ru
Feedback
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

Открыть в Telegram

موقوفات دکتر محمود افشار به منظور تعمیم زبان فارسی و تحکیم وحدت ملی توسط دکتر محمود افشار در سال ۱۳۳۷ بنیاد گرفته است تهران - خيابان ولی‌عصر - سه‌راه زعفرانيه - خيابان شهيد عارف‌نسب - کوی دبیرسیاقی - شماره ۶ 📞 021-2271-6834 🌐 www.MahmoudAfshar.ir

Больше
5 575
Подписчики
-324 часа
+87 дней
+5730 дней
Привлечение подписчиков
сентябрь '26
сентябрь '26
+15
в 6 каналах
август '26
+119
в 20 каналах
Get PRO
июль '26
+116
в 17 каналах
Get PRO
июнь '26
+103
в 20 каналах
Get PRO
май '26
+20
в 3 каналах
Get PRO
апрель '26
+9
в 1 каналах
Get PRO
март '26
+8
в 0 каналах
Get PRO
февраль '26
+144
в 18 каналах
Get PRO
январь '26
+28
в 11 каналах
Get PRO
декабрь '25
+70
в 24 каналах
Get PRO
ноябрь '25
+75
в 19 каналах
Get PRO
октябрь '25
+142
в 41 каналах
Get PRO
сентябрь '25
+106
в 36 каналах
Get PRO
август '25
+83
в 24 каналах
Get PRO
июль '25
+105
в 79 каналах
Get PRO
июнь '25
+80
в 43 каналах
Get PRO
май '25
+119
в 77 каналах
Get PRO
апрель '25
+163
в 54 каналах
Get PRO
март '25
+168
в 40 каналах
Get PRO
февраль '25
+150
в 55 каналах
Get PRO
январь '25
+148
в 40 каналах
Get PRO
декабрь '24
+191
в 40 каналах
Get PRO
ноябрь '24
+146
в 37 каналах
Get PRO
октябрь '24
+144
в 44 каналах
Get PRO
сентябрь '24
+114
в 43 каналах
Get PRO
август '24
+173
в 83 каналах
Get PRO
июль '24
+113
в 36 каналах
Get PRO
июнь '24
+90
в 30 каналах
Get PRO
май '24
+129
в 37 каналах
Get PRO
апрель '24
+165
в 90 каналах
Get PRO
март '24
+195
в 39 каналах
Get PRO
февраль '24
+174
в 35 каналах
Get PRO
январь '24
+239
в 38 каналах
Get PRO
декабрь '23
+251
в 30 каналах
Get PRO
ноябрь '23
+114
в 29 каналах
Get PRO
октябрь '23
+126
в 29 каналах
Get PRO
сентябрь '23
+211
в 0 каналах
Get PRO
август '23
+104
в 0 каналах
Get PRO
июль '23
+119
в 0 каналах
Get PRO
июнь '23
+89
в 0 каналах
Get PRO
май '23
+133
в 0 каналах
Get PRO
апрель '23
+220
в 0 каналах
Get PRO
март '23
+192
в 0 каналах
Get PRO
февраль '23
+120
в 0 каналах
Get PRO
январь '23
+172
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '22
+45
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '22
+20
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '22
+16
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '22
+38
в 0 каналах
Get PRO
август '22
+48
в 0 каналах
Get PRO
июль '22
+44
в 0 каналах
Get PRO
июнь '22
+39
в 0 каналах
Get PRO
май '22
+46
в 0 каналах
Get PRO
апрель '22
+51
в 0 каналах
Get PRO
март '22
+72
в 0 каналах
Get PRO
февраль '22
+52
в 0 каналах
Get PRO
январь '22
+62
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '21
+84
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '21
+62
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '21
+108
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '21
+41
в 0 каналах
Get PRO
август '21
+42
в 0 каналах
Get PRO
июль '21
+44
в 0 каналах
Get PRO
июнь '21
+37
в 0 каналах
Get PRO
май '21
+40
в 0 каналах
Get PRO
апрель '21
+72
в 0 каналах
Get PRO
март '21
+72
в 0 каналах
Get PRO
февраль '21
+65
в 0 каналах
Get PRO
январь '21
+120
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '20
+1 884
в 0 каналах
Дата
Привлечение подписчиков
Упоминания
Каналы
05 сентября+4
04 сентября+2
03 сентября+2
02 сентября0
01 сентября+7
Посты канала
با دریغ جواد مجابی، پژوهشگر، نویسنده، شاعر، روزنامه‌نگار، طنزپرداز و منتقد ادبی و هنری درگذشت. جواد مجابی (مهر ۱۳۱۸ - ۱۴ شهریور ۱۴۰۴) در قزوین به دنیا آمد و تحصیلات خود را در رشتهٔ حقوق و سپس اقتصاد در دانشگاه تهران به پایان رساند. او در کنار کار اداری در دادگستری و سپس وزارت فرهنگ و هنر، سالیان دراز به روزنامه‌نگاری، شاعری، داستان‌نویسی، پژوهش و نقد ادبی پرداخت. مجابی مدتی دبیر فرهنگی روزنامهٔ اطلاعات بود و با نشریات و مجلّات ادبی مانند فردوسی، جهان نو، خوشه، آدینه و دنیای سخن همکاری می‌کرد. از مجابی ده‌ها اثر در زمینه‌های گوناگون از مجموعه‌های شعر، داستان کوتاه، نمایشنامه و رمان گرفته تا آثار طنز و پژوهش‌های ادبی و هنری بر جای مانده است که از آن جمله می‌توان به شب ملخ، شهربندان، مومیایی، ایالات نیست ‌در جهان، باغ گمشده، از دل به کاغذ و دو کتاب با درون‌مایۀ طنز به نامهای عبید بازمی‌گردد و نیشخند ایرانی، و تاریخ طنز ادبی ایران که اثری پژوهشی است و همچنین مجموعه‌مقالاتی چون سرآمدان هنر نو و آینۀ بامداد اشاره کرد. مجابی در طول حیات پربار خود، جوایز معتبری را دریافت کرد که از جمله جایزۀ فروغ (۱۳۵۴) برای روزنامه‌نگاری و جایزۀ بیژن جلالی (۱۳۸۲) است. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار درگذشت زنده‌یاد جواد مجابی را به خانوادهٔ محترم او، جامعهٔ فرهنگی و ادبی کشور و همهٔ دوستداران ادب و هنر ایران تسلیت می‌گوید. یاد و نامش گرامی باد. عکس از گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار از راست: محمّدامین ریاحی، ناشناس، جواد مجابی، عبدالحسین زرّین‌کوب بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation

2
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد: داستان تور بن جهانگیر به همراه رزم‌نامۀ گرشاسپ و رزم‌نامه‌های کوه سپند داس
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد: داستان تور بن جهانگیر به همراه رزم‌نامۀ گرشاسپ و رزم‌نامه‌های کوه سپند داستان تور پسر‏ جهانگیر پسر رستمِ زال را سراینده‌ای ناشناس احتمالاً پس از قرن دهم هجری در گزارش پهلوانی‌‏های تور، از آغاز زندگی تا پیروزی بر طلخند زنگی در کین‌‏خواهی جهانگیر، به نظم درآورده است. روایات این منظومه تازگی دارد و در منابع انتشاریافته نشانی از آنها نیست. در این کتاب افزون بر داستان تور چند روایت پهلوانی دربارۀ گرشاسپ و نریمان نیز آمده که تا کنون کمتر به آنها اشاره شده است. کتاب حاضر، گذشته از برخی نکته‌‏های لغوی و دستوری، از نظر پژوهش‌‏های حماسی اهمیت دارد. [داستان تور بن جهانگیر به همراه رزم‌نامۀ گرشاسپ و رزم‌نامه‌های کوه سپند‌، تصحیح و تحقیق دکتر رضا غفوری، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار] علاقه‌مندان می‌توانند از چهاردهم تا بیست و پنجم شهریورماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند. تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 035
3
‍ چهاردهم شهریورماه زادروز بدیع‌الزمان فروزانفر این حکم کلّی در دنیا حکمرواست: هر قوم غیرمتمدنی که بر قوم متمدن غالب می‌شوند، پیروزیشان موقتی و نتیجه‌اش تسلط قوم شکست‌خورده بر قوم فاتح است، چون غلبۀ مغول بر ایران که کشتار زیاد داشت، ولی صد سال نگذشت که در ایرانیان مستحیل شدند: سلطان محمّد خدابنده مسلمان شد و آیین مغولی از ایران رخت بربست و امروز آثار غیرمحسوس در ایران دارد؛ خصوصاً که ایرانی‌ها دارای سابقۀ تمدنی بوده‌اند و این تمدن نیز دارای خصوصیّاتی بود، یعنی شخصیت اجتماعی داشت. علاوه، ایرانی‌ها دارای سلیقه‌ای بودند که تمدنشان را از سایر ملل مشخص می‌گردانید. قریحۀ ایرانی در هر دوره‌ای با خارج از خود تفاوت داشت و ایرانیان استقلال حقیقی داشتند و حتی اسکندر یونانی را در خود مستحیل کرد. این قوم و این ملت برای خود یادگاری‌هایی تاریخی و قهرمان‌های معروف داشت، چون رستم دستانِ شاهنامه که یادگاری است قدیمی و جاویدان و آن خود، نمونۀ غرور بود و حسّ غروری تولید می‌کرد و همیشه موجب می‌شد که ایرانی خود را از سایر ملل کمتر نمی‌دید، به عکس مصر و سوریه و لبنان که سالیان دراز استقلال خود را از دست داده بودند و مستعمرۀ رومی‌ها قرار گرفتند، خصوصاً که سوریه و لبنان خیلی جلوتر از مصر در تحت تصرف ملت دیگری بودند و برای آنها تفاوت نداشت که ملّت غالب بر آنان روم باشد یا اعراب، در صورتی که برای ایرانی‌ها که دارای استقلال و آزادی و شخصیت اجتماعی و تمدن از خود بودند، این امر بسیار گران بود و راضی نبودند کسی بر آنها پیروز گردد و سوریه و لبنان نیز تمدنشان یونانی و رومی بوده است و این خود تفاوت و دلیل دیگری است. برای این امر و روی این نظر است که معتقدیم باید ملت ایران ادبیات خود را حفظ کند و از ادبیات جدید نیز استفاده نماید. ایرانی‌ها از مواجهۀ با حملۀ عرب آنچه را مناسب بود گرفتند و غیرمتناسب را ردّ کردند و باید گفت که در جمیع شئون اجتماعی و مظاهر تمدن اسلامی، ایرانی‌ها شخصیت خود را حفظ کردند. [تقریرات فروزانفر دربارۀ تاریخ ادبیات ایران، یادداشت‌برداری ضیاء‌الدین سجادی، به ‌کوشش عنایت‌الله مجیدی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴، ص ۶۰-۶۱] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
928
4
سیزدهم شهریورماه، زادروز علیرضا شاپور شهبازی شهبازی یکی از دانایان ایران بود که روزگار ایران باستان- مخصوصاً عصر هخامنشی- را
سیزدهم شهریورماه، زادروز علیرضا شاپور شهبازی شهبازی یکی از دانایان ایران بود که روزگار ایران باستان- مخصوصاً عصر هخامنشی- را نیکو می‌شناخت و دربارۀ آن دوره تجربۀ میدانی، دید جهانی و آگاهی وسیع داشت. شهبازی زادۀ سال ۱۳۲۱ بود و از مردم فارس. ابتدا در ایران درس خواند و سپس در لندن. پس از آن در دانشگاه شیراز تدریس کرد. در آن دوره بود که راهنمای خوبی برای تخت جمشید نوشت (چند بار به چاپ رسیده). کتابی هم از او در سال ۱۳۵۱ با نام شاهنشاهان و سنت‌های ایرانیان منتشر شد. سال بعد کتاب بهتری به‌عنوان نقوش اقوام شاهنشاهی هخامنشی بنابر حجاری‌های تخت جمشید به قلم او پدیدار شد. شهبازی فریفتۀ تخت جمشید بود و چندی خدمتگزار رسمی آن. روزگار و عمرش بر سر هخامنشیان مصروف شد. ماندگاری نام او در زمینۀ تاریخ تتبعات ایرانی موجب سرافرازی است. [نادره‌کاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۲، ص ۱۴۳۸-۱۴۳۹] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی و تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 071
