Беларускі інстытут публічнай гісторыі

Лекцыя-сустрэча «Падарожжа па Даўняй Літве з Напалеонам Ордам» 📌 Сустрэча адбылася ў рамках выставы “Беларусь Напалеона Орды”, якая праходзіць зараз у Варшаве. Яе выступоўца – гісторык і гід па Варшаве Юрась Куўшынаў – распавёў, якія працы для яго найбольш адметныя. Больш на: https://racyja.com/by/kultura/lekcyja-padarozza-pa-daunjaj-litve-z-napaleonam-ordam/

Адкрыта падпіска на кнігу «Могілкі беларусаў Падляшша» Даследчыца Вольга Сямашка рыхтуе навукова-папулярнае выданне «Могілкі беларусаў Падляшша», прысвечанае гісторыі, культуры і ідэнтычнасці беларусаў Падляшша праз прызму могілкавых комплексаў. Яны паказваюцца як сведчанні гістарычных працэсаў, зменаў у грамадстве і трансфармацыі ідэнтычнасці супольнасці. Выданне рыхтуецца ў цвёрдым пераплёце, з каляровымі ілюстрацыямі і фотаздымкамі. Імёны асоб, якія падтрымалі кнігу ў рамках падпіскі, будуць указаныя ў выданні па жаданні. Больш падрабязна тут.

Белкульт: з 1990-х да сёння Запрашаем на бясплатны анлайн-курс Максіма Жбанкова пра незалежную беларускую культуру — ад 1990-х гадоў да сёння. Гэта магчымасць убачыць Белкульт не як набор асобных падзей, а як жывую прастору, дзе нараджаюцца сэнсы, фармуюцца супольнасці і ўзнікаюць сацыяльныя рухі. Курс будзе асабліва цікавы і тым, хто хоча адкрыць для сябе малавядомыя старонкі найноўшай беларускай культуры, і тым, хто пазнае ў ім уласнае юнацтва — рок-клубы, культурныя пляцоўкі, смелыя выставы, гучныя выданні і новыя формы мастацкага выказвання. ❗️Гэта курс для самастойнага навучання: бясплатна, у любы час і ў сваім тэмпе. 📘Унутры — аўтарскі погляд на ключавыя культурныя з’явы, асобы, артэфакты і крызіс 2020–2025 гг., а таксама канспекты і дадатковыя матэрыялы да кожнай тэмы. Гэта не падручнік. Гэта спроба стварыць мапу беларускай культурнай мясцовасці для разумення падставовых трэндаў незалежнага Белкульту і ягонага супярэчлівага ўзаемадзеяння з дзяржаўнай культурнай палітыкай 🔗 Курс на learn4belarus

На польскім аўкцыёне за 700 еўра прадаюць старадаўнюю кнігу з беларускай парафіі. Як такія экспанаты могуць вывозіць за мяжу? На польскім інтэрнэт-аўкцыёне OneBid выставілі рукапісную кнігу XIX стагоддзя з парафіі ў Вялікіх Эйсмантах Гродзенскага раёна. Дакумент, мяркуючы па ўсім, пры невядомых абставінах знік з мясцовага касцёла і цяпер прадаецца як калекцыйны прадмет. Стартовая цана складае 700 еўра, піша @mostmediaio. https://nashaniva.com/389764 Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/389764

🌈 У Магілёве паказалі спектакль пра Пятра I, не згадваючы пра спаленне горада ў 1708 годзе. У Магілёве паказалі спектакль пра Пятра I для студэнтаў каледжаў. Пры гэтым у пастаноўцы не згадваецца, што ў 1708 годзе па яго загадзе горад быў спалены. Чытайце далей на сайце BGmedia. 🏰🗡 Не працуе спасылка? Чытайце тут: https://d33cj7nrgsky79.cloudfront.net/news/u-magilyove-pakazali-spektakl-pra-pyatra/

«Здарыўся цуд!» Дасьледнік пра знаходку ў Нямеччыне невядомага асобніка «Псалтыра» Скарыны: https://smarturl.click/E1akL Невядомы дагэтуль асобнік «Псалтыра», выдадзенага Францішкам Скарынам, знайшлі ў бібліятэцы герцагіні Ганны Амаліі ў нямецкім Ваймары. Кніга хавалася ў фондах пад памылковым апісаньнем. Большасьць такіх віленскіх «Псалтыроў» Скарыны знаходзяцца у расейскіх сховішчах. «Псалтыр» 1522 году ўваходзіць у «Малую падарожную кніжку». Дзякуючы Віктару Бабарыку гэтае выданьне ёсьць і ў Беларусі.

