شبکه جامعه مدنی( فلسفه, تاریخ, سیاست, اجتماع)

‍حمله به ناوهای آمریکایی؛ برگ «ورق‌گردان» یا پله نردبان تنش مهستان؛ شب گذشته یکی از سخت‌ترین رویارویی‌های نظامی میان ایران و آمریکا رخ داد. نبردی که از لحاظ شدت در هفته‌های اخیر   بی‌سابقه بوده است. نبرد از حمله موشکی  ایران به رزمناو آمریکایی شروع شد که از جمله ناوگان آمریکا برای اعمال محاصره دریایی بودند. در مورد اصابت این موشک‌های بالستیک ضد کشتی روایت واحدی وجود ندارد اما قرارگاه خاتم الانبیا بر اصابت موشک‌ها و وارد شدن خسارت به رزمناو‌ها تاکید کرده است. آمریکا بلافاصله و آن چنان که وعده داده بود، با حمله به نفتکش‌های ایرانی پاسخ داد. دارایی استراتژیک ایران که ابزار اصلی دور زدن تحریم‌های نفتی است. پاسخ ایران اما بسیار شدید بود. بین 20 تا 30 موشک بالستیک ایرانی روانه دو پایگاه هوایی اردن شدند. تصاویری از شلیک متعدد موشک‌های تدافعی پاتریوت در پایگاه الازرق اردن وجود دارد. شلیک‌هایی که با توجه به کمبود موشک‌های پاتریوت می‌تواند نشانه مهم بودن اهداف حمله ایران باشد. تصاویر حداقل 3 برخورد نیز تاکنون در شبکه‌های اجتماعی دیده شده است. پیامد این حمله‌ها برای اقتصاد جهانی گذشتن قیمت نفت برنت از 100 دلار بود و در ایران با شکسته شدن سقف قیمت دلار و رسیدن هر دلار آمریکا به بیش از 230 هزار تومان احساس شد. با چه صحنه‌ای مواجه هستیم؟ ایران در واکنش به تشدید محاصره دریایی و عملیات اقتصادی آمریکا تصمیم گرفت که هر گونه عبور نفت از تنگه هرمز را منتفی کند. این به معنای تشدید  تنش نظامی بود. همزمان مقامات تهران که فشار اقتصادی آمریکا را اهرمی برای ایجاد شورش داخلی و همزمان کردن آن با دور جدیدی از حمله نظامی می‌دانند، سعی کردن یک برگ «ورق گردان» (Game Changer) رو کنند. این برگ همان حمله به ناوهای آمریکایی اعمال کننده محاصره دریایی بود. پیش از این به نظر می‌رسید که ایران به تکنولوژی موشک‌های بالستیک ضد کشتی دسترسی ندارد. اما اکنون و با تایید شلیک این موشک‌ها حتی از سوی سنتکام به نظر برگ جدید رو شده است. واکنش آمریکا هم حمله به نفتکش‌های ایران بود که دیشب برای دومین بار تکرار شد و ایران هم با حمله گسترده موشکی به پایگاه‌های هوایی اردن واکنش نشان داد. آیا موشک‌های بالستیک ضد کشتی ایران می‌توانند ورق جنگ را برگردانند؟ تحول در تجهیزات و استراتژی‌های نظامی نقشی مهم و تعیین کننده در میدان نبرد دارند؛ با این حال به تنهایی کافی نیستند. وقتی که هدف از یک جنگ نابودی کامل حریف نباشد (که به نظر در مورد آمریکا نه قصد و نه توانی برای این کار وجود ندارد) برگ‌های «ورق‌گردان» تنها با پیوست‌های دیپلماتیک و سیاسی کامل می‌شوند. فعلا در ایران و به دلایل مهمی که مهم‌ترین آن معادلات سیاست داخلی است امکان چندانی برای خلاقیت دیپلماتیک، مبادله پیام و پیشنهادهای جدید وجود ندارد. در این شرایط حتی یک جهش مهم در توان جنگی ایران (مانند موشک‌های بالستیک ضد کشتی) هم نمی‌تواند به تنهایی ورق کل معادلات را برگرداند. آمریکا که احتمالا در مخمصه گرفتار شده، واکنشی تندتر نشان می‌دهد و آسیب بیشتری به ایران می‌زند و ایران هم که در این جنگ نشان داده که به تمام تهدیداتش عمل می‌کند و از حالا هشدار حمله به منافع شرکت‌های نفتی آمریکایی در منطقه را داده است. به این ترتیب برگی که باید «ورق گردان» باشد مبدل به پله‌ای در نردبان تنش می‌شود. تنشی که مدام بالاتر می‌رود و روشن نیست کجا شدت بحران ذهنیت تصمیم‌گیران دو طرف را دگرگون خواهد کرد. این وسط فراموش نکنیم که اسرائیل که شروع کننده این جنگ بود این روزها خونسردانه به صحنه جنگ می‌نگرد بدون آن که خبری از صدای آژیرها و غرش موشک‌ها بر فراز سرش باشد!/ اکبر مهستان @civilizers