دغدغه ایران
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشتههای محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشتههایم ندارم.
نمایش بیشتر📈 تحلیل کانال تلگرام دغدغه ایران
کانال دغدغه ایران (@fazeli_mohammad) در بخش زبانی فارسی بازیگری فعال است. در حال حاضر جامعه شامل 55 879 مشترک است و جایگاه 1 084 را در دسته سیاست و رتبه 6 225 را در منطقه إيران دارد.
📊 شاخصهای مخاطب و پویایی
از زمان ایجاد در невідомо، پروژه رشد سریعی داشته و 55 879 مشترک جذب کرده است.
بر اساس آخرین دادهها در تاریخ 29 اکتبر, 2026، کانال فعالیت پایداری دارد. در ۳۰ روز گذشته تغییر اعضا برابر -414 و در ۲۴ ساعت گذشته برابر -15 بوده و همچنان دسترسی گستردهای حفظ شده است.
- وضعیت تأیید: تأیید نشده
- نرخ تعامل (ER): میانگین تعامل مخاطب 13.15% است و در ۲۴ ساعت نخست پس از انتشار، محتوا معمولاً 6.32% واکنش نسبت به کل مشترکان کسب میکند.
- دسترسی پستها: هر پست به طور میانگین 7 349 بازدید دریافت میکند. در اولین روز معمولاً 3 534 بازدید جمعآوری میشود.
- واکنشها و تعامل: مخاطبان بهطور فعال حمایت میکنند؛ میانگین واکنش به هر پست 67 است.
- علایق موضوعی: محتوا بر موضوعات کلیدی مانند فاضلی, نظام, اقتصادی, اصلاح, کس تمرکز دارد.
📝 توضیح و سیاست محتوایی
نویسنده این فضا را محل بیان دیدگاههای شخصی توصیف میکند:
“این تنها رسانه ویژه انتشار نوشتههای محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشتههایم ندارم.”
به لطف بهروزرسانیهای پرتکرار (آخرین داده در تاریخ 30 اکتبر, 2026)، کانال همواره بهروز و دارای دسترسی بالاست. تحلیلها نشان میدهد مخاطبان بهطور فعال با محتوا تعامل دارند و آن را به نقطه اثرگذاری مهم در دسته سیاست تبدیل کردهاند.
در حال بارگذاری دادهها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 31 اکتبر | 0 | |||
| 30 اکتبر | 0 | |||
| 29 اکتبر | 0 | |||
| 28 اکتبر | +3 | |||
| 27 اکتبر | +2 | |||
| 26 اکتبر | +1 | |||
| 25 اکتبر | +8 | |||
| 24 اکتبر | +1 | |||
| 23 اکتبر | +1 | |||
| 22 اکتبر | 0 | |||
| 21 اکتبر | +4 | |||
| 20 اکتبر | 0 | |||
| 19 اکتبر | +3 | |||
| 18 اکتبر | 0 | |||
| 17 اکتبر | 0 | |||
| 16 اکتبر | 0 | |||
| 15 اکتبر | +1 | |||
| 14 اکتبر | 0 | |||
| 13 اکتبر | +2 | |||
| 12 اکتبر | +3 | |||
| 11 اکتبر | 0 | |||
| 10 اکتبر | +2 | |||
| 09 اکتبر | +5 | |||
| 08 اکتبر | +3 | |||
| 07 اکتبر | 0 | |||
| 06 اکتبر | 0 | |||
| 05 اکتبر | 0 | |||
| 04 اکتبر | 0 | |||
| 03 اکتبر | +2 | |||
| 02 اکتبر | 0 | |||
| 01 اکتبر | +1 |
| 2 | محمدرضا اصنافی در این گفتوگو، نقدش بر سیاست و حکمرانی فضای مجازی را از زاویه خسارات ویرانگر منع آزادیهای سیاسی و بستن امکانهای اعتراض مشروع ارائه میکند.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/s1VYJHkIcs8
گفتوگویی است با نگاههای متفاوت به سیاست اینترنت و فیلترینگ در ایران.
