کانال حمید آصفی

شادی از شکست تیم ملی؛ آنجا که مخالفت با حکومت به دشمنی با ایران تبدیل می‌شود مرزبندی با جمهوری اسلامی، یک انتخاب سیاسی است؛ اما مرزبندی با ایران، یک سقوط اخلاقی است. می‌توان منتقد سرسخت حکومت بود، از عملکرد آن در سیاست، اقتصاد، حقوق بشر و آزادی‌های مدنی انتقاد کرد و حتی مشروعیت سیاسی آن را زیر سؤال برد؛ اما از لحظه‌ای که آرزوی شکست تیم ملی ایران به یک فضیلت سیاسی تبدیل می‌شود، دیگر سخن از مخالفت با حکومت نیست؛ سخن از فروپاشی مرز میان «دولت» و «ملت» است. این همان «وطن‌ستیزیِ نیابتی» است؛ پدیده‌ای که در آن، نفرت از حاکمیت چنان بر ذهن سایه می‌اندازد که هر نماد ملی نیز به‌عنوان دشمن تلقی می‌شود. در این منطق، پیراهن تیم ملی دیگر لباس یک ملت نیست؛ بلکه صرفاً یونیفرم حکومت تصور می‌شود. این دقیقاً همان خطایی است که ملت‌ها را از درون تهی می‌کند. تیم ملی فوتبال، وزارتخانه نیست؛ بازوی امنیتی نیست؛ حزب سیاسی نیست. تیم ملی، عصاره استعداد جوانانی است که از شهرهای مختلف ایران برخاسته‌اند. شکست آنان، شکست یک دولت نیست؛ شکست بخشی از سرمایه نمادین ایران است. تجربه جهان نیز همین را نشان می‌دهد. در دوران حکومت نظامی شیلی، مخالفان حکومت با وجود اعتراض‌های گسترده، تیم ملی را به‌عنوان نماد ملت از حکومت تفکیک می‌کردند. در آفریقای جنوبی، مبارزه با نظام آپارتاید متوجه ساختار تبعیض بود، نه نفرت از خود ملت یا هویت ملی. حتی در دوران حکومت نظامیان آرژانتین نیز سال‌ها درباره بهره‌برداری حکومت از موفقیت‌های فوتبال بحث شد، اما این به معنای آرزوی شکست تیم ملی نبود؛ بلکه انتقاد متوجه استفاده تبلیغاتی حکومت از دستاوردهای ورزشی بود. این تفاوت، تفاوتی بنیادین است. یک جمهوری‌خواه دموکراسی‌خواه می‌تواند هم‌زمان دو جمله را کنار هم بگذارد: «با حکومت مخالفم» و «از تیم ملی کشورم حمایت می‌کنم.» این دو نه‌تنها متناقض نیستند، بلکه نشانه بلوغ سیاسی‌اند. اگر قرار باشد هر نهاد ملی به دلیل آنکه امروز زیر نظر حکومت اداره می‌شود، فاقد ارزش تلقی شود، آنگاه باید دانشگاه، میراث فرهنگی، ورزش، پرچم، موسیقی ملی و حتی نام ایران نیز کنار گذاشته شوند. این دیگر مبارزه سیاسی نیست؛ انکار ملت است. آنچه امروز بخشی از جریان سلطنت‌طلب افراطی انجام می‌دهد، بیش از آنکه پروژه‌ای برای ساختن آینده باشد، پروژه‌ای برای مصادره مفهوم ایران است؛ گویی هرکس با آنان هم‌نظر نباشد، از دایره ایران خارج می‌شود و هر نماد ملی که در اختیار حکومت باشد، سزاوار شکست است. این نگاه نه مشروطه‌خواهی است، نه ملی‌گرایی؛ بلکه نوعی انحصارطلبی هویتی است که ملت را به پیوست یک نزاع سیاسی تقلیل می‌دهد. اتفاقاً اگر کسی جمهوری اسلامی را حکومتی مستبد می‌داند، باید بیش از دیگران از نهادهای ملی مستقل از قدرت دفاع کند؛ زیرا پس از هر حکومت، آنچه باقی می‌ماند ایران است، نه دولت‌ها. دولت‌ها می‌آیند و می‌روند، اما تیم ملی، زبان مشترک نسلی است که ممکن است در سیاست اختلاف داشته باشد، اما در نام ایران اشتراک دارد. می‌توان با حکومت مرزبندی کرد، اما با ایران نه. این مرز، مرز شرافت سیاسی است. هر جریان سیاسی که آن را در هم بشکند، شاید برای مدتی در شبکه‌های اجتماعی هیاهو بیافریند، اما در حافظه تاریخی ملت، نه به‌عنوان نیرویی ملی، بلکه به‌عنوان جریانی ثبت خواهد شد که در اوج اختلافات سیاسی، حاضر شد برای شکست رقیب، از شکست ایران نیز استقبال کند. این نه رادیکالیسم سیاسی، بلکه شکست در فهم مفهوم «ملت» است. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

وقتی میدان، متن توافق را می‌نویسد؛ خوانشی از تفاهم ایران و آمریکا در سیاست بین‌الملل، همیشه آن کشوری پیروز نیست که بلندتر سخن می‌گوید؛ گاهی نتیجه واقعی زمانی آشکار می‌شود که متن توافق منتشر می‌شود و فاصله میان شعارهای دوران بحران و تعهدات مکتوب نمایان می‌گردد. اگر آنچه درباره تفاهم اخیر میان تهران و واشنگتن منتشر شده با نسخه نهایی همخوان باشد، باید آن را نه صرفاً یک توافق، بلکه محصول تغییر موازنه‌ای دانست که در جریان رویارویی نظامی شکل گرفت. ماه‌های گذشته فضای رسانه‌ای غرب بر این فرض استوار بود که فشار نظامی و اقتصادی، ایران را ناچار به پذیرش مجموعه‌ای از مطالبات بنیادین خواهد کرد؛ مطالباتی که از پرونده هسته‌ای فراتر می‌رفت و حوزه توان بازدارندگی و آرایش منطقه‌ای تهران را نیز در بر می‌گرفت. اما اگر متن نهایی فاقد چنین بندهایی باشد، پرسش مهمی شکل می‌گیرد: چگونه کشوری که خود را در موقعیت برتر معرفی می‌کرد، به توافقی رضایت داده که مهم‌ترین خواسته‌های اعلامی‌اش در آن دیده نمی‌شود؟ این پرسش تنها به سیاست داخلی آمریکا محدود نخواهد ماند. مخالفان دولت در واشنگتن و همچنین جریان‌های سیاسی در اسرائیل، ناگزیر این تفاوت میان ادبیات سیاسی و نتیجه عملی را به موضوعی برای نقد تبدیل خواهند کرد. از همین رو، شاید چالش اصلی نه رسیدن به تفاهم اولیه، بلکه حفظ آن در برابر فشارهای داخلی دو طرف باشد. در سوی دیگر، آنچه بیش از هر چیز معادلات را دگرگون کرد، اهمیت خطوط انتقال انرژی بود. تا پیش از بحران، امنیت عبور نفت از آبراه‌های منطقه بیشتر یک اصل بدیهی تلقی می‌شد، اما جنگ نشان داد همین مسیرهای دریایی می‌توانند به مهم‌ترین ابزار اثرگذاری ژئوپلیتیکی تبدیل شوند. در چنین شرایطی، کنترل ریسک انرژی برای اقتصاد جهانی به اولویتی فوری بدل شد و همین موضوع می‌تواند بخشی از انعطاف واشنگتن را توضیح دهد. اگر چنین تحلیلی درست باشد، توافق اخیر بیش از آنکه بر پایه امتیازگیری در پرونده‌های سنتی شکل گرفته باشد، بر محور بازگرداندن ثبات به جریان تجارت و انرژی استوار شده است. به بیان دیگر، طرفین از دو منطق متفاوت وارد مذاکره شدند؛ یکی به دنبال کاهش هزینه‌های اقتصادی بحران و دیگری در پی بهره‌برداری از اهرمی که تحولات میدانی در اختیارش قرار داده بود. از منظر منطقه‌ای نیز، نبود بندهای محدودکننده درباره نقش ایران ــ در صورت تأیید نهایی ــ حامل پیامی فراتر از یک سکوت حقوقی است. گاهی آنچه در متن نوشته نمی‌شود، به اندازه بندهای رسمی معنا دارد. حذف برخی مطالبات می‌تواند نشان دهد که واقعیت‌های میدانی، ظرفیت تحمیل همه خواسته‌های اولیه را از میان برده است. البته هیچ توافق مقدماتی را نباید پایان منازعه تصور کرد. تجربه روابط ایران و آمریکا نشان داده است که فاصله میان امضا و اجرا، معمولاً دشوارترین بخش مسیر است. تغییر دولت‌ها، فشار بازیگران منطقه‌ای، اختلاف بر سر نحوه تفسیر بندها و حتی تحولات غیرمنتظره امنیتی، هر کدام می‌توانند روند اجرای توافق را با مانع روبه‌رو کنند. از همین رو، ارزش واقعی این تفاهم نه در اعلام آن، بلکه در میزان دوام و قابلیت اجرای آن سنجیده خواهد شد. اگر هر یک از طرفین احساس کند هزینه‌های سیاسی توافق از منافع آن پیشی گرفته است، احتمال بازگشت به فضای تنش همچنان وجود خواهد داشت. با این حال، یک واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت؛ بحران اخیر نشان داد که در معادلات خاورمیانه، تنها برتری نظامی تعیین‌کننده نیست. گاهی یک متغیر ژئوپلیتیکی می‌تواند قواعد بازی را به گونه‌ای تغییر دهد که میز مذاکره، تصویری متفاوت از آنچه در میدان تبلیغات ترسیم شده بود، ارائه کند. در چنین وضعیتی، آنچه تاریخ ثبت خواهد کرد نه حجم شعارها، بلکه متن نهایی تعهداتی است که دو طرف حاضر به پذیرش آن شده‌اند. اگر این چارچوب در روزهای آینده با انتشار اسناد رسمی تأیید شود، احتمالاً مهم‌ترین بحث سیاسی نه درباره آغاز مذاکرات، بلکه درباره چرایی فاصله میان اهداف اعلام‌شده و نتایج حاصل از آن خواهد بود؛ فاصله‌ای که می‌تواند به یکی از موضوعات محوری تحلیل‌های آینده درباره این بحران تبدیل شود. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

