کیهانشناسی و کوانتوم
📈 Analytical overview of Telegram channel کیهانشناسی و کوانتوم
Channel کیهانشناسی و کوانتوم (@persiancosmology) in the Farsi language segment is an active participant. Currently, the community unites 17 542 subscribers, ranking 783 in the Facts category and 18 946 in the Iran region.
📊 Audience metrics and dynamics
Since its creation on невідомо, the project has demonstrated rapid growth, gathering an audience of 17 542 subscribers.
According to the latest data from 24 September, 2026, the channel demonstrates stable activity. Although there has been a change in the number of participants by 765 over the last 30 days and by -38 over the last 24 hours, overall reach remains high.
- Verification status: Not verified
- Engagement rate (ER): The average audience engagement rate is 2.67%. Within the first 24 hours after publication, content typically collects 1.74% reactions from the total number of subscribers.
- Post reach: On average, each post receives 469 views. Within the first day, a publication typically gains 305 views.
- Reactions and interaction: The audience actively supports content: the average number of reactions per post is 5.
- Thematic interests: Content is focused on key topics such as سیاره, ناسا, ستاره, آسمان, توسط.
📝 Description and content policy
The author describes the resource as a platform for expressing subjective opinions:
“زیبایی علم این است که ادعا نمیکند کامل است.
🖋آلبرت انیشتین”
Thanks to the high frequency of updates (latest data received on 25 September, 2026), the channel maintains relevance and a high level of publication reach. Analytics show that the audience actively interacts with content, making it an important point of influence in the Facts category.
آلبرت انشتین و رابرت اوپنهایمر در موسسه مطالعات پیشرفته پرینستون، نیوجرسی (۱۹۴۷)🔺اوپنهایمر از سال ۱۹۴۷ بهعنوان رئیس موسسه مطالعات پیشرفته (IAS) مشغول به کار شد که از نظر اداری او را به رئیس انشتین تبدیل میکرد؛ این در حالی بود که انشتین از سال ۱۹۳۳ عضو باسابقه و شناختهشده این موسسه به شمار میرفت. 🔺این دو دانشمند در ابتدا روابط چندان نزدیکی با هم نداشتند و درباره برخی مسائل علمی، بهویژه مکانیک کوانتومی، با یکدیگر اختلافنظر داشتند. با این حال، با وجود دیدگاههای فکری متفاوت، هر دو نگران خطرات تسلیحات هستهای و پیوند روزافزون میان علم، دولت و قدرت نظامی در عصر اتم بودند. 🆔 @persiancosmology
کهکشان NGC 4654: یک کهکشان مارپیچی میانجی💠اخترشناسان کهکشان NGC 4654 را یک «کهکشان مارپیچی میانجی» مینامند؛ زیرا ساختار آن چیزی بین کهکشانهای مارپیچی دارای میله ستارهای در مرکز و کهکشانهای بدون میله است.این کهکشان که در مرکز خود دارای یک ساختار میلهای ضعیف است، در فاصله ۷۲ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. 💠شکل نامتقارن و یکورِ این کهکشان احتمالاً تا حدی ناشی از یک برخورد و گرانش گذرا با کهکشانی دیگر در حدود ۵۰۰ میلیون سال پیش بوده است؛ رویدادی که گازهای یک سمت از NGC 4654 را بیرون کشید، ستارهزایی را در آن بخش محدود کرد و باعث ایجاد عدم تقارن در ظاهر آن شد. 🆔 @persiancosmology
💧 آب در نزدیکی سیاهچاله قلب راه شیری🔷جیمز وب در یکی از خشنترین محیطهای کهکشان، چیزی پیدا کرده که انتظارش را شاید نداشتیم: نشانههای آب و غبار کیهانی در اطراف ستارهای به نام IRS 3، در نزدیکی Sagittarius A*؛ سیاهچاله کلانجرم مرکز راه شیری. این ستاره حدود ۰٫۵۵ سال نوری با سیاهچاله فاصله دارد. IRS 3 یک ستاره پیر است که در حال از دست🔷 دادن ماده و پرتاب کردن گاز و غبار به فضای اطرافش است. رصدهای فروسرخ جیمز وب نشان دادهاند که در این محیط، با وجود تابش شدید و شرایط خشن اطراف سیاهچاله، آب و غبار غنی از اکسیژن میتوانند باقی بمانند. 🔷این کشف به ما یادآوری میکند که حتی نزدیک یک سیاهچاله کلانجرم، شیمی پیچیده کیهانی میتواند ادامه داشته باشد؛ موادی که ستارهها به فضا بازمیگردانند، بعدها میتوانند بخشی از چرخه شکلگیری ستارهها و منظومههای جدید شوند. 🆔 @persiancosmology
🕳️💧 آب در نزدیکی سیاهچاله قلب راه شیری🔰در مرکز کهکشان راه شیری، جرمی عظیم به نام Sagittarius A* قرار دارد؛ یک سیاهچاله کلانجرم با جرمی حدود چهار میلیون برابر خورشید. اطراف این سیاهچاله محیطی بسیار متراکم و خشن است؛ پر از ستارهها، گاز، غبار و تابش شدید. حالا تلسکوپ فضایی جیمز وب با ابزار فروسرخ MIRI توانسته جزئیات تازهای از این منطقه را آشکار کند؛ از جمله وجود آب در اطراف ستارهای پیر به نام IRS 3. IRS 3 تنها حدود ۰٫۵۵ سال نوری از🔰 Sagittarius A* فاصله دارد؛ در مقیاس کیهانی، فاصله بسیار نزدیکی محسوب میشود. این ستاره در مرحله پایانی عمر خود قرار دارد و مانند بسیاری از ستارگان پیر، در حال از دست دادن لایههای بیرونی و آزاد کردن گاز و غبار در محیط اطرافش است. جیمز وب در همین پوشش گازی و غباری، نشانههای مشخصی از آب و غبار سیلیکاتی غنی از اکسیژن را مشاهده کرده است. 🔰اهمیت ماجرا فقط «پیدا شدن آب» نیست. محیط اطراف یک سیاهچاله کلانجرم تحت تابش و شرایط بسیار شدید قرار دارد و انتظار میرود بسیاری از مولکولها در چنین محیطی بهسادگی از بین بروند. اما این رصد نشان میدهد که مادهای مانند آب میتواند در فاصله نسبتاً نزدیکی از Sagittarius A* دوام بیاورد. این موضوع اطلاعات تازهای درباره مقاومت مولکولها و نحوه بازگشت مواد ستارهای به محیط میانستارهای در مرکز کهکشان در اختیار دانشمندان میگذارد. 🔰و شاید جذابترین بخش ماجرا همین باشد: سیاهچاله همهچیز اطرافش را نمیبلعد. ستارهها و مواد اطراف آن همچنان میتوانند در چرخههای شیمیایی و ستارهای کهکشان نقش داشته باشند. جیمز وب حالا فرصتی فراهم کرده تا ببینیم ستارهای در چنین محیط افراطی چگونه ماده را به فضای اطرافش بازمیگرداند و آیا این مواد میتوانند در شکلگیری نسلهای بعدی ستارهها و منظومههای سیارهای نقش داشته باشند یا نه. Space.com @persiancosmology