5
‍ سیزدهم شهریورماه زادروز احمد مهدوی دامغانی در اواسط آذرماه ١۳۴۴ روزی استاد عالی‌قدر بی‌بدیل ما، بدیع‌الزمان فروزانفر به وسیلۀ رئیس دانشکدۀ الهیات به بنده امر فرمود که پیش از ترک دانشکده به دیدار ایشان بروم. پس از اتمام درس به خدمتش شرفیاب شدم. آن روز عدّه‌ای از اساتید دانشکده و دوستان آن فقید سعید در خدمتش بودند. پس از آنکه مجلس خلوت شد و جز بنده کسی در حضورش نماند به من فرمود: «فلانی می‌دانی که مدّتی است در کار تصحیح و تحشیۀ رسالۀ قشیریه‌ام و دوست دارم که حوصله می‌داشتم منابع و مستند اشعار رساله را معیّن می‌کردم تا آن را در حواشی یا در ذیل کتاب نقل کنم. این است که فکر کردم به تو بگویم که منابع و مستند این ابیات را همانند آنچه که سابقاً نسبت به کلیله و دمنه و مرزبان‌نامه انجام داده‌ای فراهم آوری و به من بدهی». از همان روز «دامن کوشش بر کمر زدم» و با تصفّح و تفحّص بسیار، منابع و مآخذ و یا گویندگان بسیاری از اشعار رساله را یافتم و در هر مورد به محض یافتن آن شعر در مأخذی که قبل از رساله تألیف شده بود آن را فوراً بر ورقه نوشتم و پس از انجام کار تمام آن وریقات را به حضورش تقدیم کردم. پس از آنکه کتاب ترجمۀ رسالۀ قشیریه منتشر شد خود آن مرحوم نسخه‌ای را هم به بنده مرحمت فرمود و بنده ملاحظه کردم که نه در پانویس صفحات و نه در ذیل کتاب مطلقاً اشاره‌ای به مستند اشعار نشده است و کمترین نشانی از آنچه بنده به خدمتش تقدیم کرده بود در کتاب پیدا نیست. فکر کردم لابد در فراهم آوردن آنچه آن استاد بزرگوار خواسته بود قصور یا تقصیری کرده‌ام یا در تقدیم آن تأخیری روی داده است که به‌موقع به مطبعه نرسیده است. این بود که کمی افسرده‌خاطر شدم، ولی مدّتی بعد که به مطالعۀ کتاب پرداختم دیدم که در ص ۷۹ مقدمه فرموده است: «... مهدوی دامغانی مستند اشعار رسالۀ قشیریه را از روی کتب متعدد استخراج نموده‌اند که امید است جداگانه به طبع برسد». و چند روز بعد که باز به خدمتش مشرّف بودم فرمود: «دامغانی! فکر کردم که بهتر آن است که مستند اشعار را خودت جداگانه چاپ کنی تا زحمتت هدر نرود و کار تو در ضمن حواشی و پانویسها گم و مضمحل نگردد». «مآخذ ابیات عربی رسالۀ قشیریه»، احمد مهدوی دامغانی در حاصل اوقات: مجموعه‌ای از مقالات استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی، به اهتمام سید علی‌محمد سجادی، تهران، سروش، ۱۳۸۱، ص ۳۱-۳۳. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
895
6
‍ نامۀ امیرکبیر به دالغورکی، وزیر مختار روسیه در تهران، دربارۀ پیشروی عثمانی در مرز آذربایجان سوم شعبان ۱۲۶۵ دربارۀ آمدن درویش پاشا به حدود خوی و پیشروی او به خاک این طرف و تجاوز به دهستان قطور، ملک متصرفی دولت ایران، با اینکه آشکار در فصل سوم قرارداد، دو دولت (عثمانی و ایران) تعهد کرده‌اند دعاوی ارضی خود را ترک نمایند، به جناب عالی اطلاع می‌دهد که از هر راه صلاح می‌دانید فساد او را از سر حد دور نمایند که اختلاف تازه میان دو دولت پدید نیاید. آن جناب برای خیرخواهی و دوستی دربارۀ جلوگیری از رفتار خلاف درویش‌پاشا هم به پایتخت عثمانی اطلاع دادند، هم مأمور سفارت روسیه را بر سرحد فرستادند. درویش‌پاشا پس از اطلاع از سرحد دور شد، ولی آثاری مخالف دوستی دو دولت در آنجا بر جای گذاشت و از قراری که محمدرحیم‌میرزا، فرماندار خوی، نوشته است و مأمور سفارت هم از نزدیک بازدید کرده، در اول خاک قطور پاسدارخانه (قراولخانه) ساخته و پنجاه هزار سرباز در آنجا گذارده و به هیچ روی نمی‌گذارد هیچ ایرانی بدون گذرنامه به خاک قطور قدم بگذارد. از سوی دیگر در نزدیکی خاک قطور را تصرف کند. اکنون از آن جناب می‌پرسد که آیا در کدام دولت این قرار و قاعده جاری است که دولت همسایه در هنگام صلح و آشتی این طور بیاید و بخواهد سرزمین دولت دوست و همسایه را تصرف کند و چطور ممکن است این دولت دست‌اندازی بیگانه را در خاک خود ببیند و ساکت باشد؟ آیا نمایندگان دو دولت واسطه (روس و انگلیس) در این موضوع چه مصلحت می‌دانند؟ بدیهی است هرگز به رفتار و تجاوز کارکنان دولت عثمانی رضایت نخواهند داد و اکنون جای آن هست که جبران این رفتار درویش‌پاشا را از دولت عثمانی بخواهند. دولت ایران تاکنون در رفتار خود با دولت عثمانی بدون آگاهی و اطلاع نمایندگان دو دولت واسطه کاری نکرده است و کارگزاران این دو دولت تا می‌توانند پیش از مشورت با دو دولت کاری نخواهند کرد. اکنون از آن جناب که وزیر مختار دولت روسیه در دربار ایران می‌باشند می‌پرسد تا تکلیف خود را برندارد و علامتی را که درویش‌پاشا ساخته است خراب نکند میرزا جعفرخان نمی‌تواند وظیفۀ خود را انجام دهد. از آن جناب خواهشمندم جواب این مطالبی را که نوشته شد معلوم نمایند تا دولت ایران هم تکلیف خود را در این کار بداند. [امیرکبیر و ناصرالدین‌شاه، به کوشش سید علی آل‌داود، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم، ۱۴۰۳، ص ۲۱۷-۲۱۸] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 293
7
