Phoenix Politics

جۆن میرشایمەر پڕۆفیسۆری زانستە سیاسییەکان زانکۆی شیکاگۆ 🇺🇸🇺🇦🇮🇷🇷🇺 بەرگرییە موشەکییەکانی ئەمریکا داده‌ڕمێن و ئێران بەمە دەزانێت بەرگرییە ئاسمانییەکانی سعوودیە لەژێر قورسیی هێرشە موشەکییەکان و هێرشە بەردەوامەکانی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئێران و یەمەن تێکدەشکێن 🗣. سەرڕای هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وا دەردەکەوێت کە سعوودیە دەستەوەستانە لە دەرچوون لەم دۆخە سەختە. بەڵام ئەمە تەنیا کێشەیەکی سعوودیە نییە، بەڵکو کێشەیەکی جیهانییە. 🗣با ئیسرائیل وەک نموونە وەربگرین. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ملیاران دۆلاری بۆ بەهێزکردنی بەرگرییەکانی ئیسرائیل خەرج کردووە، کەچی لە ماوەی جەنگی دوازدە ڕۆژەی مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥دا، موشەکە ئێرانییەکان بەسەر تەلئەڤیبدا بارین. تەنانەت بە هاوکاریی ئەمریکاش، موشەکەکانی پاتریۆتی ئیسرائیل لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا تەواو بوون. 🔴هەمان شت لە ماوەی هەڵمەتی بۆردومانە چل ڕۆژییەکەدا دووبارە بووەوە کە لە شوباتی ئەمساڵدا دەستی پێکرد.

🗣بارودۆخەکە لە ئۆکرانیاش جیاواز نییە. دوای ئەوەی کۆگای موشەکەکانی پاتریۆتی خۆی به‌تالكرده‌وه‌، ئێستا لەبەردەم گورزەکانی ڕووسیادا بێبەرگری ماوەتەوە. شێوازەکە ڕوونە: موشەکە هێرشبەرەکان هەمیشە لە ڕووی هێزی ئاگرینەوە بەسەر موشەکە بەرگرییەکاندا سەردەکەون. بابەتەکە تەنیا پەیوەست نییە بە ژمارەکانەوە، بەڵکو بە تێچووشەوەیە. چونکە ئێران دەتوانێت موشەکێک بە تێچووی سەد هەزار دۆلار بەرهەم بهێنێت، و سیستەمەکانی پاتریۆت تێکبشکێنێت کە بەهای هەر دانەیەکیان ملیۆنێک دۆلارە.

🗣داهاتووی بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە کەنداوی فارس تاریک و لێڵ دەردەکەوێت. لەگەڵ کۆکردنەوەی موشەکە پێشکەوتووەکان لەلایەن ئێرانەوە، لەوانەیە وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا بە تەواوی دەستبەرداری پێگە سەربازییەکانی بێت لە کەنداوی فارس. 🗣ئەمە قەیرانێکی خنكێنەری ستراتیژییە: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ناتوانێت هاوپەیمانەکانی بپارێزێت، چجای پاراستنی خۆی. 🔴سەردەمی بەرگرییە نەبەزەکانی ئەمریکا کۆتایی پێهات.

🇹🇷 عەبدوڵڵا چیفتچی لێکۆڵەر و پسپۆڕی تورکیه‌ لە بواری سیاسەتی نێودەوڵەتی، ستراتیژی: ⚠️هەر ڕووسییەک کە مێشکی کار بکات، دەبینێت کە ئەوروپا خۆی بۆ شەڕ لەگەڵ ڕووسیا ئامادە دەکات. 🔴ڕووسەکانیش لە ئێستادا بە تەواوی ئامادەکاری بۆ هێرشی ئەگەریی ئەوروپا دەکەن. 🗣ئەوروپییەکان دەیانەوێت تورکیا وەک هێزێکی بریکار لە دژی ڕووسیا بەکاربهێنن و بیخەنە شەڕەوە. 🗣ئۆکرانیا دەوڵەتێکی بریکارە... ئەوانیش بۆ ئەوەی تورکیا بە هەمان شێوە بەکاربهێنن، لە نێوان خۆیاندا حیساب و کتێب دەکەن. 🗣لەو حیسابەدان کە “کەسێکی وەک زێلێنسکی کە لە سیاسەت تێناگات بێتە سەر دەسەڵات و تورکیا لەگەڵ ڕووسیا بخەینە شەڕەوە”. 🗣بەڵام شتی وا ڕوونادات. نە پیشەسازیی بەرگری، نە دەزگای هەواڵگری و نە دەوڵەتەکەمان وەک پێشوو نین. 🔴لە مەیدانەکەدا ململانێیەکی زۆر جیددی هەیە. لە سووریا چەندین جار بەرپرسە باڵاکانمان ڕووبەڕووی هەوڵی تیرۆرکردن بوونەتەوە.