چگونه تندروهای مخالف توافق مهار می‌شوند؟ پاسخ فقط در «دستور» نیست؛ در جاذبه ساختار قدرت است اگر توافقی میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده شکل بگیرد، یکی از نخستین مأموریت‌های هسته مرکزی قدرت، مهار و جذب جریان‌های تندرویی خواهد بود که امروز توافق را «تسلیم» می‌خوانند. اما پرسش اصلی این است که این مهار چگونه رخ می‌دهد؟ آیا صرفاً با یک دستور، حذف چند چهره یا برخوردهای امنیتی؟ پاسخ، عمیق‌تر از اینهاست. بسیاری تصور می‌کنند اگر همان چهره‌هایی که امروز علیه مذاکره شعار می‌دهند، چند هفته بعد به مدافعان توافق تبدیل شوند، علت را باید در بی‌هویتی سیاسی، فقدان استقلال فکری یا منفعت‌طلبی آنان جست‌وجو کرد. این داوری، هرچند از نظر احساسی قابل فهم است، اما از نظر تحلیلی، صورت مسئله را بیش از حد ساده می‌کند. مسئله فقط افراد نیستند؛ مسئله، ساختاری است که «بازآرایی وفاداری» را به رفتاری عقلانی تبدیل می‌کند. سیاست را نباید صرفاً با روان‌شناسی افراد توضیح داد. اگر هر تغییر موضعی را فقط به نفاق، فرصت‌طلبی یا بی‌هویتی سیاسی تقلیل دهیم، در بهترین حالت چند نفر را قضاوت کرده‌ایم، اما سازوکاری را که هر روز همین رفتار را بازتولید می‌کند، نادیده گرفته‌ایم. قدرت، فقط تصمیم تولید نمی‌کند؛ «مدار جاذبه سیاسی» نیز تولید می‌کند. در این مدار، تنها سیاست‌ها تغییر نمی‌کنند؛ معیار وفاداری نیز دگرگون می‌شود. دیروز مخالفت با مذاکره، نشانه وفاداری بود؛ فردا اگر تصمیم نهایی بر توافق قرار گیرد، همان وفاداری در حمایت از توافق تعریف خواهد شد. نه به این دلیل که حقیقت تغییر کرده، بلکه چون «مختصات قدرت» تغییر یافته است. در چنین وضعیتی، بسیاری از بازیگران سیاسی نه بر اساس اعتقاد تازه، بلکه بر اساس «فیزیک قدرت» حرکت می‌کنند. همان‌گونه که آهن در میدان مغناطیسی جهت خود را تغییر می‌دهد، بخشی از نیروهای سیاسی نیز در میدان قدرت، آرایش جدیدی پیدا می‌کنند. این پدیده را نباید صرفاً به ضعف اخلاقی افراد فروکاست. اخلاق مهم است، اما همه ماجرا نیست. در علوم سیاسی بارها نشان داده شده است که رفتار سیاسی، بیش از آنکه محصول نیت افراد باشد، محصول «معماری مشوق‌ها و هزینه‌ها» است. هرگاه هزینه مخالفت افزایش یابد و منفعت همراهی بیشتر شود، ساختار، پیش از آنکه اندیشه را تغییر دهد، رفتار را تغییر می‌دهد و تکرار رفتار، به‌تدریج به بازنویسی اندیشه نیز می‌انجامد. قدرت، پیش از آنکه زبان را تغییر دهد، محاسبه را تغییر می‌دهد. به همین دلیل، بسیاری از چرخش‌های سیاسی نه با اعتراف آغاز می‌شوند و نه با عذرخواهی؛ بلکه با تغییر واژگان آغاز می‌شوند. دیروز «تسلیم» بود، امروز «تدبیر» می‌شود. دیروز «سازش» بود، امروز «مصلحت نظام» یا «مصلحت ملی» نام می‌گیرد. این همان فرآیندی است که می‌توان آن را «واژه‌شویی سیاسی» نامید؛ فرآیندی که در آن، ابتدا زبان تغییر می‌کند تا تغییر سیاست، برای بدنه اجتماعی و نیروهای درون ساختار، قابل هضم شود. خطای بزرگ‌تر آن است که این پدیده صرفاً به فرهنگ ایرانی یا ویژگی‌های شخصیتی افراد نسبت داده شود. مسئله، ملیت نیست؛ مسئله، «گرانش ساختار قدرت» است. هر ساختاری که قدرت را در یک کانون متمرکز کند، به‌تدریج وفاداری را نیز حول همان کانون سازمان‌دهی می‌کند. در چنین شرایطی، افراد کمتر از آنچه تصور می‌شود بازی را می‌سازند؛ این قواعد بازی است که افراد را می‌سازد. از همین رو، اگر در روزها و هفته‌های آینده شاهد تغییر مواضع بخشی از مخالفان توافق باشیم، نباید آن را صرفاً با مفاهیمی مانند نفاق یا بی‌هویتی توضیح داد. آنچه رخ می‌دهد، بیش از آنکه یک تغییر فردی باشد، «بازآرایی ساختاری وفاداری» است؛ فرآیندی که در آن، هسته مرکزی قدرت می‌کوشد شکاف درون اردوگاه خود را ترمیم و مخالفان را یا با خود همسو، یا به حاشیه، یا از مدار اثرگذاری خارج کند. بزرگ‌ترین خطای تحلیل سیاسی، شخصی‌سازی پدیده‌های ساختاری است. معمولاً چهره‌ها دیده می‌شوند، اما «کارخانه تولید رفتار سیاسی» دیده نمی‌شود؛ در حالی که سیاست، بیش از آنکه محصول قهرمانان و ضدقهرمانان باشد، محصول قواعدی است که قهرمان و ضدقهرمان را می‌سازد. شاید به همین دلیل است که تاریخ، بارها با بازیگران متفاوت، نمایش‌های مشابهی را تکرار کرده است. در سیاست، گاهی وفاداری تغییر نمی‌کند؛ فقط «قبله‌نمای وفاداری» می‌چرخد. تا زمانی که این قبله‌نما را ساختار قدرت تنظیم می‌کند، شگفتی از تغییر مواضع افراد، بیشتر شبیه شگفتی از حرکت عقربه قطب‌نما در برابر آهن‌رباست. مسئله، عقربه نیست؛ مسئله، «میدان جاذبه قدرت» است. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

هسته مرکزی قدرت کلید مهار تندروها را چرخاند؛ توافق نزدیک‌تر از آن چیزی است که مخالفان تصور می‌کنند واکنش‌های چند روز اخیر، اگر در کنار یکدیگر دیده شوند، تصویری فراتر از چند تجمع پراکنده ارائه می‌کنند. آنچه در حال شکل‌گیری است، صرفاً اختلاف نظر درباره یک توافق نیست؛ بلکه آغاز فرآیند «بازتنظیم درون‌قدرت» است؛ فرآیندی که در آن، هسته مرکزی قدرت می‌کوشد پیش از نهایی شدن هر توافق احتمالی، آرایش سیاسی داخل را نیز بازچینی کند. تجمع‌های محدود، شعارهای تند علیه تیم مذاکره‌کننده، متهم کردن مسئولان به نفوذ و خیانت، زیر سؤال بردن نهادهای رسمی و حتی حمله به شورای عالی امنیت ملی، همگی یک ویژگی مشترک دارند؛ این جریان احساس کرده است که مرکز ثقل تصمیم‌گیری از روایت مطلوب او فاصله گرفته است. هرچه فاصله از مرکز قدرت بیشتر می‌شود، حجم فریادها نیز بلندتر می‌شود. این یک قاعده قدیمی در سیاست است؛ وقتی قدرت واقعی تحلیل می‌رود، قدرتِ صدا جای آن را می‌گیرد. اما هم‌زمان، نشانه دیگری نیز قابل مشاهده است. تأکید بر وحدت ملی از سوی عالی‌ترین سطوح نظام، هشدار رسانه‌های اصولگرا نسبت به تجمعات رادیکال و انتقاد از حمله به نهادهای تصمیم‌گیر، صرفاً موضع‌گیری رسانه‌ای نیست؛ اینها نخستین علائم «قرنطینه سیاسی تندروها» است. هنگامی که رسانه‌های همسو نیز زبان به انتقاد می‌گشایند، معمولاً به این معناست که مرزهای تحمل سیاسی در حال بازنویسی است. جمهوری اسلامی در بزنگاه‌های راهبردی، بیش از آنکه به حذف مستقیم مخالفان درون خود متوسل شود، از «استهلاک سیاسی» بهره می‌گیرد. مخالفان را به نقطه‌ای می‌رساند که یا ناچار به سکوت شوند، یا روایت خود را تغییر دهند، یا به حاشیه رانده شوند. این همان چیزی است که می‌توان آن را «فرسایش گفتمانی» نامید؛ فرآیندی که در آن، پیش از حذف افراد، اعتبار روایت آنان تحلیل می‌رود. در سیاست، همیشه افراد حذف نمی‌شوند؛ گاهی فقط روایت‌هایشان از اعتبار ساقط می‌شود. تندروها امروز در یک پارادوکس سیاسی گرفتار شده‌اند. اگر بر مخالفت خود اصرار بورزند، ناگزیر بخشی از ساختار رسمی تصمیم‌گیری را نیز زیر سؤال می‌برند و این، هزینه ماندن در مدار قدرت را برای آنان افزایش می‌دهد. اگر هم با تصمیم نهایی همراه شوند، باید سال‌ها ادبیات، شعارها و مواضع خود را بازنویسی کنند. به بیان دیگر، آنان نه در آستانه شکست سیاسی، بلکه در آستانه «ورشکستگی روایی» قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که در آن، سرمایه اصلی یک جریان، یعنی روایتش، دیگر توان اقناع گذشته را از دست می‌دهد. به همین دلیل، مسئله اصلی دیگر این نیست که آیا تندروها با توافق مخالف‌اند یا نه؛ مخالفت آنان از ابتدا نیز قابل پیش‌بینی بود. پرسش مهم‌تر این است که هسته مرکزی قدرت با این مخالفت چه خواهد کرد. شواهد موجود نشان می‌دهد پاسخ، نه مدارا و نه تقابل آشکار، بلکه «مهار هوشمند» است؛ مهاری که با محدود کردن تریبون‌ها، بازتعریف خطوط قرمز و تغییر موازنه مشروعیت، مخالفت را از یک نیروی اثرگذار به یک صدای حاشیه‌ای تبدیل می‌کند. اگر این روند ادامه یابد، احتمالاً در روزها و هفته‌های آینده شاهد پدیده‌ای خواهیم بود که می‌توان آن را «بازآرایی وفاداری» نامید؛ جایی که بسیاری از چهره‌های امروز، فردا با همان صلابت از تصمیمی دفاع خواهند کرد که امروز آن را «تسلیم» می‌خوانند. در جمهوری اسلامی، تغییر راهبرد معمولاً با تغییر واژگان آغاز می‌شود؛ واژگان تغییر می‌کنند تا حافظه سیاسی نیز بازتعریف شود. از این منظر، تجمع‌های امروز را نباید پایان ماجرا دانست؛ آنها آخرین تلاش‌های یک گفتمان برای حفظ موقعیت پیشین خود هستند. هرچه توافق نزدیک‌تر می‌شود، دایره مخالفت کوچک‌تر و شدت مخالفت بزرگ‌تر می‌شود. هرچه تصمیم نهایی به مرحله اجرا نزدیک‌تر شود، وزن خیابان کاهش می‌یابد و وزن ساختار افزایش پیدا می‌کند. در سیاست، همیشه پرصداترین جریان، تعیین‌کننده‌ترین جریان نیست. در نهایت، آنچه تعیین‌کننده خواهد بود، نه بلندترین شعار، بلکه نهایی‌ترین تصمیم است؛ و در ساختار جمهوری اسلامی، تصمیم نهایی همواره بر پرصداترین مخالفت‌ها غلبه کرده است.

توافق ویدئوکنفرانسی؛ دیپلماسی وارد عصر «امضای بدون میز» شده است؟ خبرهایی که از سوی دونالد ترامپ و همچنین مقام‌های پاکستانی درباره احتمال امضای الکترونیکی یا ویدئوکنفرانسی یک تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا منتشر شده، توجه بسیاری را جلب کرده است. با این حال، هم‌زمان مقام‌های ایرانی درباره زمان دقیق امضا ابراز تردید کرده‌اند و گفته‌اند نباید درباره زمان‌بندی شتاب‌زده قضاوت کرد. در نگاه نخست، شاید امضای یک توافق میان دو دولت بدون حضور فیزیکی طرفین، عجیب و حتی نامتعارف به نظر برسد؛ اما واقعیت این است که حقوق بین‌الملل سال‌هاست خود را با تحول فناوری تطبیق داده است. در دهه‌های اخیر، دولت‌ها اسناد، یادداشت‌های تفاهم، توافق‌های فنی و حتی برخی معاهدات را از طریق تبادل الکترونیکی اسناد، امضای دیجیتال یا ارتباطات امن از راه دور نهایی کرده‌اند. آنچه اهمیت حقوقی دارد، نه شکل حضور طرفین، بلکه احراز هویت، رضایت رسمی و رعایت تشریفات حقوقی هر کشور است. بنابراین اگر تفاهم‌نامه‌ای میان تهران و واشنگتن به‌صورت ویدئوکنفرانسی یا با امضای الکترونیکی مبادله شود، از منظر حقوق بین‌الملل، پدیده‌ای خارج از عرف نیست. آنچه متفاوت است، نه ماهیت حقوقی توافق، بلکه شکل رسانه‌ای و نمادین آن است. دیپلماسی کلاسیک، سال‌ها بر «میز مذاکره» استوار بود؛ تصویری از دو هیئت، پرچم‌های دو کشور و امضای هم‌زمان زیر یک سند. اما دیپلماسی امروز، آرام‌آرام وارد مرحله‌ای شده که می‌توان آن را «دیپلماسیِ بی‌میز» نامید؛ مرحله‌ای که در آن، فاصله جغرافیایی دیگر مانع نهایی‌سازی توافق نیست و فناوری، بخشی از تشریفات سنتی را کنار زده است. البته نباید میان «روش امضا» و «ارزش توافق» نیز خلط کرد. اینکه توافق به‌صورت حضوری امضا شود یا از طریق ارتباط ویدئویی، چیزی از اعتبار یا بی‌اعتباری آن کم نمی‌کند. اعتبار هر توافق را نه دوربین‌ها، نه محل امضا و نه حتی نوع مراسم، بلکه میزان پایبندی طرفین به تعهداتشان تعیین می‌کند. شاید مهم‌ترین پیام یک امضای ویدئوکنفرانسی، بیش از آنکه حقوقی باشد، سیاسی است. چنین روشی معمولاً زمانی انتخاب می‌شود که طرفین بخواهند بدون هزینه‌های نمادین یک دیدار رسمی، توافق اولیه را نهایی کنند؛ یا هنوز شرایط سیاسی برای دست دادن، عکس یادگاری و اعلام عادی‌سازی کامل روابط فراهم نشده باشد. به بیان دیگر، فناوری گاهی جایگزین فاصله سیاسی می‌شود، نه جایگزین توافق سیاسی. اگر این خبرها به امضای یک تفاهم‌نامه منجر شود، شاید برای نخستین‌بار شاهد یکی از مهم‌ترین توافق‌های امنیتی منطقه باشیم که نه پشت یک میز، بلکه پشت نمایشگرها ثبت می‌شود. این، بیش از آنکه نشانه تغییر قواعد حقوق بین‌الملل باشد، نشانه تغییر زبان دیپلماسی در عصر دیجیتال است؛ عصری که در آن، «امضای بدون میز» دیگر یک استثنا نیست، بلکه می‌تواند به یکی از الگوهای رایج توافق‌های حساس تبدیل شود. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

پس از توافق؛ بحران اصلی جمهوری اسلامی، توافق نخواهد بود؛ بحران، توضیح تغییر مسیر خواهد بود بخش دوم اگر توافقی میان ایران و ایالات متحده شکل بگیرد، نخستین پرسش این خواهد بود که آیا مخالفت جریان‌های تندرو می‌تواند آن را متوقف کند؟ پاسخ، دست‌کم بر اساس تجربه چهار دهه گذشته، منفی است. در جمهوری اسلامی، تصمیم‌های راهبردی نه در رقابت جناح‌ها، بلکه در هسته مرکزی قدرت اتخاذ می‌شوند. هنگامی که آن تصمیم نهایی شود، مخالفت‌های درون‌حاکمیتی معمولاً توان تغییر مسیر آن را ندارند. به همین دلیل، مسئله اصلی جمهوری اسلامی، شکست دادن مخالفان توافق نیست؛ بلکه بازآرایی آنان در نظم سیاسی جدید است. ساختار قدرت، در چنین بزنگاه‌هایی معمولاً سه شیوه را هم‌زمان به کار می‌گیرد؛ بخشی از مخالفان را با روایت تازه همراه می‌کند، بخشی را به سکوت وادار می‌کند و بخشی را به حاشیه می‌راند. هدف، حذف کامل نیست؛ هدف، جلوگیری از تبدیل شدن مخالفت‌ها به یک بحران سازمان‌یافته است. تجربه جمهوری اسلامی نیز نشان داده است که نیروهای رادیکال، تا زمانی رادیکال باقی می‌مانند که اراده نهایی قدرت اعلام نشده باشد. پس از آن، بسیاری از همان چهره‌هایی که دیروز مخالفت را وظیفه انقلابی می‌دانستند، با واژگانی تازه از همان تصمیم دفاع می‌کنند. در این ساختار، تغییر روایت، معمولاً سریع‌تر از تغییر موضع سیاسی رخ می‌دهد. به همین دلیل، بعید است تندروها بتوانند مانع توافق شوند. محتمل‌تر آن است که خود را با شرایط جدید تطبیق دهند و همان توافق را با ادبیاتی متفاوت، نتیجه «اقتدار»، «مقاومت» یا «تحمیل اراده نظام» معرفی کنند. آنچه تغییر می‌کند، الزاماً سیاست نیست؛ واژگان توجیه‌کننده سیاست است. البته این به آن معنا نیست که همه جریان‌های مخالف، بدون هزینه کنار خواهند رفت. بخشی از نیروهای رادیکال که هویت سیاسی خود را بر پایه مخالفت مطلق با مذاکره و سازش بنا کرده‌اند، احتمالاً ناچار خواهند شد میان وفاداری به روایت گذشته و تبعیت از تصمیم حاکمیت، یکی را انتخاب کنند. این انتخاب، برای برخی به معنای سکوت، برای برخی به معنای عقب‌نشینی و برای گروهی نیز به معنای خروج تدریجی از متن قدرت خواهد بود. در نتیجه، اگر توافقی امضا شود، مهم‌ترین چالش جمهوری اسلامی، مهار مخالفان توافق نخواهد بود؛ زیرا سازوکارهای قدرت، توان مدیریت این مخالفت‌ها را دارند. آزمون دشوارتر، حفظ انسجام درون ساختار سیاسی پس از تغییر راهبرد است؛ تغییری که مستلزم بازتعریف نقش نیروهایی خواهد بود که سال‌ها مشروعیت سیاسی خود را از مخالفت با همین مسیر کسب کرده‌اند. از این منظر، تندروها مانع توافق نیستند؛ آنها نخستین قربانیان تغییر روایت‌اند. هنگامی که راهبرد تغییر می‌کند، سیاست تنها طرف مقابل را دگرگون نمی‌کند؛ حاملان روایت پیشین را نیز ناچار به تغییر، سکوت یا حاشیه‌نشینی می‌سازد. این، یکی از قواعد نانوشته سیاست در جمهوری اسلامی است؛ قاعده‌ای که بارها تکرار شده و اگر توافقی شکل بگیرد، احتمالاً بار دیگر نیز تکرار خواهد شد. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

