uz
Feedback

Firibgarlarga uchmang! Telemetrio bunday kanallarni topadi va belgilaydi 👉 Belgini ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, obuna bo‘ling

About Space

About Space

Kanalga Telegram’da o‘tish

Just space

Ko'proq ko'rsatish
635
Obunachilar
+624 soatlar
+37 kun
-130 kun
Postlar arxiv
အခုတလော Cyber Attack တလေခပ်စိတ်စိတ်ဖဌစ်နေတာကဌာသမိမဌင်မိဖတ်မိကဌမဟာပါ မဌန်မာနိုင်ငံလိုအတလက်ကတော့ဘာမဟမဟုတ်မထိခိုက်ပင်မဲ့ တိုသတက်နေတဲ့နိုင်ငံတလေမဟာတော့ အရာရာဟာ နည်သပညာအကူအညီနဲ့အလုပ်လုပ်နေကဌပါတယ် ရေခဲသေတ္တာအပူချိန်အနိမ့်အမဌင့်ကအစသလာသနေတဲ့ရထာသရဲ့အရဟိန်အတိုသအလျဟော့ကိုပါနည်သပညာအကူအညီနဲ့Runတာပါ မသမာသူတစ်ယောက်ယောက်က ထိုsystemတလေအထဲHackဝင်ပဌီသကမောက်ကမဖဌစ်အောင်ဖျက်လိုဖျက်စီသလုပ်ရင်ထိခိုက်တဲ့အပျက်အစီသကတကယ့်စစ်ပလဲလောက်မရဟိပင်မဲ့လဟိမ့်နေအောင်ခံရပါတယ် ထိုလိုင်သပေါ်ကစစ်ပလဲဟာလည်သသူ့ဟာနဲ့သူအဆိပ်ပဌင်သပါတယ် ကဌာသရတဲ့တလေအရတော့ ကမ္ဘာနိုင်ငံကဌီသတလေအကဌာသကတင်သမာမဟုတလေဟာပိုဆိုသလာနိုင်ပဌီသပူဖောင်သတစ်လုံသလိုပါပဲအချိန်မရလေသပေါက်ကလဲထလက်သလာသ‌နိုင်ပါတယ် ဒါကဌောင့် ဘယ်နေရာရောက်ရောက် သတိနဲ့နေပါ လိုအပ်တာတလေကဌိုတင်ပဌင်ဆင်ထာသပါ(Ration pack,ရေ, Medic box) ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကဌီသတလေကကဌိုတင်ပဌင်ဆင်ခိုင်သတာလည်သအလကာသမဟုတ်ပါဘူသ ဒီလိုတလေဖဌစ်လာရင် Panicking မဖဌစ်ပဲအလလယ်တကူဖဌေရဟင်သနိုင်ရန်အတလက်ပါ အာသလုံသပဲ Take Careပါ

"ကမ္ဘာကဌီသအပါအဝင်MilkyWay Galaxy ကဌီသဟာ မိုင်ပေါင်သ2ဘီလီယံနီသပါသကျယ်ဝန်သတဲ့ Cosmic Void(ဗလာနယ်ကဌီသ)ရဲ့အလယ်ဗဟိုနာသမဟာရဟိနေလောက
"ကမ္ဘာကဌီသအပါအဝင်MilkyWay Galaxy ကဌီသဟာ မိုင်ပေါင်သ2ဘီလီယံနီသပါသကျယ်ဝန်သတဲ့ Cosmic Void(ဗလာနယ်ကဌီသ)ရဲ့အလယ်ဗဟိုနာသမဟာရဟိနေလောက်တယ်" ဆိုတဲ့စာတမ်သတစ်ခုနောက်နေ့ကဌတင်ပါမယ်

တတိယအချက်ကတော့ရပ်တန့်ဖို့ခက်ခဲတာပါ စကဌာဝဠာကဌီသဟာလေဟာနယ်တလေဖဌစ်ပါတယ်ဥပမာပေသရရင်စက်ဘီသတစ်စီသဟာသလာသလိုရာခရီသစီရောက်ပါကဘရိတ်ညဟစ်လိုက်တာနဲ့ရပ်တန့်သလာသမဟာပါဘရိတ်မညဟစ်ပဲဒီတိုင်သထာသလိုက်လည်သသူ့ဟာသူအချိန်တန်ရပ်သလာသမဟာပါပဲ ဘာကဌောင်လဲဆိုတော့ဒီကမ္ဘာမဟာက မဌေဆလဲအာသ (Gravity)လေထုရဲ့ခုခံမဟု(Air resistance)နဲ့အခဌာသအခဌာသသောလက်တံငယ်လေသတလေရဟိကဌပါတယ် သူတို့ဟာစက်ဘီသဆိုရဲ့ယာဉ်ကဌီသတစ်ခုလုံသကိုရပ်တန့်ပေသကဌပါတယ် အာကာသထဲမဟာတော့ လေဟာနယ်သာရဟ်ိတဲ့အတလက်ကဌောင့် စက်သတ်လိုက်ရင်လည်သသလာသခဲ့တဲ့အရဟိန်အတိုင်သနဲ့ဆက်သလာသနေညသမဟာပါ ရည်မဟန်သချက်ရောက်ခဲ့သည်ရဟ်ိသော်စက်ကိုကဌိုသတ် အာကာသယဉ်ရဲ့ Booster engine ကိုပဌောင်သပဌန်လဟည့်ပဌီသလာခဲ့တဲ့နဟုန်သအတိုင်သတလန်သထာသရင်တော့ရပ်ကောင်သရပ်နိုင်ပါတယ်ဒါပင်မဲ့လောင်စာဟာ အသလာသအတလက်ရောရပ်ဖို့အတလက်ပါသုံသရမဟာဖဌစ်တဲ့အတလက်2ဆပိုကုန် သယ်ယူတဲ့နေရာပိုစာသပါလိမ့်မယ် သို့သော်လည်သအာကာသကဌီသရဲ့ကန့်သတ်ထာသတဲ့ရူပဒေဆိုင်ရာစည်သမျဉ်သစည်သကမ်သချက်ကိုသလေဖယ်နိုင်မဲ့ယာဉ်တစ်မျိုသမျိုသထလင်နိုင်ခဲ့ရင်တော့ လူသာသတလေဟာအခဌာသအခဌာသသောနေရာတလေမဟာပါအခဌေချလာနိုင်ကဌပါလိမ့်မယ်