🟠ئەسۆشێتد پرێس:ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە سووریا خۆی ئامادە دەکات بۆ چوونە پاڵ ڕێککەوتننامەی مەککە بۆ بەرگری هاوبەش لەگەڵ عەرەبستانی سعوودی، تورکیا و پاکستان. 🔴لەکاتێکدا دوو بەرپرسی سووری ڕایانگەیاندووە کە دیمەشق بڕیاری چوونە پاڵ ڕێککەوتننامەکەی داوە بەڵام هێشتا ئەم هەنگاوەی بۆ ڕای گشتی ڕانەگەیاندووە، بەرپرسێکی ناوچەیی ئاماژەی بەوە کردووە کە دانوستانەکان هێشتا بەردەوامن.

🇮🇷 سەرۆک کۆماری ئێران مەسعوود پزیشکیان ڕایگەیاند کە ڕێبەر موجتەبا خامنەیی فەرمانی دەرکردووە بۆ کۆتاییهێنان بە دۆخی “نە جەنگ و نە ئاشتی” لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. 🗣 پزیشکیان: دەتوانین پاڵپشت بە پاراستنی کەرامەتی خۆمان، بچینە ناو دیالۆگەوە و ئەم پرسە بە هەمان شێوە چارەسەر بکەین. 🗣لۆژیک وا دەخوازێت کە ئەگەر لە ڕێگەی دیالۆگەوە مافەکانمان بەدەست بهێندرێن، لە شەڕ بەدوور بین، بەڵام ئێمە تەسلیمی چاوترساندن و گوشار نابین. 🔴ئەم لێدوانانە لە ناوەڕاستی هەوڵەکانی نێوەندگیریی قەتەر و پاکستاندا دێن بۆ زیندووکردنەوەی دانوستانەکانی نێوان تاران و واشنتۆن بە ئامانجی کۆتاییهێنان بە شەڕەکە.

✍🏻 ئوردن و سووریا 11 بەڵگەنامەی هاوکاری واژۆ دەکەن لە کۆتایی سێیەمین خولی کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی باڵای هەماهەنگی نێوان هەردوو وڵات لە دیمەشقی پایتەخت. 🚆 یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتن بۆ بەستنەوەی هێڵی شەمەندەفەر کە ڕێگا خۆش دەکات بۆ دروستکردنی ڕێڕەوێکی هەرێمی کە سعوودیە بە تورکیاوە دەبەستێتەوە بە تێپەڕبوون بە ئوردن و سووریادا. 🤝 ڕێککەوتن لەسەر پەرەپێدانی دەروازەی سنووریی “جابیر-نەسیب” بۆ ئەوەی بە شێوەی 24 کاتژمێری کار بکات، لەگەڵ نۆژەنکردنەوەی ڕێگای نێودەوڵەتی بە تێچووی 47 ملیۆن دۆلار. 📈 ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان هەردوو وڵات دەگاتە 330 ملیۆن دۆلار دوای ئەوەی لە ماوەی ساڵێکدا بۆ نزیکەی 3 هێندە بەرزبووەوە. 🗣پێکهێنانی لیژنەیەکی ئەمنی و تەکنیکی هاوبەش بۆ لێکۆڵینەوە و دۆزینەوەی ڕاستییەکان سەبارەت بە ڕووداوی بۆردوومانەکەی ئوردن لە درعای سووریا.

🇨🇳🇹🇷 تورکیا هەوڵدەدات پەیوەندییە بازرگانییەکانی لەگەڵ چین بگوازێتەوە بۆ هاوبەشییەکی وەبەرهێنانی هاوسەنگتر و بەردەوامتر 🗣 وەزیری بازرگانیی تورکیا، عمر بۆڵات، جەخت لەسەر گرنگیی بەهێزکردنی وەبەرهێنانی هاوبەش، هاوکاریی تەکنەلۆژی و بەرهەمهێنانی خاوەن بەهای زیادکراو دەکاتەوە. 🔴بۆڵات داوا لە کۆمپانیا چینییەکان دەکات کە سەنتەری دارایی ئەستەمبوڵ بکەنە بنکەی سەرەکی بۆ کارە هەرێمییەکانیان و سوود لە هاندەرەکانی وەبەرهێنانی تورکیا وەربگرن.

