RN.05 - Channel

የሆርሙዝ ጦርነት፣ በእሬት የተለወሰ ማር ~~~~~~ #የቢላል_ትዝብት . ኢራንና አሜሪካ የመጀመሪያውን ዙር ድርድር ጄኔቭ ላይ አጠናቀው ተበትነዋል። ድርድሩ በትራምፕ የተለመደ ያልተገራ ንግግር ሳብያ ችግር ውስጥ ወድቆ የነበረ ቢሆንም እንደምንም እንደገና አንሰራርቶ መቀጠል ችሎ ነበር። ተደራዳሪዎቹ፣ በተለይም አሜሪካውያኑ ተደራዳሪዎች ድርድሩ ስኬታማ ነበር ሲሉ ተደምጠዋል።ሌባኖስ ላይ ተኩስ ማቆም የስምምነቱ አንድ አካል እንድያውም ግንባር ቀደም ቅድመሁኔታ እንደሆነ ያስታወቀችው ኢራን በእስራኤል አማካኝነት ሌባኖስ ላይ እየደረሰ ያለው ጥቃት ካልቆመ ድርድሩን እንደማትጀምር አስረግጣ በመናገሯ እስራኤል ለጊዜውም ከተኩስ ለመታቀብ ተገድዳለች። ከኢራንና ከአሜሪካ እርምጃዎች የምናነባቸው በርካታ ቀምነገሮች ያሉ ይመስለኛል። ኢራን እርግጥ ነው ከፍተኛ ድብደባ ደርሶባታል፣ በዋጋ የማይተመን የሰው ሃይልና ከፍተኛ የሆነ የንብረት መውደምን አስተናግዳለች። ያም ሆኖ ግን ይህንን ሁሉ መከራ በጽናት መቋቋም በመቻሏ የኋላ ኋላ አትራፊ ሆና ወጥታለች። በዚህ ጦርነት ኢራን በአንድ በኩል ጥንካሬዋን ያስመሰከረች ስትሆን በሌላ በኩል ደግሞ የሃያሏን አሜሪካ አቅም ውሱንነት አጋልጣለች።አሜሪካ ከእነ አላት ግዙፍ የሚሊቴሪ አቅም ኢራን የዘጋችውን የባህር በር በሃይል ማስከፈት ሳትችል ቀርታለች። በሌላ በኩል ኢራን የሆርሙዝን ባህረሠላጤ በመዝጋት ብቻ የአለምን ኤኮኖሚ ማሽመድመድ እንደምትችል አስመስክራለች። . የሆርሙዝ ቀውስ ያስተማረን ሌላ ትልቅ ቁምነገር ቢኖር በዘመናዊው ዓለም የኃይል ሚዛን መለኪያው የጦር መሣሪያ ግዝፈት ብቻ አለመሆኑን ነው። ኢራን ስልታዊ መልክዓ-ምድራዊ አቀማመጧንና ጂኦ-ፖለቲካዊ ተፅዕኖዋን በመጠቀም የዓለምን ኃያላን አቅጣጫ ማስቀየር ችላለች። የጄኔቩ ስምምነት የጦርነቱን ማብቂያ ያበሰረ ቢመስልም፣ የቀጠናው እውነተኛ የኃይል ሚዛን ግን ወደ አዲስ ምዕራፍ መሸጋገሩንና የአሜሪካ የብቸኝነት የበላይነት ማክተሙን ያሳየ ታሪካዊ ክስተት ሆኖ ይመዘገባል። ቀደም ባሉት ጊዜያት በመካከለኛው ምስራቅ ቀጠና ውስጥ ፍላጎቷን በጉልበት የምታስፈጽመው፣ የፈለገችውን የምትቀጣውና የምትሾመው ብቸኛዋ ኃያል ሀገር አሜሪካ ነበረች። ነገር ግን በዚህ የሆርሙዝ ቀውስ፣ ኢራን የአሜሪካን ወታደራዊ ጫና ተቋቁማ የራሷን የድርድር ቅድመ-ሁኔታ ማስከበር ችላለች። ይህም ማለት ቀጠናው በአንድ ወገን ፍላጎት ብቻ የሚነዳ መሆኑ ቀርቶ፣ ኢራንም የራሷን አጀንዳ በኃይል የምታስወሥን እኩል ተወዳዳሪ ሆና ብቅ ማለቷን ያሳያል። . ይህ የጄኔቩ ስምምነትና ኢራን በሆርሙዝ ባህረ-ሰላጤ ላይ ያሳየችው የኃይል የበላይነት፣ በቀጣይ በመካከለኛው ምስራቅ ለሚኖራት ክልላዊ ሚና እና ከአካባቢው ሀገራት ጋር ለሚኖራት ግንኙነት አዲስ ምዕራፍ የሚከፍት ነው። ኢራን በድርድሩ ወቅት