‍ دهم شهریور سالروز درگذشت دکتر احسان یارشاطر، بنیان‌گذار و سرویراستار دانشنامۀ ایرانیکا و استاد پیشین مطالعات ایرانی در دانشگاه کلمبیای نیویورک نامه‌ای به مینورسکی استاد عزیزم! خیلی وقت است از شما بی‌خبریم. امیدوارم تندرست باشید. ما بی‌اندازه میل داشتیم در مراجعت از طهران به دیدن شما بیاییم و یک روز در کمبریج بمانیم،‌ امّا سفرمان در ایران آنقدر طول کشید که آخر مجبور شدیم یکسره از طهران به نیویورک پرواز کنیم و از فیض دیدار شما محروم بمانیم. مطلبی که می‌خواستم در آن از شما راهنمایی بخواهم این است که با دانشگاه شیکاگو قراری برای ترجمۀ آثار کلاسیک فارسی گذاشته شده که شامل آثار ادبی و تاریخی و علمی و مذهبی و غیره خواهد بود. البته هرچه کتبی که هیچ تا به حال ترجمه نشده و متضمن فواید بیشتری باشد‌ ترجمه شود، بهتر است. طبعاً ناشر میل دارد این نوع کتب پُر بی‌خواننده نباشد و گاه باید رعایت این نکته را هم کرد. حال خواستم از شما جویا بشوم که در میان آثار قدیم فارسی شما مشخصاً کدام کتب را برای ترجمه به انگلیسی مفید‌تر می‌دانید؟ بی‌اندازه ممنون می‌شوم که این نوع کتب را بر حسب اهمّیت به بنده تذکّر بدهید. این کتاب‌ها طبق قراری که میان بنگاه ترجمه و نشر کتاب و یونسکو گذاشته شده نشر می‌شود و حق ترجمۀ کافی پرداخت می‌گردد. ضمناً اگر خودتان کتاب‌هایی از قبیل آنچه تا حال ترجمه کرده‌اید (حدود العالم، روزبهان، نقاشان و خطاطان، ابودلف و غیره) در نظر داشته باشید و مایل به ترجمۀ آنها باشید که نور علی نور خواهد بود و اسباب سرافرازی این مجموعه خواهد شد. جامع‌التواریخ را قرار است بویل جزء همین مجموعه ترجمه کند. بیهقی را هم بنده و یکی از همکارانم قرار است ترجمه کنیم. در انتظار راهنمایی شما خواهم بود. قراری برای ترجمۀ تاریخ گزیده با هیوبرت دارک گذاشته شده که هنوز تسجیل نشده. شاید از لحاظ ناشر خیلی مفید باشد. حال خانم چطور است؟ سلام و ارادت مرا خدمت ایشان برسانید. لطیفه به شما و خانم سلام فراوان می‌رساند. نمی‌دانم آقای زاهدی را در ملاقات چطور دیدید. راستی لطیفه و بنده خیلی میل داریم یک تصویری که به امضای شما موشح باشد، به یادگاری داشته باشیم و زینت‌افزای خانۀ خود کنیم. در خاتمه سال نو را صمیمانه تبریک می‌گویم. با اخلاص و ارادت قلبی، احسان یارشاطر    به مجلۀ راهنما نوشته‌‌ام که فصلی برای معرفی ایران‌شناسان باز کنند و امیدوارم این فصل به نام نامی شما آغاز شود. خیلی ممنون می‌شوم که اگر اطلاعات یا تصاویری که در اختیار شماست که مجله نمی‌تواند به آنها دسترسی پیدا کند، راهنمایی بفرمایید. همچنین ممنون می‌شوم اگر مآخذ بعضی اطلاعات لازم را تذکّر بدهید. مخلص حقیقی، احسان ۸ دی ۱۳۴۲ [دفتری برای ایران: نامه‌های فارسی به ولادیمیر مینورسکی، به کوشش و پژوهش دکتر گودرز رشتیانی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۲، ص ۳۱۹-۳۲۰] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 472
8
‍ نهم شهریورماه سالروز درگذشت صمد بهرنگی خبر ناگواری رسید که رود ارس یکی از نویسندگان باذوق و نکته‌نویس را در دست موج‌های خروشان کُشت و از ما دور ساخت. این جوان صمد بهرنگی از مردم تبریز بود که خوانندگان مجلۀ راهنمای کتاب از چند سال پیش با قلم ظریف و تند و کم‌باک او آشنا شدند. مرحوم صمد بهرنگی در نوشتن کتاب برای کودکان، مبتنی بر ادبیات محلی و عامیانه سبک دلپذیری داشت. چند کتابی که در این زمینه از او انتشار یافت خوب بود. اخیراً به همکاری قلمی با مرکز پرورش فکری کودکان و نوجوانان خوانده شده بود و کتابی نیز در سلسله انتشارات مرکز از او نشر شد. آثار دیگرش که من دیده‌ام اینهاست: ۱. بابا تیلار، جلد اول، با همکاری بهروز دهقانی، تبریز، ۱۳۴۴. ۲. افسانه‌های آذربایجان، جلد اول، با همکاری بهروز دهقانی، تبریز، ۱۳۴۴. ۳. مَثَل‌ها و چیستان‌ها، با همکاری بهروز دهقانی، تبریز، ۱۳۴۵. ۴. قصّۀ اولدوز و کلاغ‌ها (برای کودکان)، تبریز، ۱۳۴۵ (با امضای بهرنگ). ۵. افسانه‌‌های آذربایجان، تهران، انتشارات نیل، ۱۳۴۷. [نادره‌کاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۸۹-۱۳۰۴)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم، ۱۴۰۰، ج ۱، ص ۳۰۵-۳۰۸] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 554
9
‍ ‌با عاشقان نشین و همه عاشقی گزین بدان ای طالب صادق که عالم و آدم و نامِ هیچ‌چیز نبود از مخلوقات. دریایی بود بی‌نهایت از عشق؛ به‌یکبار موجی زد. متقاطر شد. قطره‌ها از او بیرون افتاد. سرگشته و سرگردان در دنیا به خاک و آبهای شور دنیا آمیخته شد و بماند در دنیا. بدان ای طالب صادق که این دریای عشق حقّ است ـ سبحانه و تعالی ـ و آن قطره تویی که در خاک و آب شور دنیا افتاده‌ای و از حقیقت خود که آن دریای عشق است، دور مانده‌ای. از بسیاری که در این خاک و آب شور مانده‌ای نزدیک است که خاک شوی. تو به خودی خود نیز نمی‌توانی که خود را از اینها جدا سازی از کمال ضعفی که تو راست؛ پس چارۀ تو جز آن نیست که خود را در یک شاه‌جویی اندازی که به آن دریا می‌رفته باشد تا تو را به آن دریا رساند؛ همچنان ماهی که قوت و حیات او از آب است به صحرا افتاد. چاره‌اش جز تپیدن