یدالله کریمی پور

پیامدهای لجاجت ژئوپلیتیک در ۱۱ مرداد ۱۳۶۹، ارتش عراق که در آن هنگام با ۵۶ لشگر و ۷۰۰ جنگنده، چهارمین ارتش جهان خوانده می‌شد، با حمله‌ای برق‌آسا کویت را تصرف و آن را استان نوزدهم خود خواند. جامعه بین‌المللی، به‌رغم مخالفت‌های پراکنده برخی کشورها مانند اردن، یمن و سازمان آزادی‌بخش فلسطین، با اکثریتی قاطع علیه صدام موضع گرفت. تنها چند روز پس از تهاجم، شورای امنیت با قطعنامه ۶۶۱، سنگین‌ترین تحریم‌های اقتصادی تاریخ تا آن زمان را علیه عراق اعمال کرد. سپس شورای امنیت طی قطعنامهٔ ۶۷۸، تا ۲۵ دی (۱۵ ژانویهٔ ۱۹۹۱) به عراق مهلت عقب‌نشینی بی‌قید و شرط از کویت داد. در این فاصله، طرح‌های متعدد صلح و میانجی‌گری‌های پرشمار از سوی شوروی، فرانسه، کشورهای عرب و دبیرکل سازمان ملل به عراق ارائه شد؛ به اغلب احتمال حدود ۲۷ بار. ولی صدام در «لجاجتی ژئوپلیتیک»، خروج از کویت را منوط به: عقب‌نشینی اسرائیل از اراضی اشغالی فلسطین و آزادی قدس شریف کرد. صدام تصور می‌کرد ارتش توانمندش می‌تواند تلفات سنگینی به نیروهای آمریکایی وارد کند و افکار عمومی آمریکا، تاب‌آوری یک جنگ طولانی و فرسایشی مانند ویتنام را نخواهد داشت. همچنین برآوردش این بود که ائتلاف بین‌المللی و عربی با آغاز جنگ از هم می‌پاشد. در فاصله ۹۰ روزه پاییز ۱۳۶۹، همه طرح‌های صلح و میانجی‌گری‌ها، یکی پس از دیگری از سوی صدام رد شدند. باور به فرسایشی‌شدن جنگ، ایجاد تلفات سنگین برای آمریکا و شکست افکار عمومی آن، و پیش‌بینی نادرست دربارهٔ فروپاشی ائتلاف بین‌المللی، گزاره‌های کاملا نادرستی بودند که استراتژی مقاومت صدام بر آن‌ها استوار شده بود. با رد آخرین پیشنهادات صلح، در دی‌ماه ۱۳۶۹ عملیات موسوم به طوفان صحرا آغاز شد. پس از یک جنگ هوایی ۳۹روزه، که طی آن شبکهٔ برق، پالایشگاه‌ها، پل‌ها، مراکز فرماندهی و راه‌های مواصلاتی عراق نابود یا از حیز انتفاع خارج شدند، طی نبردی ۱۰۰ ساعته خطوط دفاعی ارتش عراق فرسوده شد و این ارتش با تلفات ده‌ها هزار نفره و نابودی تجهیزات، ناگزیر از کویت خارج شد. بمباران سنگین بزرگراه بصره آن را به «اتوبان مرگ» تبدیل کرد. سرانجام نیز پس از این شکست تحقیرآمیز‌، فرماندهان صدام در خیمه صفوان، عراق با پذیرش شروط سنگین آتش‌بس تسلیم شد: -نابودی تسلیحات موشکی و شیمیایی، -پذیرش ورود بی قید و شرط بازرسان سازمان ملل و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، -و بازنگری مرزها به نفع کویت — مفادی که بعدها در قطعنامهٔ ۶۸۷ (فروردین ۱۳۷۰ / آوریل ۱۹۹۱) تثبیت شد. #یدالله_کریمی_پور #karimipour_k