پس از توافق؛ بحران اصلی جمهوری اسلامی، توافق نخواهد بود؛ بحران، توضیح تغییر مسیر خواهد بود بخش اول جنگ، صرف‌نظر از نتیجه نظامی آن، یک ویژگی شناخته‌شده دارد؛ برای مدتی کوتاه، جامعه را حول دفاع از کشور بسیج می‌کند و اختلافات سیاسی را به حاشیه می‌راند. اما این همگرایی، نه محصول حل اختلافات، بلکه نتیجه تقدم یک تهدید بیرونی بر منازعات داخلی است. با فروکش کردن بحران، آنچه به حاشیه رفته بود، با شدتی بیشتر به متن سیاست بازمی‌گردد. اگر جمهوری اسلامی به توافقی با ایالات متحده تن دهد، صرفاً وارد یک مرحله تازه در سیاست خارجی نخواهد شد؛ بلکه با یکی از دشوارترین آزمون‌های سیاسی در عرصه داخلی نیز روبه‌رو خواهد شد. مسئله فقط امضای یک سند نیست؛ مسئله، توضیح تغییر مسیری است که سال‌ها به‌عنوان یک انتخاب راهبردی، قطعی و غیرقابل جایگزین معرفی می‌شد. قدرت‌های سیاسی معمولاً تغییر مسیر را مدیریت می‌کنند، اما دشوارتر از تغییر مسیر، مدیریت حافظه عمومی است. جامعه فقط تصمیم امروز را نمی‌بیند؛ تصمیم امروز را در کنار روایت‌های دیروز قرار می‌دهد. هرچه فاصله میان این دو بیشتر باشد، هزینه سیاسی این چرخش نیز سنگین‌تر خواهد بود. سال‌ها به افکار عمومی گفته شد که مسیر تقابل، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است و هرگونه توافقی که با حفظ مطالبات طرف مقابل همراه باشد، نه امنیت تولید می‌کند و نه منافع ملی را تأمین خواهد کرد. اگر اکنون همان ساختار سیاسی به تفاهمی تن دهد که بخش مهمی از همان مطالبات را بپذیرد، نخستین پرسش جامعه این نخواهد بود که چه چیزی امضا شده است؛ پرسش اصلی این خواهد بود که اگر چنین توافقی در نهایت ممکن بود، چرا کشور باید هزینه سال‌ها تحریم، رکود، انزوای اقتصادی، فرسایش سرمایه اجتماعی و از دست رفتن فرصت‌های توسعه را تحمل می‌کرد؟ این، یک اختلاف جناحی نیست؛ بحران حافظه سیاسی است. حافظه عمومی، برخلاف حافظه قدرت، به‌آسانی بازنویسی نمی‌شود. جامعه میان مواضع دیروز و تصمیم‌های امروز مقایسه می‌کند و همین مقایسه، سرمایه سیاسی هر حکومت را دوباره ارزش‌گذاری می‌کند. در چنین وضعیتی، مسئله اصلی دیگر متن توافق نیست؛ اعتبار روایت رسمی است. اما این بحران، الزاماً به معنای شکست توافق نخواهد بود. یکی از خطاهای رایج در تحلیل سیاست ایران، بزرگ‌نمایی نقش جریان‌های تندرو در متوقف کردن تصمیم‌های راهبردی است. تجربه جمهوری اسلامی نشان داده است که هنگامی که تصمیمی در هسته مرکزی قدرت نهایی شود، مخالفت‌های درون‌حاکمیتی معمولاً توان وتوی آن را ندارند. در چنین ساختاری، مسئله اصلی نه امکان توافق، بلکه هزینه سیاسی و رواییِ توافق است. اگر اراده نهایی بر پیشبرد تفاهم قرار گیرد، مخالفت‌های امروز یا به سکوت تبدیل خواهند شد، یا با ادبیاتی تازه بازتعریف می‌شوند و یا به حاشیه رانده خواهند شد. در جمهوری اسلامی، مهندسی روایت معمولاً سریع‌تر از مهندسی مخالفت انجام می‌شود. از همین رو، بعید است جریان‌های رادیکال بتوانند مانع توافق شوند؛ محتمل‌تر آن است که خود را با روایت جدید منطبق کنند و همان توافق را با واژگانی متفاوت، نتیجه «اقتدار»، «مقاومت» یا «هوشمندی نظام» معرفی کنند. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

ترامپ از توافق قریب‌الوقوع با ایران می‌گوید؛ اما آیا سیاست شخصی‌سازی‌شده آمریکا توان حفظ آن را دارد؟ یکی از مهم‌ترین متغیرهای مغفول در ارزیابی هر توافق احتمالی، ساختار تصمیم‌گیری در ایالات متحده است. بسیاری از تحلیل‌ها بر امتیازهای متقابل، مفاد توافق یا میزان پایبندی طرفین متمرکز می‌شوند، اما کمتر به این پرسش اساسی می‌پردازند که توافق، در کدام ساختار قدرت قرار است دوام بیاورد. اگر تفاهمی بر محور اراده شخص دونالد ترامپ شکل بگیرد، به همان میزان که امضای آن می‌تواند سریع باشد، فرسایش آن نیز می‌تواند سریع باشد. سیاست خارجی آمریکا، برخلاف تصور رایج، صرفاً محصول اراده رئیس‌جمهور نیست؛ اما در دوره ترامپ بیش از هر زمان دیگری شخصی‌سازی قدرت جای نهادینه‌سازی تصمیم را گرفته است. این همان نقطه‌ای است که توافق را از یک «تعهد دولتی» به یک تعهد شخص‌محور تبدیل می‌کند. توافقی که بیش از آنکه بر اجماع نهادی استوار باشد، بر اراده یک سیاستمدار متکی باشد، با هر تغییر در توازن قدرت، دوباره وارد مرحله عدم‌قطعیت می‌شود. اقتصاد، سرمایه و بازار نیز به همین دلیل به بیانیه‌های سیاسی واکنش پایدار نشان نمی‌دهند؛ آنها نه متن توافق را می‌خرند و نه وعده سیاستمداران را، بلکه دوام تصمیم را قیمت‌گذاری می‌کنند. در چنین وضعیتی، مهم‌ترین پرسش این نیست که ترامپ چه می‌گوید؛ پرسش این است که آیا آنچه امروز امضا می‌شود، فردا نیز همان اعتبار حقوقی، سیاسی و اجرایی را خواهد داشت یا خیر. تفاهمی که پشتوانه نهادی نداشته باشد، بیش از آنکه امنیت تولید کند، اطمینانِ معلق تولید می‌کند؛ وضعیتی که نه امکان برنامه‌ریزی بلندمدت می‌دهد و نه ریسک را از اقتصاد و سیاست حذف می‌کند. یکی از ویژگی‌های سیاست شخصی‌سازی‌شده، کاهش قابلیت پیش‌بینی است. نهادها معمولاً بر اساس قواعد حرکت می‌کنند، اما افراد، به‌ویژه رهبران پوپولیست، تصمیم‌ها را بیش از هر چیز با ملاحظات سیاسی، انتخاباتی و شخصی تنظیم می‌کنند. هرچه سهم نهادها کمتر و سهم شخصیت‌ها بیشتر شود، توافق‌ها نیز بیش از آنکه بر قواعد استوار باشند، بر اراده‌های متغیر متکی خواهند شد. به همین دلیل، هر تفاهم احتمالی با دولت ترامپ، پیش از آنکه آزمونی برای طرف مقابل باشد، آزمونی برای خود ساختار تصمیم‌گیری آمریکا نیز هست. پرسش اصلی این نیست که کاخ سفید چه وعده‌ای می‌دهد؛ پرسش این است که آن وعده تا چه اندازه از اراده یک فرد فراتر می‌رود و به یک تعهد پایدار در ساختار سیاسی آمریکا تبدیل می‌شود. در سیاست بین‌الملل، توافق‌ها معمولاً با ضعف متن فرو نمی‌پاشند؛ با ضعف پشتوانه سیاسی فرسوده می‌شوند. از همین رو، اگر تفاهمی میان ایران و آمریکا شکل بگیرد، ارزش واقعی آن نه در روز امضا، بلکه در نخستین آزمون سیاسی پس از امضا مشخص خواهد شد؛ زمانی که معلوم شود توافق بر شالوده نهادها بنا شده است یا بر اراده فردی که ممکن است فردا، تحت فشار سیاست داخلی یا تحولات بین‌المللی، مسیر دیگری را انتخاب کند. به همین دلیل، مهم‌ترین آزمون هر توافق احتمالی، نه در تهران، بلکه در واشنگتن برگزار خواهد شد. اگر دولت ترامپ نتواند توافق را از سطح یک ابتکار شخصی به سطح یک تعهد نهادی ارتقا دهد، همان توافقی که امروز از آن به‌عنوان دستاورد دیپلماتیک یاد می‌شود، ممکن است فردا به یکی دیگر از حلقه‌های زنجیره بی‌ثباتی در روابط ایران و آمریکا تبدیل شود. در سیاست، دوام توافق را نه کیفیت امضا، بلکه استحکام ساختاری که از آن پشتیبانی می‌کند، تعیین می‌کند. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

ترامپ از «تفاهم‌نامه صلح» میان ایران و آمریکا سخن می‌گوید؛ اگر چنین سندی امضا شود، آزمون واقعی از روز بعد آغاز خواهد شد گاهی مهم‌ترین خبر، خودِ توافق نیست؛ مهم‌ترین خبر، انتظاری است که پیش از توافق ساخته می‌شود. دونالد ترامپ با اعلام اینکه ممکن است به‌زودی تفاهم‌نامه‌ای میان ایران و ایالات متحده امضا شود، سطح انتظارات را به نقطه‌ای رسانده که هر نتیجه‌ای، حتی اگر مثبت باشد، زیر سایه همان انتظارات قضاوت خواهد شد. سیاست، پیش از آنکه میدان امضا باشد، میدان مدیریت انتظارهاست. اگر روایت ترامپ به واقعیت تبدیل شود و تفاهم‌نامه‌ای میان دو طرف شکل بگیرد، نباید آن را پایان یک بحران تاریخی دانست. این سند، در بهترین حالت، می‌تواند قراردادِ توقف تنش باشد، نه قراردادِ حل اختلاف. این دو، اگرچه در ادبیات سیاسی گاهی هم‌معنا جلوه داده می‌شوند، اما در عمل دو مسیر کاملاً متفاوت‌اند. بزرگ‌ترین اشتباه، خلط میان «کاهش درگیری» و «حل منازعه» است. کاهش درگیری، محصول ضرورت‌های مقطعی است؛ حل منازعه، محصول دگرگونی در محاسبات راهبردی. هنوز هیچ نشانه معتبری وجود ندارد که نشان دهد چنین دگرگونی‌ای رخ داده است. آنچه دیده می‌شود، تغییر در شرایط است؛ نه الزاماً تغییر در نگرش. در تحلیل این تحولات، یک خطای رایج بار دیگر در حال تکرار است؛ بسیاری نگاه خود را بر متن احتمالی توافق متمرکز کرده‌اند، در حالی که مسئله اصلی، متن نیست؛ قابلیتِ زیستنِ متن است. در روابط ایران و آمریکا، سندها بارها نوشته شده‌اند؛ آنچه کمتر دوام آورده، اجرای همان سندها بوده است. توافقی که نتواند از اتاق مذاکره وارد واقعیت اقتصادی و سیاسی شود، بیش از آنکه یک دستاورد باشد، به یک وقفه دیپلماتیک تبدیل خواهد شد. این بار نیز پرسش اصلی این نیست که ایران چه می‌دهد یا آمریکا چه می‌گیرد. پرسش اصلی آن است که آیا دولت ترامپ می‌تواند تعهدات خود را به واقعیت تبدیل کند؟ فاصله میان وعده و اجرا، مهم‌ترین شکاف سیاست آمریکا در قبال ایران بوده است. رفع تحریم زمانی معنا پیدا می‌کند که بانک‌ها ریسک همکاری با ایران را بپذیرند، سرمایه به اقتصاد بازگردد، تجارت روان شود و فعال اقتصادی، تغییر را در عمل لمس کند؛ نه صرفاً در متن یک بیانیه. از سوی دیگر، جمهوری اسلامی نیز احتمالاً حاضر نخواهد شد دارایی‌های راهبردی خود را با اعتبار سیاسیِ طرف مقابل مبادله کند. تجربه سال‌های گذشته یک قاعده روشن ساخته است: اعتماد، دیگر پیش‌پرداخت نیست؛ باید پس از مشاهده نتیجه شکل بگیرد. این همان چیزی است که می‌توان آن را «دیپلماسیِ راستی‌آزماییِ معکوس» نامید؛ ابتدا نتیجه، سپس اعتماد. در این میان، نباید از متغیر دیگری غافل شد؛ سیاست داخلی آمریکا. هر توافقی که تنها بر اراده رئیس‌جمهور استوار باشد، در برابر تغییر آرایش قدرت در واشنگتن آسیب‌پذیر خواهد بود. سرمایه‌گذاری سیاسی روی توافقی که آینده آن به انتخابات، کنگره یا تغییر دولت گره خورده باشد، ریسکی است که هیچ طرفی نمی‌تواند نادیده بگیرد. به همین دلیل، اگر تفاهمی شکل بگیرد، ارزش آن نه با تعداد بندهای سند، بلکه با کیفیت ضمانت‌های اجرایی آن سنجیده خواهد شد. توافقی که ضمانت ندارد، بیشتر به آتش‌بسِ حقوقی شباهت دارد تا صلح سیاسی. آتش‌بس می‌تواند شلیک را متوقف کند؛ اما الزاماً سوءظن را متوقف نمی‌کند. در فضای رسانه‌ای نیز احتمالاً رقابتی تازه آغاز خواهد شد؛ رقابتی بر سر روایت. واشنگتن خواهد کوشید توافق را به‌عنوان نشانه‌ای از موفقیت سیاست فشار معرفی کند و تهران خواهد کوشید آن را محصول مقاومت و حفظ خطوط قرمز خود بداند. بنابراین، پس از امضای احتمالی سند، رقابت از میز مذاکره به میدان افکار عمومی منتقل خواهد شد. این «روایت‌سازی پساتوافق»، خود بخشی از منازعه خواهد بود. از همین رو، خوش‌بینی شتاب‌زده همان‌قدر می‌تواند خطا باشد که بدبینی مطلق. تحلیل واقع‌بینانه ایجاب می‌کند میان امضای سند و تولید ثبات فاصله قائل شویم. سیاست بین‌الملل بارها نشان داده است که امضای یک توافق، آسان‌تر از ساختن اعتماد و بسیار آسان‌تر از حفظ آن است. اگر تفاهم‌نامه‌ای میان ایران و آمریکا امضا شود، مهم‌ترین اتفاق نه در روز امضا، بلکه در هفته‌ها و ماه‌های بعد رخ خواهد داد؛ زمانی که مشخص شود آیا تحریم‌ها واقعاً عقب نشسته‌اند، آیا اقتصاد ایران از حالت انتظار خارج شده است، آیا روابط مالی جان گرفته است و آیا طرفین توانسته‌اند از چرخه فرساینده بی‌اعتمادی عبور کنند یا خیر. شاید این بار نیز، خبر اصلی امضای یک تفاهم‌نامه نباشد؛ خبر اصلی، آغاز دوره‌ای تازه از آزمون تعهدات باشد. در پرونده ایران و آمریکا، تاریخ بارها ثابت کرده است که امضا، پایان اختلاف نیست؛ آغاز سنجش اعتبار امضاست. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

