ادبیات سئونلر

«کیان خیاو» "شئعیر کیم، شاعیرنه؟! " https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بیر متنی، گؤزونون اؤنونه گتیریلن متن تصویرلرینی اَن مختلف یوزوملاردا تقدیم ائدیر؛ فیکریمیزجه، بو، پست‌مدرن استئتیکانین دوغوردوغو تکنیکی، تکنولوژی واسیطه‌لردن بیریدیر. رومان‌دا باکی بیر مسکن - بیر مدنی اراضی کیمی اینسانلاری، اونلارین دونیایا و گرچکلییه مناسبتلرینی بیرگه تصویر ائدیلیر. هم ده تصویر سؤزوندن، تصویرین اؤزوندن واز کئچیلیر؛ باکینی مؤلف اؤزو یارادیر. سانکی بو گونه - بو رومان یازیلانا قدر موجود اولمایان بیر شهر - مسکن، قدیم یورد یئری کیمی. بورادا مدنی قاپالیلیق و آچیقلیق عینی اؤلچولرده حرکت ائدیر: اصل اویون عاشیق‌لرینین گؤزون‌ده یئرین، یوردون تصویری قسماً گؤتوروله‌رک کتان اوزرینه یاخیلیر، اورا مؤلف یوخو و تئاترلیق المنتلرینی علاوه ائدیر؛ شهر، محیط، مدنی محیط اویونون ایچیندن گؤرونور. آرخاسیندا باشقا بیر حقیقتین گیزلنه بیله‌جه‌یینی دوشونمه‌یه مجبور ائدیر. بورادا تئاترلیق یالنیز حادیثه‌لرین تقدیمات اصولو دئییل، اینسانین اؤز حیاتینی نئجه اوینادیغینی، اؤز طالعیینه هانسی روللار واسیطه‌سیله یاخینلاشدیغینی گؤسترن بدیعی پرینسیپ‌دیر. اینسان بعضاً اؤزونو اوینادیغی رولون ایچینده ایتیریر، بعضاً ایسه همین رولون ساخته اولدوغونو آنلایان‌دا بئله، اوندان چیخا بیلمیر. اصل رومان تجربه‌سی ده بو سرحدده باشلاییر: اینسانین اؤزونو تانیماغا ایسته‌یی ایله اؤزوندن گیزلنمک احتیاجی آراسیندا. یازیچی بو ضدیتی آرادان قالدیرمامالی، عکسینه، اونون بوتون گئرگینلیینی متنین داخیلینده یاشاتمالی‌دیر. چونکی حیاتین اؤزو ده همیشه ایضاح اولونمور، هر حادیثه‌نین آرخاسیندا آیدین سبب دایانمیر، اینسانین داخیلینده‌کی ضدّیّتلر ایسه چوخ واخت هئچ بیر منطقی نتیجه‌یه گلمیر. رومانین ایشی بو قاریشیغی سلیقه‌یه سالماق دئییل، اونون ایچینده‌کی معنانی، ریتمی و حرکتی تاپماق‌دیر. بلکه ده بونا گؤره یاخشی رومان بیتنده تاماملانمیر. سون صفحه چئوریلیر، کیتاب باغلانیر، آنجاق متن اوخوجونون داخیلینده اؤز حیاتینی داوام ائتدیریر. بو، ادبیاتین اَن چتین غلبه‌سیدیر: یازیلان سؤزون مؤلفدن آیریلاراق باشقا بیر شعوردا یئنیدن دوغولماسی. رومانین یاشاماق شانسی دا محض بورادان باشلاییر. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«رومان تجربه‌سینه دایر... (آیدین طالیب‌زاده‌‌نین رومانلاری حاقیندا) - جوانشیر یوسیفلی کؤچورن: ویدا حشمتی حاضیرلایان: ادبیات سئونلر قالاق-قالاق جیلدلر چیخیر، هاردا اولسا اوخونماق اومیدیله... آمما اونلارین چوخو اوخونمادان کؤهنه‌لیر، آرشیوه یوللانیر (سووت دؤورونده باشقا بیر تجربه وار ایدی: اوخویا آج اولان اینسانلار اَن مضمونسوز اثرلری بئله گؤزلرینه تپیردیلر، بیله-بیله کی، بوندان نه‌سه آلینمایاجاق...)، یاشاماق شانسی قئید اولور. جیدی مسیله نه‌دی؟ ناثرلریمیز ایچینده دوغرو‌دان اوستالار وار. آنجاق چوخو نه یازاجاغینی، اونو نئجه و نییه، هانسی احتیاج نامینا یازاجاغینی سانکی بیلمیر. بونو دقیق بیلمکله اوخوجو عنوانینا یئتیشمک اولار. بئله تصوّر ائدین: اوستا دئدیگیمیز بیلیر کی، رومانین مرکزین‌ده ایده‌یالار، یاخود کونسپسییا(بیر آورده اساس ایده)دورمالی‌دیر، بونو ائلیر ده، آمما ائله بیر جیدیت‌له کی، یازی رومان اولمازدان قاباق قورویور، شیره‌سیزله‌شیر. عینی ایضاح ائدک: یاخین‌دا گؤرکملی صنعت‌شوناس آیدین طالیب‌زاده‌نین رومانلارینی اوخودوم. نه خوشوما گلدی؟ کونسپسییا اطرافیندا اویون قورولماسی، همین او جیدیّتین اورتادان قالخماسی... اورتادا بیر کونسپت وارسا، ذاتاً بوندان بؤیوک جیدیت اولماز؛ سن، یعنی ناثیر ائله اویون ایچینده اولمالی‌سان کی، کونسپسییا بوتون گیزلی‌لرینی اوزه چیخارسین. بو ایسه نثر متنینه تئاترلیق بخش ائدیر؛ نثر متنی دراماتورگی‌سیز و تئاترسیز قورو بدن‌دیر. بیر دفعه "کولیس.آز"دان ۷ مؤلفین نثر متنی اطرافیندا یازدیم، اونلاردان ان جاوانی منه گؤندردیگی متنله نه دئمک ایسته‌دیگینی، هارا گؤندرمه ائله‌دیگینی ایضاح ائدیردی. هم ده نه‌یی، هانسی کلاسیکی دکونستروکسییا(ساختارشکنی) ماشینیندان کئچیردیگینی. درحال آنلادیم: بو آدام یازیچی دئییل و اولمادی دا... ان گؤزلی بو اولدو کی، آدام اؤزو باشا دوشدو و بو ساواشدان ساغ چیخدی. بونو آنلاماییب هر گون ساغ جانینا اودلو گولله یئین‌لر وار. نثر تجربه‌سی همیشه صیفیردان، همیشه سانکی یئنیدن باشلاییر. باخین، ملّی نثرین مختلف دؤورلرده کئچدیگی مرحله‌لره: هر آددیم اوّلکی‌نی دانیر، یاخود اونون داوامی اولمور. بو قالاق-قالاق متنین ایچینده بیر نئچه‌سی سییریلیب چیخیر و ملّی نثر عنعنه‌سین‌ده یول‌آیریجی، یاخود یول‌گؤسترن اشاره رولونو اویناییر. مثلاً، میرزه ابراهیمووون "گله‌جک گون" رومانی. بیزیم فیلم‌لریمیزده اولدوغو کیمی، نثریمیزده ده ایشاره‌یه چئوریلمیش آدلار وار: بایاق آدینی چکدیگیمیز روماندان پروانه، «گؤیلر آدامی»، «آچیق کیتاب»، «بیر گنجین مانیفستی». داها سونرا «دوستلوق قالاسی»، «بوز هیکل» و ساییر. «نسیمی» فیلمین‌ده رئژیسور نه قدر ادبی متندن قوپماغا، او قانادلی سؤزلردن یایینماغا چالیشسا دا، اونلارسیز مومکون اولماییب. بوتون فیلم‌لرده بدیعی متنین ایچیندن اوچوب گلن قانادلی جومله‌لر میدان سولاییر. آیدین طالیب‌زاده‌نین ایکی رومانین‌دا - «آبوهوب» و «رامانا»دا اصل تئاتر اوینانیلیر. بو ایکی جیدی متنده اینسان طالع‌لرینین قلبینا هوپموش فاجعه هر فصیلده بیر اوزونو گؤستریر، رومان تحکیه‌سی‌نین ریتمی بوتون حّس-هیجان دالغالارینی بیر نقطه‌یه جمع‌له‌یه‌رک بوتؤو منظره یارادا بیلمیشدیر. بو رومانلاردا بوتؤولوکده تئاتر صحنه‌سی جانلاندیریلیب: پرده‌لر آچیلیر و سؤز، رومان سؤزو پرداق‌لاناراق بوتون انرژی‌سینی فاش ائدیر. سؤژت او قدر گئرگین تمپ‌له ایره‌لیله‌ییر کی (خوصوصاً «رامانا» رومانین‌دا)، اوخو پروسه‌سین‌ده فیکرن گئری-ایره‌لی «آددیم‌لایا» بیلیرسن. بو تمپ اوخویا هانسی ایمکانی بخش ائدیر: فرضیه‌لر قورماق، سؤژتین ایچینده‌کی دولان‌باجلاری گزیب-دولاشماق، تحکیه‌ده‌کی ایناندیریجی‌لیقدان فایدالانیب بونو فانتاستیکایا چئویرمک. اویون پروسه‌سی‌نین سرعتی نئجه ایداره اولونور؟ ائله بیر شکیلده کی، عادی معیشتده اینانماغین مومکون اولمادیغی نسنلری حقیقت بیلیرسن. بئینین‌ده، فیکرین‌ده بئله بیر ایده پرداخت‌لانیر کی، بو حادیثه‌لر هانسیسا ال‌یازمايا نظز یئتیریله‌رک اوخونور و یازیلیر - فیکرن اوخونور و سکوت ایچینده یازیلیر. بونا گؤره‌دیر کی، اوخوجو جمله‌لری اوخویوب سسلی دوشونه بیلیر. رومانلاردا بو سبب‌دن چوخ قریبه اوقات یارانیر. مؤلف ان اینانیلماز پاساژلارا، ان اینانیلماز حادیثه‌لره ایستیناد ائدیر، یازیر، ایره‌لی‌له‌ییر، بیزیم هئچ اینانا بیلمه‌دیگیمیز شئیلری حقیقت‌خانالارینا دوزور. آیدینین تحکیه‌سین‌ده اساس تصویر واسیطه‌سی هم ده اینانیلماسی مومکون اولمایان نسنه‌لری دیللندیرمک‌دیر. مؤلف طبیعت منظره‌سینه یئر وئرمیر، سؤزله حسّ و دویغولارین حرکتینی، آخین و دینامیکانی تصویر ائدیر. بایاق دئدیگیم ال یازما متنی‌نین کنارلاریندا ناخیشلار چکیر - هم ده مختلف کالیقرافیک(گؤزل خط و فورمایلا یازیلمیش) اشاره‌لرله.»

بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دونیاسی... پروفسور، دکتر علی قافقازییالی چئویرن: (م. صفا)                                                       (16) موسکوایا ایکینجی سفر   جلیله خانیم کادیکؤیده‌کی ائوینده اوغلونو دنیزچی کیمی گیزله‌دیر. کیچیک بیر قاییقدا بیر نئچه گون داوام ائد‌ن تهلوکه‌لی سیاحتدن سونرا شئفیک حوسنو و ناظم  ۱۹۲۵-جی ایلین ژوئن آیینین سونوندا کریم واسطه‌سیله موسکوایا چاتیرلار.   او، تورکیه‌یه بؤیوک اومیدلرله گلدی، لاکین یئددی آی سونرا گیزلیجه اؤلکه‌نی ترک ائتمه‌یه مجبور اولدو و اون بئش ایللیک حبس جزاسی آلدی.   والا نورالدّین ناظمین قاییدیشینی بئله تصویر ائدیر:   - ایل بیتمه‌میش بیر گون ناظم اودئلنایاداکی مئشه‌ده، یونولمامیش آغاجدان تیکیلمیش ائویمین آغاجلاری‌نین آراسیندان پئیدا اولدو. اورادا حیات یولداشیم و آغ دووشانیملا اوتورموشدوم. او، تورکیه‌ده غیابی اولاراق ۱۵ - ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلمیشدی و اورادا پرودوسئر (تهیّه کننده) کیمی خدمت ائتمیشدی. اونون آغلی هئچ ده، بونونلا مشغول دئییلدی. او، یولدا یازدیغی مشهور «گونشی ایچنلرین ماهنی‌سی» شعرینی منیم اوچون آنلاتماغا چالیشیردی.    او، اؤز ترجمه‌یی-حالیندا یازیر: «من موسکوایا قاییتدیم. بیر طرفدن سووئت اتّفاقی‌نین رئال‌لیغی، دیگر طرفدن بین‌الخالق انقلابین سالنامه‌سی، دیگر طرفدن ایسه وطنیمه حسرت شعرلریم ده، اؤن پلانا چیخدی. بونلارا اویغون بیر فُرما مسئله‌سی ده، اورتایا چیخدی.»   ناظم مأذون اولدوغو «ک.یو.ت.و»-ده کؤمکچی معلّم ایشله‌ییرکن اونو تورک ادبیاتی‌نین زیروه‌سینه قالدیراجاق اثرلر ده، یازمیش‌دیر.                                                  ***    4- نوامبر ۱۹۲۶-جی ایلده ناظم  حکمتین آتاسی حکمت بیگ و یئنی حیات یولداشی جاویده خانیمدان مئلدا و متین آدلی ایکیز اوشاقلاری دنیایا گلدی. دکابرین ۱۷-ده باباسی ناظم  پاشا وفات ائتدی.   