نیست. بیت: ماهی از دریا چو در صحرا فتد می‌تپد تا بو که در دریا فتد تو را نیز چاره جز تپیدن نیست. چون تو قطره‌ای به خودی خود نمی‌توانی به دریا رسیدن. دل تو نیز ماهی است که از دریای حقیقت عشق دور افتاده است به صحرای دنیا. بیت: دل چو ماهی و ذکر چون آب است زنده دلها به ذکر وهّاب است ترا نیز تپ‌تپان خود را به شاه‌جویی می‌باید انداخت تا آن جوی تو را به دریای عشق رساند. عبارت از آن شاه‌جوی عاشقان و عارفانند که روانند به جانب دریای عشق. بیت: ما آب روانیم و تو دریای حیاتی جویان توایم از همه رو، رو به تو داریم [مجموعۀ رسائل خواجه احمد کاسانی، تصحیح و تحقیق دکتر محمد تقوی، دکتر عبدالله رادمرد، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۲، ص ۲۳۶] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 259
10
اسناد تاریخی خاندان غفّاری (جلد سوم) به چاپ دوم رسید. این جلد از اسناد خاندان غفّاری به بخشی از اسناد بازمانده از محمّدابراهی
اسناد تاریخی خاندان غفّاری (جلد سوم) به چاپ دوم رسید. این جلد از اسناد خاندان غفّاری به بخشی از اسناد بازمانده از محمّدابراهیم غفّاری، ملقّب به معاون‌الدّوله اختصاص دارد. اوراق تاریخ‌دار این مجموعه مربوط به سال‌های ۱۳۰۹ تا ۱۳۳۳ قمری است. چند نامه و گزارش دربارۀ قتل ناصرالدّین‌‌شاه در این جلد مندرج است که از منابع دست اوّل در این موضوع به شمار می‌رود‌. دستورها و دستخط‌های مظفّرالدّین میرزا ولیعهد، نامه‌هایی در مورد مراسم تولّد و عزاداری ناصرالدّین‌شاه، اسنادی از وزارت امور خارجه و نامه‌های امین‌السّلطان از دیگر اوراق مهمّ این مجلّد است. [اسناد تاریخی خاندان غفّاری: اوراق بازمانده از محمّدابراهیم غفّاری معاون‌الدّوله، جلد سوم، به کوشش قدرت‌الله روشنی زعفرانلو و ایرج افشار، تهران،‌ انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم] علاقه‌مندان می‌توانند از هفتم تا هجدهم شهریورماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند. تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 440
11
‍ چهارم شهریورماه سالروز درگذشت همایون صنعتی‌زاده فرانکلین فرزند او بود. هنوز ازدواج نکرده بود که همتش و اندیشۀ بلندش را در تشکیل آن مؤسسه به کار بست و چنان توفیقی یافت که با این‌گونه اشارت‌های کوتاه نمی‌توان به کیفیت کار بزرگ او دست یافت. با ایجاد فرانکلین و امکاناتی که برای ترجمۀ کتب مفید آغاز شد نخستین اثرش متحرک ساختن ناشران بود. از هر نظر: نوع، محتوی، ظاهر و ... همایون برای آنکه آنان را متحول کند مجله‌ای به نام کتاب ماه ایجاد کرد و آن را نشریۀ انجمن ناشران ایران نامید. در حالی که نه آنان حق عضویتی می‌دادند نه اینکه دلبستگی به چنین تجمع‌ها و چنین نوشته‌ها داشتند. عموماً چشمشان به مداخل بود و بهره‌ای از راه‌ اعلان‌هایی که از کتاب‌ها در مجلّه طبع می‌شد و تصور می‌کنم که هیچ پولی از آنها نمی‌گرفت. دلش می‌خواست آنان را به راه عاقلانۀ نشر و طریق عقلایی آن پیشه هدایت کند. کتابهای ماه را شروع کرده و دو شماره‌اش نشر شده بود که روزی آمد به سراغ من در کتابخانۀ دانشکدۀ حقوق. به مرسوم خودش بی مقدمه‌چینی گفت آمده‌ام که کاری را بپذیری. گفتم من اینجا گرفتارم و وقت آزادی به معنی کامل ندارم. گفت کاری که دارم فقط فکر کردن می‌خواهد نه دوندگی. کارهای دوندگی‌اش را فرانکلین طبق نظر تو انجام می‌دهد. گفتم خوب بگو کارت چیست. گفت می‌خواهم کتاب‌های ماه را زیر نظر بگیری و اداره کنی که ماهانه نشر شود و مطالبی به گوش ناشران بخورد که از لاک و سرشت بازاری حلبی‌سازی‌ها بیرون آیند و با دنیای کتاب جهان امروز تا حدی آگاهی پیدا کنند. فرانکلین چند جنبش مهم را ایجاد کرد: ۱. تألیف لغت فارسی زیر نظر مجتبی مینوی که متأسفانه سرانجامی نیافت. ۲. دائرة‌المعارف فارسی به مدیریت علمی دکتر غلامحسین مصاحب که عبدالحسین آذرنگ دربارۀ آن مقالۀ جامعی در مجلۀ نگاه نو (۱۳۸۸) نوشت. ۳. سازمان کتاب‌های جیبی که در آنجا چند مجموعۀ ماندگار و اساسی پی‌ریزی شد: گزیدۀ متون، مجموعۀ جوانان، کتاب‌های جیبی در چند گونه و چند مجموعۀ مختلف. شاید یکی از مهم‌ترین کارهای فرانکلین ترجمۀ تاریخ ویل دورانت باشد. [نادره‌کاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۲، ص ۱۵۰۷-۱۵۱۰] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 647
12
چهارم شهریورماه سالروز درگذشت مهدی اخوان ثالث آخر شاهنامه ما فاتحانِ قلعه‌های فخر تاریخیم، شاهدانِ شهرهای شوکتِ هر قرن ما یاد
چهارم شهریورماه سالروز درگذشت مهدی اخوان ثالث آخر شاهنامه ما فاتحانِ قلعه‌های فخر تاریخیم، شاهدانِ شهرهای شوکتِ هر قرن ما یادگارِ عصمتِ غمگینِ اعصاریم ما روایانِ قصّه‌های شاد و شیرینیم قصّه‌های آسمانِ پاک نورِ جاری، آب سردِ تاری، خاک قصّه‌های خوشترین پیغام از زلالِ جویبارِ روشنِ ایّام قصّه‌های بیشۀ انبوه، پشتش کوه، پایش نهر قصّه‌های دستِ گرمِ دوست در شبهای سردِ شهر ما کاروانِ ساغر و چنگیم لولیانِ چنگمان افسانه‌گوی زندگیمان، زندگیمان شعر و افسانه ساقیانِ مستِ مستانه... تهران، مهر ۱۳۳۶ مهدی اخوان ثالث (۱۳۰۶-۱۳۶۹) شاعر توانا، منتقد و ادیب (با اشعاری اجتماعی و سرشار از عناصر اساطیری ایران، پربار از نظر مضمون و غنی به لحاظ زبان و موسیقی). ارغنون، زمستان، آخر شاهنامه، از این اوستا، در حیاط کوچک پاییز در زندان و تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم از آثار شعری اوست. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
