی پژوهشگران نیز ارتباط معناداری دارد و نمی‌توان برای همه رشته‌های علوم انسانی یک الگوی واحد در نظر گرفت. نویسندگان هشدار می‌دهند که تداوم این روند ممکن است به کاهش تنوع نشر (Bibliodiversity) و تضعیف سنت‌های ارزشمند پژوهش در علوم انسانی بینجامد. این یافته‌ها یادآور می‌شود که ارزیابی کیفیت پژوهش نباید صرفاً بر تعداد مقالات یا شاخص‌های استنادی استوار باشد، بلکه لازم است کتاب‌های علمی، آثار میان‌رشته‌ای و تولیدات علمی به زبان‌های مختلف نیز به رسمیت شناخته شوند. این مطالعه در نهایت بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های ارزیابی پژوهش تأکید می‌کند تا نظام‌های دانشگاهی بتوانند تنوع، اصالت و مأموریت اجتماعی علوم انسانی را بهتر حفظ کنند. Robinson-Garcia, N., Arroyo-Machado, W., González-Salmón, E., & Torres-Salinas, D. (2026). Publication patterns in the humanities: An author-level analysis of generational shifts and changing research agendas. Humanities & Social Sciences Communications. https://doi.org/10.1057/s41599-026-06604-6 https://t.me/UT_Central_Library

*🔰پیشنهاد کتاب بر اساس احساسات؛* [ابتکار یک کتابخانه در چین برای پیوند کتاب و سلامت روان](ibna.ir/x6HKk) 🔸کتابخانه استانی هوبی در شهر ووهان چین با راه‌اندازی بخشی با عنوان «کتابخانه احساسات» تلاش کرده است کتاب را به ابزاری برای ارتقای سلامت روان تبدیل کند؛ فضایی که با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تحلیل احساسات و پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده، تجربه‌ای متفاوت از کتابخوانی را برای مخاطبان رقم می‌زند‌ 🔸یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های «کتابخانه احساسات» ارائه پیشنهادهای مطالعه متناسب با وضعیت روحی مخاطبان است. مراجعه‌کنندگان می‌توانند احساس فعلی خود را از طریق نمایشگرهای لمسی ثبت کنند یا با استفاده از دوربین‌های هوشمند، وضعیت عاطفی آنان تحلیل شود. این اطلاعات برای ارائه پیشنهادهای مطالعاتی بعدی نیز ذخیره می‌شود. 🔸مسئولان کتابخانه اعلام کرده‌اند این پروژه تلاشی است برای پاسخگویی به فشارهای روانی روزافزون زندگی مدرن و گسترش نقش کتابخانه‌های عمومی فراتر از امانت دادن کتاب. به گفته آنان، در آینده نیز خدماتی که سلامت روان، مطالعه دیجیتال و گردشگری را با یکدیگر تلفیق می‌کنند، توسعه خواهد یافت. ibna.ir/x6HKk @ibna_official

📊 گزارش عملکرد سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران در سه ماهه اول سال جاری، با رویکرد تقویت منابع پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، اسلام، هنر و علوم انسانی، فعالیت‌های توسعه‌ی مجموعه را در دو محور «اهدایی» و «خرید» دنبال کرده است. 🔹 بخش اهدایی‌ها: ۶۰ مورد اهدا معادل ۴۲۷۱ مجلد به کتابخانه واصله شده است. شاخص‌ترین اهداکنندگان عبارت‌اند از: وقف مکتبه شهاب‌الدین: ۹۸۲ مجلد کتابخانه ملی ایران: ۷۸۴ مجلد مجموعه اکبر وقار کاشانی: ۷۹۲ مجلد دکتر احمد به‌پژوه: ۳۶۷ مجلد چاپار-موسی محمدی: ۳۱۸ مجلد در میان اهداکنندگان، نام استادان، پژوهشگران، مترجمان و علاقه‌مندان کتاب نیز مشاهده می‌شود که نشان از مشارکت گسترده در حمایت از کتابخانه دارد. همچنین ۱۳ کارتن کتاب جهت بررسی تکراری‌ها دریافت شده است. 🔹 بخش خرید: ۲۰ مورد خرید از ناشران با مجموع ۷۱۳ مجلد انجام شده است. تأکید بر منابع نایاب، دوره‌های چندجلدی و تخصصی بوده که از آن جمله می‌توان به خرید «تاریخ الملوک و أخبارهم» (۲۰ جلدی) و «تاریخ مصور ایران» اشاره کرد. بزرگترین تراکنش، خرید ۳۹۳ مجلد از نمایشگاه مجازی هفتم بوده است. منابع از مراکز معتبری همچون کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی تأمین شده‌اند. 📌 نتیجه: در مجموع، ۴۹۸۴ مجلد به مجموعه افزوده شده است. بخش اهدا با حدود ۸۵٪ از کل حجم، بیشترین سهم را داشته، اما خریداری‌ها با تمرکز بر منابع خاص و نایاب، عمق پژوهشی کتابخانه را تضمین کرده‌اند. #کتابخانه_مرکزی_دانشگاه_تهران #گزارش_عملکرد_فصلی #توسعه_مجموعه #اهدا_و_وقف #خرید_منابع_علمی https://t.me/UT_Central_Library

موضوع: بررسی تاریخی اثر «سرودهای مدارس» از علینقی وزیری در گنجینه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران کتاب «سرودهای مدارس (دفتر اول)» اثر استاد علینقی وزیری (۱۲۶۶-۱۳۵۸)، فراتر از یک کتاب درسی ساده، سندی تاریخی از دوران گذار نظام آموزشی ایران است. این اثر که در سال ۱۳۱۲ توسط مطبعه مجلس منتشر شده، بازتاب‌دهنده جایگاه ویژه‌ای است که موسیقی در برنامه‌های درسی مدارس در آن دوران داشته است؛ دورانی که موسیقی به عنوان ابزاری برای تربیت روحی و فرهنگی دانش‌آموزان در اولویت قرار داشت. ارزش تبارشناختی این اثر در گنجینه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، در نسخه‌های موجود از آن نهفته است که هر یک با مهرهای حک شده بر خود، روایتگر تاریخ نهادهای آموزشی ایران هستند. از مهر دبیرستان البرز در سال‌های نخستین تا مهرهای وزارت معارف، اداره انطباعات و کتابخانه دانشسرای عالی، و همچنین نشان‌های ممهور به کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، همگی گویای گردش این اثر در بدنه اصلی سیستم آموزشی و دانشگاهی کشور در قرن گذشته هستند. یکی از نسخه‌های استثنایی موجود، نسخه دست‌نویس خودِ استاد وزیری است در تاریخ ۹ آذر ۱۳۳۰ به «دکتر علی صدیق» تقدیم شده است که نشان از اهمیت معنوی و پیوند عمیق مؤلف با نخبگان علمی عصر خویش دارد. این مجموعه برای پژوهشگران حوزه «تاریخ موسیقی»، «تاریخ آموزش و پرورش» و «تحولات فرهنگی ایران» منبعی بی‌بدیل محسوب می‌شود. دانش‌پژوهان و علاقه‌مندان جهت مطالعه و بررسی‌های پژوهشی می‌توانند به وب کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران مراجعه نمایند. library.ut.ac.ir #کتاب_درسی #تاریخ_آموزش #موسیقی_ایران #علینقی_وزیری #کتابخانه_مرکزی_دانشگاه_تهران https://t.me/UT_Central_Library