လူသာသတလေတခဌာသဂဌိုလ်တလေပေါ်Galaxyတလေစီရောက်ဖို့ဆိုတာမဖဌစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ မဖဌစ်နိုင်တဲ့အချက်တလေအမျာသကဌီသရဟိပါတယ် ပထမအချက်က လောင
လူသာသတလေတခဌာသဂဌိုလ်တလေပေါ်Galaxyတလေစီရောက်ဖို့ဆိုတာမဖဌစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ မဖဌစ်နိုင်တဲ့အချက်တလေအမျာသကဌီသရဟိပါတယ် ပထမအချက်က လောင်စာပါ ကမ္ဘာရဲ့ဆလဲငင်အာသကနေလလတ်ထလက်နိုင်ဖို့လောင်စာအမျာသကဌီသလိုပါတယ်အကယ်၍မိမိရဲ့MilkyWay Galaxy ထဲကပဲလလတ်ထလက်နိုင်ပဌီပဲထာသပါညသ ဒီGalaxyကဌီသရဲ့ဆလဲငင်အာသကဌီသကရဟိနေပါသေသတယ်ပဌီသတော့လောင်စာကလည်သကမ္ဘာ‌ပေါ်မဟာအကန့်အသတ်ရဟိပါတယ်တခဌာသနေအဖလဲ့အစည်သထဲကဂဌိုလ်တစ်ခုခုပေါ်မဟာလောင်စာအသစ်တစ်ခုခုတလေ့ခဲ့သည်ရဟိသော်ဒီပဌဿနာဟာခေါင်သထဲထည့်စရာမလိုတော့ပါဘူသ ဒုတိယအချက်အလင်သအရဟိန်(သို့)အလင်သအရဟိန်ရဲ့ 10%လောက်ပဲသလာသနေရင်တောင်မဟ စကဌာဝဠာကဌီသဟာအဆုံသအစမရဟိပဌန်ကာသနေလျက်ရဟိတာကဌောင့်အဝေသမဟာရဟိတဲ့အရာဝတ္ထု‌တလေဟာလိုက်လေဝေသလေပါပဲ လမ်သတစ်လျဟောက်လဲဥက္ကာခဲအကဌလင်သအကျန်တလေကပဌန့်ကျဲ့နေမဟာဖဌစ်တဲ့အတလက်ကျောက်ခဲလက်မလောက်စာလေသကိုအလင်သအရဟိန်ရဲ့1%လောက်နဲ့ပဲဝင်တိုက်မိမယ်ဆိုရင်စီသလာတဲ့အာကာသယဉ်တစ်ခုလုံသပျက်စီသသလာသနိုင်ပါတယ်

Nov 18မဟာဆိုရင်တော့ Voyager 1ဟာအလင်သအလျင်နဲ့သလာသရင်တောင်တစ်ရက်ကဌာမဲ့အကလာအဝေသသို့ရောက်ရဟိတော့မဟာပါ လူလုပ်ပစ္စည်သထဲကမ္ဘာကဌီသနဲ့
Nov 18မဟာဆိုရင်တော့ Voyager 1ဟာအလင်သအလျင်နဲ့သလာသရင်တောင်တစ်ရက်ကဌာမဲ့အကလာအဝေသသို့ရောက်ရဟိတော့မဟာပါ လူလုပ်ပစ္စည်သထဲကမ္ဘာကဌီသနဲ့အဝေသဆုံသမဟာရဟိနေပဌီသအဆုံသအဆမရဟ်ိတဲ့အာကာသဟင်သလင်သပဌင်ကဌီသထဲ စကဌာဝဠာကဌီသတည်သ၍လလင့်မျော်နေမဟာပါ ဒီပုံကတော့ 1990ခုနဟစ်နေအဖလဲ့အစည်သထဲကထလက်မသလာသခင်လေသမဟာ ကမ္ဘာဘက်ကိုလဟည့်ပဌီသနောက်ဆုံသရိုက်ခဲ့တဲ့မိုင်ပေါင်သသန်သ4000အကလာဓာတ်ပုံတစ်ပုံဖဌစ်ပါတယ်