2 523
13
‍ سوم شهریورماه سالروز درگذشت علی‌اصغر حکمت ره‌آورد حکمت ... از آنچه می‌کرد و می‌شنید و می‌خواند و می‌دید ده‌ها دفترچۀ خشتی نوشته بود. چند بار خودم دیدم چون مطلبی را می‌شنید که ثبت آن را لازم می‌دانست در کتابچه‌ها به‌دقت در حضور شخص یادداشت می‌کرد. نام فلان کتاب، نشان فلان کلمۀ ناشناخته و ناشنیده، فلان شعر بامزه و ماندنی. قسمتی از این دفترها اختصاص دارد به جریان سفرهای او. این دفترهای خاص سفر، به لطف دختر والاگهرش به دست محمد دبیرسیاقی رسید و ایشان به چاپ آنها مبادرت کرد و انجمن آثار و مفاخر کنونی که جانشین انجمن آثار ملی پیشین شده است آنها را در دو جلد به چاپ رسانیده. این سفرنامه‌ها حاوی اطلاعات جغرافیایی، تاریخی، ادبی، مردمی، دوستانه، انجمنی، دیدنی از شهرها و جاهایی است که نویسنده آنها را دیده است. مملو است از اطلاعات شخصی و عمومی. اگر بسیاری از قسمت‌های آن امروزه برای ما عادی و معمولی و ناخواندنی به نظر آید یک قرن بعد همین نوشته‌ها مرجع آگاهی برای مردمان آن روزگار خواهد بود از روزگار ما. هر سفرنامه‌ای این سرنوشت را دارد. حسن سفرنامه‌نویسی حکمت آن است که در مأموریت‌های رسمی نام متصدیان و مباشران امور را نوشته و از هر کس به اندازه‌ای که باید یاد کرده است و کمتر مطلبی را با ذکر آنکه از فلان کس شنیده یا گفته‌اند می‌آورد. تقریباً همه جا ملزم به اجرای این ترتیب بوده است. هرکس کتاب را بخواند با بسیاری از اوضاع فرهنگی و اجتماعی ایران در چهل و چند سال آشنایی می‌گیرد و تصور می‌کنم پشیمان نشود. این دو جلد کتاب شرح سی و یک سفر حکمت میان سال‌های ۱۲۹۳ شمسی تا ۱۳۳۷ است که آنها را در هفده دفتر نوشته بوده است. [نادره‌کاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۱، ص ۶۱۵-۶۱۷] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 546
14
‍ سوم شهریورماه زادروز محمّدعلی اسلامی ندوشن ما می‌گوییم در گذشته ملّت بزرگی بوده‌ایم، یکی از ارکان تمدّن دنیای قدیم بوده‌ایم. ادعایی درست است، ولی اگر بپرسند چرا؟ به چه دلیل؟ جواب این چرا را به درستی نمی‌توانیم بدهیم؛ چه هنوز کتابی دربارۀ سیر تمدّن ایران تدوین نشده. تا مطالب پراکنده جمع نشنود و مورد تحلیل و نقد قرار نگیرد، قضاوت مستند ممکن نخواهد بود. ما هر وقت بخواهیم راجع به تمدّن ایران سخنی بگوییم ناگزیریم که جملات پراکنده‌ای از این مستشرق و آن مستشرق نقل کنیم و سر و ته قضیه را به هم بیاوریم. از تاریخ معاصر ایران مثالی ذکر کنیم: این مشروطه واقعۀ کوچکی نبوده. مربوط به دوران ما و زندگی امروز ما و مؤثّر در سرنوشت ماست، پس سزاوار نیست که ما از علل و مبانی و جریان و نتایج آن بی‌خبر باشیم، امّا باید گفت که متاسّفانه هنوز بی‌خبریم. چرا؟ برای آنکه به قدر کافی مورّخ نداشته‌ایم، مراکز تحقیق و آرشیو نداشته‌ایم. از همه مهم‌تر آنکه روح کنجکاوی و عشق به کشف و افشاء حقیقت در حال نازایی نگاه داشته شده. زندگی ما طوری شده که کتمان حقیقت برایمان خیلی آسان‌تر است تا رنجاندن اشخاص. خاصّه اگر آنان صاحب مقام و صاحب نفوذ باشند. دوران ما دوران رونق علم نامیده شده. دانشگاههای متعدّد و مراکز فرهنگی و مؤسّسات آموزشی در سراسر کشور ایجاد کرده‌ایم، ولی هنوز حتّی یک مورّخ نداریم که شایستۀ این عنوان باشد. کسان معدودی هم که در رشتۀ تاریخ قدم برمی‌دارند با دلمردگی، با تشتّت فکر، با غم معاش، با فقدان وسیله و ... لک و لکی می‌کنند که البته نتیجۀ کارشان به این صورت جوابگوی احتیاج ایران نمی‌تواند بود. در بین پانزده هزار دانشجوی ایرانی که الآن در خارج به سر می‌برند و آن عدّه که در خود ایران هستند آیا کسانی هستند که بتوانند دربارۀ تاریخ و تمدّن ایران صاحب‌نظر شوند؟ نمی‌دانیم. شاید باشند. اگر ده نفر متخصّص باارزش تاریخ می‌پروراندیم به نظر من ضرورت آنها برای امروز ایران بیشتر بود تا ده نفر متخصّص فیزیک اتمی؛ زیرا متخصّص فیزیک را اگر در تنگنای احتیاج قرار گیریم، می‌توانیم از خارج استخدام کنیم ولیکن تاریخ‌دان را نمی‌توانیم. گذشته از این اگر تاریخ و تمدّن خود را نشناسیم بسیار شرم‌آور است. در این صورت حکم آن دهاتی‌ای خواهیم داشت که سنّش را از او می‌پرسند و نمی‌تواند جواب بدهد. حتّی نام خانوادگی خود را نمی‌داند. همین اندازه می‌داند که روزی به دنیا آمده و روزی هم از دنیا خواهد رفت. «ایرانی به چه کسانی نیازمند است؟»، محمّدعلی اسلامی ندوشن در: یغما، سال هجدهم، شمارۀ چهارم، تیرماه ۱۳۴۴، ص ۱۷۳-۱۷۴. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 420
15