@Irantalk_sn | 4 106 |
| 3 | وقتی دولت برای پول نفت خودش محتاج واسطهها میشود
تولد الیگارشی تحریم در اقتصاد سیاسی ایران
شاید روزی که تاریخ اقتصاد سیاسی این دوران ایران نوشته شود، بزرگترین خسارت تحریمها را نه در بشکههای نفت فروشنرفته، یا پولهای برنگشته بلکه در ظهور کسانی جستوجو کنند که از فروش همان نفت به ثروت و قدرت رسیدند. کسانی که قرار بود راهی برای دورزدن تحریمها پیدا کنند، اما خود میتوانند به بزرگترین ذینفعان تداوم اقتصاد تحریمی تبدیل شوند.
در دولت رانتی کلاسیک، حکومت پول نفت را دریافت میکرد و میان شبکههای وفادار به خود توزیع میکرد. در ایران امروز، این رابطه در حال وارونهشدن است. دولت برای فروش نفت، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی و مهمتر از آن، بازگرداندن درآمدهای ارزی، به شبکهای از واسطهها وابسته شده است که در سایه تحریم، امتیازات انحصاری و مناسبات غیرشفاف فعالیت میکنند. دولتی که زمانی رانت توزیع میکرد، اکنون برای دریافت رانت خودش به کسانی محتاج شده که از قدرت او تغذیه کردهاند.
اینجا با شکل تازهای از سرمایهداری رفاقتی روبهرو هستیم؛ با تولد الیگارشی تحریم. در این نظم اقتصادی، نزدیکی به قدرت میتواند مقدم بر ثروتمندشدن باشد. افراد ابتدا از امتیاز سیاسی برخوردار میشوند، سپس به منابع مالی و قراردادهای انحصاری دسترسی پیدا میکنند و سرانجام ثروت انباشتهشده را به نفوذ سیاسی، رسانهای و حتی امنیتی تبدیل میکنند. این طبقه جدید در مرز دولت، شرکتهای خصولتی، نهادهای شبهدولتی و شبکههای امنیتی رشد میکند. نه کاملاً دولتی است که بتوان آن را پاسخگو کرد و نه واقعاً خصوصی است که در معرض رقابت قرار گیرد. سودش خصوصی است، اما هزینه مناسباتی که از آن سود میبرد بر دوش یک ملت گذاشته میشود.
مناظره وحید اشتری و حسین قربانزاده در خبرگزاری فارس، درباره درآمدهای بازنگشته نفتی و هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس، تصویری هشداردهنده از این مناسبات بود. در برابر دوربین، بحث از میلیاردها دلار درآمد، مدیریت یکی از بزرگترین مجموعههای پتروشیمی کشور و مسئولیت بازگرداندن منابع مالی، به افشای پیامهای خصوصی و اتهامهای متقابل کشیده شد. مسئله اصلاً این نیست که کدام طرف این جدل را برد یا اتهامهای کدامیک درست است. مسئله این است که چرا اطلاعات مربوط به سرنوشت ثروت عمومی باید به ابزار تسویهحساب تبدیل شود؟ چرا مردم باید برای فهمیدن اینکه پول فروش نفت و محصولات پتروشیمی کشورشان کجاست، منتظر دعوای کسانی بمانند که به اسناد و مراکز قدرت دسترسی دارند؟
عزیزان من، خوانندگان آگاه! این دیگر صرفاً مسئله فساد اقتصادی نیست. خطر، شکلگیری شبکههایی است که با انحصار منابع، اطلاعات و مجاری انتقال پول، میتوانند بهتدریج خود دولت را به گروگان منافعشان تبدیل کنند. برای میلیونها ایرانی، تحریم به معنای سقوط قدرت خرید، فقر و تباهی فرصتهای زندگی است؛ اما برای اقلیتی که از اقتصاد غیرشفاف ارتزاق میکند، همین تحریم میتواند سرچشمه ثروت و نفوذ باشد. در چنین وضعیتی، حتی پایان تحریم نیز الزاماً به سود کسانی نیست که در سایه آن صاحب قدرت شدهاند.