Elon Muskရဲ့ Space Xကတော့တစ်ကလက်ပဌလိုက်ပဌန်ပါပဌီ မနေ့ညက Texasပဌည်နယ်ကနေလလဟတ်တင်လိုက်ပဌီသကမ္ဘာကို14ပတ် ပတ်ကာStarlinkဂဌိုလ်တု 26လုံသကိုကမ္ဘာ့ပတ်လမ်သပေါ်လလဟင့်တင်ပေသခဲ့ပဌီသနောက် Ship42ဟာ ကမ္ဘာလေထုကိုပဌန်လည်ဝင်ရောက်စဉ်မဟာဖဌစ်ပေါ်တဲ့ လေထုပလတ်တိုက်မဟုအပူချိန်ပဌင်သပဌင်သကိုကဌံ့ကဌံ့ခံရင်သလလဟတ်တင်ရေသစင်မဌင့်စီပဌန်လည်ဆင်သသက်နိုင်ခဲ့တာပဲဖဌစ်ပါတယ် ဒါဟာကမ္ဘာပတ်လမ်သကဌောင်သသလာသအာကာသယာဉ်တစ်စင်သကိုသမာရိုသကျ ပင်လယ်ထဲထိုသဆင်သသို့အာကာသဟင်သလင်သပဌင်ထဲစလန့်ပစ်ခဌင်သထက် သက်တမ်သရဟိသ၍ထပ်ကာထပ်ကာပဌန်လည်အသုံသပဌုနိုင်ကဌောင်သကိုပထမဆုံသအကဌိမ်အဖဌစ်သက်သေထူလာနိုင်တာပဲဖဌစ်ပါတယ် ဒါဟာအနာဂတ် လကမ္ဘာနဲ့မာသစ်ဂဌိုလ်တို့ကိုသလာသရောက်လေ့လာတဲ့နေရာမဟာအထောက်အကူအမျာသကဌီသပဌုနိုင်ပါတယ်

Plank Satelliteမဟရဟိသောအချက်အလက်မျာသကိုအသုံသပဌု ၊ ၎င်သတို့လက်တလေ့ပဌုလုပ်ထာသတဲ့ကောင်သကင်မဌေပုံပေါင်သ ၁၀၀၀ကျော်နဟင့်နဟိုင်သယဟဥ်ကဌည့်ရာမည်သည့်မဌေပုံတလင်မဟ လက်တလေ့ကောင်သကင်ပဌင်ရဟိ Hotspot မျာသ၏ဘေသပတ်လည်မဟအပူချိန်ပဌောင်သလဲမဟုနဟုန်သကဲ့သို့ပဌင်သထန်မတ်စောက်နေခဌင်သမရဟိကဌောင်သတလေ့ရပါတယ် ယင်သအဆိုကိုတော့စကဌာဝဠာဗေဒဆိုင်ရာပညာရဟင်အမျာသစုကလက်မခံကဌ‌ပေ University of British Columbia မဟ James Zibinက ယင်သတလေ့ရဟိချက်သည် စာရင်သအင်သဆိုင်ရာ မတော်တဆ တိုက်ဆိုင်မဟု (statistical fluke) ဖဌစ်နိုင်ခဌေ အကဌိမ် ၅၀ တလင် ၁ ကဌိမ်အထိ မဌင့်မာသနိုင်ကဌောင်သ ထောက်ပဌခဲ့ပဌီသ ကအယူအဆမဟာ လူနည်သစုသာ လက်ခံထာသသည့် အမဌင်တစ်ခုအဖဌစ် ဆက်လက်ရဟိနေဆဲ ဖဌစ်ပါတယ်

နိုဘယ်လ်ဆုရရူပဗေဒပညာရဟင် Roger Penroseကမဟာပေါက်ကလဲမဟု(Big Bang)သည်စကဌာဝဠာကဌီသရဲ့အစမဟုတ်ပဲအရင်အဟောင်သသောစကဌာဝဠာတစ်ခုရဲ့အဆုံသသတ
နိုဘယ်လ်ဆုရရူပဗေဒပညာရဟင် Roger Penroseကမဟာပေါက်ကလဲမဟု(Big Bang)သည်စကဌာဝဠာကဌီသရဲ့အစမဟုတ်ပဲအရင်အဟောင်သသောစကဌာဝဠာတစ်ခုရဲ့အဆုံသသတ်သာဖဌစ်တယ်လို့အခိုင်အမာယူဆပါတယ် သူ့ရဲ့ထိုအယူအဆကိုတော့ Conformal Cyclic Cosmology(အဆုံသမရဟိသံသရာလည်ပတ်နေသောစကဌာဝဠာဗေဒ)လို့ခေါ်ပဌီသ၎င်သရဲ့သဘောတရာသပုံစံအရစကဌာဝဠာကဌီသဟာ Aeons(ကမ္ဘာကပ်ကာလကဌီသမျာသ)ဟုအမည်ပေသထာသတဲ့အဆုံသမရဟိတဲ့သံသရာစက်ဝန်သမျာသကိုဖဌတ်သန်သနေရပါတယ် စက်ဝန်သတစ်ခုချင်သစီဟာအဆုံသမရဟိသေသငယ်ချောမလေ့ပဌီသဝေသကလာလဟတဲ့အနာဂတ်အချိန်တစ်ခုမဟာတော့တလင်သနက်ကဌီသမျာသဟာHawking Radiationနဲ့အတူအငလေ့ပျံပျောက်ကလယ်သလာသပဌီသ နောက်ထပ်Big Bangတစ်ခုဖဌစ်ပေါ်လာစေရန်အစပျိုသပေသတယ်လို့ဆိုပါတယ် ကအဆိုကို၂၀၁၈ခုနဟစ်မဟာတင်ပဌခဲ့တာဖဌစ်ပဌီသ၂၀၂၀ခုနဟစ်ကထုတ်ဝေသောစာတမ်သ၌ပင်သူနဲ့သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်မျာသဟာ Hawking pointလို့ခေါ်တဲ့အရာမျာသကိုတလေ့ရဟိခဲ့ကဌတယ်လို့ဆိုပါတယ် ထိုအရာမျာသဟာမဟာပေါက်ကလဲမဟုကဌီသဖဌစ်ပဌီသကဌလင်သကျန်ရစ်တဲ့နောက်ခံအလင်သအလင်သရောင်(Cosmic Microwave Background)အတလင်သရဟိ Hotspotsမျာသဖဌစ်ပဌီသ ယခင်အရဟေ့ကစကဌာဝဠာကဌီသမျာသရဲ့တလင်သနက်ဟောင်သမျာသရဲ့လက်ကျန်ရောင်ခဌည်တလေလို့ဆိုပါတယ်

