The Irrawaddy - Burmese

သီပေါဟော်ကို ဗုဒ္ဓကောလိပ်ဖွင့်ရန် ပြင် ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း သီပေါမြို့ရှိ ဟော်နန်းကို ရှမ်းပြည်နယ်လုံးဆိုင်ရာ သံဃာ့အဖွဲ့ချုပ်သို့ သီပေါစော်ဘွား စဝ်ကြာဆိုင်၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များက လှူဒါန်းခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ သီပေါဟော်ဗုဒ္ဓကောလိပ်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ရန် ပြင်ဆင်‌နေကြောင်း သိရသည်။ “သီပေါဟော်ကို စော်ဘွားကြီးရဲ့ဆွေတော်မျိုးတော်တွေက လှူဒါန်းလို့ သာသနာအတွက် အကျိုးရှိစေမယ့် ဗုဒ္ဓကောလိပ်ဖွင့်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့ကြတာပါ၊ ဆိုင်းဘုတ်တင်ပွဲမှာ ဆွေတော်မျိုးတော်တွေလည်း တက်ခဲ့ကြပါတယ်၊ ပြီးတော့ ဌာနဆိုင်ရာဘက်ကလည်းပါ ပါတယ်”ဟု ဆိုင်းဘုတ်တင်အခမ်းအနား တက်ရောက်ခဲ့သည့် သီပေါဒေသခံတဦးက ပြောသည်။ စဝ်ဦးကြာသည် ဟော်နန်းသို့ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူ လေ့လာနိုင်ရန် ပြတိုက်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ လက်ရှိ သီပေါဟော်နန်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဂရန်အမည်ပေါက်မှာ သီပေါစော်ဘွား စဝ်ကြာဆိုင် ဖြစ်သည်။ သီပေါစော်ဘွား စဝ်ကြာဆိုင်၏ တူတော်ဖြစ်သည့် စဝ်ခွန်ထွန်းဦးသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်က အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး နောက် စဝ်ကြာဆိုင်၏ မဟာဒေဝီ စဝ်သုစန္ဒီ(ခေါ်) အင်ငယ်ဆားဂျန့်နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် မဟာဒေဝီက သီပေါဟော်နန်းအပြင် ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သည့်ပစ္စည်းများ စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ကို စဝ်ခွန်ထွန်းဦးအား ပေးအပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စဝ်ခွန်ထွန်းဦးသည် ၁၉၈၈ အရေးတော်ပုံကာလ နောက်ပိုင်း ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ပါတီကို တည်ထောင်ပြီးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု(သစ္စာဖောက်မှု)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၉၀ ကျော်ကျခံခဲ့ရာမှ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာကာ အသက် ၇၃နှစ်အရွယ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၃၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မဟာဒေဝီ စဝ်သုစန္ဒီသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး သီပေါဟော်နန်းသည် အမွေဆက်ခံပိုင်ခွင့်နှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားမှုများ ရှိခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ အဆိုပါအခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်၍ စဝ်ဦးကြာနှင့် စဝ်ခွန်ထွန်းဦး မိသားစုဝင်များထံ ဧရာဝတီက ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားနေသော်လည်း လက်ရှိအချိန်ထိ ဆက်သွယ်၍ မရသေးပေ။ မြေ ၅ ဧက ကျယ်သည့် သီပေါဟော်နန်းတွင် ပြတိုက်ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဟော်နန်းအဆောက်အအုံအား သီးသန့်ထား ရှိပေးသွားမည်ဖြစ်ကာ ကောလိပ်အတွက် လိုအပ်သည့်အဆောက်အအုံများ သီးခြားဆောက်လုပ်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဗုဒ္ဓအထက်တန်းကျောင်း ဒုတိယဆင့်၊ တတိယဆင့် သင်တန်းသားများ စာအောင်ပြီးလျှင် သီပေါဟော်ဗုဒ္ဓကောလိပ်၌ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သီပေါမြို့ခံဆရာတော်တပါးက မြွက်ကြားထားသည်။ ဓာတ်ပုံ-Sao Su Kham’s Post #WhatsHappeningInMyanmar #RejectMilitaryCoup