🇮🇷 سەرچاوەیەکی ئاگادار بۆ ئاژانسی “فارس”ی ئێرانی: ئێران سوورە لەسەر پێویستی جێبەجێکردنی حەوت مەرجەکە و هیچ دانوستانێک قبوڵ ناکات مەگەر لە چوارچێوە دیاریکراوەکەدا نەبێت.

🇮🇷 قاڵیباف: ئیسرائیلییەکان دەیانەوێت ئەمریکا لە زۆنگاوی شەڕێکی بێکۆتایی لەگەڵ ئێراندا گیر بکەن :سەرۆکی پەرلەمانی ئێران 🗣ئیسرائیلییەکان شەو و ڕۆژ لە هەوڵدان بۆ ئەوەی ئەمریکا ڕابکێشنە ناو شەڕێکی بێکۆتایی لەگەڵ ئێراندا؛ زۆنگاوێک کە هیچ سەرۆک کۆمارێک، چ ئێستا و چ لە داهاتوودا، چ کۆماریخواز و چ دیموکرات، توانای دەرچوونی لێی نەبێت. 🔴تا ئەو کاتەی واشنتۆن بیرکردنەوەی «سەرەتا ئیسرائیل» وەلانەنێت، ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی بە خێرایی بەرەو سەردەمێکی تاریک هەنگاو دەنێن.

🇷🇺 هێزەکانی ڕووسیا شارۆچکەی ڤاسیلکۆڤۆیە لە ناوچه‌ی زاپۆرۆژیا کۆنتڕۆڵ دەکەنەوە وەزارەتی بەرگری 🔶 گرنگترین خاڵەکانی ناو بەیاننامەکەی وەزارەت: 🟠 زیانەکانی هێزەکانی ڕژێمی کیێڤ لە سەرجەم بەرەکانی جەنگدا، لە ماوەی 24 کاتژمێردا، گەیشتووەتە نزیکەی 1170 سەرباز. 🟠 سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانیی ڕووسیا دوو مووشەکی “هیمارس” و 680 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئۆکرانیایان لە ماوەی 24 کاتژمێردا تێکشکاندووە. 🟠 وێستگەیەکی لاوەکیی کارەبا، عه‌ره‌بانه‌كانی شەمەندەفەر، ناوەندێکی لۆجستی و دامەزراوەیەکی چاککردنەوەی کەرەستە سەربازییەکانی سەر بە هێزەکانی ئۆکرانیا، لە ڕێگەی درۆنەکانی “گێران”ـەوە کراونەتە ئامانج.

⚡️ هێزەکانی ڕووسیا وێستگەیەکی لاوەکیی کارەبایان لە نزیک شارۆچکەی بێلایا تسێرکۆڤ لە ناوچه‌ی کیێڤ کردە ئامانج - 🇷🇺 وەزارەتی بەرگریی ڕووسیا 🔶 هەروەها ئەمانەش کراونەتە ئامانج: 🟠 کەشتییەکی بارهەڵگر کە پڕ بووە لە چەک و کەرەستەی سەربازیی هێزە چەکدارەکانی ئۆکرانیا لە ئاوەکانی دەریای ڕەش لە باشووری ڕۆژاوای ئۆدێسا 🟠 کارگەی “غلۆبینسکی” لە ناوچه‌ی پۆڵتاڤا، کە لە ناوچەکەیدا فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) کۆدەکرایەوە و کۆگادەکرا 🟠 وێستگەیەکی لاوەکیی کارەبا لە نزیک شاری تشیركاسی 🟠 وێستگەیەکی لاوەکیی کارەبا لە نزیک شاری کرێڤۆی ڕۆگ لەناوچه‌ی دنیپرۆپێترۆڤسک.

سەرچاوەیەکی بەرپرسی ئەمریکی بە کەناڵی جەزیرەی ڕاگەیاندووە، کەشتی فڕۆکەهەڵگری ڕۆزڤڵت و گرووپە لێدەرەکەی، پێش نیوەی ئەم مانگە ناگەنە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. لە لایەکی دیکەوە، هەمان سەرچاوە ئاماژەی بەوە کرد کە پێشبینی دەکرێت یەکەی مارێنزی ئەستەکشافی ژمارە ١٣ و گرووپێکی تایبەت بە دابەزین، لە ماوەی ئەم مانگەدا بگەنە ناوچەکە.