ترامپ از احتمال امضای تفاهم‌نامه صلح ایران و آمریکا در اروپا خبر داده است؛ اما اگر این توافق شکل بگیرد، مهم‌ترین چالش، اجرای تعهدات خواهد بود دونالد ترامپ مدعی شده است که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده به آستانه امضای یک تفاهم‌نامه برای پایان دادن به تنش‌های اخیر رسیده‌اند و این سند ممکن است طی روزهای آینده در اروپا و با حضور نمایندگان عالی‌رتبه دو کشور امضا شود. با این حال، تهران تاکنون این روایت را تأیید نکرده و تأکید کرده است که هیچ تصمیم نهایی درباره توافق اتخاذ نشده است. همین تفاوت روایت‌ها نشان می‌دهد که حتی اگر امضای تفاهم‌نامه نیز انجام شود، نباید آن را به منزله پایان اختلافات یا آغاز یک رابطه عادی میان دو کشور تلقی کرد. اگر این تفاهم‌نامه امضا شود، ارزش واقعی آن نه در تعداد بندهای سند و نه در تبلیغات سیاسی پیرامون آن خواهد بود. معیار اصلی، قابلیت اجرای تعهدات است. تجربه روابط ایران و آمریکا نشان داده است که فاصله میان اعلام توافق و اجرای توافق، گاه بسیار بیشتر از فاصله میان جنگ و مذاکره است. در شرایط کنونی، هر دو طرف انگیزه‌هایی برای مهار بحران دارند. آمریکا تلاش می‌کند از گسترش یک رویارویی پرهزینه جلوگیری کند و ایران نیز خواهان کاهش فشارهای اقتصادی و باز شدن مسیرهای مالی و تجاری است. اما هم‌زمانی این منافع، تضمین‌کننده موفقیت توافق نیست. آنچه تعیین‌کننده خواهد بود، توانایی دو طرف در تبدیل تعهدات سیاسی به اقدامات عملی است. به نظر می‌رسد مهم‌ترین آزمون این تفاهم احتمالی، نه در تهران بلکه در واشنگتن برگزار خواهد شد. اگر دولت ترامپ نتواند رفع تحریم‌ها را به شکلی عملی، پایدار و قابل راستی‌آزمایی اجرا کند، انتظار دریافت امتیازهای بلندمدت از ایران واقع‌بینانه نخواهد بود. در مقابل، اگر ایران نیز صرفاً به تعهدات محدود و موقت بسنده کند، پرونده اختلافات راهبردی همچنان باز خواهد ماند. از همین رو، حتی در صورت امضای تفاهم‌نامه، نباید تصور کرد که پرونده اختلافات دو کشور بسته شده است. اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای، سازوکار رفع تحریم‌ها، تضمین اجرای تعهدات و سایر موضوعات امنیتی همچنان نیازمند مذاکراتی طولانی و پیچیده خواهد بود. به همین دلیل، اگر تفاهم‌نامه‌ای در اروپا امضا شود، باید آن را آغاز یک فرآیند دانست، نه پایان آن. موفقیت یا شکست این فرآیند نیز نه با مراسم امضا، بلکه با نتایج ملموس آن در ماه‌های آینده سنجیده خواهد شد؛ اینکه آیا تحریم‌ها واقعاً کاهش می‌یابد، مبادلات بانکی از سر گرفته می‌شود، تجارت خارجی احیا می‌شود و دو طرف به تعهدات خود پایبند می‌مانند یا خیر. در شرایط فعلی، محتاطانه‌ترین تحلیل آن است که ادعای ترامپ را نه به‌عنوان تحقق یک توافق، بلکه به‌عنوان اعلام نزدیک شدن به یک احتمال سیاسی ارزیابی کنیم. اگر این احتمال به واقعیت تبدیل شود، مهم‌ترین مسئله نه متن تفاهم‌نامه، بلکه میزان دوام و قابلیت اجرای آن خواهد بود. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

شلیک موشک‌ها؛ آغاز جنگ یا آخرین فرصت برای مذاکره؟ دیشب، با شلیک موشک‌های ایران به اسرائیل در واکنش به حمله اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت، بار دیگر سایه یک رویارویی گسترده بر خاورمیانه سنگینی کرد. همزمان، گزارش‌ها از تلاش دونالد ترامپ برای منصرف کردن اسرائیل از یک پاسخ شتاب‌زده حکایت داشت؛ تلاشی که نشان می‌دهد حتی نزدیک‌ترین متحدان تل‌آویو نیز نسبت به گسترش دامنه بحران نگران‌اند و بیم آن دارند که این چرخه، هرگونه فرصت برای دیپلماسی را از میان ببرد. با این حال، هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است. خاورمیانه بارها در آستانه انفجار قرار گرفته، اما همه بحران‌ها الزاماً به جنگی فراگیر ختم نشده‌اند. گاه تنش‌ها از نقطه‌ای معین عبور کرده‌اند و گاه درست در آستانه همان نقطه، سیاست جای میدان را گرفته است. به نظر می‌رسد در سطح راهبردی، هیچ‌یک از بازیگران اصلی از یک جنگ فراگیر سود قطعی نمی‌برند. اسرائیل با چالش‌های داخلی و امنیتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، ایران با فشارهای اقتصادی و ضرورت مدیریت بحران‌های خارجی روبه‌روست و آمریکا نیز تمایلی به گشوده شدن جبهه‌ای تازه در خاورمیانه ندارد. این واقعیت، احتمال مدیریت بحران را تقویت می‌کند، اما تضمینی برای آن نیست. تاریخ روابط بین‌الملل بارها نشان داده است که گاهی بحران‌ها آغاز جنگ می‌شوند و گاهی همان بحران، طرف‌ها را به این نتیجه می‌رساند که هزینه جنگ از هزینه مذاکره بیشتر است. تفاوت را معمولاً تصمیم‌های سیاسی در روزها و هفته‌های پس از بحران رقم می‌زنند. اکنون نیز منطقه دقیقاً در چنین بزنگاهی قرار گرفته است. آنچه بیش از هر چیز تعیین‌کننده خواهد بود، نه تعداد موشک‌ها و نه شدت پاسخ‌های متقابل، بلکه میزان اراده سیاسی برای جلوگیری از خروج بحران از کنترل است. در هر دو سوی این منازعه، جریان‌هایی وجود دارند که ادامه تنش را بر هرگونه مصالحه ترجیح می‌دهند، اما در مقابل، واقعیت‌های اقتصادی، امنیتی و بین‌المللی نیز فشار خود را برای مهار بحران وارد می‌کنند. به همین دلیل، شاید روزهای آینده بیش از آنکه میدان تعیین تکلیف نظامی باشد، عرصه آزمون دیپلماسی باشد. اگر کانال‌های سیاسی همچنان باز بمانند، این تنش حتی می‌تواند به عاملی برای شکستن بن‌بست‌های موجود تبدیل شود؛ اما اگر منطق انتقام بر منطق سیاست غلبه کند، آنگاه هیچ‌کس نمی‌تواند با اطمینان درباره دامنه و پایان این بحران سخن بگوید. اکنون بیش از هر زمان دیگری، آینده منطقه به تصمیم‌هایی وابسته است که نه در میدان نبرد، بلکه پشت میزهای سیاست گرفته خواهد شد. شاید همین چند روز مشخص کند که خاورمیانه به سمت جنگی فرسایشی می‌رود یا به سوی توافقی که امروز دور از دسترس به نظر می‌رسد. این، مهم‌ترین پرسشی است که دیشب دوباره پیش روی همه بازیگران منطقه قرار گرفت. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