‍ مدتهای مدید است که کار ما در زمینۀ ادب ـ اعم از شعر و نثر ـ بالیدن به استادانی نظیر حافظ و سعدی و مولانا و بیهقی و ابوالمعالی است. البته این کار بسیار شایسته است، اما کافی نیست و صرف‌نظر از اینکه هنوز در زمینۀ شناختن و شناساندن واقعی استادان و بزرگان ادب گذشتۀ ایران خدمتی بسزا از دستمان برنیامده است، و هنوز برای نمودن سیمای واقعی فردوسی و حافظ و سنایی و عطار و مولانا و دیگران کارهای ناکرده بسیار داریم حتی از بعضی استادان طراز اوّل سخن پارسی (مانند نظامی و حافظ) متنی متقن و بی‌عیب و کاملاً نزدیک به گفتۀ اصلی آن بزرگواران در دست نداریم. بااین‌حال اگر تمام این کارها نیز به انجام رسیده بود، باز می‌بایست مراکز علمی و فرهنگی ایران، بوعلی و بوریحان و حافظ و سعدی و بیهقی و ابوالمعالی و فردوسی و نظامی امروز یعنی فرزندان خلف و نواده‌های شایستۀ آن بزرگان را در دامان خویش بپرورند و ادب و فرهنگ فارسی را از رکودی که از قرن هشتم هجری به بعد دامن‌گیر آن شده است بیرون آورند و جانی تازه در این کالبد بی‌رمق که روزی درخشندگی آن چشم جهانیان را خیره می‌ساخت و شعر شاعرش در روزگار سفر با کجاوه و پالکی و نقل خبر به وسیلۀ کبوتر نامه‌بر در دوران حیات او تا حدّ شام و چین و به اقصای روم و ری می‌رفت بدهند و ادبی نو، زنده و جاودان، عاری از شائبۀ تقلید و نقص پوسیدگی و انحطاط، ادب ایران امروز، ادب کشوری که از خواب گران چندصد ساله بیدار شده و آهنگ آن کرده است که یک‌شبه ره یک‌ساله را پیماید، پدید آورند. «معیار آموزش زبان و ادب فارسی در دانشگاه»، محمّدجعفر محجوب در [ای زبان پارسی...، به کوشش دکتر میلاد عظیمی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ، چاپ دوم ۱۴۰۲، ج ۳، ص ۱۳۷۵] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 376
16
‍ انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد: تجزیة الأمصار و تزجية الأعصار (تاریخ وصّاف)، جلد اوّل تجزية الأمصار و تزجية الأعصار معروف به تاریخ وصّاف نوشتۀ عبدالله بن فضل‌الله شیرازی (وصّاف‌الحضرة) از کتب تاریخی معتبر و مشهور زبان فارسی است که در آن رویدادهای عصر ایلخانان به رشتۀ تحریر درآمده است. تألیف این اثر در اواخر شعبان ۶۹۹، در زمان غازان‌خان، آغاز شده و در محرّم سال ۷۱۲ به پایان رسیده و به اولجایتو (سلطان محمّد خدابنده) اهدا شده است. در جلد نخست این کتاب عمدتاً وقایع سال‌های ۶۵۴ تا ۶۸۳ (جلوس ارغون‌خان) ثبت شده است. از آنجا که نویسنده خود شاهد برخی از وقایع مذکور در متن بوده، اطلاعات آن به لحاظ تاریخی حائز اهمیت ویژه است. گذشته از ارزش تاریخی کتاب، نثر مصنوع آن موجب شده که این اثر همواره مورد توجه اهل ادب باشد. [تجزية الأمصار و تزجية الأعصار (تاریخ وصّاف‌)، عبدالله بن فضل‌الله شیرازی، معروف به وصّاف‌الحضرة، تصحیح و تحقیق دکتر جلیل نظری، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار] علاقه‌مندان می‌توانند از دوم تا شانزدهم شهریورماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند. تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
2 022
17
‍ یکم شهریورماه زادروز دکتر بدرالزّمان قریب، منتخب هفدهمین جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار نخستین مدرکی که از زبان سغدی در دست است، اسناد نوشته بر کاغذ است که نامه‌های باستانی خوانده می‌شود. این نامه‌ها در خرابۀ یکی از برجهای دیده‌بانی، نزدیک انتهای غربی دیوار مرزی چین پیدا شده است. دانشمندان تاریخ آنها را بین نیمۀ دوم قرن دوم و نیمۀ اوّل قرن چهارم میلادی تخمین زده‌اند. محتوای یکی از نامه‌ها به عدم امنیت در جادۀ ابریشم و آشفتگی شهرهای شمالی چین بعد از حملۀ قبایل وحشی «هون»، فرار امپراتور و ویرانی و غارت پایتخت چین شمالی، لویانگ، شهر «یی» اشاره می‌کند. از آنجا که تخریب و غارت لویانگ چند بار و در حملات متوالی انجام گرفته است، تاریخ‌گذاری این نامه‌ها نیز تزلزل وضع آشفتۀ زمان خود را در رأی پژوهشگران تاریخ منعکس می‌کند، ولی به طور کلی تاریخ ۳۱۱-۳۱۳ که هنینگ داده است بیشترین توافق را در بین آرا دارد. گو اینکه تاریخ ۱۹۰ تا ۱۹۶ میلادی نیز طرف توجه بعضی از دانشمندان بوده است. این نامه‌ها که قدیم‌ترین متن تا به حال شناخته‌شدۀ زبان سغدی است در داخل کیف نامه‌رسان میان زباله‌ها همراه با چند اثر مکتوب به زبان چینی با تاریخ سدۀ اوّل ق. م. و سدۀ اوّل و دوم میلادی پیدا شد. هشت نامۀ سغدی با وجود آسیب‌دیدگی زیاد خوانده شد. یکی از این نامه‌ها از چین به سمرقند و یکی به لولان فرستاده می‌شد که هرگز به مقصد نرسیدند و دست حوادث این درد دلهای خانوادگی را که در لابه‌لای آنها رویدادهای تاریخی زمان و شرح سرگردانی بازرگانان سغدی و خانواده‌هایشان در دوران بسیار دشوار تاریخ چین آشکار می‌گردد، خرابه‌نشین برج دیده‌بانی دیوار کهنۀ چین کرد. از متن یکی از نامه‌ها چنین برمی‌آید که در دو شهر مرزی (دوران سغدی) دون هوان و کوتسانگ مهاجرنشینان سغدی می‌زیستند و نمایندگان بازرگانی آنها در شهرهای مرکزی چین مثل شانگان و لویانگ از طرفی و در سمرقند از طرف دیگر فعالیت می‌کردند. جالب توجه اینکه در این نامه‌ها از بازرگانان هندی نیز نام برده می‌شود که به همان سرنوشت رقّت‌بار تجّار سغدی گرفتار آمدند و در این آشوب و قحطی چین جان سپردند و این خود از همکاری نزدیک سغدیان و هندیان در امر تجارت حکایت می‌کند. «سغدیها و جادّۀ ابریشم»، ایران‌شناخت، تابستان ۱۳۷۶، شمارۀ ۵، ص ۵۹-۶۰. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 915