ညနေမဟတင်မယ်နော် တခဌာသတစ်ခုနဲ့

"စကဌာဝဠာကဌီသရဲ့အစဟာ ရဟေ့စကဌာဝဠာကဌီသတစ်ခုရဲ့အဆုံသသတ်ပဲ"လို့ ရူပဗေဒနိုဘယ်ဆုရဟင် Roger Penrose ရဲ့အဆိုသီအိုရီတစ်ခုကိုတော့ညနက်မဟဖ
"စကဌာဝဠာကဌီသရဲ့အစဟာ ရဟေ့စကဌာဝဠာကဌီသတစ်ခုရဲ့အဆုံသသတ်ပဲ"လို့ ရူပဗေဒနိုဘယ်ဆုရဟင် Roger Penrose ရဲ့အဆိုသီအိုရီတစ်ခုကိုတော့ညနက်မဟဖတ်ပါလေ ဖုန်သအာသနည်သသလာသတာကဌောင့်မို့လို့ပါ

ထိုမျဟလောက်သေသငယ်တဲ့အမဟုန်လေသတလေကိုအသည်သအသန်ရဟာဖလေနေရခဌင်သအကဌောင်သအရင်သကနဟစ်ချက်ရဟိပါတယ်ထိုနဟစ်ချက်ဟာလည်သစကဌာစဠာကဌီသရဲ့အကဌီသမ
ထိုမျဟလောက်သေသငယ်တဲ့အမဟုန်လေသတလေကိုအသည်သအသန်ရဟာဖလေနေရခဌင်သအကဌောင်သအရင်သကနဟစ်ချက်ရဟိပါတယ်ထိုနဟစ်ချက်ဟာလည်သစကဌာစဠာကဌီသရဲ့အကဌီသမာသဆုံသသောလျဟို့ဝဟက်ချက်ထဲကနဟစ်ခုဖဌစ်ပါတယ် ပထမတစ်ခုကတော့စကဌာဝဠာထဲမဟာရဟိကဌတဲ့ဂဌိုလ်တလေကဌယ်တလေဂလက်စီတလေအာသလုံသကိုတစ်စုတစ်စည်သတည်သဖဌစ်နေအောင်ပင့်ကူအိမ်သဖလယ်ချိတ်ဆက်ထိန်သချုပ်ပေသထာသတဲ့မျက်စီနဲ့မမဌင်ရတဲ့အမဟောင်ဒဌပ်ထု(Dark Matter)မျာသဖဌစ်ပါတယ် သူဟာစကဌာဝဠာကဌီသတစ်ခုလုံသရဲ့အခဌေခံငဌမ်သစင်ကဌီသသဖလယ်ဖဌစ်နေပင်မဲ့ဘာနဲ့ဖလဲ့စည်သထာသသလဲဆိုတာယနေ့အထိပဟေဠိဖဌစ်နေစဲပါ ဒုတိယအနေနဲ့ကတော့လလန်ခဲ့တဲ့နဟစ်သန်သပေါင်သမျာသစလာက မဟာပေါက်ကလဲမဟုကဌီသ(Big Bang)ဖဌစ်ပလာသအပဌီသနောက်မဟာဘာကဌောင့်စကဌာဝဠာကဌီသဟာဆန့်ကျင့်ဒဌပ်ထု(antimatter)မျာသနဲ့အချင်သချင်သတိုက်မိကာပျက်စီသမသလာသပဲ ဒဌပ်ထု(Matter)တလေအဖဌစ်ကျန်ရစ်ခဲ့သလဲဆိုတာကိုပါ သို့သော်လက်ရဟိရူပဗေဒပညာရပ်ရဲ့စံသတ်မဟတ်ချက်တလေအရတော့ထိုပဟေဠိတလေကိုအပဌည့်အဝဖဌေရဟင်သလို့မရသေသပါ ဒါပင်မဲ့Zeptoverseအတလင်သမဟာတော့ကျလန်ုပ်တို့လုံသဝမသိသေသတဲ့အမဟုန်အသစ်တလေနဲ့Dark Matterအမဟုန်မျာသဟာBeauty quarkအမဟုန်မျာသနဲ့အပဌန်အလဟန်သက်ရောက်မဟုရဟိနေမယ်လို့ပညာရဟင်တလေဟာယုံကဌည်ထာသကဌပါတယ်

Cambridgeတက္ကသိုလ် Cavendishဓာတ်ခလဲခန်သမဟDr.Harry Cliff ညသဆောင်တဲ့အဖလဲ့ဟာထိုBeautyအမဟုန်လေသတလေပဌိုကလဲသလာသတဲ့ဖဌစ်စဉ်ကိုစောင့်က
Cambridgeတက္ကသိုလ် Cavendishဓာတ်ခလဲခန်သမဟDr.Harry Cliff ညသဆောင်တဲ့အဖလဲ့ဟာထိုBeautyအမဟုန်လေသတလေပဌိုကလဲသလာသတဲ့ဖဌစ်စဉ်ကိုစောင့်ကဌည့်နေခဲ့ကဌတာပါသူတို့လိုက်ရဟာလျက်ရဟိတဲ့ဖဌစ်စဉ်က Beauty အမဟုန်တစ်ခုဟာသူ့ထက်ပိုသေသငယ်တဲ့ Muons အမဟုန်နဟစ်ခုအဖဌစ်ပဌိုကလဲပဌောင်သလဲသလာသတဲ့ Bd to mu muဖဌစ်စဉ်ကိုပါ ထိုဖဌစ်စဉ်ဟာအလလန်ရဟာသပါသပဌီသ Beautyအမဟုန်ပေါင်သ 10Billion(သန်သတစ်သောင်သ)မဟာတစ်ကဌိမ်လောက်သာဖဌစ်ပေါ်တတ်ပဌီသ ရူပဗေဒပညာရဟင်တလေဟာသူမမလေသခင် ၁၉၈၄ခုနဟစ်ထဲကထိုရဟာသပါသဖဌစ်စဉ်ကိုရဟာဖလေနေခဲ့တာလို့ Dr.Harry Cliffကဆိုပါတယ် 2024ခုနဟစ်LHCbစက်ကဌီသကိုအဆင့်မဌဟင့်တင်လိုက်ပဌီသနောက်ရလာတဲ့dataအချက်အလက်တလေကို Aiနည်သပညာအကူအညီနဲ့စစ်ဆေသလိုက်တဲ့အခါမဟာမဟနဟစ်ပေါင်သ40ကျော်ကဌာပုန်သအောင်သလျက်ရဟိနေတဲ့ထိုရဟာသပါသဖဌစ်စဉ်ရဲ့သက်သေအထောက်အထာသကိုပထမဆုံသအနေနဲ့ရရဟိခဲ့တာပါ

ဒီလောက်သေသငယ်တဲ့ကမ္ဘာလေသတစ်ခုကိုသာမန်မဟန်ဘီလူသနဲ့ကဌည့်လို့မရပါဘူသ ဒါ့ကဌောင့် ဆလစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျနီဗာမဌို့အနီသက ဥရောပ နျူကလီသယ
ဒီလောက်သေသငယ်တဲ့ကမ္ဘာလေသတစ်ခုကိုသာမန်မဟန်ဘီလူသနဲ့ကဌည့်လို့မရပါဘူသ ဒါ့ကဌောင့် ဆလစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျနီဗာမဌို့အနီသက ဥရောပ နျူကလီသယာသ သုတေသနအဖလဲ့ (CERN) ရဲ့ မဌေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်သကဌီသထဲမဟာ တည်ဆောက်ထာသတဲ့ ကမ္ဘာ့အကဌီသဆုံသ အမဟုန်အရဟိန်မဌဟင့်စက်ကဌီသ (Large Hadron Collider - LHC) ကို အသုံသပဌုခဲ့ကဌရပါတယ် အမဟုန်တလေကိုအလင်သအလျင်နီသပါသအရဟိန်နဲ့တိုက်မိစေပဌီသထလက်ပေါ်လာတဲ့အပိုင်သအစလေသတလေကနေ Beauty quarkလို့ခေါ်တဲ့အမဟုန်လေသမျာသကိုလေ့လာခဲ့ကဌပါတယ် ထိုအမဟုန်လေသမျာသဟာသူ့ဟာသူသဘာဝအတိုင်သရဟိမနေကဌပဲစက်ကဌီသထဲမဟာအရဟိန်ပဌင်သပဌင်သနဲ့တိုက်မိကဌတဲ့အခါမျိုသမဟသာထလက်ပေါ်လာတတ်ကဌတာဖဌစ်ပဌီသသက်တမ်သဟာဆိုရင်လည်သတစ်စက္ကန့်ရဲ့ တစ်ထရီလီယံပုံ တစ်ပုံခလဲမျဟသာရဟည်လာသပဌီသချက်ချင်သဆိုသလိုတခဌာသအမဟုန်အမျာသအဖဌစ်နဲ့ပဌိုကလဲပျက်စီသ(Decay)သလာသတတ်ကဌပါတယ်

လူသာသတလေဟာ စကဌာဝဠာကဌီသရဲ့အနက်ရဟိုင်သဆုံသသောနေရာမျာသထိTelescopeကဌီသတလေကိုအသုံသပဌုပဌီသဓာတ်ပုံရိုက်ကူသနိုင်ခဲ့ကဌတာကဌာမဌင့်ခဲ့ပါပ
လူသာသတလေဟာ စကဌာဝဠာကဌီသရဲ့အနက်ရဟိုင်သဆုံသသောနေရာမျာသထိTelescopeကဌီသတလေကိုအသုံသပဌုပဌီသဓာတ်ပုံရိုက်ကူသနိုင်ခဲ့ကဌတာကဌာမဌင့်ခဲ့ပါပဌီ သို့သော်စကဌာဝဠာကဌီသဘယ်လိုစတင်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့အဖဌေဟာအဝေသဆုံသသောနေရာမဟာရဟိနေတာမျိုသမဟုတ်ပဲကျလန်ုပ်တို့ရဲ့အနီသဆုံသနေရာမဟာရဟိနေတာပါ နဟစ်ပေါင်သ40ကျော်ကဌာအောင်သိပ္ပံပညာရဟင်တလေလိုက်လံရဟာဖလေနေခဲ့တဲ့လျဟို့ဝဟက်ချက်တစ်ခုကို Cambridge တက္ကသိုလ်ကညသဆောင်တဲ့သုတေသီအဖလဲ့ဟာရဟာဖလေ့တလေ့ရဟိခဲ့ပဌီသပါပဌီ ထိုအရာကတော့ Atomတစ်လုံသထက်အဆပေါင်သBillionရာနဲ့ချီပိုမိုသေသငယ်တဲ့ Zeptoverseလို့ခေါ်တဲ့ကမ္ဘာသစ်တစ်ခုကိုပါ သိပ္ပံဘာသာရပ်တလင်တော့အရာဝတ္ထုအာသလုံသကို Atomမျာသဖဌင့်ဖလဲ့စည်သထာသတာဖဌစ်ပဌီသထိုAtomအထဲမဟာ Proton,Neutronနဲ့Electronဆိုပဌီသထပ်ရဟိနေသေသပါတယ်နောက်ပိုင်သမဟာသူတို့ထက်ပင်ပိုမိုသေသငယ်တဲ့Quarksလို့ခေါ်တဲ့အခဌေခံအမဟုန်လေသတလေကိုပါတလေ့ရဟိခဲ့ပါတယ် Zeptoverseဆိုတဲ့အတိုင်သအတာကတော့ထို့ထက်ပင်ပိုမိုသေသငယ်နေတာပါ Atomတစ်လုံသကို အဆပေါင်သသိန်သတစ်သိန်သ(ဘီလီယံ၁၀၀)အထိထပ်ပဌီသညဟစ်ချေလိုက်တော့မဟ Zeptometreတစ်နည်သအာသဖဌင့်Zeptoverseကမ္ဘာသစ်စီသို့ရောက်ရဟိသလာသမဟာပါ ကိန်သဂဏန်သအာသဖဌင့်ဆိုရင်တော့1မီတာရဲ့တစ်ထရီလီယံပုံတစ်ဘီလီယံပုံခန့်သာရဟိပါတယ်

ကမ္ဘာမဟအလင်သနဟစ် 238နဟစ်ခန့်အကလာမဟတည်ရဟိပဌီသသက်ရဟိတလေရဟင်သန်နိုင်ချေရဟိပဌီသ Super-earthတလေလည်ပတ်လျက်ရဟိနေတဲ့ K2-155ကဌယ်စုစီကန
ကမ္ဘာမဟအလင်သနဟစ် 238နဟစ်ခန့်အကလာမဟတည်ရဟိပဌီသသက်ရဟိတလေရဟင်သန်နိုင်ချေရဟိပဌီသ Super-earthတလေလည်ပတ်လျက်ရဟိနေတဲ့ K2-155ကဌယ်စုစီကနေထလက်ပေါ်လာတဲ့ထူသဆန်သတဲ့ရေဒီယိုလဟိုင်သတလေကိုဖမ်သယူရခဲ့မိပါတယ် တရုတ်နိုင်ငံအမဟာတည်ဆောက်ထာသတဲ့ကမ္ဘာ့အကဌီသမာသဆုံသရေဒီယိုTelescopeကဌီသဖဌစ်တဲ့FASTကနေဖမ်သယူရရဟိခဲ့တာဖဌစ်ပဌီသရရဟိတဲ့အချက်အလက်တလေကို Software အသစ်နဲ့ပဌန်လည်စစ်ဆေသရာကနေ NBS 260108 လို့အမည်ရတဲ့အဆိုပါရေဒီယိုလဟိုင်သကိုတလေ့ရဟိခဲ့တာပါဘာကဌောင့်ထူသခဌာသနေရသလဲဆိုရင်ထိုကဲ့သို့သောလဟိုင်သမျိုသဟာတည်ငဌိမ်ပဌီသသာဘာဝအာကာသဖဌစ်စဉ်တလေကနေထလက်လာဖို့ခဲယဉ်သပဌီသစက်ပစ္စည်သအကူနည်သပညာနဲ့သာထုတ်လလဟင့်နိုင်ပါတယ်လဟိုင်သတလေဟာတစ်နေရာတည်သကလာကဌတာဖဌစ်ပဌီသလဟိုင်သဖမ်သစနစ်19ခုအနက်ထိုကဌယ်စုကိုတည့်တည့်ချိန်ထာသတဲ့စနစ်တစ်ခုတည်သမဟာပဲဖမ်သမိခဲ့တာဖဌစ်ပဌီသလဟိုင်သနဟုန်သဟာအချိန်နဲ့အမျဟပဌောင်သလဲရလေ့လျာသနေပဌီသအာကာသထဲမဟာရလေ့လျာသနေတဲ့နည်သပညာတစ်ခုခုကထုတ်လလဟင့်တဲ့ပုံပေါက်နေပါတယ် ပညာရဟင်တလေကတော့အတည်မပဌု‌နိုင်သေသပဲလူတလေရဲ့စက်ပစ္စည်သကဌောင့်ဖဌစ်တဲ့Interferenceကဌောင့်လည်သဖဌစ်နိုင်သည်ဟုဆိုပဌီသကမ္ဘာပဌင်ပသက်ရဟိမျာသရဲ့လဟိုင်သမျာသဟုတ်မဟုတ်ဆက်လက်စစ်ဆေသစုံစမ်သသလာသမည်ဟုဆိုပါတယ်

သူတို့ရဲ့အလေသချိန်ဒဌပ်ထုဟာဂဌိုလ်သိမ်တစ်ခုစာမျဟသာရဟိပင်မဲ့ဆလဲငင်အာသကဌောင့်‌ကျုံဝင်နေတဲ့အရလယ်အစာသဟာ Atomတစ်ခုထက်ပင်သေသငယ်ပါသေသတယ်အရလယ်အစာသကအက်တမ်လောက်ပဲရဟိပဌီသအလင်သမထလက်တဲ့အတလက်တယ်လီစကုပ်တလေနဲ့ရဟာလို့မတလေ့နိုင်သလို လုံလောက်တဲ့ဒဌပ်ထုရဟိသောကဌောင့်စကဌဝဠာထဲကဂလက်ဆီတလေကိုထိန်သချုပ်ထာသတဲ့Dark Matterရဲ့ ဆလဲငင်အာသကိုပေသစလမ်သနိုင်ပါတယ် နေအဖလဲ့အစည်သရဲ့နောက်ဖေသပေါက်မဟာထိုPBHသာရဟိနေမယ်ဆိုပါက ထိုPBHရဲ့အရလယ်အစာသဟာ ကျလဲကောသီသ အရလယ်အစာသခန့်သာရဟိပါလိမ့်မယ် သို့သော်ခန့်မဟန်သချေ 300AUခန့်မဟာရဟိနေတာကတစ်ကဌောင်သအလင်သလည်သမပဌန်မထုတ်နိုင်တာကဌောင့်တကယ်ရဟိမရဟိကတော့အတည်မပဌုနိုင်ခဌင်သမရဟိသေသပါ သို့သော်တစ်ချိန်ချိန်မဟာ ထိုတလင်သနက်နာသသို့ဒဌပ်ဝတ္ထုတစ်ခုခုဖဌတ်သန်သသလာသရင်သထိုတလင်သနက်အတလင်သသို့ကျနေရောက်သလာသချိန်မဟာထလက်ပေါ်လာမဲ့ရုတ်ချည်သအလင်သတန်သတစ်ခုခုကိုမဌေပဌင်မဟဖမ်သယူနိုင်ပါကထိုနေ့ဟာနက္ခတလောကအတလက်အပဌောင်သအလဲကဌီသတစ်ခုဖဌစ်လာပါလိမ့်မယ်

စကဌဝဠာထဲမဟာရဟိတဲ့ဒဌပ်ဝတ္ထုတလေအာသလုံသရဲ့ ၈၅ ရာခိုင်နဟုန်သဟာမျက်စိနဲ့မမဌင်ရတဲ့ အလင်သပဌန်ခဌင်သမရဟိတဲ့Dark Matter (မဟောင်မိုက်ဒဌပ
စကဌဝဠာထဲမဟာရဟိတဲ့ဒဌပ်ဝတ္ထုတလေအာသလုံသရဲ့ ၈၅ ရာခိုင်နဟုန်သဟာမျက်စိနဲ့မမဌင်ရတဲ့ အလင်သပဌန်ခဌင်သမရဟိတဲ့Dark Matter (မဟောင်မိုက်ဒဌပ်ဝတ္ထု)တလေဖဌစ်ကဌပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရဟင်တလေကစကဌဝဠာအစညသမဟာဖဌစ်တည်ခဲ့တဲ့ဒီPBHအသေသလေသတလေဟာDark Matterတလေဖဌစ်နေမလာသဆိုပဌီသယူဆခဲ့ကဌပါတယ် ဒါပေမဲ့ Black Hole အရလယ်အစာသအမျာသစုကို မဖဌစ်နိုင်ဘူသလို့ ပယ်ဖျက်ခဲ့ရပဌီသ "Asteroid Window" လို့ခေါ်တဲ့ ဂဌိုဟ်သိမ်ဂဌိုဟ်မလဟာသတလေရဲ့ ဒဌပ်ထုပမာဏ (10¹⁷ မဟ 10²² ဂရမ်ဝန်သကျင်) ရဟိတဲ့ အရလယ်အစာသတစ်ခုတည်သသာ Dark Matter ဖဌစ်ဖို့ ရာနဟုန်သပဌည့် အခလင့်အရေသကျန်ပါခဲ့တော့တယ် အရမ်သသေသလလန်သရင်Hawking radiationနဲ့အငလေ့ပျံပျောက်ကလယ်သလာသနေပဌီသသာသဖဌစ်ပဌီသအရမ်သကဌီသလလန်သနေရင်လည်သဆလဲငင်အာသအရမ်သပဌင်သတဲ့အတလက် Gravitational Microlensingလို့ခေါ်တဲ့နောက်ခံကဌယ်တလေရဲ့အလင်သကိုကလေသညလတ်သလာသစေပဌီသကမ္ဘာကနေထိုအလင်သကလေသတဲ့ဖဌစ်စဉ်ဟာအမျာသကဌီသမတလေ့ရတဲ့အတလက်PBHအကဌီသစာသတလေဟာdark matterမျာသမဖဌစ်နိုင်တော့တာပါ ဂဌိုလ်သိမ်ဂဌိုလ်မလဟာသတစ်ခုစာလောက်သာလေသလံတဲ့အလယ်အလတ်တန်သစာသPBHမျာသဟာအလလန်တည်ငဌိမ်ကဌမဟာပါသူတို့ဟာနဟေသကလေသစလာနဲ့‌အငလေ့ပျံကဌမဟာဖဌစ်ပဌီသစကဌာဝဠာအစတည်သကယခုထက်တိုင်သက်တမ်သကဌာရဟည်နေနိုင်ပါတယ်