شلیک موشک‌ها؛ آغاز جنگ یا آخرین فرصت برای مذاکره؟ دیشب، با شلیک موشک‌های ایران به اسرائیل در واکنش به حمله اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت، بار دیگر سایه یک رویارویی گسترده بر خاورمیانه سنگینی کرد. همزمان، گزارش‌ها از تلاش دونالد ترامپ برای منصرف کردن اسرائیل از یک پاسخ شتاب‌زده حکایت داشت؛ تلاشی که نشان می‌دهد حتی نزدیک‌ترین متحدان تل‌آویو نیز نسبت به گسترش دامنه بحران نگران‌اند و بیم آن دارند که این چرخه، هرگونه فرصت برای دیپلماسی را از میان ببرد. با این حال، هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است. خاورمیانه بارها در آستانه انفجار قرار گرفته، اما همه بحران‌ها الزاماً به جنگی فراگیر ختم نشده‌اند. گاه تنش‌ها از نقطه‌ای معین عبور کرده‌اند و گاه درست در آستانه همان نقطه، سیاست جای میدان را گرفته است. به نظر می‌رسد در سطح راهبردی، هیچ‌یک از بازیگران اصلی از یک جنگ فراگیر سود قطعی نمی‌برند. اسرائیل با چالش‌های داخلی و امنیتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، ایران با فشارهای اقتصادی و ضرورت مدیریت بحران‌های خارجی روبه‌روست و آمریکا نیز تمایلی به گشوده شدن جبهه‌ای تازه در خاورمیانه ندارد. این واقعیت، احتمال مدیریت بحران را تقویت می‌کند، اما تضمینی برای آن نیست. تاریخ روابط بین‌الملل بارها نشان داده است که گاهی بحران‌ها آغاز جنگ می‌شوند و گاهی همان بحران، طرف‌ها را به این نتیجه می‌رساند که هزینه جنگ از هزینه مذاکره بیشتر است. تفاوت را معمولاً تصمیم‌های سیاسی در روزها و هفته‌های پس از بحران رقم می‌زنند. اکنون نیز منطقه دقیقاً در چنین بزنگاهی قرار گرفته است. آنچه بیش از هر چیز تعیین‌کننده خواهد بود، نه تعداد موشک‌ها و نه شدت پاسخ‌های متقابل، بلکه میزان اراده سیاسی برای جلوگیری از خروج بحران از کنترل است. در هر دو سوی این منازعه، جریان‌هایی وجود دارند که ادامه تنش را بر هرگونه مصالحه ترجیح می‌دهند، اما در مقابل، واقعیت‌های اقتصادی، امنیتی و بین‌المللی نیز فشار خود را برای مهار بحران وارد می‌کنند. به همین دلیل، شاید روزهای آینده بیش از آنکه میدان تعیین تکلیف نظامی باشد، عرصه آزمون دیپلماسی باشد. اگر کانال‌های سیاسی همچنان باز بمانند، این تنش حتی می‌تواند به عاملی برای شکستن بن‌بست‌های موجود تبدیل شود؛ اما اگر منطق انتقام بر منطق سیاست غلبه کند، آنگاه هیچ‌کس نمی‌تواند با اطمینان درباره دامنه و پایان این بحران سخن بگوید. اکنون بیش از هر زمان دیگری، آینده منطقه به تصمیم‌هایی وابسته است که نه در میدان نبرد، بلکه پشت میزهای سیاست گرفته خواهد شد. شاید همین چند روز مشخص کند که خاورمیانه به سمت جنگی فرسایشی می‌رود یا به سوی توافقی که امروز دور از دسترس به نظر می‌رسد. این، مهم‌ترین پرسشی است که دیشب دوباره پیش روی همه بازیگران منطقه قرار گرفت. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

«آغاز شلیک از ایران»؛ ورود بحران به فاز عملیاتی و پایان مرحله تهدیدات متقابل با تأیید ارتش اسرائیل درباره شلیک موشک‌ها از خاک ایران به سمت سرزمین‌های اشغالی، معادله تنش از سطح هشدار و پیام سیاسی عبور کرده و وارد فاز عملیاتی شده است. این تحول، نقطه‌ای است که در ادبیات بحران از آن به‌عنوان «تبدیل بازدارندگی به کنش مستقیم» یاد می‌شود؛ جایی که تهدیدات متقابل جای خود را به اقدام داده‌اند. در چنین شرایطی، دیگر نمی‌توان تحولات ساعات گذشته را صرفاً در چارچوب جنگ ادراکی یا جنگ روانی تحلیل کرد. آنچه رخ داده، تغییر ماهیت وضعیت از «آستانه درگیری» به «درگیری فعال کنترل‌شده» است؛ ولو در مقیاس اولیه و محدود. اهمیت این رخداد در چند لایه قابل بررسی است: نخست، عبور از مرحله پیام به مرحله اقدام. در ساعات گذشته، فضای سیاسی منطقه بر محور تهدیدات، هشدارها و پیام‌های بازدارنده شکل گرفته بود. اما شلیک موشکی از خاک ایران، این چرخه را قطع و وارد سطح جدیدی از تصمیم‌گیری کرده است. دوم، تغییر جهت ابتکار عمل. در ادبیات نظامی–سیاسی، لحظه آغاز شلیک، لحظه‌ای است که ابتکار عمل از سطح تهدید به سطح اجرا منتقل می‌شود. در این نقطه، طرف مقابل دیگر صرفاً در حال واکنش نیست، بلکه در حال مدیریت یک واقعیت عملیاتی است. سوم، فعال شدن زنجیره پاسخ. در چنین الگوهایی، اقدام اولیه معمولاً به‌سرعت به تولید پاسخ متقابل، افزایش سطح درگیری یا تلاش برای مهار بحران از مسیرهای سیاسی منجر می‌شود. بنابراین، آنچه اکنون آغاز شده، نه یک رخداد منفرد، بلکه شروع یک فرآیند واکنشی زنجیره‌ای است. نکته مهم در این مرحله آن است که ورود ایران به فاز شلیک مستقیم، سطح محاسبات منطقه‌ای را به‌طور جدی تغییر می‌دهد. اسرائیل اکنون با وضعیتی مواجه است که در آن تهدیدات پیشین، به اقدام تبدیل شده‌اند و این تغییر ماهیت، دامنه تصمیم‌های بعدی را محدودتر و پرهزینه‌تر می‌کند. در سوی دیگر، آمریکا و بازیگران ثالث نیز ناچارند از سطح مدیریت دیپلماتیک صرف عبور کرده و وارد مدیریت بحران عملیاتی شوند؛ زیرا از این لحظه به بعد، هرگونه گسترش یا مهار درگیری، تابع سرعت پاسخ‌ها و دقت محاسبات نظامی خواهد بود، نه صرفاً پیام‌های سیاسی. جمع‌بندی روشن است: منطقه از مرحله «تنش شدید» عبور کرده و وارد مرحله «درگیری فعال محدود» شده است. و در چنین مرحله‌ای، دیگر مسئله اصلی تهدید نیست؛ مسئله اصلی کنترل سرعت تشدید بحران است. این نقطه، همان لحظه‌ای است که در بسیاری از بحران‌های منطقه‌ای، مرز میان جنگ محدود و جنگ گسترده را تعیین کرده است. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

آیا حمله به ضاحیه بیروت تلاشی برای تخریب تفاهم تهران ـ واشنگتن است؟ تحولات اخیر لبنان بار دیگر این پرسش را در مرکز توجه قرار داده است که آیا حمله اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت صرفاً یک اقدام نظامی محدود بوده یا بخشی از یک نبرد بزرگ‌تر برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات ایران و آمریکا است؟ اهمیت ماجرا از آنجا آغاز می‌شود که این حمله دقیقاً در مقطعی صورت گرفت که گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک تفاهم موقت افزایش یافته بود. دولت نتانیاهو طی ماه‌های گذشته بارها نسبت به هرگونه توافق میان ایران و آمریکا با دیده تردید و مخالفت نگریسته است. از سوی دیگر، واکنش مقام‌های ایرانی نشان داد که تهران این حمله را صرفاً یک درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله تلقی نمی‌کند. محمدباقر قالیباف در موضع‌گیری کم‌سابقه‌ای اعلام کرد که در صورت ادامه چنین روندی، پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا و اسرائیل در منطقه می‌توانند به «اهداف مشروع» تبدیل شوند. اهمیت این اظهارات در آن است که برای نخستین بار میان حمله به لبنان، محاصره دریایی ادعایی علیه ایران و روند مذاکرات، یک پیوند مستقیم برقرار شد. در واقع، از نگاه تهران، مسئله لبنان دیگر یک پرونده جداگانه نیست. جمهوری اسلامی معتقد است هرگونه فشار هم‌زمان بر ایران و متحدان منطقه‌ای آن، بخشی از یک راهبرد واحد برای افزایش اهرم فشار در میز مذاکره است. به همین دلیل، حمله به ضاحیه بیروت می‌تواند در تهران نه به عنوان یک رخداد محلی، بلکه به عنوان تلاشی برای تغییر موازنه سیاسی در آستانه توافق تفسیر شود. در این میان، موضع دونالد ترامپ نیز قابل توجه است. او ضمن تأکید بر حفظ نیروهای آمریکایی در منطقه تا زمان «تکمیل» توافق، هم‌زمان تلاش کرده خود را به عنوان بازیگری معرفی کند که قادر است تنش‌ها را مهار کند. این موضع نشان می‌دهد که واشنگتن دست‌کم در ظاهر مایل نیست در آستانه دستیابی به یک تفاهم احتمالی، منطقه وارد یک چرخه جدید از درگیری شود. بنابراین، آنچه امروز در لبنان رخ می‌دهد صرفاً یک رویارویی نظامی نیست؛ بلکه بخشی از یک نبرد پیچیده‌تر بر سر آینده نظم منطقه‌ای و سرنوشت مذاکرات تهران و واشنگتن است. به همین دلیل، حمله به ضاحیه را می‌توان نه فقط یک عملیات امنیتی، بلکه پیامی سیاسی در لحظه‌ای حساس دانست؛ لحظه‌ای که هر موشک، هر تهدید و هر واکنش می‌تواند بر سرنوشت یک توافق احتمالی تأثیر بگذارد. شاید هنوز برای قضاوت قطعی زود باشد، اما یک واقعیت آشکار است: هرچه مذاکرات ایران و آمریکا به نقطه تصمیم نزدیک‌تر می‌شود، مخالفان این روند نیز فعال‌تر می‌شوند. در چنین شرایطی، ضاحیه بیروت تنها یک میدان نبرد نیست؛ بلکه به یکی از صحنه‌های اصلی کشمکش بر سر آینده دیپلماسی و امنیت خاورمیانه تبدیل شده است. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