برای همین میگویم: تراژدی اقتصاد سیاسی ایران همینجاست: تحریمها قرار بود دولت را از درآمد نفت محروم کنند، اما ممکن است طبقهای بسازند که دولت را از اختیار درآمد نفت خودش محروم کند.
تحریم شاید روزی پایان یابد؛ اما الیگارشیای که در سایه آن زاده شده، به این آسانی از میان نخواهد رفت. | 4 781 |
| 4 | این گفتوگو حاوی نگاه بسیار متفاوتی به حکمرانی فضای مجازی و مدیریت رسانهای کشور است. از جمله محمدرضا اصنافی درباره اثر مخرب دوقطبی اجتماعی حاصل از رویکرد غلط به مدیریت این فضا و #فیلترینگ میگوید.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/s1VYJHkIcs8
@Irantalk_sn | 4 935 |
| 5 | حکمرانی فضای مجازی: فیلترینگ به نفع کیست؟
محمدرضا اصنافی مدرس و پژوهشگر حوزه رسانه و فضای مجازی، شرح میدهد چرا فضای مجازی همواره در جامعه ایران مسئله بوده است؟ و اینکه آیا آزادی در فضای مجازی ضدامنیت ملی است؟
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/s1VYJHkIcs8
اصنافی بر مبنای سالها فعالیت در این حوزه، معتقد است ورود فضایمجازی در یک جامعه، مناسبات اجتماعی آن را دستخوش دگرگونی میکند به همین دلیل حاکمیت باید این تغییر را به رسمیت بشناسد و متناسب با آن رفتار کند. حاکمیت در این سال با سیاستگذاریهای نادرست بسیاری فرصت مدیریت شبکههای اجتماعی را از دست داده است.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/s1VYJHkIcs8
بخش مهمی از این گفتوگو به تحلیل ذینفعان اقتصادی و سیاسی فیلترینگ اختصاص دارد. محمدرضا اصنافی نشان میدهد که چه کسانی اصلیترین نفعبرندگان سیاسی از فیلترینگ هستند و به زیان منافع ملی این کار را انجام میدهند.
#فیلترینگ #فضای_مجازی #محمدرضا_اصنافی #جبهه_پایداری
@Irantalk_sn | 5 471 |
| 6 | گیر کلاهبرداران نیفتید
من، محمد فاضلی، نویسنده کانال دغدغه ایران، هیچ فعالیت اقتصادی، در هیچ زمینه اعم از رمزارز یا سرمایهگذاری ندارم. کلاه سرتان نرود.
یک یا چند نفر آدم کثافت که نمیدانم کیست/کیستند با تصویر من کانال زدهاند و کلاهبرداری میکنند. شکایت هم کردهام و به جایی نرسیده است.
خلاصه حواستان باشد اموال شما را با عناوین مختلف غارت نکنند.
این برای چندمین بار است که مینویسم. محمد فاضلی هیچ فعالیت اقتصادی انجام نمیدهد. گیر جماعت کثافت کلاهبردار نیفتید.
نشانی کانال کلاهبردار
https://t.me/fazelimohammadir
پلیس فتا هم که ظاهراً کاری نمیکند.
@fazeli_mohammad | 6 386 |
| 7 | کار کردن با چین
#حامد_وفایی در این گفتوگو توضیح میدهد که کار کردن با چین و وارد کردن این کشور مهم در معادلات جنگی خاورمیانه، چگونه میتواند رخ دهد.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/YCKMXthg-lw
ایران چگونه میتواند روابط سازنده امنیت و توسعه با چین ایجاد کند؟
@Irantalk_sn | 6 714 |
| 8 | آقای #خراتیان در برنامه #به_وقت_ایران، به گفتوگوی روشنگر دکتر #حامد_وفایی در ایرانتاک درباره موضع چین در جنگ اخیر اشاره میکند.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/YCKMXthg-lw
برای شناخت موضع چین، این گفتوگو حاوی نکاتی مهم از زبان یک متخصص امور چین است.