🤯 بەقایی: ئەڵمانیا، ئەمریکا و ڕژێمی سەهیۆنیست تۆمەتبارانی سەرەکین لە بەکارهێنانی چەکی کۆمەڵکوژدا 🗣 وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە درێژەدا گوتی: ئەو تۆمەتانەی ئەم دواییانە کە ئاڕاستەی ئێران کراون، درۆیەکی بێبنەما و دەستکردی ڕژێمی سەهیۆنیستن کە شایەنی وەڵامدانەوە نین. 🗣 ئێران وەک ئەندامێکی سەرجەم پەیماننامە نێودەوڵەتییەکانی قەدەغەکردنی چەکی کۆمەڵکوژ و وەک گەورەترین قوربانیی چەکی کیمیایی کە لەلایەن وڵاتانی ڕۆژئاواوە لەوانەش ئەڵمانیا پێشکەشی ڕژێمی سەددام کرا، لەسەر بنەما ئایینی و بنەڕەتییەکانی خۆی هەرگیز دەست بۆ کارێکی لەو شێوەیە نابات. 🔴ئەمریکا و ڕژێمی سەهیۆنیست تۆمەتبارانی سەرەکین لە بەکارهێنانی ئەم چەکانەدا؛ بەتایبەت ڕژێمی سەهیۆنیست کە ئەندامی هیچ کام لە پەیماننامەکانی قەدەغەکردنی چەکی کۆمەڵکوژ نییە.

🇺🇳🇺🇳بەقایی: ئێران و هیندستان بەدواداچوون بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەکانیان لە چوارچێوەی شانگهای و برێکسدا دەکەن 🔴وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران: دامەزراندنی باڵیۆزخانە و کۆنسوڵخانە نوێیەکان بەشێکە لە ئەرکەکانی دەزگای دیپلۆماسی بە مەبەستی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و بەڕێوەبردنی پەیوەندییە دووڵایەنەکان. 🗣 پەیوەندییەکانی نێوان کۆماری ئیسلامیی ئێران و کۆماری هیندستان لەسەر بنەمای بەستەرە مێژووییە قووڵەکان، کلتووری هاوبەش و بەرژەوەندییە هاوبەشەکان بنیادنراوە و سەرکردەکانی هەردوو وڵات هەمیشە جەختیان لەسەر بەهێزکردنی ئەم گونجاو و پەیوەندییانە کردووەتەوە. 🗣 بەدەر لە ناونیشان و ناوەکان، هەردوو وڵات پێداگرن لەسەر ئەوەی کە هاوکارییەکانیان چ لەسەر ئاستی دووڵایەنی و چ لە چوارچێوەی پەیماننامە فرەلایەنە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکاندا وەک ڕێکخراوی هاوکاریی شانگهای و گرووپی برێکس، بە هێزەوە بەردەوام پێبدەن و پەرەی پێبدەن

🇮🇷 وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران: داواکارییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە دانوستانەکاندا، خواستگەلێکی بنەڕەتی و یاسایین کە هیچ ئێرانییەک لێیان پاشەکشە ناکات. ناتوانرێت بەبێ هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی، ڕاگرتنی شەڕ، ئازادکردنی سەرمایە بلۆککراوەکان و هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم سزایە نادادپەروەرەکانی چەند مانگی ڕابردوو، بچینە ناو پرۆسە نوێیەکانەوە. 🗣 سەرجەم ئەم بابەتانە پێشتر لە چوارچێوەی ١٤ بەندی لێکتێگەیشتننامەی ئیسلام ئاباددا لەلایەن خودی ئەمریکییەکانەوە قبووڵ کرابوون، بەڵام ڕووبەڕووی پەیمانشکێنیی یەک لایەنەی واشنتۆن بووەوە. وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران هەروەها گوتی: ئێران پێشتر نیازپاکی و ڕژدیی خۆی لە جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنانەی کە قبووڵی کردبوون، سەلماندووە. 🗣 تاران تەنها ڕێککەوتنێک واژۆ و جێبەجێ دەکات کە بەرژەوەندیی نیشتمانی و مافە یاساییەکانی گەلی ئێران بەتەواوی دابین بکات؛ چونکە پاشەکشەکردن لەم مافە لۆژیکییانە، جگە لە زیانگەیاندن بە بەرژەوەندیی نیشتمانی، ئاسایشی ناوچەکەش تێکدەدات. 🗣 ئێران لەکاتێکدا سوپاسی هەوڵ و کۆششە باشەکانی وڵاتانی نێوەندگیر بەتایبەت پاکستان و قەتەر دەکات، ڕاوێژکاری و پێوەندییە بەردەوامەکانی خۆی لەگەڵ ئەم دوو وڵاتەدا دەپارێزێت.