بنابراین، آنچه امروز در لبنان رخ می‌دهد صرفاً یک رویارویی نظامی نیست؛ بلکه بخشی از یک نبرد پیچیده‌تر بر سر آینده نظم منطقه‌ای و سرنوشت مذاکرات تهران و واشنگتن است. به همین دلیل، حمله به ضاحیه را می‌توان نه فقط یک عملیات امنیتی، بلکه پیامی سیاسی در لحظه‌ای حساس دانست؛ لحظه‌ای که هر موشک، هر تهدید و هر واکنش می‌تواند بر سرنوشت یک توافق احتمالی تأثیر بگذارد. شاید هنوز برای قضاوت قطعی زود باشد، اما یک واقعیت آشکار است: هرچه مذاکرات ایران و آمریکا به نقطه تصمیم نزدیک‌تر می‌شود، مخالفان این روند نیز فعال‌تر می‌شوند. در چنین شرایطی، ضاحیه بیروت تنها یک میدان نبرد نیست؛ بلکه به یکی از صحنه‌های اصلی کشمکش بر سر آینده دیپلماسی و امنیت خاورمیانه تبدیل شده است. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

آیا حمله به ضاحیه بیروت تلاشی برای تخریب تفاهم تهران ـ واشنگتن است؟ تحولات اخیر لبنان بار دیگر این پرسش را در مرکز توجه قرار داده است که آیا حمله اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت صرفاً یک اقدام نظامی محدود بوده یا بخشی از یک نبرد بزرگ‌تر برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات ایران و آمریکا است؟ اهمیت ماجرا از آنجا آغاز می‌شود که این حمله دقیقاً در مقطعی صورت گرفت که گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک تفاهم موقت افزایش یافته بود. دولت نتانیاهو طی ماه‌های گذشته بارها نسبت به هرگونه توافق میان ایران و آمریکا با دیده تردید و مخالفت نگریسته است. از سوی دیگر، واکنش مقام‌های ایرانی نشان داد که تهران این حمله را صرفاً یک درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله تلقی نمی‌کند. محمدباقر قالیباف در موضع‌گیری کم‌سابقه‌ای اعلام کرد که در صورت ادامه چنین روندی، پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا و اسرائیل در منطقه می‌توانند به «اهداف مشروع» تبدیل شوند. اهمیت این اظهارات در آن است که برای نخستین بار میان حمله به لبنان، محاصره دریایی ادعایی علیه ایران و روند مذاکرات، یک پیوند مستقیم برقرار شد. در واقع، از نگاه تهران، مسئله لبنان دیگر یک پرونده جداگانه نیست. جمهوری اسلامی معتقد است هرگونه فشار هم‌زمان بر ایران و متحدان منطقه‌ای آن، بخشی از یک راهبرد واحد برای افزایش اهرم فشار در میز مذاکره است. به همین دلیل، حمله به ضاحیه بیروت می‌تواند در تهران نه به عنوان یک رخداد محلی، بلکه به عنوان تلاشی برای تغییر موازنه سیاسی در آستانه توافق تفسیر شود. در این میان، موضع دونالد ترامپ نیز قابل توجه است. او ضمن تأکید بر حفظ نیروهای آمریکایی در منطقه تا زمان «تکمیل» توافق، هم‌زمان تلاش کرده خود را به عنوان بازیگری معرفی کند که قادر است تنش‌ها را مهار کند. این موضع نشان می‌دهد که واشنگتن دست‌کم در ظاهر مایل نیست در آستانه دستیابی به یک تفاهم احتمالی، منطقه وارد یک چرخه جدید از درگیری شود. بنابراین، آنچه امروز در لبنان رخ می‌دهد صرفاً یک رویارویی نظامی نیست؛ بلکه بخشی از یک نبرد پیچیده‌تر بر سر آینده نظم منطقه‌ای و سرنوشت مذاکرات تهران و واشنگتن است. به همین دلیل، حمله به ضاحیه را می‌توان نه فقط یک عملیات امنیتی، بلکه پیامی سیاسی در لحظه‌ای حساس دانست؛ لحظه‌ای که هر موشک، هر تهدید و هر واکنش می‌تواند بر سرنوشت یک توافق احتمالی تأثیر بگذارد. شاید هنوز برای قضاوت قطعی زود باشد، اما یک واقعیت آشکار است: هرچه مذاکرات ایران و آمریکا به نقطه تصمیم نزدیک‌تر می‌شود، مخالفان این روند نیز فعال‌تر می‌شوند. در چنین شرایطی، ضاحیه بیروت تنها یک میدان نبرد نیست؛ بلکه به یکی از صحنه‌های اصلی کشمکش بر سر آینده دیپلماسی و امنیت خاورمیانه تبدیل شده است. آیا حمله به ضاحیه بیروت تلاشی برای تخریب تفاهم تهران ـ واشنگتن است؟ تحولات اخیر لبنان بار دیگر این پرسش را در مرکز توجه قرار داده است که آیا حمله اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت صرفاً یک اقدام نظامی محدود بوده یا بخشی از یک نبرد بزرگ‌تر برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات ایران و آمریکا است؟ اهمیت ماجرا از آنجا آغاز می‌شود که این حمله دقیقاً در مقطعی صورت گرفت که گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک تفاهم موقت افزایش یافته بود. دولت نتانیاهو طی ماه‌های گذشته بارها نسبت به هرگونه توافق میان ایران و آمریکا با دیده تردید و مخالفت نگریسته است. از سوی دیگر، واکنش مقام‌های ایرانی نشان داد که تهران این حمله را صرفاً یک درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله تلقی نمی‌کند. محمدباقر قالیباف در موضع‌گیری کم‌سابقه‌ای اعلام کرد که در صورت ادامه چنین روندی، پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا و اسرائیل در منطقه می‌توانند به «اهداف مشروع» تبدیل شوند. اهمیت این اظهارات در آن است که برای نخستین بار میان حمله به لبنان، محاصره دریایی ادعایی علیه ایران و روند مذاکرات، یک پیوند مستقیم برقرار شد. در واقع، از نگاه تهران، مسئله لبنان دیگر یک پرونده جداگانه نیست. جمهوری اسلامی معتقد است هرگونه فشار هم‌زمان بر ایران و متحدان منطقه‌ای آن، بخشی از یک راهبرد واحد برای افزایش اهرم فشار در میز مذاکره است. به همین دلیل، حمله به ضاحیه بیروت می‌تواند در تهران نه به عنوان یک رخداد محلی، بلکه به عنوان تلاشی برای تغییر موازنه سیاسی در آستانه توافق تفسیر شود. در این میان، موضع دونالد ترامپ نیز قابل توجه است. او ضمن تأکید بر حفظ نیروهای آمریکایی در منطقه تا زمان «تکمیل» توافق، هم‌زمان تلاش کرده خود را به عنوان بازیگری معرفی کند که قادر است تنش‌ها را مهار کند. این موضع نشان می‌دهد که واشنگتن دست‌کم در ظاهر مایل نیست در آستانه دستیابی به یک تفاهم احتمالی، منطقه وارد یک چرخه جدید از درگیری شود.

🔴 همه منتظر توافق‌اند؛ اما شاید آنچه در راه است، چیز دیگری باشد! در بسیاری از بحران‌های بزرگ، آنچه واقعیت را می‌سازد نه شلیک نخست، بلکه مدیریتِ انتظار است. جنگ‌ها پیش از آنکه در میدان آغاز شوند، در ذهن‌ها، بازارها و محاسبات سیاسی شکل می‌گیرند. امروز نیز شاید مهم‌ترین میدان نبرد، نه آسمان منطقه، بلکه ذهن سرمایه‌گذاران، دولت‌ها، بازارهای مالی و افکار عمومی باشد. از همین رو، تناقض ظاهری در سخنان ترامپ چندان هم تناقض نیست. او از «نزدیک بودن توافق» سخن می‌گوید، اما هم‌زمان تقریباً همه مؤلفه‌های اصلی هر توافق را یکی‌یکی نفی می‌کند. این دیگر صرفاً یک تناقض گفتاری نیست؛ نوعی دیپلماسیِ تعلیق است؛ سیاستی که نه صلح را متولد می‌کند و نه جنگ را پایان می‌دهد، بلکه هر دو را در وضعیتی معلق، شکننده و قابل مدیریت نگه می‌دارد. در این الگو، زمان خود به یک ابزار قدرت تبدیل می‌شود. هر روزی که توافقی امضا نشود اما امید به آن همچنان زنده بماند، اقتصاد ایران در وضعیت انتظار باقی می‌ماند، سرمایه عقب می‌نشیند، تصمیم‌های بزرگ به تعویق می‌افتد، بازارها نوسانی‌تر می‌شوند و هزینه نااطمینانی به‌تدریج انباشته می‌شود. در چنین شرایطی، بدون آنکه جنگی تمام‌عیار آغاز شود، بخشی از اهداف فشار اقتصادی نیز محقق می‌شود. این همان «جنگِ بی‌اعلام» است؛ جنگی که بیش از آنکه با موشک پیش برود، با ابهام، فرسایش و تعلیق پیش می‌رود. جنگی که گلوله‌هایش از جنس نااطمینانی است و قربانی نخست آن، اقتصاد و اعتماد عمومی است. در مقابل، اگر تصور شود که می‌توان تنها با شعار، واکنش‌های احساسی یا به تعویق انداختن تصمیم‌های دشوار از این وضعیت عبور کرد، خطایی راهبردی رخ خواهد داد. سیاست خارجی میدان مسابقه شعارها نیست؛ عرصه محاسبه دقیق هزینه، فایده، زمان و توازن قدرت است. هرچه این بن‌بست طولانی‌تر شود، هزینه آن فقط متوجه میز مذاکره نخواهد بود؛ اقتصاد، سرمایه اجتماعی، امنیت منطقه‌ای و حتی ظرفیت تصمیم‌گیری نیز به‌تدریج فرسوده‌تر خواهند شد. شاید به همین دلیل، مهم‌ترین پرسش امروز این نباشد که «آیا توافق خواهد شد یا نه؟» بلکه این باشد که چه کسی از تداوم بی‌توافقی بیشترین سود را می‌برد؟ تا زمانی که پاسخ این پرسش روشن نشود، هر خبر امیدوارکننده می‌تواند صرفاً یک مُسکن خبری باشد و هر پیام خوش‌بینانه، بخشی از همان معماریِ انتظار؛ معماری‌ای که بحران را حل نمی‌کند، بلکه آن را در سطحی قابل کنترل حفظ می‌کند تا در زمان مناسب به مرحله بعدی منتقل شود. در چنین فضایی، هر حمله محدود، هر تنش کنترل‌شده، هر پیام دیپلماتیک، هر مصاحبه رسانه‌ای و حتی هر اظهار خوش‌بینانه درباره مذاکرات، دیگر رویدادهایی مستقل نیستند. همه این‌ها قطعات یک پازل بزرگ‌ترند؛ پازلی که هدفش الزاماً آغاز فوری جنگ نیست، بلکه تثبیت وضعیتی میان جنگ و صلح است؛ وضعیتی که در آن، نه آرامش واقعی برقرار می‌شود و نه انفجار نهایی رخ می‌دهد. این همان منطقه خاکستریِ بحران است؛ جایی که هزینه‌ها واقعی‌اند، اما مسئولیت‌ها در هاله‌ای از ابهام باقی می‌مانند. منطقه‌ای که در آن، فرسایش جایگزین انفجار می‌شود و ابهام، کارکردی هم‌وزن قدرت نظامی پیدا می‌کند. از همین رو، شاید اتفاق اصلی هنوز رخ نداده باشد. آنچه اکنون در جریان است، مهندسیِ میدانِ پیش از تصمیم است؛ مرحله‌ای که در آن، بازیگران تلاش می‌کنند پیش از هر تصمیم بزرگ، موازنه اقتصادی، روانی، رسانه‌ای و سیاسی را به سود خود تغییر دهند. در این میدان، گاهی یک مصاحبه، یک توییت، یک خبر یا حتی یک شایعه، می‌تواند اثری هم‌سنگ یک عملیات نظامی داشته باشد؛ زیرا هدف، تغییر ادراک‌هاست، نه صرفاً تغییر موازنه‌های نظامی. هرکس بتواند زمان را بهتر مدیریت کند، احتمالاً در میدان بعدی نیز دست برتر را خواهد داشت؛ چه آن میدان، میز مذاکره باشد و چه میدان رویارویی. شاید به همین دلیل، امروز بیش از آنکه باید نگران آغاز جنگ یا امضای توافق بود، باید به سازوکار مدیریت بحران توجه کرد. زیرا اگر بحران به یک وضعیت دائمی تبدیل شود، نه جنگ پایان خواهد یافت و نه صلح آغاز خواهد شد؛ بلکه فرسایش، به وضعیت عادی سیاست تبدیل می‌شود و نااطمینانی، جای ثبات را خواهد گرفت. در نهایت، شاید سؤال اصلی دیگر این نباشد که «توافق چه زمانی امضا می‌شود؟» بلکه این باشد که «چه اتفاقی قرار است پیش از توافق، یا حتی به جای توافق، رخ دهد؟» زیرا تاریخ بارها نشان داده است که بزرگ‌ترین تحولات، درست در لحظه‌ای رخ می‌دهند که همه نگاه‌ها به میز مذاکره دوخته‌اند؛ در حالی که تصمیم واقعی، در جایی دیگر و بر اساس محاسباتی فراتر از تیترهای خبری گرفته می‌شود. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