@Irantalk_sn | 6 751 |
| 9 | آقای #خراتیان در برنامه #به_وقت_ایران، به گفتوگوی روشنگر دکتر #حامد_وفایی در ایرانتاک درباره موضع چین در جنگ اخیر اشاره میکند.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/YCKMXthg-lw
برای شناخت موضع چین، این گفتوگو حاوی نکاتی مهم از زبان یک متخصص امور چین است.
@Irantalk_sn | 970 |
| 10 | چین و جنگ خاورمیانه: راه و رسم کونگفوی پاندا
حامد وفایی متخصص مطالعات چین در این گفتوگو سابقه تمدنی و رویکرد چین به غرب آسیا و خاورمیانه را به نوع مواجهه این کشور به جنگ جاری در این منطقه مرتبط میکند و به این ترتیب، ملاحظات بلندمدت و تمدنی چین را به دو ابتکار اخیر #رهبر_چین ربط میدهد.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/YCKMXthg-lw
وفایی معتقد است نوع ورود چین به جنگ در خاورمیانه از سال ۱۹۴۹ تا به امروز بیسابقه بوده است. آنها دو بار از #حق_وتو به نفع ایران استفاده کردهاند و آمادهاند برای خارج کردن ایران از انزوای خودساخته اقدام کنند، ولی او شرایطی را برای ورود فعالتر چین برمیشمارد. از جمله، چینیها مایلند در شرایطی نقش فعالتری بپذیرند که تصویری از نقش ایران در صلحسازی و آینده پس از جنگ که منافع چین برای کل منطقه در آن مشخص شده باشد، از سوی ایران تعریف شود.
#حامد_وفایی #شی_جین_پینگ #ایران_چین #دیپلماسی_چین
@Irantalk_sn | 8 369 |
| 11 | حسین قتیب از هزینههای خانمانسوز حرفهای بیربط و بیفکر و هدر دادن زمان در سیاست خارجی و مدیریت پرونده هستهای میگوید.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/n0z_rvj19os
@Irantalk_sn | 8 195 |
| 12 | دهههاست ایران و منافع ملی آن، و زندگی مردمش از حرفهای بیفکر سیاستمداران ضربه خورده است.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/2kNSgfijHjc
@Irantalk_sn | 7 919 |
| 13 | صدمین قسمت ایرانتاک
تاکنون ۹۶ قسمت از گفتوگوهای ایرانتاک منتشر شده است. بینندگان ایرانتاک سؤالات، نقدها و دیدگاههایی درباره عملکرد این رسانه و ابعاد مختلف مرتبط با آن دارند. محمد فاضلی قصد دارد در صدمین قسمت ایرانتاک به سؤالات بینندگان و مخاطبان این رسانه گفتوگومحور پاسخ دهد.
بینندگان، مخاطبان و منتقدان این رسانه میتوانند سؤالات خود را به نشانی ایمیل ایرانتاک ارسال کنند. سؤالات را بررسی و تلاش میکنیم به منتخب مهمترین پرسشها پاسخ دهیم. لطفاً پرسشهای خود را تا قبل از دوم آبان ۱۴۰۵ ارسال نمایید.
Email: daghdaghetalk@gmail.com
پیشاپیش از مشارکت شما در طرح سؤالات سپاسگزاریم.