18
‍ یکم شهریور سالروز درگذشت دکتر پرویز ناتل خانلری ⁠⁣زبان فارسی و سهم مشترک همۀ اقوام ایرانی وجود لهجه‌های مختلف نزدیک به هم از یک زبان در میان اقوام هم‌نژاد امری است که اختصاص به این سرزمین ندارد و در همه جای دنیا نمونۀ آن را می‌توان یافت. در کشور فرانسه از روزگار قدیم دو لهجۀ اصلی وجود داشته که یکی از آنها از قرن یازدهم تفوق یافته و زبان رسمی کشور قرار گرفته و آن دیگری به صورت لهجه‌های محلی هنوز باقی است. غرض این است که بدانیم این حال تنها در کشور ما رخ نداده است. اقوامی که قرابت نژادی و زبانی با هم دارند برای تفهیم و تفاهم محتاج وسیلۀ مشترکی هستند و به این سبب اگر لهجه‌های ایشان با هم نزدیک و از یک اصل باشد، به طبع یکی از آن لهجه‌ها را رجحان می‌نهند و به عنوان زبان مشترک برمی‌گزینند. این زبان البته در اصل به یکی از نواحی آن سرزمین اختصاص داشته است، اما پس از آنکه به این طریق توسعه و کمال یافت دیگر به ناحیۀ خاصی تعلق ندارد بلکه زبان مشترک همۀ مردمان آن سرزمین محسوب می‌شود. اما سیاست‌های خارجی که از چندی پیش در کشور ما نفوذ یافته است یکی از وسایل پیشرفت و غلبۀ خود را در ایجاد تفرقه و نفاق میان اقوام ایرانی دیده و در این راه کوشش‌ها کرده است یک جا غرور قومیت را تقویت کرده و استقلال زبان را وسیلۀ ایجاد یا تحکیم استقلال سیاسی نشان داده و جای دیگر مردم ساده‌لوح را برانگیخته تا میان خود و برادران خویش اختلاف جزئی و نادرست بیابند و خود را به سبب آنکه لهجۀ محلی ایشان عیناً همان زبان رسمی کشور نیست مظلوم بپندارند و دندان کینه بر هم بفشارند. عجبا مگر زبان فصیح و ادبی فارسی امروز زبان کدام ناحیۀ خاص است تا نواحی دیگر از آن اعراض کنند و بخواهند لهجۀ محلی خود را به جای آن بنشانند؟ همۀ اقوام ایرانی در تشکیل و تکمیل زبان فارسی سهیم بود‌ه‌اند و مشکل می‌توان گفت سهم کدام ناحیه بزرگ‌تر است. «فرهنگ مشترک»، دکتر پرویز ناتل خانلری در: [ای زبان پارسی...، به کوشش دکتر میلاد عظیمی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۲، ج ۲، ص ۵۸۲- ۵۸۴] بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
2 235
19
‍ نامه‌های محمدعلی فروغی به چاپ سوم رسید. در این کتاب با تفحّص در کتاب‌ها، مجلات و اسناد خصوصی و عمومی، ۱۳۰ نامه از محمدعلی فروغی به ترتیب تاریخی گرد آمده است. این نامه‌ها در نیمۀ دوم عمر پربار ذکاءالملک (بین سال‌های ۱۲۸۸ تا ۱۳۲۱) خطاب به شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی ایرانی (ازجمله رضاشاه و محمدرضاشاه پهلوی، مستوفی‌الممالک، مخبرالسلطنه، تیمورتاش، تقی‌زاده، قزوینی، ابوالقاسم کاشانی، مستشارالدوله، رجبعلی منصور) و خارجی (ازجمله چرچیل، استالین، آنتونی ایدن، ویلیام بولارد، توفیق رشدی‌بیک، شولنبرگ، میلسپو و ادوارد براون)، خویشان فروغی (مانند فرزندانش و برادرش ابوالحسن و وقارالسلطنه) و برخی مطبوعات و ادارات و وزارتخانه‌ها نوشته شده است. شماری از نامه‌های این کتاب، اعم از اداری و خصوصی، برای نخستین بار است که به چاپ می‌رسد. [نامه‌های محمدعلی فروغی، به کوشش دکتر محمد افشین‌وفایی و دکتر مهدی فیروزیان، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم] علاقه‌مندان می‌توانند از سی و یکم مرداد تا یازدهم شهریور، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند. تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 665
20
‍ بیست و هشتم مردادماه سالروز درگذشت سیمین بهبهانی شلوار تاخورده دارد مردی که یک پا ندارد خشم است و آتش نگاهش، یعنی: تماشا ندارد! رخساره می‌تابم از او امّا به چشمم نشسته بس نوجوان است و شاید از بیست بالا ندارد بادا که چون من مبادا! چل سال رنجَش پس از این ـ خود گرچه رنج است بودن، «بادا مبادا» ندارد ـ با پای چالاک‌پیما، دیدی چه دشوار رفتم تا چون رَوَد او که پایی چالاک‌پیما ندارد؟ تق‌تق‌کنان چوبدستش روی زمین می‌نهد مُهر با آنکه ثبتِ حضورش حاجت به امضا ندارد لبخندِ مهرم به چشمش خاری شد و دشنه‌ای شد این خویگر با درشتی، نرمی تمنّا ندارد بر چهرۀ سرد و خشکش پیدا خطوطِ ملال است یعنی که با کاهشِ تن جانی شکیبا ندارد گویم که با مهربانی خواهم شکیبایی از او پندش دهم مادرانه گیرم که پروا ندارد رو می‌کنم سوی او باز تا گفت‌وگویی کنم ساز رفته‌ست و خالی‌ست جایش مردی که یک پا ندارد ... اردیبهشت ۱۳۶۶ سیمین بهبهانی در تهران زاده شد. او فارغ‌التحصیل رشتۀ حقوق از دانشگاه تهران بود و سال‌ها در دبیرستان‌های پایتخت به دبیری اشتغال داشت. در سال‌ ۱۳۴۸ به عضویت شورای شعر و موسیقی رادیو ایران و در سال ۱۳۵۷ به عضویت کانون نویسندگان ایران درآمد‌. او شاعری غزلسرا بود و بخشی از شهرت وی در سرودن غزل‌هایی با اوزان تازه و غیرمتعارف بود. از مجموعه‌های شعری وی می‌توان به «سه‌تار شکسته»، «رستاخیز» و «خطی ز سرعت و از آتش» اشاره کرد. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی @AfsharFoundation
1 932