آکادمی پژوهشِ مجید حیدری چروده

. ▫️مهاجرانی که تبدیل به تبعیدی می‌شوند مهاجرانی که تبدیل به تبعیدی می‌شوند؛ این تعبیری است که شاید بتوان برای خیل مهاجرانی به کار برد که حالا دیگر به هر دلیل نمی‌توانند یا می‌ترسند که به ایران سفر کنند. این تجربه‌‌ای است که در همۀ این سال‌ها و مخصوصاً در یک سال اخیر، مهاجران ایرانی زیادی با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. در کار بالینی با پدیدۀ مهاجرت، معمولاً فرق گذاشته می‌شود میان مهاجری که به انتخاب خودش و در جستجوی امکان‌های تازه مهاجرت کرده و هر وقت بخواهد می‌تواند به کشورش سفر کند یا به آن برگردد، و پناهنده‌ای که گریخته، عملاً در تبعید است و این امکان را ندارد. اوّلی هویت جدیدش را در امتدادِ هویت پیشین و با امکانِ بازیابیِ گاه و بیگاه یا دائمی آن بنا می‌کند و دومی ناگزیر است هویتش را تا حدّ زیادی جدا از گذشته و بدونِ امکانِ سوخت‌گیری مجددِ عاطفی (از طریق سفر به وطنش) بازسازی کند. مهاجرت کارِ آسانی نیست و همواره با نوعی سوگواری همراه است، امّا مهاجر و تبعیدی، بار متفاوتی را بر دوش می‌کشند و سوگ‌های متفاوتی را از سر می‌گذرانند. در این بین، وضعیتِ پیچیده مهاجرانی که تبدیل به تبعیدی می‌شوند، قصّۀ عجیب و متفاوتی است. چنین فردی خودش را با شرایطِ فرد مهاجر تطبیق داده است و حالا ناگزیر است به جایگاه یک تبعیدی نقل مکان کند. این تجربه، فقدانی تازه در دل سوگِ پیشین است؛ فقدانی که خیلی وقت‌ها آمیخته با ابهام و گنگی است. بسیاری از ایرانیان مهاجری که امروز به دلیل کنش‌های سیاسی‌شان از سفر به ایران می‌ترسند، مطمئن نیستند که این سفر ممکن است یا نه و چه عواقبی برایشان خواهد داشت. این موضوع کار را حتی سخت‌تر هم می‌کند. چنین کسی حتی از تبدیل شدن به یک تبعیدی هم مطمئن نیست و با نوعی تعلیق و تردید طولانی روبرو می‌شود. گفتن از این تجربه و فشار ناشی از آن چیزی است که این روزها خیلی به آن نیاز داریم. سوگِ ناشی از این فقدان اگر صدا پیدا نکند ممکن است خود را به شیوه‌های فردی و اجتماعی غیرمستقیمی نشان دهد و در سکوت، هزینه‌های زیادی را برای حیات فردی و جمعی ایرانیان مهاجر به همراه بیاورد. پانوشت: این وضعیت فقط محدود به ایرانیان مهاجری که به دلایل سیاسی از سفر به ایران می‌ترسند، نیست. بعضی از مهاجرانی هم که همیشه ایران را امکانی برای بازگشت یا به تعبیری گزینه بدیلِ مهاجرت خودشان می‌دانستند، این روزها در امکان بازگشت و ساختنِ دوباره زندگی در ایران تردید کرده‌اند و از مهاجری با امکان بازگشت به تبعیدیِ ناگزیری که به هر طریق باید زندگی‌اش را در آنجا بسازد تبدیل شده‌اند. @TheWorldasISee