Адукацыйная экскурсія "Літвіны ў Познані" З нагоды чарговых пазнаньскіх "Казюкаў" і ў гонар шматлікіх літвінаў, чые жыцці і дзейнасць былі звязаныя з Познанню, 7 сакавіка адбудзецца адукацыйная экскурсія "Літвіны ў Познані". Ад Алдоны, жонкі караля Казіміра, і ад караля Ягайлы, і да Адама Міцкевіча, Юзафа Ігнацыя Крашэўскага, Уладзіслава Сыракомлі і Канстантына Горскага – аўтара оперы "Маргер": дзе славутыя літвіны жылі ў Познані, дзе выступалі, чым цікавіліся, – пра гэта ўсё распавядзе прафесар гісторыі і сертыфікаваны гід па Познані Рышард Гжэсік. Збор аб 11-й гадзіне ў суботу 7 сакавіка каля Ратушы (насупраць уваходу, з усходняга боку). Інфармацыя са старонкі арганізатара экскурсіі

✍️ Сёння 130 гадоў аўтару «Дыпламаванага барана» і «Свінтуса грандыёзуса» — Кандрату Крапіве 5 сакавіка 2026 года спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння класіка беларускай літаратуры і першага з дзевяці народных пісьменнікаў Беларусі Кандрата Крапівы. 🧐 Ён нарадзіўся 5 сакавіка 1896 года ў вёсцы Нізок (цяпер Уздзенскі раён Мінскай вобласці). Быў членам літаратурнага аб’яднання «Маладняк» (да 1926 года), пазней — «Узвышша». Працаваў інструктарам Цэнтральнага бюро краязнаўства пры Інбелкульце. Рэпрэсіі абышлі Крапіву бокам, магчыма, з-за неадназначных поглядаў аўтара. 🔗З гэтай нагоды «Будзьма!» успамінае жыццё, творчасць і шматгранную, часам неадназначную дзейнасць пісьменніка: 🔵Навошта Сталіну гэтая п’еса? «Хто смяецца апошнім». Кандрат Крапіва. 🔵130 гадоў з дня нараджэння Кандрата Крапівы.

Беларусы ў Латвіі (1918–1945) У Беластоку выйшла манаграфія гісторыка, прафесара Юрыя Грыбоўскага «Беларусы ў Латвіі (1918—1945 гг.)» (Беларускае Гістарычнае Таварыства, Фонд Kamunikat.org) — 1054 старонкі працы, падрыхтаванай на падставе шматгадовых пошукаў у архівах і бібліятэках Беларусі, ЗША, Латвіі, Літвы, Германіі, Польшчы, Расіі, Чэхіі і Эстоніі. Кніга паказвае гісторыю беларускай супольнасці на фоне ключавых этапаў латвійскай гісторыі: змагання за незалежнасць, будавання дэмакратычнай дзяржавы, усталявання аўтарытарнага кіравання, а таксама савецкай і нямецкай акупацый. Менавіта ў міжваенны час Латвія стала адным з найважнейшых асяродкаў беларускага нацыянальнага руху па-за межамі радзімы. Асобна разглядаюцца аспекты латвійска-беларускіх адносін, якія раней амаль не былі сістэмна апісаныя; у прадмове былы амбасадар Латвіі ў Польшчы Юрыс Пойканс называе кнігу істотным унёскам у абедзве гістарыяграфіі. Падрабязней на Kulturoznawstwo Europy Środkowo-Wschodniej

Вядомы партрэт Каганца аказаўся савецкім фэйкам, затое знайшлося адзінае фота археолага Татура. Разгаданыя фотатаямніцы Беларускага музея ў Вільні Восем дзесяцігоддзяў не існуе знакамітага Віленскага беларускага музея імя Івана Луцкевіча, аднак яго фонды, расцярушаныя паміж архівамі Літвы і Беларусі, дагэтуль захоўваюць свае таямніцы. Беларускай даследчыцы ўдалося разблытаць адзін гістарычны клубок і вярнуць сапраўдныя імёны беларускіх дзеячаў партрэтам, якія дзесяцігоддзямі памылкова прыпісваліся іншым людзям або заставаліся ананімнымі. https://nashaniva.com/389221 Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/389221

Сенсацыйная знаходка ў Германіі: адшуканы невядомы раней асобнік найрадзейшага «Псалтыра» Францішка Скарыны 1522 года Спадчына беларускага першадрукара Францыска Скарыны папоўнілася яшчэ адным каштоўным артэфактам. Даследчыца Вольга Шутава выявіла ў Бібліятэцы герцагіні Ганны Амаліі ў нямецкім Веймары невядомы дагэтуль асобнік «Псалтыра», выдадзенага Скарынам у Вільні ў 1522 годзе. Кніга хавалася ў фондах пад памылковым апісаннем і перажыла нават разбуральны пажар пачатку 2000-х. https://nashaniva.com/389559 Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/389559

Падарожжа па Даўняй Літве з Напалеонам Ордай 6 сакавіка ў 18:00 у Музеі Вольнай Беларусі адбудзецца лекцыя-сустрэча «Падарожжа па Даўняй Літве з Напалеонам Ордай: ідэйны змест літаграфічнага цыкла». Ад Крэва да Нясвіжа — разам з Напалеонам Ордай удзельнікі здзейсняць сімвалічнае падарожжа па прасторы былой Рэчы Паспалітай. Падчас сустрэчы гаворка пойдзе пра тое, чаму малюнкі Орды сталі адным з галоўных візуальных сведчанняў гістарычнай велічы і як варшаўскія літаграфічныя майстэрні XIX стагоддзя дапамаглі захаваць архітэктурную спадчыну Беларусі, Літвы і Украіны. Праводзяць: Юрась Куўшынаў — гісторык і гід па Варшаве (офлайн) Аляксей Ластоўскі — акадэмічны дырэктар Беларускага інстытута публічнай гісторыі (онлайн) 🕕 Пачатак: 18:00 🎟 Уваход: данат ад 20 зл. Запрашаем усіх, хто цікавіцца гісторыяй, мастацтвам і нашай агульнай культурнай спадчынай.