မြန်မာ့အကျပ်အတည်းကြောင့် ထိုင်းသို့ရွှေ့ပြောင်းသူ လေးလအတွင်း ၇ သိန်းရှိ ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ၊ စီးပွားရေးကျပ်တည်းမှုနှင့် စစ်မှုထမ်း ဥပဒေတို့ကြောင့် မြန်မာအများအပြား ထိုင်းသို့ နှစ်စဉ်ရွှေ့ပြောင်းနေရာ ယခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ ဧပြီလ လေးလအတွင်းမှာပင် မြန်မာနိုင်ငံသား ၇ သိန်းနီးပါး ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများအဖွဲ့ (IOM) က ထုတ်ပြန်သည်။ နယ်စပ်တလျောက်ရှိ တာ့ခ်၊ ရနောင်း၊ ကန်ချနဘူရီနှင့် ချင်းရိုင်ခရိုင်များရှိ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဂိတ်များမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသား ၆၈၇,၀၀၀ ဦးသည် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းများ ရှာဖွေရန် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း အလုပ်အကိုင်ဝန်ဆောင်မှု အေဂျင်စီများက ပြောသည်ဟု ဆိုသည်။ ဝင်ရောက်လာသူများအနက် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အချိန်ကာလ မည်မျှကြာအောင် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ရမည်ကို မသိသောကြောင့် ရေရှည်ဝင်ရောက်နေထိုင်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး အချို့မြန်မာများမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း နယ်စပ်မြို့များကို ဖြတ်၍ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ သွားရောက်မည့် အခြေအနေရှိသော်လည်း အရေအတွက်ကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရန် ထိုလမ်းကြောင်းမှာ ခက်ခဲနေသေးကြောင်း IOM က ပြောသည်။ ဓာတ်ပုံ-AAC Ye Min, IOM, AEC News #WhatsHappeningInMyanmar #RejectMilitaryCoup

ကွတ်ခိုင်နှင့် သိန္နီကို MNDAA လျှပ်စစ်မီး စတင်ပေး ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ထိန်းချုပ်ထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း သိန္နီမြို့နှင့် ကွတ်ခိုင်မြို့တို့၌ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်ကစ၍ သိန္နီရေအားလျှပ်စစ်မှ မီးပေးနေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သိန္နီရေအားလျှပ်စစ်မှ သိန္နီမြို့၊ ကွတ်ခိုင်မြို့၊ တာမိုးညဲနှင့် လားရှိုးမြို့အနီး ဟိုပိတ်အထိ မီးပေးနိုင်ပြီဖြစ်ကာ အိမ်သုံးလျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုကို ၁ ယူနစ် ၄၀၀ ကျပ်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု ၁ ယူနစ် ၇၀၀ ကျပ်၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု ဗို့အားမြင့်မီတာစနစ်ဖြင့် တိုင်းတာလျှင် ၁ ယူနစ် ၆၅၀ ကျပ်၊ ဗို့အားနိမ့်မီတာစနစ်ဖြင့် တိုင်းတာလျှင် ၁ ယူနစ် ၇၀၀ ကျပ်၊ အိမ်သုံးမဟုတ်သော (အများပြည်သူ/အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီကဏ္ဍ) လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု ၁ ယူနစ် ၄၀၀ ကျပ် သတ်မှတ်ထားသည်ဟု သိရသည်။ MNDAA သတင်းရင်းမြစ်က”မီးပေးနိုင်တာ ဟုတ်တယ်ဗျ။ သိန္နီမြို့ပေါ် ပြီးရင် ကွတ်ခိုင်၊ တာမိုးညဲနဲ့ လားရှိုးနား ဟိုပိတ်အထိ မီးပေးနိုင်ပြီ။ ကောက်ခံတဲ့နှုန်းထားလည်း နည်းပါတယ်ဗျ”ဟု ဧရာဝတီကို ပြောသည်။ ယခု လုပ်ဆောင်မှုသည် ဒေသတွင်း