🌌 چرا آسمان شب سیاه است؟🔰شاید در نگاه اول سؤال سادهای به نظر برسد: خورشید غروب کرده، پس طبیعی است که آسمان تاریک شود. اما وقتی کمی دقیقتر فکر کنیم، یک مشکل عجیب ظاهر میشود. جهان پر از ستاره است؛ فقط کهکشان راه شیری صدها میلیارد ستاره دارد و در سراسر جهان نیز تعداد بسیار عظیمی کهکشان وجود دارد. بنابراین چرا وقتی شب به آسمان نگاه میکنیم، با دریایی از نور مواجه نیستیم؟ چرا بخش عمده آسمان کاملاً تاریک به نظر میرسد؟ این سؤال در تاریخ کیهانشناسی به پارادوکس اولبرز (Olbers' paradox؛ مسئلهٔ ظاهراً متناقضِ تاریکی آسمان شب با وجود تعداد عظیم ستارگان) معروف شده است. 🔰برای فهم مسئله، یک جهان فرضی را تصور کنیم که ازلی و بینهایت باشد، در همهجا تقریباً بهطور یکنواخت ستاره داشته باشد و در حال انبساط هم نباشد. اگر در هر جهت نگاه کنیم، خط دید ما باید بالاخره به یک ستاره برخورد کند. ستارههای نزدیکتر بخش کوچکی از آسمان را روشن میکنند، اما ستارههای دورتر هم تعدادشان بسیار بیشتر میشود. در چنین جهانی، تاریکی واقعی آسمان تقریباً معنایی نداشت؛ چون در نهایت تقریباً هر خط دید به سطح یک ستاره ختم میشد. بنابراین مسئله فقط این نیست که «ستارهها دورند»؛ دور بودن بهتنهایی جواب کافی نیست. 🔰یکی از کلیدهای اصلی پاسخ، سن محدود جهان است. جهان حدود ۱۳٫۸ میلیارد سال عمر دارد و نور برای رسیدن از یک نقطه به نقطه دیگر زمان لازم دارد. بنابراین ما نمیتوانیم نور تمام اجرام موجود در جهان را ببینیم؛ فقط نوری را دریافت میکنیم که فرصت داشته به ما برسد. از طرف دیگر، جهان در حال انبساط است و این انبساط باعث میشود نور اجرام دور هنگام رسیدن به ما دچار انتقال به سرخ کیهانشناختی (cosmological redshift؛ کشیدهشدن طول موج نور در اثر انبساط فضا) شود. بخشی از نور اجرام بسیار دور نیز به طول موجهایی منتقل میشود که چشم انسان قادر به دیدن آنها نیست. 🔰یک عامل مهم دیگر هم وجود دارد: ستارهها و کهکشانها در یک جهان واقعی، نه بینهایت عمر کردهاند و نه در تمام گذشته به شکل امروزی وجود داشتهاند. خود ستارهها در دورهای از تاریخ کیهان شکل گرفتهاند و بسیاری از آنها نیز عمر محدودی دارند. بنابراین آسمان شب تاریک، صرفاً نتیجه کمبود ستاره نیست؛ بلکه نتیجه مستقیم سن محدود جهان، سرعت محدود انتشار نور، انبساط کیهان و تحول ستارهها و کهکشانها است. جالب اینکه همین تاریکی، خودش یک پیام علمی دارد: وقتی به آسمان شب نگاه میکنیم، در واقع داریم محدودیتهای دیدن جهان و تاریخ کیهان را هم میبینیم. 🆔 @persiancosmology
🌌 ارواح پنج ابرنواختر تصویر نجومی روز ناسا — ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶🔺این تصویر خارقالعاده، بقایای پنج انفجار ابرنواختری را در صورت فلکی ارابهران (Auriga) نشان میدهد؛ پنج انفجار ستارهای که هزاران سال پیش رخ دادهاند و اکنون تنها پوستههای گازیِ در حال گسترش و رشتههای ظریف باقیمانده از آنها در پهنه آسمان دیده میشود. این تصویر حاصل حدود ۲۰۰ ساعت رصد در رصدخانه اوکایمدن مراکش است و ناحیهای از آسمان را پوشش میدهد که مساحت آن تقریباً معادل کنار هم قرار گرفتن هزار قرص کامل ماه است. 🔺هر انفجار ابرنواختری، موجی از گازِ شوکدیده را به فضای اطراف فرستاده و پوستهای گسترده از ماده ایجاد کرده است. ساختارهای رشتهای قرمز عمدتاً مربوط به هیدروژن و ساختارهای آبی مربوط به اکسیژن هستند. این پنج انفجار مستقل از یکدیگر رخ دادهاند و بقایای آنها در فاصلههایی تا چند هزار سال نوری از زمین قرار دارند؛ برخی از این رویدادها نیز دهها هزار سال قدمت دارند. 🆔 @persiancosmology
🌞 اگر خورشید ناگهان ناپدید شود، چه اتفاقی برای زمین میافتد؟🔺خورشید فقط منبع نور و گرمای زمین نیست؛ گرانش آن نیز زمین را در مدار خود نگه میدارد. اما اگر خورشید همین لحظه ناپدید شود، ما بلافاصله متوجه هیچکدام نمیشویم؛ چون نور خورشید حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول میکشد تا به زمین برسد. 🔺پس از این مدت، آسمان ناگهان تاریک میشود و تقریباً همزمان، اثر گرانشی خورشید نیز دیگر به زمین نمیرسد. زمین دیگر در مدار فعلی خود حرکت نمیکند و در مسیر تقریباً مستقیم، با همان سرعت مداری پیشین به حرکت ادامه خواهد داد. 🔺اما فاجعه اصلی کمی دیرتر خودش را نشان میدهد. بدون انرژی خورشید، سطح زمین بهسرعت سرد میشود، فتوسنتز متوقف میشود و زنجیرههای غذایی بهتدریج فرو میپاشند. بااینحال، زمین فوراً به یک گلوله یخی تبدیل نمیشود؛ اقیانوسها و گرمای درونی سیاره برای مدتی انرژی ذخیرهشده در خود دارند. 🆔 @persiancosmology
سیارهای که خلاف جهت ستارهاش میچرخد♨️سیارهٔ فراخورشیدی GJ 3090 b در فاصلهٔ حدود ۷۳ سال نوری از زمین، ویژگی بسیار غیرمعمولی دارد: صفحهٔ مداری آن نسبت به استوای ستارهٔ میزبانش بهشدت کج است و خود سیاره در مداری پسرونده حرکت میکند؛ یعنی برخلاف جهت چرخش ستاره. این سیاره حدود ۴٫۵ برابر زمین جرم و ۲٫۲ برابر زمین شعاع دارد و در ردهٔ «زیرنپتونها» قرار میگیرد. ♨️سیارات معمولاً در دیسک چرخان گاز و غبار اطراف ستارهٔ جوان شکل میگیرند؛ بنابراین انتظار میرود مدارشان تقریباً همصفحه و همجهت با چرخش ستاره باشد. اما برای GJ 3090 b زاویهٔ Ψ حدود ۱۳۶ درجه اندازهگیری شده، در حالی که این زاویه برای زمین حدود ۷ درجه است. اندازهگیری با ابزار فروسرخ NIRPS در رصدخانهٔ لا سیلا انجام شد و هندسهٔ نامعمول این سامانه را آشکار کرد. ♨️نکتهٔ مهم این است که ظاهراً در این سامانه جرم پرجرمی وجود ندارد که چنین انحرافی ایجاد کند. یکی از فرضیههای مطرح این است که ستاره در گذشته یک دیسک ثانویه و نامنطبق را جذب کرده و سیاره در همان دیسک شکل گرفته است. 🆔 @persiancosmology
پژوهش تازهای روی دو شهابسنگ کربندار،🔹پژوهش جدید نشان میدهد که مواد آلی موجود در این اجرام بسیار پیچیدهتر از چند آمینواسید و قند سادهاند. دانشمندان با استخراج مرحلهای مواد آلی محلول و بررسی آنها با طیفسنج جرمی ۲۱ تسلا و میکروسکوپ نیروی اتمی با تفکیک مولکولی، توانستند مستقیماً بخشی از ساختار این ترکیبات را مشاهده کنند. 🔹در مورچیسون بیش از ۶۶ هزار و در آگواس زارکاس بیش از ۹۱ هزار فرمول مولکولی منحصربهفرد شناسایی شد؛ ترکیباتی با ۱۰ تا ۷۰ اتم کربن و جرمی تا حدود ۱۰۰۰ واحد جرم اتمی. جالبتر اینکه ترکیبات استخراجشده با حلالهای مختلف تقریباً همپوشانی نداشتند و حتی مولکولهای آلی فلزی حاوی آهن و منیزیم، با زنجیرههایی بیش از ۳۵ اتم کربن، شناسایی شدند. 🔹این نتایج تصویر دقیقتری از شیمی پیشازیستی منظومه شمسی ارائه میکند: شهابسنگها صرفاً حامل چند «ماده اولیه حیات» نبودهاند، بلکه مخازنی عظیم از صدها هزار ترکیب آلی گوناگون بودهاند که بخشی از آنها پیش از شکلگیری سیارات و حتی پیش از تولد خورشید شکل گرفتهاند. 🆔 @persiancosmology
🔭تصویر نجومی روز ناسا-دهانهٔ تازهای روی ماه: مکگچین🔺دهانهای که شاید تنها یکبار در طول عمر انسان پدیدار شود، روی ماه شکل گرفته است. یک دنبالهدار یا سیارک به اندازهای در حدود یک نهنگ گوژپشت، یعنی تقریباً ۱۰ تا ۲۰ متر، زمانی بین آوریل و مه ۲۰۲۴ با ماه برخورد کرده است. مدارگرد شناسایی ماه ناسا (LRO) که ماه را بهطور منظم پایش میکند، تصاویر سطح ماه را پیش و پس از این رویداد ثبت کرده است. 🔺دهانهٔ حاصل که به افتخار مکگچین، دانشمند علوم ماه در دوران برنامهٔ آپولو، نامگذاری شده، حدود به اندازهٔ دو زمین فوتبال وسعت دارد. انتظار میرود برخوردهایی که دهانهای با این ابعاد ایجاد میکنند، تنها حدود هر ۱۳۲ سال یکبار رخ دهند. تصاویر حرارتی بعدی نیز ناحیهای سرد و گسترده را در اطراف دهانهٔ گرم نشان دادند. برخورد، خاک سست سطح ماه یا رگولیت را به اطراف پراکنده و متورم کرده و باعث شده این ناحیه چگالی کمتری داشته باشد و گرما را دشوارتر حفظ کند. این برخورد ناحیهای بسیار بزرگتر از خود دهانهٔ قابل مشاهده را تحت تأثیر قرار داده است 🆔 @persiancosmology
⚠️یه نکتهی جالب هم اینه که مدار زمین کاملاً دایرهای نیست، بلکه کمی بیضویه؛ بنابراین فاصلهی زمین و خورشید در طول سال تغییر میکنه. اما این تغییر فاصله عامل اصلی فصلها نیست. حتی زمین در اوایل ژانویه، یعنی در میانهی زمستان نیمکرهی شمالی، به نزدیکترین فاصلهاش از خورشید میرسه. چیزی که واقعاً فصلها رو تعیین میکنه، کجی محور زمین، زاویهی تابش خورشید و طول مدت روشنایی روز است🆔 @persiancosmology
به اعتدال پاییزی رسیدیم ! اما تغیر فصول چرا و چگونه رخ میدهد ؟ 🤔🔹فکر میکنیم وقتی زمین به خورشید نزدیکتر میشه، تابستونه و وقتی دورتر میشه، زمستون. ولی ماجرا دقیقاً برعکسه! 🔹 دلیل اصلی تغییر فصلها انحراف حدود ۲۳٫۵ درجهای محور زمین نسبت به صفحهی مدارشه. وقتی نیمکرهی شمالی به سمت خورشید متمایل میشه، نور خورشید مستقیمتر بهش میتابه و روزها هم طولانیتر میشن؛ نتیجه؟ تابستون. همون موقع نیمکرهی جنوبی زمستون رو تجربه میکنه. 🔹چند ماه بعد، جهت متمایل بودن زمین نسبت به خورشید برعکس میشه و جای فصلها هم عوض میشه. پس چیزی که فصلها رو میسازه، بیشتر از فاصلهی زمین تا خورشید، زاویهی تابش نور و طول روزه. 🆔 @persiancosmology