1927-جی ایلده ناظم حکمت اؤلکه‌سینه قاییتماق ایسته‌ییردی. او، تورکیه‌یه قاییتماق اوچون سووئت سفیرلیینه ویزا اوچون مراجعت ائتدی. اونون مراجعتی بیر ایل جواب‌سیز قالدی. همین ایل تورکیه‌ده ناظم حکمتین غیابی اولاراق اون بئش ایللیک حبس جزاسینی لغو ائد‌ن یئنی بیر قانون قبول ائدیلدی. بونا باخمایاراق کی، تورکیه سفیرلیک ویزا وئریلمه‌سینی تأخیره سالیردی. ۱۹۲۸-جی ایلده او، ویزاسیز تورکیه‌یه قاییتماق قرارینا گلدی. (آردی وار) https://t.me/Adabiyyatsevanlar

چرشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دنیاسی...  پرفسور. دکتر علی قافقازییالی نوبل آکادمیک یایینجیلیک کتاب، آنکارا، 2023  چئویرن: مجید تیموری فر (م. صفا)    https://t.me/Adabiyyatsevanlar

✅✅✅سایین کانالداشلار چرشنبه گونلری ادبیات سئونلر کانالیندا یالنیز نثر یازیلارین پایلاشیریق . https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اللر وار خانیم خیاوی دادلی دوزلو بیر غزل اوخودوق🌺🌺

حیدر بیات توت الیمی اؤیله بیر کلمه‌دن ایچری گیر کی کیمسه او کلمه‌دن یول باشلادیغیمیزی عاغلینا گتیرمه‌سین ایتیر بیزی خیالینین اورکک دالانلاریندا، تیتره‌یه‌رک حیاتین قرارسیز اولدوغونو اوراداجا بیر ده امضالییاق. اوزات بارماغینی سنه شعر یازاندان سونرا گؤزومون بوجاغینداکی مردد دامجینی سیل بارماغین ایسلانسین من نییه آغلیرام بلکی منی منده بلکی سنی سنده تاپا بیلمه‌یه‌جه‌ییم اوچون * بو شعر بوتون دوه‌کروانلارینین گلدیکی یول قدر یول گلیب ایچیمده اؤزو بیلمه‌دن آخی بیلسه‌‌ ایدی بو قدر گلدیگینی اؤزوندن بیر «هارا گئدیرسن سوراردی» و جاوابینی بیلمه‌دیکده سوستالاردی آیاغی. اما دلی بیر دوه‌دیر ایچیمده‌کی شعر سورمادان بوتون کروانلارین یئرینه یول کسیر * اوزات بارماغینی تردیدینه غالب گلمیش آخان دامجینی سیل. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سولماز_چایپارالی بو پاییز گؤر نه چکیر تصویره سنسیزلیگیمی آغلاییر بوردا آغاجلار دا وطن سیزلیگیمی اوخشاییر بوردا یاغیش ماهنیلاری دیغومو هئی کؤنلومون بولبولو سیزلیر بو چمن سیزلیگیمی سن گئدندن دومان آلمیش اوره گیم داغلارینی دؤرد فصیلدن بیری گؤندرمیری چن سیزلیگیمی شعریمین باغری یانیر بیربئله یانلیزلیقدان دؤن قاییت گؤرمه‌یه بیگانه ده شن سیزلیگیمی گؤستریر بیر بیره قوشلاردا پریشانلیقیمی باخیری نیسگیل ائدیر منده کی دن سیزلیگیمی تورآتانلار تور آتیب قارما قارانلیق اوره گیم بیر غریب تکجه بیلر منجه وطن سیزلیگیمی... https://t.me/Adabiyyatsevanlar

لیلا_قلیزاده(دورنا) باشارا بیلسه‌یدیم، گئدردیم اوزاق بیر یئره، خیال سرحدینین دالداسینا باشارا بیلسه‌یدیم، قالاردیم بیر رؤیانین ساکیت قوجاغیندا ایچیمده بیر سس اولسایدی سئوگیدن دانیشاردیم، صاباحدان اوره‌ییمده گیزلتدیکلریمدن آرامیزدا قالانلاردان کشکه اولایدی دئدیکلریم تکجه سؤز دئییل، اینام اولایدی کشکه هر دئدییم کلمه اوره‌ییمدن بیر پارچا اولایدی. https://t.me/Adabiyyatsevanlar