@Irantalk_sn | 7 573 |
| 14 | چرا باید ایران هستهای بشود؟ بازدارندگی حداقلی برای امنیت و بقا
حسین قتیب – مدرس و پژوهشگر علوم سیاسی - شرح میدهد که چگونه مجموعهای از رخدادهای تاریخی به علاوه اشتباهات ایران در سیاست خارجی و سیاست امنیتی، تحمیل جنگ بر ایران را کمهزینه کردند و به وضعیت فعلی رسیدهایم که آمریکا و اسرائیل دو بار به ایران حمله کردهاند.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/n0z_rvj19os
حسین قتیب معتقد است مجموعه شرایط و توان اقتصادی و بینالمللی ایران برای رسیدن به بازدارندگی متعارف و برقراری توازن امنیتی با اسرائیل کفایت ندارد و ایران ناگزیر است به سمت بازدارندگی اتمی حرکت کند. او نوع خاصی از بازدارندگی اتمی را مد نظر دارد که حداقلی است و ظرفیت اثرگذاری بر محاسبات طرفهای متخاصم را دارد. وی برای این ایده از اجرای سه مرحله «آزمایش، اعلام و انجماد» طرفداری کرده و در این گفتوگو، منطق آنرا تشریح میکند. وی تصریح میکند که طرفدار رقابت هستهای، ایدههای آخرالزمانی و جنگطلبی نیست و صرفاً از هستهای شدن به عنوان سازوکار اثرگذاری بر محاسبات دشمنان و بازدارندگی حمایت میکند.
#حسین_قتیب #بازدارندگی_اتمی #آزمایش_اتمی
@Irantalk_sn | 7 703 |
| 15 | یک کتابفروشی تازه
جعفر شیرعلینیا
عمر من، بیش از هر چیز، در خواندن و نوشتن کتاب گذشته است؛ نزدیک به سی کتاب کوچک و بزرگ نوشتهام و صدها برابر آن کتاب خواندهام.
سه دهه تمرکز در تاریخ و مسائل ایران مرا با تجربیات زیادی آشنا کرده است و در چند سال اخیر مطالعاتی متمرکز پیرامون منطقهی غرب آسیا داشتهام.
کتابفروشیها همیشه برایم از آرامشبخشترین و دوستداشتنیترین مکانهای جهان بودهاند؛ جایی که میتوان ساعتها میان قفسههایش قدم زد، کتابها را ورق زد و بیآنکه متوجه گذر زمان شد، از جهانی به جهان دیگر رفت.
حالا قرار است خودم یک کتابفروشی مجازی داشته باشم؛ کتابفروشی کوچکی که در آن، پیش از همه، کتابهای خودم را عرضه خواهم کرد و گاه کتابهای ارزشمند دیگری را که خواندنشان را مفید و لذتبخش میدانم، معرفی خواهم کرد.
در سالهای اخیر، همراه با تیمهای درجهیکی که همراهشان شدهام، بهتدریج یک کارخانهی تولید محتوای فرهنگی را شکل دادهایم؛ کارخانهای با چند خط تولید جذاب و متفاوت.
این کتابفروشی در آغاز، ساده و کوچک است؛ اما امیدوارم بهتدریج و با همراهی شما، به کتابفروشی و فروشگاهی پربار برای کتابها و محصولات فرهنگی ارزشمند تبدیل شود. خوشحالم که از همین ابتدای راه همراه من هستید و به تدریج اینجا را با هم میسازیم.
از طریق لینک زیر میتوانید وارد کتابفروشی شوید:
shiraliniabooks.com | 7 714 |
| 16 | رحمان قهرمانپور در این گفتوگو، علل بروز جنگ و چشماندازهای آینده و پایان جنگ را بررسی میکند.
دیدن گفتوگو
https://youtu.be/2kNSgfijHjc
یکی از مواردی که او بررسی میکند، ملاحظات آمریکا در این جنگ است.
@Irantalk_sn | 8 106 |
| 17 | شرح کتاب «ایران و آمریکا: تحریمها، جنگها و سیاست مهار دوجانبه»
محمد فاضلی
دیروز 27 مهرماه بالاخره قسمت چهارم کتاب «ایران و آمریکا: تحریمها، جنگها و سیاست مهار دوجانبه» نوشته ساسان فیاضمنش، اقتصاددان ایرانی ساکن آمریکا را که سال 2007 نوشته شده و در سال 1399 به فارسی ترجمه شده است، به پایان بردم و منتشر شد.