پاکستان فقط یک پیام‌رسان نیست؛ آخرین دریچه‌ای است که پیش از بازگشت بحران به میدان نظامی، هنوز باز مانده است نویسنده: پیام رسیده از مخاطب سفر وزیر کشور پاکستان به تهران را نباید صرفاً یک رفت‌وآمد دیپلماتیک یا یک ابتکار معمول میانجی‌گرانه تلقی کرد. وقتی مذاکرات مستقیم به دیوار می‌خورد، بازیگران واسطه وارد صحنه می‌شوند؛ نه برای حل اختلاف، بلکه برای جلوگیری از فروپاشی کامل مسیر گفت‌وگو. این تفاوتی است که بسیاری از تحلیل‌ها نادیده می‌گیرند. امروز مسئله دیگر فقط پرونده هسته‌ای نیست. گره اصلی، «بحران اعتماد» است. ایران به دنبال تضمین‌هایی است که بازگشت دوباره به جنگ را ناممکن کند و آمریکا به دنبال محدودیت‌هایی است که از نگاه خود، آینده برنامه هسته‌ای ایران را مهار کند. فاصله این دو نگاه، با بیانیه و لبخند دیپلماتیک پر نمی‌شود. این فاصله، یک شکاف راهبردی است. پاکستان اکنون در حال آزمودن آخرین ظرفیت دیپلماسی منطقه‌ای است. اگر این بسته پیشنهادی بتواند حتی چند گره کوچک را باز کند، شاید بتواند موتور مذاکرات را دوباره روشن کند. اما اگر شکست بخورد، مسئله فقط شکست یک میانجی نیست؛ شکست آخرین فرصت برای جلوگیری از ورود پرونده ایران به مرحله‌ای خطرناک‌تر است؛ مرحله‌ای که در آن، زبان دیپلماسی جای خود را به زبان بازدارندگی، فشار اقتصادی و نمایش قدرت نظامی می‌دهد. در این میان، تهران نیز با یک انتخاب دشوار روبه‌رو است. ادامه سیاست فرسایشی و تصمیم‌گیری‌های کند، شاید در داخل بتواند زمان بخرد، اما در محیط بین‌المللی زمان، یک دارایی پایان‌پذیر است. دیپلماسی زمانی مؤثر است که بتواند پیش از بسته شدن پنجره‌های فرصت، تصمیم بگیرد. تأخیر دائمی، استراتژی نیست؛ فرسایش تدریجی قدرت ملی است. از سوی دیگر، واشنگتن نیز با محدودیت‌های خود مواجه است. دولت آمریکا می‌داند که نه جنگ، یک گزینه کم‌هزینه است و نه تداوم بن‌بست، قابل مدیریت برای همیشه. اقتصاد جهانی، بازار انرژی و رقابت با چین، اجازه یک بحران بی‌انتها را نمی‌دهد. به همین دلیل، هر دو طرف همزمان که از مواضع حداکثری سخن می‌گویند، در عمل به دنبال یافتن یک نقطه خروج آبرومندانه هستند. آنچه امروز جریان دارد، نه صلح است و نه جنگ؛ بلکه یک «آتش‌بس سیاسی» است که هر لحظه ممکن است فرو بریزد. اگر این فرصت نیز از دست برود، دیگر مسئله فقط توافق یا عدم توافق نخواهد بود؛ مسئله ورود منطقه به چرخه‌ای از بی‌ثباتی است که هزینه آن را نه فقط ایران و آمریکا، بلکه کل اقتصاد و امنیت منطقه خواهد پرداخت. در نهایت، موفقیت یا شکست این تلاش جدید، بیش از آنکه به متن پیشنهاد پاکستان وابسته باشد، به اراده سیاسی تهران و واشنگتن برای عبور از حداکثرخواهی وابسته است. در سیاست، همیشه آخرین فرصت، با صدای بلند اعلام نمی‌شود؛ گاهی در قالب یک سفر دیپلماتیک آرام از راه می‌رسد. اگر این فرصت نیز از دست برود، شاید دور بعدی گفت‌وگو دیگر پشت میز مذاکره آغاز نشود، بلکه در میانه بحرانی آغاز شود که مهار آن به‌مراتب دشوارتر خواهد بود. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

‍ ‍ ‍ جمهوری‌خواهان ایران | در درون حکومت و تهران چه می‌گذرد؟ | توافق یا جنگ؟ | گفت‌وگو با حمید آصفی فایل صوتی برنامه در این قسمت از برنامه «جمهوری‌خواهان ایران»، با حمید آصفی به بررسی آخرین تحولات سیاسی ایران، فضای حاکم بر ساختار قدرت و روندهای تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی می‌پردازیم. این گفت‌وگو با نگاهی تحلیلی، به کشمکش‌ها و تحولات درون حاکمیت می‌پردازد و تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که تصمیم‌گیران جمهوری اسلامی در برابر بحران‌های داخلی، فشارهای بین‌المللی و تحولات پرشتاب منطقه، چه گزینه‌هایی را پیش روی خود می‌بینند. همچنین، چشم‌انداز روابط ایران و غرب، سرنوشت مذاکرات، احتمال دستیابی به توافق، و خطر تشدید تنش‌ها و حرکت به سوی درگیری نظامی، از مهم‌ترین محورهای این برنامه است. محورهای این قسمت: در درون حکومت و تهران چه می‌گذرد؟ آرایش جدید قدرت و اختلاف‌های درون حاکمیت آیا ایران و غرب به توافق نزدیک شده‌اند؟ خطر جنگ؛ واقعیت یا ابزار فشار سیاسی؟ جمهوری اسلامی در برابر تحولات داخلی و بین‌المللی چه گزینه‌هایی دارد؟ آینده روابط ایران با غرب و چشم‌انداز تحولات پیش رو اگر به تحلیل‌های سیاسی، بررسی تحولات ایران و شناخت روندهای تأثیرگذار بر آینده کشور علاقه‌مند هستید، این قسمت از «جمهوری‌خواهان ایران» را از دست ندهید. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo

‍ جمهوری‌خواهان ایران | در درون حکومت و تهران چه می‌گذرد؟ | توافق یا جنگ؟ | گفت‌وگو با حمید آصفی در این قسمت از برنامه «جمهوری‌خواهان ایران»، با حمید آصفی به بررسی آخرین تحولات سیاسی ایران، فضای حاکم بر ساختار قدرت و روندهای تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی می‌پردازیم. این گفت‌وگو با نگاهی تحلیلی، به کشمکش‌ها و تحولات درون حاکمیت می‌پردازد و تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که تصمیم‌گیران جمهوری اسلامی در برابر بحران‌های داخلی، فشارهای بین‌المللی و تحولات پرشتاب منطقه، چه گزینه‌هایی را پیش روی خود می‌بینند. همچنین، چشم‌انداز روابط ایران و غرب، سرنوشت مذاکرات، احتمال دستیابی به توافق، و خطر تشدید تنش‌ها و حرکت به سوی درگیری نظامی، از مهم‌ترین محورهای این برنامه است. محورهای این قسمت: در درون حکومت و تهران چه می‌گذرد؟ آرایش جدید قدرت و اختلاف‌های درون حاکمیت آیا ایران و غرب به توافق نزدیک شده‌اند؟ خطر جنگ؛ واقعیت یا ابزار فشار سیاسی؟ جمهوری اسلامی در برابر تحولات داخلی و بین‌المللی چه گزینه‌هایی دارد؟ آینده روابط ایران با غرب و چشم‌انداز تحولات پیش رو اگر به تحلیل‌های سیاسی، بررسی تحولات ایران و شناخت روندهای تأثیرگذار بر آینده کشور علاقه‌مند هستید، این قسمت از «جمهوری‌خواهان ایران» را از دست ندهید. https://t.me/hamidasefichannel2 صفحه یوتیوب https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo