برکه‌ی کهن

‌ 🔺بردگی از سرِ ترس. تجربه‌ی کاملاً واقعیِ من🔻 بچه که بودم، از خواهرم «لیلا» می‌ترسیدم. همان ترسِ کودک از والدین. ترسِ گنگی که از کتک خوردن و تنبیه شدن نیست. ترسی که هیچ کودکی نمی‌داند از چه چیزی‌ست، اما همه‌ی رفتارهایش با والدین را شکل می‌دهد. این ترسِ من از خواهرم، برای همه‌ی کودکانِ فامیل هم مشهود بود و خبر داشتند. یکی از این کودکان، پسرعموی لوس و ننرم بود. از آن پسربچه‌هایی که دردانه‌ی عمه‌ها و خاله‌ها هستند و خودشان را مرکز کائنات تصور می‌کنند. روزی در صحبت‌های کودکانه‌ای که هر پسربچه‌ای تجربه‌اش را دارد، به این پسرعموی لوس گفتم «من دوست دارم دودولِ زن‌ها را ببینم!» او که انگار کشفی مهم کرده باشد چشم‌هایش برقی زد و گفت «الان به لیلا می‌گم» من او را محکم گرفتم و التماس کنان مانعش شدم‌. گفت پس یک شرط دارد. از این به بعد هرچه گفتم باید عمل کنی وگرنه به لیلا می‌گویم. من از ترس قبول کردم. مدتی گذشت و این پسرعموی لوس، اختراعی هم به این کشفش افزود. قرار شد هربار که دست‌هایش را به شکلی خاص در هوا چرخاند و مانند صلیب روی هم گذاشت، من بفهمم که این یعنی تهدید به افشای راز. چون در میان بچه‌ها نمی‌شد این کشفش را بلند بگوید. مثلا می‌گفت: بیا با من فوتبال بازی کن. اگر می‌گفتم نه فوراً دست‌هایش را می‌چرخاند و روی هم می‌گذاشت و من هم می‌رفتم فوتبال بازی می‌کردم. این رفتارِ فرساینده یک‌سال ادامه داشت. من عملا برده‌ی پسرعمویم بودم. چون ترسم را می‌شناخت. حتا یک‌بار در این یک‌سال، او حرفی به مراتب بدتر از حرف من زد! یک‌بار که نشسته بودیم، به برده‌ی مفلوکش رازی را گفت. گفت دوست دارد ممه‌های زنِ پسرِ عمویِ دیگرمان را لمس کند. من گفتم آهااااا. پس اگر تو راز من را بگویی من هم رازِ تو را می‌گویم. در کمال تعجب دیدم که با اعتماد به نفس گفت برویم بگوییم!!! آن‌قدر عزیزکرده‌ی فامیل بود که ترسی نداشت اما من آن‌قدر ترس داشتم که اعتماد به نفسی برایم نمانده بود و از موضعم عقب نشستم و باز به غلط کردن افتادم و برای جبرانِ جسارتم از پول توجیبی‌ام یک یخمک برایش خریدم. اما این مدت بسیار فرساینده بود. روزها خودش را می‌‌دیدم و شب‌ها خوابش را. هروقت می‌خواستم از او فرار کنم دست‌هایش می‌چرخید و مثل جادوگری مرا کنترل می‌کرد و این حرکت را دیگر بچه‌ها هم دیده بودند و برایم شرم‌آور شده بود. غروب روزی پنجشنبه بود. از مدرسه آمده بودم و منتظر جمعه‌ی تعطیل بودم و یک روز آزادی‌ام؛ که آمد و گفت باید بیایی خانه‌ی ما فوتبال کنیم. من تمام عمرم از فوتبال متنفر بودم. از دیدنش، بازی کردنش، همه چیزش. در این یک‌سال بیش از حد توانم فوتبال بازی کرده بودم. گفتم نمی‌آیم. دستانش را چرخاند. درونم چیزی قلیان کرد. چیزی شبیه به ترس و تهوع. گفتم بگو. لیلا را صدا زد. لیلا آمد، گفت گوشت را بیار. لیلا گوشش را نزدیک برد و در گوشش چیزی گفت. لیلا خشمگین به من نگاه کرد. دمپایی‌ِ سبزرنگی را برداشت و من را جلو چشم آن پسرعموی لوسِ ننر کتک زد. بی ذره‌ای گریه کردن کتکم را خوردم و طعم شیرین آزادیِ به دست آورده‌ام را مزه کردم و رفتم توی سرپله‌ی خانه‌مان که پاتوقِ تنهایی‌َم بود با لذت نشستم و مشغول علایقم شدم. در لحظه‌‌ی آخر، پسرعموی لوسم که فهمید برده‌اش را از دست داده کمی به من نگاه کرد و با بی‌تفاوتی رفت دنبال کارش. قدرتِ تحمیلیِ ترس زیاد است. اما قدرتِ فرسایشِ روحیِ او بیشتر است. تجربه‌ی فردیِ من که به علت کودکی، از اصالتی انسانی برخوردار است به من نشان داده آدم ترس را تا مدتی تاب می‌آورد. در نهایت رفتاری تهاجمی نشان خواهد داد. البته‌ مسئله‌ی تربیتیِ مهمی هم وجود دارد که در تربیت کودک چه‌قدر مهم است که او احساس امنیت کند تا این‌گونه کرامت و اعتماد به نفسش را از دست ندهد. بعدها داستانی خواندم از «رومن گاری» در کتابِ «پرندگان می‌روند در پرو می‌میرند». نام داستان «قدیمی‌ترین داستان دنیا» است. داستان از این قرار است که: 🔺خطر لو رفتنِ داستان🔻 یک یهودی بعد از پایان جنگ جهانی دوم، شبانه از شهر بیرون میرفته و بر می‌گشته. روزی تعقیبش می‌کنند و می‌بینند به یک افسر آلمانی که در زمان جنگ شکنجه‌گرش بوده و از ترس اعدام مخفی شده سر می‌زند و برایش غذا می‌برد. وقتی با تعجب می‌پرسند چرا این کار را می‌کنی؟ می‌گوید «قول داده دفعه‌ی بعد کم‌تر اذیتم کند» 🔺پایان خطر لو رفتنِ داستان🔻 این داستان مرا به یاد آن روزهای خودم انداخت و فهمیدم مسئله‌ی بردگی از سرِ ترس، مسئله‌ای عمیق است که باید به آن فکر کرد. اما به نظر من بر عکسِ داستانِ «رومن گری» در نهایت انسانِ تحتِ ستم، از ترسیدن خسته خواهد شد و رفتاری تهاجمی بروز خواهد داد و در آن زمان وای به حالِ ظالم. ـ @berkeye_kohan ـ ‌