قسمت اول
آمریکا و ایران: سیاست مهار دوجانبه (سالهای انقلاب و جنگ)
https://castbox.fm/vb/986238431
قسمت دوم
آمریکا و ایران: سیاست مهار دوجانبه (اسرائیل و دوران کلینتون)
https://castbox.fm/vb/986238432
قسمت سوم
آمریکا و ایران: سیاست مهار دوجانبه (دولت جرج بوش و پرونده هستهای)
https://castbox.fm/vb/1005699834
قسمت چهارم
آمریکا و ایران: سیاست مهار دوجانبه (رفتن به شورای امنیت)
https://castbox.fm/vb/1014998664
این کتاب تنها روایت مستند و توأم با بررسی تفصیلی درباره رابطه ایران و آمریکا از لحظه وقوع انقلاب 1357 و ماجراهای بعد از آن در روابط ایران، آمریکا و اسرائیل نیست؛ اما روایتی تا اندازه زیاد نشنیده، ناگفته و توجهنشده به پیآمدهای این روایت است.
اگر به درک تاریخ مناقشه آمریکا و ایران، نقش اسرائیل و چرایی وضع موجود علاقمند هستید، این کتاب اثر مهمی است. کتاب را انتشارات نگاه معاصر با ترجمه مجید خبیر صوفیان منتشر کرده است.
@fazeli_mohammad | 8 528 |
| 18 | کتاب «از توسعه تا مردمسالاری» به جهات مختلف، کتاب مهمی است. در نشست بررسی این کتاب، من 27 دقیقه درباره آن سخن گفتم که در فایل صوتی پیوست تقدیم شده است. همچنین یک ویدیو در شرح این کتاب مهم ساختهام که در آدرس زیر منتشر شده است. این ویدیو هم 63 دقیقه است و شرح نسبتاً دقیقی از محتوای کتاب ارائه میکند و ایدههای زیادی هم درباره شرایط ایران دارد.
ویدیوی شرح کتاب «از توسعه تا مردمسالاری»
کتاب «از توسعه تا مردمسالاری» را دَن اسلیتر و جوزف وُنگ نوشتهاند، رحمان قهرمانپور به فارسی ترجمه کرده، و انتشارات روزنه منتشر کرده است. کتاب بر محور تجربه دست یافتن به توسعه و دموکراسی در 12 کشور آسیایی نوشته شده است.
@fazeli_mohammad | 6 760 |
| 19 | 🔴 اگر این سوالات برای شما جذاب هستند، خواندن کتاب «خانه هوآوی» نیز جذاب و مفید خواهد بود:
◀️ چگونه شنژن از منطقهای محروم به زادگاه غولهای فناوری تبدیل شد؟
◀️ چرا چین تصمیم گرفت در قلب یک اقتصاد کمونیستی، منطقهای برای آزمایش سرمایهداری ایجاد کند؟
◀️ آیا برای ایجاد یک سیلیکونولی جدید، ابتدا باید قوانین اقتصادی را تغییر داد و چگونه؟
◀️ چگونه تغییر قواعد بازی اقتصادی، یک مهندس را به بنیانگذار شرکتی جهانی (هوآوی) تبدیل کرد؟
◀️ چرا دستمزد یک کارگر ساده در شنژن میتوانست بیش از دو برابر حقوق یک مهندس باسابقه باشد؟
◀️ دولت چین چگونه به ساخت یک غول فناوری کمک کرد؟
◀️ آیا هوآوی بدون حمایت دولت چین میتوانست به این سرعت رشد کند؟
◀️ چرا دولت چین به جای اتکای صرف به شرکتهای دولتی، از یک شرکت خصوصی فناوری حمایت کرد؟
◀️ آیا حمایت دولت از یک شرکت، لزوماً به معنای موفقیت آن است؟
خانه هوآوی
نویسنده: اوا دو
ترجمه: ترجمه مرتضی نوراللهی و رضا نوراللهی
مشاهده:
b2n.ir/eva-dou
کسی تنهاست که کتاب نمی خواند
روزنه:
@rowzanehnashr
☎️ 021-88721514 | 6 124 |
| 20 | یکی از پرسشهای مهم و کمتر مورد توجه در تاریخ معاصر ایران این است که چرا ایران در عصر استعمار، بهرغم ضعف اقتصادی و نظامی و همجواری با دو قدرت بزرگ امپراتوری، توانست استقلال سیاسی خود را حفظ کند و به مستعمره رسمی تبدیل نشود.
ایران در قرن نوزدهم و پیش از کشف نفت، برخلاف هندوستان، از سرزمینهای وسیع و یکپارچه کشاورزی با ظرفیت بالای تولید محصولات تجاری برخوردار نبود. برخلاف چین، بازار مصرفی با جمعیت چندصد میلیونی نداشت و برخلاف برخی سرزمینهای دیگر، معادن شناختهشده طلا و نقره نیز عامل اصلی جذابیت اقتصادی آن برای قدرتهای استعماری نبود. همچنین ایران بخشی از امپراتوری عثمانی نبود تا در فرایند تقسیم سرزمینهای آن میان قدرتهای اروپایی قرار گیرد.
بااینحال، ایران از اهمیت ژئوپلیتیکی فوقالعادهای برخوردار بود. موقعیت جغرافیایی آن، میان روسیه تزاری و هندوستان تحت سلطه بریتانیا، کشور را به یکی از مهمترین عرصههای رقابت امپراتوریها تبدیل کرده بود.
در چنین شرایطی، بقای ایران را نمیتوان صرفاً امری تصادفی یا نتیجه فقدان منابع جذاب برای استعمارگران دانست. دستگاه سیاسی قاجار، با وجود تمامی ضعفها، شکستها و امتیازهایی که به قدرتهای خارجی واگذار کرد، توانست موجودیت دولت ایران را حفظ کند. این دستاورد نباید زیر سایه تاریخنگاری ایدئولوژیکی قرار گیرد که دوره قاجار را تنها از دریچه شکستها، عقبماندگیها و ناکامیها میبیند.
البته ایران سرزمینهای وسیعی را از دست داد، استقلال اقتصادی آن محدود شد و قدرتهای خارجی نفوذ گستردهای در سیاست داخلی کشور پیدا کردند. اما تفاوتی بنیادین میان از دست دادن بخشی از حاکمیت و تبدیل شدن به مستعمره رسمی وجود دارد.
مقاومت نیروهای سیاسی، مشروطهخواهان، رجال استقلالطلب و بخشهایی از جامعه ایران در برابر طرحهایی که میتوانست کشور را به تحتالحمایه قدرتهای خارجی تبدیل کند، بهویژه در مخالفت با قرارداد ۱۹۱۹، در این فرایند نقش داشت. در عین حال، رقابت قدرتهای بزرگ و ضرورت حفظ ایران بهعنوان یک دولت حائل نیز به بقای استقلال رسمی کشور کمک کرد.
پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی، در دورانی که نظم سیاسی جدید خاورمیانه زیر نفوذ قدرتهای پیروز شکل گرفت، ایران بار دیگر توانست تداوم دولت خود را حفظ کند. در مرحله بعد، با ظهور دولت متمرکز پهلوی، ظرفیت حکومت مرکزی برای اعمال حاکمیت بر سرزمین و تثبیت اقتدار دولت افزایش یافت.
بنابراین، تاریخ ایران در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم تنها تاریخ شکست و عقبنشینی نیست؛ تاریخ بقای یک دولت تاریخی در شرایط فشار شدید امپریالیستی نیز هست. فهم این بقا، بدون بررسی همزمان دیپلماسی قاجار، رقابت قدرتهای بزرگ، مقاومت اجتماعی و تداوم نهاد دولت در ایران امکانپذیر نیست. | 5 911 |