🎨Мастак і трошкі іншапланетнік, які жыў адначасова ў мінулым і будучыні Як здарылася, што вядомы беларускі мастак Язэп Драздовіч, адзін з самых адметных дзеячоў свайго часу, не трапіў ні пад савецкія, ні пад польскія, ні пад нямецкія рэпрэсіі? У чым сакрэт яго касмічнай прыцягальнасці і якую планету ён любіў найбольш? ▶️ Пра гэта распавядзе Цімох Акудовіч у новым выпуску гістарычнай перадачы «Вусы Скарыны»

Чаму адбылася бітва на Нямізе? Бітва на Нямізе была адной з найбольш знакавых падзей сярэднявечнай гісторыі Беларусі. У 1067 годзе войскі Полацкай зямлі на чале з Усяславам Чарадзеем сустрэліся з кааліцыяй Яраславічаў, сыноў Яраслава Мудрага. Чаму гэта бітва стала магчымай? Як яна праходзіла? І што было з Усяславам, які яе прайграў? https://palatno.media/bitwa-na-niamize/

Польскі гісторык – пра Вільню як цэнтр беларускага руху Марэк Фігура ў апошнім нумары «Sensus Historiae» канстатуе: у першай палове XX ст. Вільня адыграла ключавую ролю не толькі ў гісторыі літоўцаў і палякаў, але і беларусаў. Традыцыі прысутнасці беларусаў у Вільні бяруць пачатак у Сярэднявеччы, калі там жылі праваслаўныя русіны, продкі пазнейшых беларусаў. На пачатку XX ст. у Вільні знаходзіўся фактычны цэнтр культурнага і палітычнага жыцця Беларусі. Толькі пасля рэвалюцыі ў Расійскай імперыі ў 1917 г. ролю цэнтра пачаў выконваць Мінск. Але і тады многія беларусы лічылі Вільню другой сталіцай, асабліва калі гаворка ішла пра культуру. Пасля ўключэння Віленскага рэгіёна ў склад Другой Польскай Рэспублікі адсутнасць сельскагаспадарчых рэформаў і абмежаванні на беларускую адукацыю прывялі да радыкалізацыі. На фоне беларусізацыі ў БССР многія палітыкі перайшлі на камуністычныя пазіцыі, што прывяло да рэпрэсій з боку польскіх уладаў. Вільня заставалася важным цэнтрам беларускай культуры да 1939 г.

У Мінску адмянілі ўшанаванне памяці ахвяр гета «з меркаванняў бяспекі» Мерапрыемствы павінны былі прайсці 2 і 3 сакавіка. https://nashaniva.com/389438 Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/389438

🇵🇱 У Беластоку прайшла сустрэча з Даротай Міхалюк 📖 1 сакавіка 2026 года ў хабе «Новая Зямля» ў Беластоку адбылася прэзентацыя манаграфіі прафесаркі Дароты Міхалюк «Беларуская Народная Рэспубліка 1918–1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці». Падрабязнасці: https://racyja.com/by/sumezza/darota-michajljuk-maja-kniha-pra-bnr-velmi-patrebnaja-i-sucasnamu-cytacu/

👋Запрашаем на чарговую сустрэчу Філасофскага клуба «Oikoumene» Праграма сустрэчы: 1) Лекцыя: Расійскія "імперскія веды" і выклікі дэкаланізацыі (выступіць з лекцыяй Мікола Рабчук) 2) Дыскусія 📅 2 сакавіка 2026 г., ⏰18:30–20:30. 📍Філасофскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта, Krakowskie Przedmieście 3, sala 4 Уваход: вольны Запрашаем усіх, хто зацікаўлены ў ўдзеле ў філасофскіх дыскусіях Падтрымай Беларускі Моладзевы Хаб ⬜ накіраваўшы 1,5% PIT 👉 як гэта зрабіць

Аўтарка гістарычнай сагі аб ВКЛ: «Падчас напісаньня раману наведвала Беларусь і пачувалася як дома»: https://smarturl.click/w4XkQ Раман Крысьціны Сабаляўскайце Silva Rerum выйшаў у 2008 годзе, з таго часу толькі па-літоўску перавыдаваўся 23 разы. Цяпер зьявілася выданьне бэстсэлеру і па-беларуску. Раман зрасказвае пра жыцьцё ў Вялікім княстве Літоўскім у складзе Рэчы Паспалітай, дзеяньне адбываецца і на тэрыторыі сучаснай Беларусі, у Нясьвіжы й Наваградку.