زاغچه (فرانتس کافکا)

حالا کسی که فلیسه ندارد، چه خاکی باید بر سر بریزد؟ شاید تنها کاری که می‌تواند بکند این است که خودِ مکان‌ها را جایگزین کند. یعنی نه به یک شخص، که به «بودن در قطار»، به «نشستن بر دامنه‌ی تپه»، به «دیدن پدربزرگ‌های غریبه» تعلق داشته باشد. این تعلق بی‌فلیسه، تعلق به خود زندگی‌ست. از منظر فلسفی، این یعنی سوژه به جای آنکه جهان را از دریچه‌ی یک دیگری ببیند، جهان را به‌عنوان خود جهان تجربه می‌کند. این همان «حضور محض» است که هایدگر از آن می‌گوید، اما بدون آنکه «دازاین» به کسی گره خورده باشد. سخت‌تر است، ولی شاید صادقانه‌تر. برای کسی که هیچ‌وقت فلیسه‌ای نداشته، این جمله یک دعوت‌نامه است: می‌گوید تو هم می‌توانی اینگونه به مکان‌ها، زمان‌ها، و حتی غریبه‌ها تعلق پیدا کنی؛ بدون اینکه نیاز باشد کسی منتظرت باشد یا نامی از تو بداند. تعلق، یک کنش درونی است، نه یک رابطه‌ی دوجانبه. شاید بزرگ‌ترین درسی که این جمله برای بی‌فلیسه‌ها دارد این باشد که تعلق، نیازی به متقابل بودن ندارد. تو می‌توانی به شهری تعلق داشته باشی که هرگز به تو برنمی‌گردد، به قطاری که تو را به مقصدی می‌برد که هیچ‌کس در آن منتظر نیست. این تعلق، نوعی شجاعت است. و در نهایت، کسی که فلیسه ندارد، می‌تواند خودش «فلیسه»ی دیگران شود. یعنی با حضور خودش در قطار، در جنگل، کنار پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های غریبه، به دیگران این امکان را بدهد که به او تعلق پیدا کنند. شاید این دقیقاً همان کاری‌ست که کافکا با نوشتن این نامه کرد. @zaaghcheh