እስራኤል ሌባኖስ ላይ የምታደርገውን ጥቃት እንድታቆም እንደ ቅድመ-ሁኔታ ማስቀመጧና ይህንኑ ማስፈጸሟ፣ በአካባቢው ላይ ያላትን የተፅዕኖ አቅም በእጅጉ ያሳድገዋል። ይህ እርምጃ በሌባኖስ (ሒዝቦላህ)፣ በየመን (ሁቲዎች) እና በሶሪያ ያሉ አጋሮቿ በኢራን ላይ ያላቸውን እምነት ያጠናክረዋል። ኢራን ለራሷ ጥቅም ብቻ ሳይሆን ለአጋሮቿም መከታ መሆን የምትችል ቀጠናዊ ኃይል መሆኗን ስላስመሰከረች፣ በአረቡ ዓለም ውስጥ ያላት የፖለቲካ እና የወታደራዊ ተሰሚነት ከበፊቱ በበለጠ ይገዝፋል። . እንደ ሳውዲ አረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ያሉ የባህረ-ሰላጤው ሀገራት ይህንን ስምምነት በሁለት መንገድ ያዩታል። በአንድ ወገን ኢራን የሆርሙዝን ባህረ-ሰላጤ በመዝጋት የዓለምን ኢኮኖሚ ማሽመድመድ እንደምትችል በተግባር ማሳየቷ እነዚህን ሀገራት ያስደነግጣል። ምክንያቱም የእነሱም የነዳጅ የሚመላለሰው በዚህ የባህር መስመር ላይ በመሆኑ፣ ከኢራን ጋር በቀጥታ መጋጨት ከፍተኛ ዋጋ እንደሚያስከፍላቸው ይረዳሉ።በሌላ ወገን አሜሪካ ኢራንን በሃይል ማንበርከክ አለመቻሏን ሲረዱ፣ የገልፍ ሀገራት ደህንነታቸውን ለመጠበቅ ሲሉ ከአሜሪካ ጥገኝነት ወጥተው ከኢራን ጋር ቀጥተኛ የሰላም እና የዲፕሎማሲ ግንኙነትን ለማጠናከር ይገደዳሉ። መጋጨትን አስወግደው የጋራ ጥቅምን ወደ ማስከበር ያመራሉ። . እስራኤልን በተመለከት እስራኤል አሜሪካ በኢራን ላይ ወታደራዊ እርምጃ እንድትወስድ ወይም ማዕቀቡን እንድታጠብቅ ትፈልግ ነበር። ነገር ግን አሜሪካ ወደ ስምምነት መምጣቷና እስራኤልም ለጊዜው ከተኩስ እንድትታቀብ መገደዷ ለእስራኤል ዲፕሎማሲያዊ ሽንፈት ነው። ይህ ስምምነት ኢራን በቀጠናው ያላትን ይፋዊ ተቀባይነት ስለሚጨምር፣ እስራኤል ኢራንን ብቻዋን ለመጋፈጥ የምታደርገውን ጥረት ከባድ ያደርገዋል። . የሆርሙዝ ባህረ-ሰላጤ የዓለም ነዳጅ የሚያልፍበት ዋና ማነቆ (Chokepoint) ነው። ኢራን በዚህ መስመር ላይ ያላትን ወታደራዊ የበላይነት ማረጋገጧ፣ በቀጣይ ማናቸውም ቀጠናዊ የንግድና የደህንነት ስምምነቶች ያለ ኢራን ፍቃድና ተሳትፎ ሊሳኩ እንደማይችሉ ያሳያል። ይህም ኢራን ከአካባቢው ሀገራት ጋር በሚኖራት የንግድ ልውውጥ ላይ የላይነት እንድትይዝ ያደርጋታል። ባጠቃላይ፤ ይህ ስምምነት ኢራንን በቀጠናው ላይ "ማንም ሊዘነጋት የማይችል ዋና ተዋናይ" ያደርጋታል። ከጎረቤቶቿ ጋር የሚኖራት ግንኙነት በፉክክር ላይ የተመሰረተ ቢሆንም፣ ጎረቤቶቿ ግንኙነታቸውን በሃይል ሳይሆን በዲፕሎማሲያዊ ጥንቃቄ እና መከባበር ላይ ለመመስረት የሚገደዱበትን ምህዳር ይፈጥራል። . የእናንተስ ሃሳብ ምን ይመስላል?? ? የእናንተን እይታ በኮመንት መስጫው ላይ አጋሩን! ============= . ለተጨማሪ መረጃ ቴሌግራማችንን ተቀላቀሉ https://t.me/RNZeroFive