کانال حمید آصفی

مهندسیِ گسل‌هایِ اجتماعی؛ واکاویِ کارزارِ بلندمدتِ واشنگتن علیه تهران دیگر نباید این‌گونه تصور کرد که آنچه در واشنگتن علیه تهران در جریان است، تنها «فضاسازیِ سیاسی» یا مانورهایِ رسانه‌ای برایِ پیشبردِ چانه‌زنی‌هایِ مرسوم است. چرخشِ اخیرِ دونالد ترامپ در مواجهه با ایران، نشأت‌گرفته از یک هم‌گراییِ راهبردی است که در آن، جریانِ متقاعدسازیِ ترامپ توسطِ بنیامین نتانیاهو، نقطهٔ عطفی تعیین‌کننده محسوب می‌شود. این جابه‌جایی، از «مذاکره‌محوری» به سمتِ «تغییرِ وضعیت از مسیرِ جنگِ اقتصادی» است؛ مسیری که اکنون با حضورِ اسکات بسنت در نوکِ پیکانِ دولتِ جدیدِ آمریکا، اجرایی‌تر از هر زمانِ دیگری دنبال می‌شود. ترامپِ امروز، برخلافِ ماه های گذشته، به‌طورِ صریح از پایانِ دورانِ «تفاهم‌نامه» و «مذاکره» سخن می‌گوید. او دیگر در پیِ بازگشت به سازوکارهایِ قدیمی یا توافق‌هایِ سهل‌الوصول نیست. استراتژیِ جدید، بر دو محورِ موازی استوار است: فشارِ حداکثریِ اقتصادی برایِ رسیدن به «آستانهٔ تحمل» و در کنارِ آن، کنشگریِ مستقیم با افکارِ عمومیِ ایران. واشنگتن در این طرح، مردم را به عنوانِ «عاملِ محرک» برایِ اعتراضاتِ خیابانی هدف قرار داده است؛ هدفی که در آن، فرسایشِ معیشت، ابزاری برایِ به نقطهٔ گسست رساندنِ وضعیتِ داخلی است. یکی از نکاتِ کلیدی در تحلیلِ این کارزار، «خودمختاریِ اجرایی» است. برنامهٔ فشارِ اقتصادیِ ترامپ به گونه‌ای طراحی شده که حتی در صورتِ شکستِ جمهوری‌خواهان در انتخاباتِ کنگره و استیلایِ دموکرات‌ها بر هر دو مجلس، به‌سادگی قابلِ توقف نیست. اگرچه کنگره از طریقِ تصویبِ قوانینِ تخصیص بودجه با اکثریتِ ساده می‌تواند تا حدی منابعِ مالیِ اجرایِ برخی تحریم‌ها را مسدود کند، اما برایِ تغییرِ بنیادینِ خودِ سیاست و شکستنِ وتویِ احتمالیِ ریاست‌جمهوری، نیازمندِ حدنصابِ دو‌سوم است؛ امری که در فضایِ دوقطبیِ کنونی، تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد. این یعنی کارزارِ «تنگنایِ اقتصادی»، یک مسیرِ طولانی‌مدت است که تا سال ۲۰۲۷ و فراتر از آن، به عنوانِ «خطِ‌مشیِ مستمرِ واشنگتن» تثبیت شده است. در این میان، حاکمیت در تهران با یک بن‌بستِ راهبردی روبروست. اگر استراتژیِ واشنگتن برایِ سال‌هایِ پیشِ‌رو، خفه کردنِ مجاریِ تنفسیِ اقتصادِ ایران باشد، تنها گزینه‌ای که برایِ تهران باقی می‌ماند، «تغییرِ راهبرد» و روی آوردن به «اقداماتِ تهاجمی» است. در این معادله، قیمتِ نفت، اصلی‌ترین متغیرِ بازی است. اگر تهران بتواند با اقداماتِ پیش‌دستانه و کنشگریِ در حوزهٔ انرژی، قیمتِ نفت را به محدودهٔ بالایِ صد دلار برساند، این تنها نقطه‌ای است که می‌تواند واشنگتن را وادار به بازنگری در محاسبات و تعدیلِ فشارها کند. این یک «قمارِ بزرگ» است؛ چرا که چنین اقدامِ تهاجمی‌ای، می‌تواند بهانه‌هایِ لازم برایِ اقداماتِ تقابلیِ شدیدتر را به واشنگتن اعطا کند. اما نباید از نظر دور داشت که افزایشِ چشمگیرِ قیمتِ نفت، فشارِ مضاعفی بر اقتصادِ اروپا و چین (به‌عنوانِ شرکایِ تجاریِ واشنگتن) نیز وارد می‌کند؛ عاملی که می‌تواند شکاف‌هایِ درونِ بلوکِ غرب را بر سرِ سیاستِ مقابلِ ایران، بیش از پیش آشکار ساخته و هزینهٔ سیاسیِ تداومِ این راهبرد را برایِ کاخِ سفید بالا ببرد. در غیابِ این قدرتِ چانه‌زنیِ نفتی، مسیرِ جنگِ اقتصادی همچنان به شکلِ فعلی ادامه خواهد یافت. احتمالِ بازگشت به هرگونه تفاهمِ جدید یا احیایِ سازوکارهایِ دیپلماتیکِ گذشته، روزبه‌روز ضعیف‌تر می‌شود. واقعیتِ موجود نشان می‌دهد که ما در حالِ ورود به دوره‌ای هستیم که «فرسایشِ اقتصادی» به جایِ «دیپلماسی»، تعیین‌کنندهٔ سرنوشتِ سیاسی است. در چنین افقی، امکانِ توافقیِ زودهنگام یا بازگشتِ پرشتاب به وضعیتِ پیشین، به کمرنگ‌ترین سطحِ تاریخی خود رسیده و به نظر می‌رسد منطقِ حاکم بر میدان، «منطقِ بقا از طریقِ فشار» خواهد بود، نه «منطقِ مذاکره برایِ کاهشِ فشار». تا سال ۲۰۲۷، تهران یا باید با کارتِ فشارِ تهاجمی، واشنگتن را به عقب‌نشینی وادار کند، یا باید خود را برایِ رویارویی با یک کارزارِ فرسایشیِ بی‌سابقه آماده سازد که در آن، راهِ بازگشتی به وضعیتِ پیشین در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo