Hasen Injamo
الذهاب إلى القناة على Telegram
Main focus is Value Based Finance ዋነኛ ትኩረቱ እሴት ተኮር ፋይናንስ ነው:: https://telega.io/c/Haseniye
إظهار المزيد📈 نظرة تحليلية على قناة تيليجرام Hasen Injamo
تُعد قناة Hasen Injamo (@haseniye) في القطاع اللغوي Amharic لاعباً نشطاً. يضم المجتمع حالياً 14 865 مشتركاً، محتلاً المرتبة 8 197 في فئة الاقتصاد والمالية والمرتبة 2 283 في منطقة Ethiopia.
📊 مؤشرات الجمهور والحراك
منذ تأسيسه في невідомо، حقق المشروع نمواً سريعاً وجمع 14 865 مشتركاً.
بحسب آخر البيانات بتاريخ 14 يوليو, 2026، تحافظ القناة على نشاط مستقر. خلال آخر 30 يوماً تغيّر عدد الأعضاء بمقدار 124، وفي آخر 24 ساعة بمقدار 6، مع بقاء الوصول العام مرتفعاً.
- حالة التحقق: غير موثّقة
- معدل التفاعل (ER): يبلغ متوسط تفاعل الجمهور 28.09%. وخلال أول 24 ساعة من النشر يحصد المحتوى عادةً 13.90% من ردود الفعل نسبةً إلى إجمالي المشتركين.
- وصول المنشورات: يحصل كل منشور على متوسط 4 176 مشاهدة. وخلال اليوم الأول يجمع عادةً 2 066 مشاهدة.
- التفاعلات والاستجابة: يتفاعل الجمهور بانتظام؛ متوسط التفاعلات لكل منشور يبلغ 55.
📝 الوصف وسياسة المحتوى
يصف المؤلف القناة بأنها مساحة للتعبير عن الآراء الذاتية:
“Main focus is Value Based Finance ዋነኛ ትኩረቱ እሴት ተኮር ፋይናንስ ነው::
https://telega.io/c/Haseniye”
بفضل وتيرة التحديث المرتفعة (أحدث البيانات بتاريخ 15 يوليو, 2026) تحافظ القناة على حداثتها ومستوى وصول مرتفع. وتُظهر التحليلات تفاعلاً نشطاً من الجمهور، ما يجعلها نقطة تأثير مهمة ضمن فئة الاقتصاد والمالية.
14 865
المشتركون
+624 ساعات
+297 أيام
+12430 أيام
جاري تحميل البيانات...
القنوات المماثلة
سحابة العلامات
لا توجد بيانات
هل تواجه مشاكل؟ يرجى تحديث الصفحة أو الاتصال بمدير الدعم الخاص بنا.
الإشارات الواردة والصادرة
---
---
---
---
---
---
جذب المشتركين
يوليو '26
يوليو '26
+63
في 1 قنوات
يونيو '26
+166
في 1 قنوات
Get PRO
مايو '26
+151
في 1 قنوات
Get PRO
أبريل '26
+79
في 2 قنوات
Get PRO
مارس '26
+100
في 1 قنوات
Get PRO
فبراير '26
+72
في 1 قنوات
Get PRO
يناير '26
+147
في 1 قنوات
Get PRO
ديسمبر '25
+111
في 5 قنوات
Get PRO
نوفمبر '25
+137
في 1 قنوات
Get PRO
أكتوبر '25
+328
في 18 قنوات
Get PRO
سبتمبر '25
+84
في 5 قنوات
Get PRO
أغسطس '25
+71
في 1 قنوات
Get PRO
يوليو '25
+72
في 2 قنوات
Get PRO
يونيو '25
+71
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '25
+96
في 2 قنوات
Get PRO
أبريل '25
+141
في 2 قنوات
Get PRO
مارس '25
+144
في 5 قنوات
Get PRO
فبراير '25
+102
في 5 قنوات
Get PRO
يناير '25
+171
في 6 قنوات
Get PRO
ديسمبر '24
+236
في 4 قنوات
Get PRO
نوفمبر '24
+270
في 2 قنوات
Get PRO
أكتوبر '24
+479
في 4 قنوات
Get PRO
سبتمبر '24
+453
في 3 قنوات
Get PRO
أغسطس '24
+1 860
في 9 قنوات
Get PRO
يوليو '24
+2 877
في 2 قنوات
Get PRO
يونيو '24
+318
في 3 قنوات
Get PRO
مايو '24
+690
في 1 قنوات
Get PRO
أبريل '24
+327
في 2 قنوات
Get PRO
مارس '24
+403
في 2 قنوات
Get PRO
فبراير '24
+331
في 5 قنوات
Get PRO
يناير '24
+227
في 2 قنوات
Get PRO
ديسمبر '23
+277
في 1 قنوات
Get PRO
نوفمبر '23
+398
في 3 قنوات
Get PRO
أكتوبر '23
+592
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '23
+559
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '23
+218
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '23
+2 291
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '23
+119
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '23
+35
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '23
+78
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '23
+59
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '23
+28
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '23
+75
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '22
+55
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '22
+50
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '22
+36
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '22
+163
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '22
+42
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '22
+93
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '22
+140
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '22
+80
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '22
+219
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '22
+59
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '22
+73
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '22
+70
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '21
+184
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '21
+28
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '21
+223
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '21
+176
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '21
+55
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '21
+30
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '21
+49
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '21
+102
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '21
+124
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '21
+115
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '21
+125
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '21
+61
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '20
+1 445
في 0 قنوات
| التاريخ | نمو المشتركين | الإشارات | القنوات | |
| 15 يوليو | +7 | |||
| 14 يوليو | +6 | |||
| 13 يوليو | +6 | |||
| 12 يوليو | +2 | |||
| 11 يوليو | +13 | |||
| 10 يوليو | +3 | |||
| 09 يوليو | 0 | |||
| 08 يوليو | +4 | |||
| 07 يوليو | 0 | |||
| 06 يوليو | 0 | |||
| 05 يوليو | +9 | |||
| 04 يوليو | +2 | |||
| 03 يوليو | +8 | |||
| 02 يوليو | 0 | |||
| 01 يوليو | +3 |
منشورات القناة
| 2 | (ፎቶ:- የዓለምን ሕዝብ የወርቅ አደራ የካ^ደውና የገንዘብ ሥርዓትን ሙሉ ለሙሉ የቀየረው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ሪቻርድ ኒክሰን) | 1 |
| 3 |  የትኛውንም የፋይናንስ፣ የኢኮኖሚክስ እንዲሁም የሸሪዓ ጥናትና ውሳኔዎችን (ብይኖችን) ከመጠቀማችሁ በፊት ‘ይህ ንድፈ-ሐሳብ (Theory) የተሠራው መቼ ነው?’ ብላችሁ ጠይቁ።
የሚከተሉትን የምዕራባውያን የኢኮኖሚክስ ቲዎሪዎች ላይ ብቻ ተመርኩዛችሁ ብትሠሩ ከፍተኛ ውድመትና ስህተት ታመጣላችሁ፦
1. የክላሲካል ኢኮኖሚክስ ቲዎሪ (አዳም ስሚዝ፣ 1723 - 1790)፦ አዳም ስሚዝ ቲዎሪውን የጻፈው ‘ገንዘብ’ የሚባለው ነገር እራሱን ችሎ (ከተፈጥሮ ማዕድን/ወርቅና ብር ጋር ተያይዞ) በቆመበት ዘመን ነበር። ዛሬ ካለው ‘የፊያት (የወረቀት) ገንዘብ’ ሥርዓት ጋር ፈጽሞ አይገናኝም።
2. የኬይንስያን ኢኮኖሚክስ ቲዎሪ (ጆን ሜይናርድ ኬይንስ፣ 1883 - 1946)፦ ኬይንስ የሞተው፣ ገንዘብ እራሱን ችሎ ከመቆም ወጥቶ የዶላር ምርኩዝ ወደሚፈልግበት የሽግግርና የትርምስ ወቅት ላይ ነበር። በታሪካዊው የብሬተን ውድስ (Bretton Woods) ስብሰባ ላይ በአሜሪካዊው ሃሪ ዴክስተር ዋይት ተሸንፎ፣ በዓመቱ ነበር ያረፈው።
3. የሞኔታሪስት ቲዎሪ (ሚልተን ፍሪድማን፣ 1912 - 2006)፦ የፍሪድማን ቲዎሪ ጠቃሚ ቢሆንም፣ እርሱ ራሱን ችሎ የቆመ የሚመስለውንና የዓለም መጠባበቂያ ገንዘብ የሆነውን ዶላር የሚያትም አገር ሰው ነው። ይህንን ቲዎሪ እንደ ወረደ ለኢትዮጵያ ብንጠቀመው ግን ወደ ሀብት ሳይሆን ወደ ባሰ ድህነት ነው የሚመራን።
4. የዘመናዊው ዘመን (The Modern Era) ቲዎሪ (ዳሮን አሴሞግሉ፣ 1967 - በአሁኑ ወቅት በሕይወት ያለ)፦ የዳሮን አሴሞግሉን ተቋማዊ የኢኮኖሚክስ መረጃዎች መውሰድ መልካም ቢሆንም፣ የሉዓላዊ ድንበር ተጽዕኖ በሀገር በቀል ገንዘብ ላይ ያለውን ትርጉም ለመረዳት የግድ የ ‘መ-ገንዘብ 2’ን እውቀትና ማዕቀፍ መጨመር ይኖርባችኋል። | 1 510 |
| 4 | ትምህርት የማያስፈልግ የሚመስለው ሰው ቢያንስ ቢያንስ ኢምፖርት እንኳ እያደረገ አይደለም:: ካልተማርክ single windows እንዴት ነው የምትሠራው? ገና ዕቃ ከማዘዝህ በፊት መገናኛ ጋር ገቢዎች ሚኒስቴር email ይዘህ ሄደህ የአንድ መስኮት አገልግሎት active ማስደረግ አለብህ:: ከዚያማ የአስር መሥሪያ ቤቶችን ፕሮሰስ በስልክህ ላይ ነው የምትከውነው:: እንደ ድሮ በየቢሮ ብትሄድ ዘበኛ አያስገባህም:: ዘበኛ መለሰህ ማለት ትምህርት ቤት ግባ እያለህ ነው:: ባንኮች ጋር የምትግባባው እራሱ በ single windows በኩል ነው:: ካልሆነሳ ፓስወርድህን ለሆነ ሰው ሰጥተህ ሙሉ ምሥጢርህን ታጋራለህ:: በእጅ ስልክህ መሥራት የምትችለውን ቀላል ነገር በየቢሮ ሄጄ ደክሜ ልሥራው ብትል ሲስተሙ አያስገባህም:: እያየኸው ከአጥር ውጭ ትሆናለህ:: ገንዘብ ቢኖርህ ኢንተርኔት አጠቃቀም ካላወቅህ ዋጋም የለህ:: ትምህርት ከግዴታም በላይ ነው:: ልጆቻችሁን ወጥራችሁ አስተምሩ:: | 1 618 |
| 5 | በባንክና በሪባ (ወለድ) ጉዳይ ላይ ቆጣ የምለው ከኩ^ራት ወይም ንፉግነት አይደለም:: እንደ ኩራ^ት የምፈራው ነገር የለም:: ይህንን አባባል ጭምር:: ጉዳዩን ትንሽ ብትረዱት ኖሮ ሁሉንም ትምህርት አቁማችሁ ስለገንዘብ ሥርዓት ትማሩ ነበር:: ይህ የሪባ ሥርዓት ክ^ፉና ጨካኝ ነው:: ጺም እና አማማ በማከራየት አያበቃም:: እነዚህ ብዙም ሕመም የላቸውም:: ጺምም ይላጫል:: ያድጋል:: አማማም ይወልቃል ይጠልቃል:: ዝም ብለው ይወልቃሉ እያልኩ አይደለም:: አይ ወንድሜ! እምነትን በመሸጥ ብቻ አያበቃም:: የሰውነት ክፍልህን እነ ኩላሊትህን ያስሸጥሃል:: የሴትነት ክብር ባውላላ ሜዳ ያስወስዳል:: ወንዱን ሶ ^ዶማዊ ያደርጋል::
መካ እና መዲና አጠገብ ካለ ባንክ "ኢኽላስ, ሐውድ" ብለህ ብትበደር ሪባነቱን አይቀይረውም:: Already ሙሉ ሲስተሙ ሪባ ነው:: ደፍረው የተናገሩ ሸይኾችና መሪዎች ተለቅ^መው ተገድ^ለዋል:: እየተገ^ደሉም ናቸው:: ይህ በሙስሊሞች ብቻ የተገደበ እንዳይመስልህ:: ጉዱ የራቀ ነው:: ከገዳም እያስወጣ ቆብ እያስጣለ ያለ ጉዳይ ነው:: በድንግልናና በቅድስና የሚያዝ መንበር በነዋይ ያደረገው የነደደው የአራጣ ዘመን ኑሮ ነው:: | 2 016 |
| 6 | ስለሪባ (ወለድ) እኔን ለማስተማር አትምጡ:: ይልቅስ ክፍለጊዜ ይዛችሁ በአደብ ተማሩ:: አይ አልማርም ወይም እከራከራለሁ ካላችሁ ሲስተሙ ሰንጎ ስለሚያስተምራችሁ ስትደክሙና የመከራከር አቅም ስታጡ ትመጣላችሁ:: ላለፈው 20 ዓመት ያደረግሁት እንደዚያ ነው:: በነጻ ዘመን ካልተከራከርኩ ሲል የነበረ አሁን ከፍሎና ቀጠሮ ይዞ ይማራል:: ፕሮግራም አዘጋጁ:: ቀጠሮ አስይዙ:: ችግር ሳያስተምራችሁ ተማሩ::
ምክንያቱም የሪባ (ወለድ) ያህል በትኩረት እና በጥልቀት ያጠናሁት ዘርፍ የለም:: አልሃምዱሊላህ ብዙ ነገሮችን አውቄበታለሁ:: ምናልባትም ግለሰቦችን ብቻ ሳይሆን ሀገርና አሕጉርም ጭምር የሚቀይሩ ፎርሙላዎችን አኑሬያለሁ:: | 2 055 |
| 7 | ባንክ መቀጠር ሀራም ነው?
-> ባንኮቹ ቀጥረውህ የለ እንዴ? ቢቀጥሩህማ ደመወዝ ሁላ ይከፍሉህ ነበር:: ሞባይልህ ላይ 8 አፕልኬሽን አስጭነው ቀጥረውህ ለያውም በየትራንዛክሽኑ እየከፈልካቸው መቀጠር ይቻላል ወይ? ትለኛለህ?
ፕሊስ የተጃጃለ ጥያቄ አትጠይቁኝ:: ምናምን ቲቪ ጋር ሂዱ:: እጅህ ላይ ስምንት አፕሊኬሽን ጭነህ ካርድ ሞልተህ ከፍለህ እያገላበጥከው ለምንድነው የምትጠይቀኝ? ጭንቅላታችሁ ግን ማነው የሸ^ናበት:: መሥራት ካልቻለ ትንሽ ነቅንቁት እንጂ::
እንዲህ ቆጣ የምለው ጥፊ ለሚያስተካክለው ሰው ቃላት ማባከን አስፈላጊ አይደለም:: ድሮ ከ25 ዓመት በፊት የዛሬውን እንደሚመጣ አውቀነው ስንነግርህ ትሳ^ደብ ነበር:: የተለየ ትንበያ ኖሮን ሳይሆን ከመጻሕፍት አንብበን ነው:: የዛሬ 50 ዓመት ምን እንደሚሆን ልነግርህ እችላለሁ:: ምክንያቱም በየሀምሳ ዓመቱ የኢኮኖሚ ለውጥና ንቅናቄ ስላለ ነው:: | 2 124 |
| 8 |  لا يوجد نص... | 2 453 |
| 9 | ምን ተይዞ ነው የሚሸናው?
=================
ዓለም ላይ ንጹሕ ሶሻሊዝም ወይም ንጹሕ ካፒታሊዝም ያካሄደ ሀገር የለም:: በመሃል ይዋልላል:: አኗኗራችን ምን ይምራው? ነው ነጥቡ:: መሪው ደግሞ ባለን ነገር ይወሰናል:: የሌለን ግብዓት አይመራንም:: ግብኣት የሚሰኙት LLC ናቸው:: መሬት (Land) ሠራተኛ (Labor) እና ካፒታል ሲሆኑ ካፒታል ትንሽ ዘርዘር ያለ ትርጉም ቢኖረውም ላለማወሳሰብ ገንዘብ በሚለው እንጠቅልለው:: እንደነ ቴክኖሎጂ ያሉት ሌሎች ግብኣትም ልለፋቸው:: LLC ለመግባባት በቂ ናቸው::
አሜሪካ ብንሄድ ካፒታል አላት:: ይህም ሊግ ኦፍ ኔሽን 1944 ላይ አጽድቆላት እኛም ፈርመናል:: ካፒታሏ ወይም ዶላሯ የትም ሄዶ ያሻውን ይገዛል:: እኛ ግን ይህንን በፍጹም ልናሳካው አንችልም:: ዕውር ቢሸፍት እስከ ጓሮ ነን:: አሜሪካ ደግሞ በፍጹም ኤክስፖርት መር መሆን አትችልም:: ኤክስፖርት የምታደርገው ዶላርን ነው:: አሜሪካ ሠራተኛ መር ኢኮኖሚ መገንባት አትችልም:: ለርካሽ ሌበር ውድ ካፒታል መክፈል ኪሳራ ስለሆነ ኤክስፖርት የሚደረግ ምርት አያዋጣትም::
ቻይና ጋር ስንመጣ ካፒታሊስት መሆን አትችልም:: ምክንያቱም ካፒታሏ ካገሯ አይወጣም:: ስለዚህ ሌበሯን ነው የምትጠቀመው:: ሌበር ሰው ስለሆነ ሰውም ማኅበራዊ እንስሳ በመሆኑ እንደ ዶላር ካዝና ውስጥ ልቆልፍብህ ብትለው በጀ አይልም:: ማኅበራዊ ግልጋሎት ላይ ታተኩራለህ:: ቻይና ካፒታሊዝምን ልተግብር ብትል ግብኣቷ አይሰጣትም::
አሜሪካ ለምን አሸነፈች? ካፒታሏ ከድንበር ወጥቶ መሬትም (Land) ላብም ወይም ሠራተኛም (Labor) መግዛት ይችላል:: ቻይና ላንድና ሌበር መግዛት የምትችለው የአሜሪካንን ካፒታል በሸቀጥ መልክ ተቀብላ ነው:: ጉዳዩ ምኞት ሳይሆን ማቲማቲክስ ነው:: ሶሻሊዝም ይሻላል ካፒታሊዝም ይሻላል ብትል ምንም ፋይዳ የለውም:: ቅድሚያ ምን አለህ? ምን ይዘህ ነው የምትሸናው? ሴት ልጅ ቆማ መሽናት ቢያምራት ሸሪፍ ሳይኖራት አትችልም:: መነጃጀስ ነው:: ወንድ ልጅ ማርገዝ ቢፈልግ ማኅጸን ከሌለው ቦርጭ ነው የሚሆነው:: እኛ እንደ ሀገር እየኖርንበት ያለነው ኢኮኖሚያዊ አካሄድ ሰ ^ዶማ ዊ ወይም የተምታታበት ጾታ አኗኗ ነው:: ለዚያም ነው ድህነት ከሗላም ከፊትም የሚመታን:: እኛ መሬት እና ሠራተኛ አለን:: ካፒታል የለንም:: ሳንወድ በግድ ሠራተኛ ተኮር ኢኮኖሚ ነው የሚያስኬደን::
(በመ-ገንዘብ በደንብ ተብራርቶ መፍትሔም ጭምር ተቀምጧል:: እጅ ከምን ነው ጨዋታው) | 2 443 |
| 10 | ብሔራዊ ባንክ ለንግድ ባንኮች ከሚሰበስቡት ብር ላይ ማበደር የሚችሉት ዓመታዊ ለውጥ (Margin) ነበር:: አሁን ተነስቷል ተብሏል::
ማወቅ ያሉብን ነጥቦች:-
1) ዝውውር ላይ ካለው የገንዘብ መጠን 7% የብሔራዊ ባንክ ፊያት (ሕትመት) ሲሆን 93% ንግድ ባንኮች የሚፈጥሩት ክሬዲት ነው:: የዝውውር አጠቃላይ 100% ነው:: በወርቅም ይሁን በሌላ የሚዘዋወር ገንዘብ የለም::
2) የማበደር ጣራ ገደብ ማለት
ባንኮች ባለቀው በጀት ዓመት ያበደሩት ብር አለ:: በቀጣይ የሚያበድሩት የእርሱን 14% ነው ብሎ ገደብ መጣል ማለት ነው:: ባለቀው በጀት ዓመት ያበደሩት ብር ባላንስ 400 ቢሊዮን ብር ይል ከነበር ለቀጣይ የዚህን 14% ብቻ ነው ማበደር የሚችሉት እንደማለት ነው:: ይህንን ብናሰላው ለቀጣይ ዓመት ከ 56 ቢሊዮን ብር በላይ ማበደር አይችልም ማለት ነው:: ይህ ገደብ እስከ 24% ከፍ ብሎ ነበር::
ገደቡም እያለ ጣራው ጋር ያልደረሱ ይኖራሉ:: በእርግጥ ገደቡ እጅግ አስተማማኝ ትርፍ የሚያገኙበት Blue Chip ላይ አተኩረው አነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች ትኩረት አጥተው ነበር:: ይህ ብዙ ዘርፎች ላይ ኢንቨስት ሊያደርጉ ያስደፍራቸዋል:: የገደቡ መነሳት ብዙ ዲፖዚት ለመፍጠር ይበልጥ እንዲሯሯጡ ያደርጋቸዋል::
ግሽበት የሚፈጠረው ብዙ በማበደር ሳይሆን ብዙ ተጨባጭ ምርት ባለማምረት ነው:: ንግድ ባንኮች ሥራቸው እንደስማቸው መነገድ በመሆኑ ለኢንደስትሪና ለግብርና የሚደርሱት ቀጥታ ሳይሆን በተዘዋዋሪ ነው:: ለያውም የግል ባንኮች::
ብዙ Mentions ስለበዛብኝ ልበል ብዬ እንጂ የእኔ አተያይ ሌላ ነው:: ብዙም አይመስጠኝም:: | 2 623 |
| 11 |  +3ጋዜጣዊ መግለጫ | የገንዘብ ፖሊሲ ኮሚቴ ስብሰባ ቁ.7 | 2 518 |
| 12 |  +3PRESS RELEASE | MONETARY POLICY COMMITTEE MEETING NO.7 | 2 476 |
| 13 | FYI | 2 295 |
| 14 | ሪባ (ወለድ) ምንድነው?
ያለ ተመጣጣኝ ልውውጥ የሚገኝ የትኛውም ጭማሪ ሪባ (ወለድ) ነው::
-> የወረቀት ፊያት (Fiat) መገበያያ ላይ ሪባ አለ/የለም የሚል ውዝግብ በተደጋጋሚ ይስተዋላል:: ነገር ግን የወረቀት ፊያትን በላይኛው የሪባ ትርጉም ብቻ መዝነን እንኳ ብናየው፣ እራሱ ፊያት ሪባ ነው:: Case closed! በትክክልም ፊያት ሪባ ነው:: እውነታው እዚሁ አብቅቶ ስህተቱን ለማስተካከል መንገድ መጀመር ይቻል ነበር፤ ነገር ግን የገንዘብ ምንነት የጠፋባቸው በቢሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ፊያት ሪባ እንዳልሆነ ያስባሉ:: ለዚህም ነው ወደ ታሪካዊው እውነት መመለስ የሚያስፈልገው::
ድሮ ገንዘብ የሚባለው ነገር እራሱን የቻለ ቁስ (Commodity) ነበር:: "አንድ ዲናር ስንት ነው? አንድ ቁና ስንት ነው?" ሲባል በሚዛን ወይም በቁና ይሰፈርና ስፍሩ እላዩ ላይ ይጻፍ ነበር:: አሁን ላይ ግን እውነተኛ ገንዘብ ሙሉ ለሙሉ ተወግዷል:: ይህ የያዝነው ወረቀት ገንዘብ ነው ብሎ ማንም አቅል ያለው ሰው ደፍሮ ማሳየት አይችልም:: ሙሉ በሙሉ Dematerialize ተደርጓል (ከቁሳዊ እሴቱ ተገፍፏል)::
ልዩነቱን በምሳሌ ለማየት፦ ድሮ ስንዴ በቁና ጆንያ ተከቶ "አንድ ቁና፣ አስር ቁና" እየተባለ ይጻፍበት ነበር:: ከዚያ ግን ቁና ተብሎ የተጻፈበት ጆንያ (ፊያት ብር) ስንዴውን መግዛት ጀመረ:: አሁን ላይ ደግሞ "1 ቁና" የሚለው አባባል ወይም ባዶ ቃል ብቻ ስንዴውንም ጆንያውንም እየገዛ ነው:: ይህ አባባል ወይም ቃል ደግሞ ለምግብነትም ለማገዶነትም አይውልም (ራሱን የቻለ ምንም ጥቅም የለውም)::
ስለዚህ ፊያት መገበያያ ያለ ምንም ተመጣጣኝ ቁሳዊ ጥቅም በባዶ ቃል የሚጨመር የሪባ ጥግ ነው:: እዚህ ላይ ቆሞ መፍትሔ መሻት ሲገባው "ፊያት ሪባ አለው/የለውም" እያለ የሚከራከር ሰው ሲገጥምህ፣ ከፋይናንስ ድን^ቁርናው ይልቅ የአዕምሮ ጤናውን መፈተሽ ወይም በቀጥታ ወደ ትምህርት ቤት መላክ የተሻለ መፍትሄ ያመጣል:: | 2 664 |
| 15 | የገንዘብን ምንነት እና የታክስን ትክክለኛ ዓላማ እስካልተረዳን ድረስ ስለ ካፒታሊዝም፣ ሶሻሊዝም ወይም ኃይማኖታዊ ኢኮኖሚክስ ብንፈላሰፍ ትክክለኛ መደምደሚያ ላይ አንደርስም። አሁንም ድረስ 'ገንዘብ' የሚባለው ነገር እራሱን ችሎ የቆመና ዋጋ ያለው ቁስ (Commodity) እንደሆነ የሚያስብ ብዙ ሰው ይኖራል። ከግማሽ ምዕተ ዓመት በፊት ይህ እውነት የነበረ ቢሆንም፣ ዛሬ ላይ ግን 'ገንዘብ' የምንለው ዲጂታል ዳታ፣ የክሬዲት መዝገብ ወይም 'እከፍልሃለሁ' (IOU) የሚል ውል ብቻ ነው። ሙሉ በሙሉ dematerialize ተደርጓል። ይህ ሆኖ ሳለ፣ የታተመ ቁርጥራጭ ወረቀት ይዘው 'እውነተኛ ዋጋ ያለው ቁስ ነው' ብለው የሚያስቡ አሉ። ነገር ግን ወረቀቶቹ ላይ ስዕል ስለተሳለባቸውና ቁጥር ስለተጻፈባቸው ብቻ የገንዘብነት ተፈጥሮ አይኖራቸውም። ተመልሰው ቢቃጠሉ የሀገር ኢኮኖሚ ላይ የሚያመጡት ኪሳራ የለም ማለት ይቻላል::
ልክ እንደዚሁ ታክስ ለመንግሥት 'ገቢ' አይደለም። መንግሥት ራሱ አትሞ የሚያወጣውንና ፊዚካል ያልሆነን ኖት ሲያረጅ መልሶ ቢሰበስበው ምን ሊጠቅመው? የመንግሥት ታክስ መሰብሰብ ዋና ዓላማ የሕዝብን የመግዛት ኃይል (Purchasing power) በማመጣጠን፣ የዋጋ ግሽበትን መቆጣጠር እና ሀብት/ምርት በፍጥነት እንዳያልቅ ማድረግ ነው። ለምሳሌ የቫት (VAT) ትልቁ ሚና ይህ ነው። ከውጭ ሀገር እቃ ገዝታችሁ ሳትጠቀሙበት ይዛችሁት ስትወጡ አየር መንገድ ላይ የቫት ተመላሽ (VAT refund) ታገኛላችሁ። ለምን? እቃውን በሀገሪቱ ውስጥ ስላልተጠቀማችሁበት ወይም አጥፊ (Consumer) ስላልሆናችሁ ነው። ነጋዴም ቫት የሚያወራርደው ለግል ፍጆታው ስላልተጠቀመበት ነው። ታክስ የሚከፈለው ምርቱን ስንበላው ወይም ስንለብሰው (ስንጠቀምበት) ብቻ ነው። ሌላው የታክስ ጥቅም ሀብትን ማንሸራሸር እና "The pain of payment በመፍጠር "የመክፈል" ኃላፊነት እንዲሰማን ያደርጋል:: ስንከፍል ወይም ሲጎድልብን ያመናል:: ያ ህመም ኃላፊነትን ይፈጥራል:: ለመተካትና ከሕመሙ ለመዳን ሌላ ሥራ እንሠራለን::
ይህንን የዘመናዊውን ፋይናንስ እና ኢኮኖሚክስ መሠረታዊ እውነት ያልተገነዘበ ሰው፤ ሸሪዓዊ፣ ማርክሳዊ ወይም ኬይንዚያዊ የኢኮኖሚ ሞዴሎችን ለመተንተን ቢሞክር መነሻው የተሳሳተ ስለሚሆን ውጤቱም የተዛባ ይሆናል። | 2 447 |
| 16 | አስፋልት መሃል ዘና ብለው የሚሄዱና ከባንክ መበደር ሀራም ነው የሚሉ ሰዎች በብዙ ነገር ይመሳሰላሉ:: የመኪና መሪ ይዞ የማያውቅ ሰው አስፋልት አካባቢ ጀልገግ ይላል:: ይህንን የተረዳሁት መንጃ ፈቃድ አውጥቼ ማንም አጋዥ ከጎኔ ሳይቀመጥ መኪና ይዤ ከጨርቆስ 12 ቀበሌ መርካቶ በጭድ ተራ ምእራብ ሆቴል ድረስ የነዳሁኝ ቀን ነበር:: እግረኞች ገብተው ቢያግዙኝ ደስ ይለኝ ነበር:: ሆኖም ግን ዘና የማለታቸው ኮንፊደንስ እኔን አዲስ ሾፌር ሳይሆን የመኪና ፈልሳፊ ማስመሰላቸው ነው::
መንገድ ላይ ከምናያቸው መኪኖች ውስጣቸው ለማጅ ሾፌር የመኖር ቻንስ ቀላል አይደለም:: ችግር ያለበት መኪና ሲደመርበት አደጋ የመድረስ እድሉ ከፍተኛ ነው:: በቀጣይ የሚገጩ ሰዎች ድሮ ያልተገጩ መሆናቸውን መዘንጋት አያስፈልግም:: የተገጩትማ ወይ ይጠነቀቃሉ ወይም ሞ^ተዋል:: በራሴ የመጀመሪያ ቀን ሹፍርና አይቼው ትምህርት ወስጃለሁ:: ይህንን የምላችሁ ሕይወት ስለሆነ በደንብ ሰልጥኜ ያለምንም ጉ^ቦ ተፈትኜ አልፌ ነው:: ሕይወት በጉ^ቦ አይሆንም::
ከባንክ አልነካካም የሚል ሰው ስለፋይናንሻል ሲስተሙ የሚያውቀው ነገር የለም:: ወይ ተቀጣሪ ነው:: ወይ ከቤተሰቡ ጋር ነው ያለው:: በራሱ ንግድ ፈቃድ አውጥቶ ለተወሰኑ ዓመታት አልነገደም:: ቢሆን ኖሮ የሒሳብ ሪፖርት Balance Sheet አልገጥም ብሎት ሲቸገር ይገባው ነበር:: በ100 ሺህ ብር ፈቃድ የሚሊዮን ብር ሥራ ስትሠራ 900 ሺህ ብር ክፍተት ይመጣል:: ገቢዎች ከ900 ሺህ ብሩ ላይ ንግድ ትርፍ 35%, ቫት 15% ሲጠይቅህ 450 ሺህ ብር ጠይቆሃል:: ከዚያ ግብሩ የዘገየበት ወለድ ደግሞ የወቅቱ የንግድ ባንኮች ማበደሪያ ከፍተኛ ወለድ 22% ላይ ሌላ 15% ተደምሮበት ከተሰላ በሗላ አማራጭ ቅጣት ይጣልበታል:: በወር ውስጥ ፍሬ ግብሩና ወለዱን ከከፈልክ ወይም 25% ከፍለህ ቀሪውን ውል ከገባህ የቅጣቱ 80% ይነሳልሃል:: አይ አስተጓጉላለሁ ካል ቅጣቱ ሙሉ ይሆንና ያስተጓጎልክበት ተጨማሪ ወጪ በድምሩ አንድ ነጥብ ሰባት ሚሊዮን ብር ሲመጣብህ ከግዴለሽነት ወጥተህ ሀላልና ሀራም መለያ ይበራልሃል::
ሌላ ጥንቃቄ:- ሀራም ነገር ችግር ወይም ግዴታ ሲመጣብህ ሀላል አያደርግልህም:: የአሳማ ስጋ መብላት ሀራም ነው:: ምግብ የሌለበት ቦታ ርቦህ ብታገኘው ሀላል አይሆንም:: አንተ ላይ ብቻ የአንድ ወቅት ግዴታ ሊሆንብህ ይችላል:: ሀራምነቱ አይቀየርም:: ባንክ መጠቀም ሀራም ነው ካልክ ችግር ሀላል አያደርገውም:: ከነበረው የባሰው ወለድ በነጻም አያርመውም:: ስለዚህ ያልገባህ ነገር አለ ማለት ነው:: | 2 671 |
| 17 |  ነገሩማ ው-ስብ-ስብ ነው:: ብቻ ሀገራችንን ሰላም ያድርግልን:: | 3 253 |
| 18 | ከባንክ መበደር ሀራም ነው ብሎ ሲንጓጓ በብሎክ ጓ ነው የሚደረገው:: ምክንያቱም ይህ ሰው ነግዶ አያውቅም:: ትምህርትም ይሁን ሸሪዓዊ እውቀት የለውም:: መከራ እስኪያስተምረው ትተወዋለህ:: በምንም ዓይነት ማብሰያ ብትጥዱት አይበስልም:: ነጋዴ ቢሆን ኖሮ አይደለም ከሌላ ሰው ቀርቶ ከራስ መበደር እንደማይቻል ያውቅ ነበር:: ገቢዎች ቅድሚያ የሚያዩት የገንዘቡ ምንጭ ከየት ነው የሚል ነው:: | 3 309 |
| 19 | ከባንክ 40 ሚሊዮን ብር ብድር ብትፈልጉና የምታገኙበት መንገድ ቢኖርም ቅሉ በስሱ ተበደሩ:: 15 ሚሊዮን ብር ብቻ አድርጉት:: አልጎሪዝሙ በጥሩ ከፋይነት ይመዘግባችሗል:: የተበዳሪውን ማንነት በ Ai ቼክ ወደ ማድረግ እየሄድን ስለሆነ ጥሩ ክሬዲት ስኮር ይኑራችሁ:: | 3 205 |
| 20 | ፎርማሉ አጻጻፍ
ምዕራፍ አምስት:- ሜታዳታ እና ዲጂታል ሰው
================
መግቢያ፡ ባለፉት ምዕራፎች የድሮ ዘመን ሰዎች ዕቃ ለመግዛት በሳንቲምና በወረቀት ገንዘብ (ፊያት) እንዴት ሲገበያዩ እንደነበር ተመልክተናል። በመቀጠል አሁን ስላለንበት አዲሱ ዘመን እንወያያለን፤ ይህ ወቅት "የዲጂታል ዘመን" ወይም የኮምፒውተር ዘመን ተብሎ ይጠራል።
በአሁኑ ጊዜ ኮምፒውተሮች ይበልጥ እየዘመኑ መጥተዋል። ብዙ ሥራዎች ላይ ሰዎችን ተክተው ከመሥራታቸው የተነሳ ማሽንና ሰው ተቀላቅሎ ተጠቃሚዎች ሮቦት አለመሆናቸውን ለማረጋገጥ (CAPTCHA)[1] የአውቶቡስ፣ የቧንቧ፣ የማንቆርቆሪያ እና የመሳሰሉትን ምስሎች በማሳየት እንድንለይ ይጠይቁናል። በኮምፒውተር አጠቃቀም ላይ ጥንቃቄ የጎደለው ድርጊት ከፈጸምን ስርዓቱ ሊዘጋብን ስለሚችል፣ ይህ ሁኔታ አላስፈላጊ መጉላላትን ይፈጥራል።
በዚህ ዘመን ገንዘብ ማለት በደረት ኪስ እንደምንይዘው ቼክ፣ በቦርሳ እንደምንይዘው የጥሬ ብር ኖት፣ ወይም እንደምናንጠለጥለው የወርቅ ሐብል መሆኑ ቀርቶ፣ በኮምፒውተር ሥርዓት ውስጥ ወደሚገኙ የኤሌክትሮኒክ ጨረር ምልልሶች ተቀይሯል። የዘመኑ ዋነኛ የፋይናንስ ትኩረትም እዚህ ላይ ነው። ይበልጥ የሚገርመው ደግሞ፣ እኛም ራሳችን በኮምፒውተር ሥርዓት ውስጥ ወደ "ዲጂታል ሰው" ማለትም በዲጂታል ቁጥር ወደሚታወቅ ማንነት እየተቀየርን መሆናችን ነው። ይህንንም የፋይዳ (ብሔራዊ መታወቂያ) ሥርዓት እውን እያደረገው ይገኛል።
[1] CAPTCHA is Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart | 4 104 |