လျှပ်စစ်စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ခွဲဝေချထားမှု ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်၊ ဓာတ်အားပေးဝေမှု ဘေးကင်းလုံခြုံ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲစေရန်၊ မီတာခနှုန်းထား သတ်မှတ်ချက်နှင့် လျှပ်စစ်ကဏ္ဍ စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းစဉ်များ စနစ်တကျရှိစေရန်၊ လျှပ်စစ်ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ အပြည့်အဝထိန်းချုပ်နိုင်ရန်၊ ပြည်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၏ လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထိရောက်စွာလျှော့ချပေးနိုင်ရန်၊ ဒေသတွင်း စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ တည်ငြိမ်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်ဖြစ်သည်ဟု MNDAA ဘက်က ဆိုသည်။ လျှပ်စစ်မီးကို အထူးဒေသ (၁) ရေပေးဝေရေးနှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ကုမ္ပဏီလီမိတက်က ဖြန့်ဖြူးပေးဝေခြင်းဖြစ်ပြီး မီတာခများကို ကတ်စနစ်အပြင် ငွေဖြည့်စနစ်သုံးဖြင့်လည်း သက်ဆိုင်ရာဒေသအလိုက် လျှပ်စစ်ရုံးခွဲ၊ ဝန်ဆောင်မှုစင်တာများ၌ တိုက်ရိုက်သွားရောက်၍ မီတာခငွေဖြည့်သွင်းနိုင်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ လျှပ်စစ်ရုံးခွဲ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးသောဒေသများတွင် လျှပ်စစ်ဝန်ထမ်းများ နေအိမ်အထိ လိုက်လံ ကောက်ခံပေးသွားမည်ဖြစ်ကာ စံနှုန်းများအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ မမှန်မကန် မီတာခကောက်ခံပါက တိုင်ကြားနိုင်သည်ဟု သိရသည်။ သတင်း-မောင်လူအေး ပုံစာ-သိန္နီရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ/CJ #WhatsHappeningInMyanmar #RejectMilitaryCoup

စစ်ပွဲကြားက ရခိုင်ပြည် ဒီတပတ် စနေသတင်းစကားဝိုင်းမှာ စစ်ပွဲကြားက ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ လူထုတွေ ဘယ်လို စားသောက်နေထိုင်နေကြသလဲ၊ ရခိုင်ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရက သတင်းသမားတွေကို ဘယ်လို ဆက်ဆံသလဲ၊ မွတ်ဆလင် ရိုဟင်ဂျာတွေကို တော်လှန်ရေးအစိုးရက ဘယ်လိုကိုင်တွယ်နေလဲ စတဲ့ အကြောင်းအရာတွေအပေါ် ရခိုင်ပြည် အခြေစိုက် ဒီအမ်ဂျီသတင်းဌာနရဲ့ အယ်ဒီတာချုပ်နဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ကိုအောင်မင်းဦးနဲ့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။ ဒီလင့်တွေမှာ အစအဆုံး နားဆင်ပါ YouTube : https://youtu.be/ZgDlFT9_6q4?si=MtFBSQH1aFsLJ8CP Buzzsprout : https://bit.ly/4h0ijDc Apple Podcasts : https://apple.co/4gUK5RE Spotify : https://bit.ly/4eV4J1s #ဧရာဝတီ #စနေသတင်းစကားဝိုင်း #ရခိုင်စစ်ပွဲ #ArakanArmy #ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း #DMG #အောင်မင်းဦး #ရဲနည်

ရန်ကုန်မှာ ငလျင်လှုပ် ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ ရန်ကုန်မြို့၌ ယနေ့နံနက် ၆ နာရီ၊ ၅၁ မိနစ်တွင် အင်အား ၃ ဒသမ ၅ အဆင့်ရှိ အင်အားအနည်းရှိသော မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားကြောင်း မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနက ယနေ့ ထုတ်ပြန်သည်။ အဆိုပါမြေငလျင်မှာ ကမ္ဘာအေးမြေငလျင်စခန်းမှ အနောက်မြောက် ၁၂ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော ထန်းတပင်မြို့၏ တောင်-အရှေ့တောင်ဘက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ၊ မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၆ ဒသမ ၉၈) ဒီဂရီ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၆ ဒသမ ၀၁) ဒီဂရီ၊ အနက် ၁၅ မီတာကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်သွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်ချိန် မြို့နယ်တချို့တွင် အဆောက်အအုံများ လှုပ်ယမ်းမှုကို သိသိသာသာ ခံစားခဲ့ရပြီး မြို့တွင်း မြို့နယ်များသာမက ရန်ကင်း၊ မြောက်ဒဂုံ၊ လှိုင်သာယာ၊ သန်လျှင် စသော မြို့နယ်များကလည်း လှုပ်ခတ်မှုကို သိရှိခံစားရကြောင်း ဒေသခံများ၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပုံစာ-အထပ်မြင့်များတွေ့ရသော ရန်ကုန်မြို့လယ်မြင်ကွင်း(ပုံဟောင်း)/ဧရာဝတီ #WhatsHappeningInMyanmar #RejectMilitaryCoup

အာရှငွေကြေးများ တန်ဖိုးကျဆင်းနေသော်လည်း ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်ရန်မရှိ ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ တောင်ကိုရီးယားဝမ်၊ ဂျပန်ယန်း၊ အင်ဒိုနီးရှားရူပီးယားနှင့် ထိုင်းဘတ် အပါအဝင် အာရှငွေကြေးများသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ တန်ဖိုးကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိအခြေအနေမှာ လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်သုံးခုခန့်က ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ၁၉၉၇ အာရှဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းနှင့် အခြေခံအားဖြင့် ကွာခြားကြောင်း စီးပွားရေးပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုကြောင့် အမေရိကန်ဗဟိုဘဏ် (Federal Reserve) က အတိုးနှုန်းများ ထပ်မံတိုးမြှင့်နိုင်သည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ဒေါ်လာညွှန်းကိန်းမှာ ၁၅ လအတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိနေသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခများကြောင့်လည်း ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာကာ ရေနံအဓိကသွင်းကုန်အဖြစ် အားကိုးနေရသည့် အာရှနိုင်ငံများအပေါ် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဖိအားနှင့် ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ သို့သော် ၁၉၉၇ နှင့် လက်ရှိအခြေအနေ ကွာခြားသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က တိုင်းပြည်များတွင် နိုင်ငံခြားသုံးသီးသန့်ငွေ (Foreign Exchange Reserves) ပြတ်လပ်မှုကြောင့် အကျပ်အတည်းဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း လက်ရှိတွင် အလုံအလောက်ရှိနေသည်။ ဥပမာ တောင်ကိုရီးယားတွင် လက်ရှိအရန်ငွေ ဒေါ်လာ ၄၂၇ ဘီလျံရှိပြီး ယင်းမှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကထက် ၁၀ ဆကျော် ပိုမိုများပြားသည်။ ထို့ပြင် ယခင်က ပုံသေငွေလဲလှယ်နှုန်းစနစ် (Fixed Exchange Rates) ကြောင့် အထိနာခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လွတ်လပ်စွာ ပြောင်းလဲနိုင်သော ငွေလဲနှုန်းစနစ် (Floating Exchange Rates) ကို ကျင့်သုံးနေသဖြင့် ပြင်ပစီးပွားရေးရိုက်ခတ်မှုများကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသည့် အန္တရာယ်မှာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ်တခုလုံး ပြိုလဲမည့်အရေးထက် ငွေလဲနှုန်းနှင့် ရေနံဈေးကြီးမြင့်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စတက်ဖလေးရှင်း (Stagflation - စီးပွားရေးတုံ့ဆိုင်းပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု) အခြေအနေသာ ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားတွင် လက်ရှိ အစိုးရသစ်၏ စီးပွားရေးမူဝါဒများနှင့် ရေနံသွင်းယူရမှုများကြောင့် အာရှတွင် အထိခိုက်လွယ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်နေပြီး နိုင်ငံခြားငွေကို ထိန်းချုပ်ရန် အတိုးနှုန်းများကို တိုးမြှင့်နေရသည်။ ဂျပန်ယန်းငွေသည်လည်း နှစ်ပေါင်း ၄၀ အတွင်း အနိမ့်ဆုံးအထိ ကျဆင်းနေသည်။ တောင်ကိုရီးယားသည် အမေရိကန်ဗဟိုပြု ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွင် ဂျပန်နှင့် နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်နေသဖြင့် ယန်းငွေကျဆင်းမှုဒဏ်ကို ဝမ်ငွေကပါ လိုက်ပါခံစားနေရသည်။ သို့သော် ကိုရီးယားတွင် ဒေါ်လာဝင်ငွေရှာပေးနိုင်သည့် ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ (Semiconductor) ကဲ့သို့ ကဏ္ဍကြီးများရှိနေ၍ အခြေအနေ ပိုကောင်းသည်။ ကိုးကား။ ။ Korea Joongang Daily သတင်း Strong dollar pressures Asian currencies, evoking memories of 1997 crisis ဓာတ်ပုံ - ဟောင်ကောင်ရှိ ငွေလဲလှယ်ရေးဌာနတခု ရှေ့တွင် မြင်ရသော ကမ္ဘာ့ငွေကြေးများ ပုံတူ ကြော်ငြာ/AFP

ရှမ်းတောင်နှင့် အရှေ့၌ ဂိတ်အချို့ပိတ်သော်လည်း ငွေတောင်းကြမ်းနေဆဲ ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းမှ အရှေ့ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းသို့ ဆက်ထားသည့်လမ်းများပေါ်ရှိ ဂိတ် ၂၀ ကျော်အနက် တောင်ကြီး ၈ မိုင်ဂိတ်၊ ပင်လုံမြို့ဝင်ဂိတ်၊ နောင်လိုင်ဂိတ်နှင့် မိုင်းနောင်-လဲချားဂိတ်စသည့် အဓိက ၄ ဂိတ်ကို ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းအရ ဖျက်သိမ်းပေးလိုက်သော်လည်း ကျန် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များတွင် ငွေတောင်းမှုများ ဆက်ရှိနေသည်။ အဆိုပါဂိတ်များသည် ရှမ်းတောင်၏ အဓိကကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ တောင်ပိုင်းမှ အရှေ့ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းသော ကုန်စည်များကို အဓိကစစ်ဆေးထိန်းချုပ်သည့်ဂိတ်များဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဂိတ်တချို့ ဖျက်သိမ်းသော်လည်း လွိုင်လင်၊ ဟိုပုန်း၊ ကျွဲတပ်ဆုံနှင့် မိုင်းပွန်ရှိ အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန တာဝန်ရှိသူများက စာရွက်စာတမ်း မပြည့်စုံခြင်း၊ ထောက်ခံစာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းစသည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ငွေတောင်းနေကြောင်း ကုန်သည်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ဧရာဝတီသို့ ပြောသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး- ရှမ်းပြည်နယ်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်နေသူ တဦးက “အကောက်ခွန်ဦးစီးမှူးတောင်းတဲ့ နှစ်သိန်းဆို နှစ်သိန်းပေးမှ သွားခိုင်းတယ်။ မပေးရင် ပြန်လှည့်ခိုင်းတယ်။ လွှတ်ပေးလို့ရတဲ့ ပစ္စည်းမျိုးကိုလည်း ပိုက်ဆံမ ပေးရင် မလွှတ်ဘူး။ ဂိတ်သာဖျက်တယ်ဆိုပေမယ့် တောင်းတဲ့သူက ပျောက်မသွားဘူး၊ ပိုက်ဆံပေးနေရတုန်း” ဟု ပြောသည်။ ယခင် ကုန်စည်တကြောင်းစာအတွက် လမ်းကြေး၊ ဆီဖိုးစသော ကုန်ကျစရိတ်များမှာ ကျပ် ၁၂ သိန်းမှ ၁၃ သိန်းခန့် ရှိသော်လည်း ယခုစစ်ဆေးရေးဂိတ်ရှိ စစ်သား၊ ရဲနှင့် အကောက်ခွန် တာဝန်ရှိသူများကို