بارو دۆخی یەمەن پەرەسەندنی شەڕ لە ٦ پارێزگا: پێکدادانی سەربازی و بۆردومان لە چەندین ناوچەی یەمەن بەردەوامە. زیانی سوپای حوسییەکان: هێزەکانی حکومەت هێرشەکانی حوسییەکانیان تێکشکاندووە و دەیان کوژراو و برینداریان لێکەوتووەتەوە. برینداربوونی هاووڵاتییان: بەهۆی بۆردومانی حوسییەکان لە (تعز)، ٩ مەدەنی بریندار بوون کە ژن و منداڵیان تێدایە. تۆمەتبارکردنی سعودیە: حوسییەکان ڕایدەگەیەنن کە سعودیە هێرشی ئاسمانی کردووەتە سەر (الحدیدة).

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، ڕەخنەی توندی لە سەرکەوتوویی هەڵبژاردنەکان و هەڵەی ڕاپرسییەکان گرت. ئاماژەی بەوەش کرد کە لێشاوی دەنگدانی پێشوەختە و بەکارهێنانی ئامێرەکانی دەنگدان، ڕۆڵی دەنگدەرانی بە تەواوی کاڵ کردووەتەوە و بەدەستهێنانی سەرکەوتنی ئەستەم کردووە

بەپەلە | وتەبێژی پارتی دیموکرات: ئامادەین بۆ گفتوگۆ و کۆبوونەوە لەگەڵ برایانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەمەبەستی چارەسەری کێشەکان دەقی راگەیەنراوەکەی وتەبێژی پارتی دیموکراتی کوردستان: ئاماژە بە پەیامە دەست پێشخەریەکەی ئەمڕۆی جەنابی سەرۆک مەسعود بارزانی سەبارەت بە بارودۆخی سیاسی و بە ئامانجی تێپەڕاندنی بنبەستە سیاسییەکان، پێشوازی لەم پەیامە دەست پێشخەرییە گرنگەی جەنابیان دەکەین ئێمە لە پارتی دیموکراتی کوردستان، لە ڕۆشنایی دەست پێشخەریەکەی جەنابی سەرۆک ئامادەین بۆ گفتوگۆ و کۆبوونەوە لەگەڵ برایانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەمەبەستی چارەسەری کێشەکان و کۆتایی ھێنان بەقەیرانی سیاسیی ھەرێمی کوردستان، ھاوکات سازدانی گفتوگۆ و کۆبوونەوە لەگەڵ لایەنە سیاسییەکانی دیکەی ھەرێمی کوردستان بۆ ئەوەی پێکەوە وەڵامدەرەوەی ویست و ئیڕادەی ھاونیشتمانیانمان بین و ئەم قۆناغە بە سوودی گەل و نیشتمانەکەمان تێپەڕێنین مەحموود محەممەد وتەبێژی پارتی دیموکراتی کوردستان

وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌ی ئێران گاڵته‌ی به‌ فه‌رمانده‌ی فه‌رمانده‌یی ناوه‌ندیی ئه‌مریكا (سێنتکۆم) کرد و ڕایگه‌یاند که‌ "له‌ داهاتوویه‌کی نزیکدا پۆسته‌که‌ی جێده‌هێڵێت ئه‌مه‌ش پاش ئه‌و ده‌ستکه‌وت و سه‌رکه‌وتنه‌ گه‌ورانه‌ی بۆ وڵاته‌که‌ی له‌ میناب، لامرد و سیریک به‌دیهێنا"، و ئاماژه‌ی به‌وه‌ش کرد که‌ ئێستا به‌ره‌و پێشکه‌شکردنی زنجیره‌ "پۆدکاست" هه‌نگاو ده‌نێت.

ئەو لیژنەیەی بۆ لێکۆڵینەوە لە هێرشەکەی شەوی ڕابردووی سەر کێڵگەی کۆرمۆر پێکهێنرا، گەیشتنە کێڵگەی غازی کۆرمۆر. لە ئێستادا لیژنەکە لێکۆڵینەوەکانیان دەست پێکردووە، لەکۆتایدا ئەنجامی بەدوداچوونەکانیان ڕادەستی عەلی زەیدی دەکەن، کە ڕایسپاردبوون بۆ لێکۆڵینەوە.

کۆبوونەوەی مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق لە بەغدا