ပေးရသည့်ဂိတ်ကြေးသီးသန့်ကိုပင် ကျပ် ၁၀ သိန်းကျော် ကုန်ကျနေကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သွင်းကုန်ပိတ်ထားသည်ကို အကြောင်းပြကာ တရားဝင်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များကိုပင် ကုန်ကြမ်းက ပြည်ပမှ လာသည်ဟုဆိုကာ ငွေတောင်းခံမှုများရှိနေကြောင်းလည်း လုပ်ငန်းရှင်များထံက သိရသည်။ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းရှင်တဦးက “ဟိုတနေ့က ပြည်တွင်းထုတ် ခေါက်ဆွဲစားတဲ့တူလို ပစ္စည်းမျိုးသယ်တာကအစ တောင်းနေတာ။ ဘာလို့လဲဆို ဒီပစ္စည်းရဲ့ ကုန်ကြမ်းက တရုတ်ပြည်က လာတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ရစ်ပြီး ငွေတောင်းတာ။ အမှန်တော့ ပြည်တွင်းဖြစ် စက်မှုလုပ်ငန်းလိုင်စင် လုပ်ပြီးတော့ တရားဝင်လုပ်နေတဲ့ပစ္စည်း အခွန်လည်း ဆောင်ထားတယ်။ လုပ်ငန်း လိုင်စင်လည်း ရှိတယ်။ ဒီလို ပစ္စည်းမျိုးတောင် သူတို့ ပိုက်ဆံတောင်းတယ်ဆိုတော့ ကားခတွေမှာ ဈေးတက်ကုန်တာပေါ့”ဟု ဧရာဝတီသို့ပြောသည်။ အာဏာသိမ်းသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြည်တွင်း အသေးစားအလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ(MSME)ကို အားပေးမြှင့်တင်မည်ဟု မကြာခဏ ပြောဆိုနေသော်လည်း ထိုသို့ အပိုကုန်ကျစရိတ်များက ကုန်ဈေးနှုန်းကို တက်လာစေကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များက ဆိုသည်။ ထိုစရိတ်များကို ကာမိရန် တန်ဆာခများ မြှင့်တင်ရသဖြင့် ယခင် ကုန်တတန်လျှင် ကျပ် ၃ သိန်းခန့်သာရှိခဲ့ရာမှ ယခု တတန် ကျပ် ၅ သိန်းမှ ၆ သိန်းအထိ မြင့်တက်လာကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်တဦးက ပြောသည်။ ပုံစာ- ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အဝင်ဂိတ်တခုကို ကိုဗစ်ကာလ တွေ့ရစဉ်/ MOI #WhatsHappeningInMyanmar #RejectMilitaryCoup

အဆိုးရွားဆုံး အမေရိကန်အဖြစ် ထရမ့်ကို လူထုစစ်တမ်းက ဖော်ပြ၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များကမူ အကြီးမြတ်ဆုံးဟု ဆို ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ အမေရိကန် သမိုင်းတလျှောက် အဆိုးရွားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ကို အမည်ဖော်ပြရန် အမေရိကန်ပြည်သူများကို မေးမြန်းသည့် လူထုစစ်တမ်းတခုတွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် က ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်နေသည်။ သို့သော်လည်း ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီဝင်များအကြား အကြီးမြတ်ဆုံးဟု ယူဆသူများစာရင်းတွင်လည်း ၎င်းကပင် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်နေပြန်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နှစ် ၂၅၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် မတိုင်မီတွင် ဤ "အကြီးမြတ်ဆုံး" နှင့် "အဆိုးရွားဆုံး" အမေရိကန်နိုင်ငံသားများဆိုင်ရာ YouGov လူထုစစ်တမ်းကို ကောက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထရမ့်သည် စာရင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ပါဝင်နေခြင်းက ၎င်းသည် တိုင်းပြည်အတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှု အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ထရမ့်ကို အချို့က အမေရိကန်၏ ကြီးမြတ်မှုကို ဖော်ဆောင်သူအဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး၊ အချို့ကမူ ၎င်းကို အဆိုးရွားဆုံး ဥပမာတခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြရာ၊ ၎င်းအပေါ်ထားရှိသည့် လူထုအမြင်မှာ ပြင်းထန်စွာ ကွဲပြားနေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ စာရင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ပါဝင်သည့် အခြားသော သမ္မတတဦးမှာ ဘာရက် အိုဘားမား ဖြစ်သည်။ ရလဒ်များအရ ထရမ့်အပေါ်ထားရှိသည့် သဘောထားများသည် ပါတီစွဲအလိုက် အလွန်အမင်း ကွဲပြားနေပြီး၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီဝင်များက ၎င်းကို အကောင်းမြင် ပိုများပြီး ဒီမိုကရက် ပါတီဝင်များ၏ အမြင်မှာမူ အလွန်အမင်း အနုတ်လက္ခဏာ ဆောင်နေသည်။ 'အကြီးမြတ်ဆုံး' စာရင်းတွင် လင်ကွန်း ထိပ်ဆုံး YouGov လူထုစစ်တမ်းအရ ထရမ့်သည် အမေရိကန် သမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များစာရင်း၌ ထိပ်ဆုံးမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဖြေဆိုသူ စုစုပေါင်း၏ ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဒီမိုကရက် ပါတီဝင် ၆၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ပါတီစွဲမရှိသူ (Independents) ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီဝင် ၄ ရာခိုင်နှုန်းတို့ ပါဝင်သည်။ အဆိုပါစာရင်းတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်ကောင် ဂျက်ဖရီ အက်ပ်စတိန်း၊ လူများစွာ သတ်ဖြတ်သူ လူသတ်သမားများဖြစ်ကြသည့် ဂျက်ဖရီ ဒါးမား နှင့် တက်ဒ် ဘန်ဒီ တို့အပြင် ဒီမိုကရက် သမ္မတဟောင်းများဖြစ်ကြသည့် အိုဘားမားနှင့် ဂျိုး ဘိုင်ဒန် တို့လည်း ပါဝင်သည်။ စစ်တမ်းအရ ဖြေဆိုသူ အများစုက သမ္မတဟောင်း အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း ကို အကြီးမြတ်ဆုံး အမေရိကန်နိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ဖြေဆိုသူ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကာ ဤပမာဏသည် ဒီမိုကရက်နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထပ်တူနီးပါး ရှိနေသည်။ ထရမ့်ကို အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အကြီးမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဖြေဆိုသူ စုစုပေါင်း၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းက အမည်ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီဝင် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ရာ ဤပမာဏသည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များအကြား စာရင်းပါ ပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးထဲတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ဒီမိုကရက် ပါတီဝင် သုည ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ပါတီစွဲမရှိသူ ၂ ရာခိုင်နှုန်းကသာ ထရမ့်သည် အကြီးမြတ်ဆုံး အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်သည်ဟု ဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ လူထုစစ်တမ်းများတွင် ထရမ့်၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် အမွေအနှစ်အပေါ် ပါတီစွဲအလိုက် ပြင်းထန်စွာ သဘောထားကွဲလွဲမှုကို အစဉ်တစိုက် ပြသနေပြီး၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များက ၎င်းကို ပိုမိုအကောင်းမြင် အကဲဖြတ်လေ့ရှိပြီး ဒီမိုကရက်များကမူ အလွန်အမင်း အနုတ်လက္ခဏာဆောင်လျက် ရှိနေကြသည်။ သမိုင်းတလျှောက် အကြီးမြတ်ဆုံး အမေရိကန်နိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည့် အခြားသူများမှာ သမ္မတဟောင်း ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန် ကို ၁၃ ရာခိုင်နှုန်း၊ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ မာတင် လူသာ ကင်း ဂျူနီယာ ကို ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သမ္မတဟောင်း အိုဘားမားကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းတို့က အသီးသီး ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ YouGov သည် ဇွန်လ ၂၃ ရက်မှ ၂၅ ရက်အထိ လူပေါင်း ၁,၁၁၀ ကို လည်းကောင်း၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်မှ ၂၇ ရက်အထိ လူပေါင်း ၁,၁၁၈ ကို လည်းကောင်း အွန်လိုင်းစစ်တမ်း နှစ်ခု ကောက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစစ်တမ်း နမူနာပုံစံကို အဓိက လူဦးရေစာရင်းအချက်အလက်များအလိုက် အမေရိကန် လူကြီးပိုင်းများကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရန် အလေးပေး တွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စစ်တမ်းတခုလုံးအတွက် အမှားအယွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ (Margin of error) မှာ အပေါင်း/အနှုတ် ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။ ကိုးကား။ ။ Newsweek သတင်း Poll Names Trump as Worst American in History, Republicans Say He’s Greatest ဓာတ်ပုံ - ထရမ့်သည် စာရင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ပါဝင်နေခြင်းက ၎င်းသည် တိုင်းပြည်အတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှု အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်/AFP

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လက ဧရာဝတီမှာ ရေးထားတဲ့ ဘယ်လာရုစ် နဲ့ မြန်မာ အကြောင်း ဆောင်းပါးကို ပြန်လည် ဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ https://bit.ly/3yCne3Y

ဂန္ထဝင် ရသ ကာတွန်းများ ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ ကာတွန်း ဟန်လေး ၏ ဂန္ထဝင် လက်ရာတခုကို ပြန်လည် ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။ Caption - ရူးတယ် ဆိုတာထက်ကို ပိုရူးသေး စာဖတ်သူများ၏ ပံ့ပိုးမှုက ပြည်သူများ လိုအပ်နေသည့် အကောင်းဆုံး နှင့် အရည်အသွေးမီ သတင်းများကို ဖော်ပြစေနိုင်မည်။ Support The Irrawaddy: https://www.irrawaddy.com/donation

အရင်ခေတ်လို ပြည်တွင်းဖြစ်ကိုအားပေးပါ ဖြစ်သွားပြီ (ရုပ်/သံ) ဧရာဝတီ၊ ဇူလိုင် ၄၊ ၂၀၂၆ ရန်ကုန်လို မြို့ကြီးတွေက စူပါမားကတ်နဲ့ ကုန်တိုက်တွေမှာ ထိုင်းနိုင်ငံထုတ် ကုန်ပစ္စည်းတွေ ရှားပါးပြတ်လပ်နေတာဟာ အခုဆိုရင် နှစ်နဲ့ချီကြာမြင့်လာခဲ့ပါပြီ။ အခြေခံစားသောက်ကုန်ကနေ အလှကုန်တွေအထိ ထိုင်းထုတ်ကုန်တွေကိုပဲ အားထားသုံးစွဲနေကြတဲ့ ပြည်သူတွေဟာ အရင်လို အလွယ်တကူဝယ်ယူလို့ မရတော့တဲ့အတွက် နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ခက်ခက်ခဲခဲ ရှာဖွေဝယ်ယူနေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အာဏာသိမ်းအစိုးရရဲ့ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကာလအတွင်းမှာ ထိုင်းကုန်ပစ္စည်း ဖမ်းဆီးမှုတွေ ပိုမိုတင်းကျပ်လာတာကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ကြန့်ကြာပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စရိတ်တွေဟာလည်း အဆမတန် မြင့်တက်လာနေပါတယ်။ #မြန်မာ #ဧရာဝတီ #ထိုင်းကုန်စည် #အလှကုန် #အခြေခံစားသောက်ကုန် #ရက်၁၀၀ #သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး #WhatsHappeningInMyanmar