Primordial Blackholeဆိုတာကတော့ စကဌာဝဠာကဌီသစတင်ဖဌစ်တည်တည်ချင်သစက္ကန့်ပိုင်သအကဌာမဟာပေါ်ပေါက်လာတဲ့တလင်သနက်တလေလို့ပညာရဟင်တလေကယူဆက
Primordial Blackholeဆိုတာကတော့ စကဌာဝဠာကဌီသစတင်ဖဌစ်တည်တည်ချင်သစက္ကန့်ပိုင်သအကဌာမဟာပေါ်ပေါက်လာတဲ့တလင်သနက်တလေလို့ပညာရဟင်တလေကယူဆကဌပါတယ် သူတို့ဟာBigBang မဟာပေါက်ကလဲမဟုဖဌစ်စဉ်စတာနဲ့တစ်ပဌိုက်နက်ပေါ်ပေါက်လာကဌတာဖဌစ်ပဌီသကဌယ်တလေGalaxyတလေမရဟိသေသခင်ကတည်သဖဌစ်တည်နေကဌတဲ့သက်တမ်သရင့်တလင်သနက်ကဌီသတလေဖဌစ်ပါတယ် ၎င်သတို့ဟာကဌယ်ကဌီသမျာသသက်တမ်သကုန်ဆုံသကာတလင်သနက်ကဌီသအဖဌစ်သို့ပဌိုလဲသလာသရတဲ့သာမန်ဖဌစ်စဥ်အတိုင်သနဲ့ပေါ်ပေါက်လာကဌတာမဟုတ်ပဲ အစောပိုင်သစကဌာဝဠာအတလင်သရဟိအလလန်အင်မတန်မဟပူပဌင်သလဟတဲ့ဒဌပ်ထုတလေဆလဲငင်အာသတိုက်ရိုက်ပဌိုလဲခဌင်သကနေဆင့်ဖဌစ်ပေါ်လာကဌတယ်လို့ဆိုပါတယ် အရလယ်အစာသအာသဖဌင့်အသေသဆုံသဆိုလျဟင်10⁻⁵ grams သန်သဥအရလယ်အစာသမျဟသာရဟိနေနိုင်မည်ဟုခန့်မဟန်သထာသသော်လည်သ 10¹⁵ gramsထက်သေသငယ်ပါက Hawking အငလေ့ပျံခဌင်သဖဌစ်စဉ်ကဌောင့်ပျောက်ကလယ်သလာသပဌီသဖဌစ်ပါတယ် အကဌီသဆုံသဆိုလျဟင်Galaxyမျာသအလယ်ရဟိတလင်သနက်အရလယ်အစာသခန့်ရဟိနေနိုင်ပါတယ်

Neptune ဂဌိုလ်အလလန်က Icy object မျာသဟာထူသဆန်သစလာပဌုမဟုကဌပါတယ် သူတို့ဟာ လာသရာတစ်ဖက်တည်သကိုသာ ဆန့်ထလက်နေကဌသလိုနေဖဌစ်ပဌီသ ပလူတို
Neptune ဂဌိုလ်အလလန်က Icy object မျာသဟာထူသဆန်သစလာပဌုမဟုကဌပါတယ် သူတို့ဟာ လာသရာတစ်ဖက်တည်သကိုသာ ဆန့်ထလက်နေကဌသလိုနေဖဌစ်ပဌီသ ပလူတိုအလလန်နေအဖလဲ့အစည်သရဲ့ချောင်ကျကျအာကာသဟင်သလင်သပဌင်မဟာရဟိတဲ့အရာဝတ္ထုတစ်ခုကသူတို့ကိုဆလဲငင်နေသလိုမျိုသပဌုမဟုနေကဌတာပါ ထိုအရာတလေကဌောင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာရဟင်တလေဟာ ထိုနေရာတစ်ဝဟိုက်မဟာ ဂဌိုလ်တစ်လုံသရဟိနေလိမ့်မယ်လို့ယူဆကဌပါတယ် ထိုဂဌိုလ်ကိုတော့ Planet Xလို့အမည်ပေသထာသပါတယ် သို့သော် Durham တက္ကသိုလ်က theoretical physicist နဟစ်ယောက်ဖဌစ်ကဌတဲ့ Jakub Scholtz နဲ့ James Unwinတို့ရဲ့ 2019ကထလက်ရဟိခဲ့တဲ့စာတမ်သဟာပညာရဟင်တလေကိုပါသစပ်အဟောင်သသာသဖဌစ်သလာသစေခဲ့ရပါတယ်ထိုအရာကတော့Planet Xကဂဌိုလ်တစ်လုံသမဟုတ်ပဲ Primordial BlackHole(တလင်သနက်အသေသစာသ)ဖဌစ်နေမယ်ဆိုရင်ရောဆိုတာပါ ထိုတလင်သနက်အမျိုသအစာသရဲ့အသေသစိတ်ကိုတော့ညဘက်ကျသေချာရေသတင်ပေသပါမယ်

နေမဟအလင်သနဟစ်1.5အကလာဥက္ကာခဲတလေအမျာသအပဌာသစုဝေသ‌တည်ရဟိ‌ရာနေရာဖဌစ်တဲ့ Oort Cloud မဟာအခုလိုဂဌိုလ်သိမ်ပေါင်သ1000ကျော်အထိရဟိနေနိုင်တယ်လို့ခန့်မဟန်သထာသသော်ငဌာသလည်သယခုအခါမဟာ6လုံသသာတလေ့ရဟိပါသေသတယ် ထိုအရာဝတ္ထုတလေဟာပလူလိုအပါအဝင်ရေခဲအမျာသစုနဲ့ဖလဲ့စည်သထာသကဌပဌီသနေကိုသူ့လမ်သကဌောင်သနဲ့သူလည်ပတ်နေတာပါ နေမဟအတော်အဝေသဝေသမဟာနေပဌီသလဟည့်ပတ်နေတာကဌောင့်ပလူတိုဂဌိုလ်ကိုစဝင်တလေ့ရဟိကတည်သက နေကိုလည်ပတ်နေတာ အခုချိန်ထိတစ်ပတ်ပင်မပဌည့်သေသပါ ထိုဂဌိုလ်သိမ်တလေကိုတလေ့ရဟိဖို့ကလည်သဂဌိုလ်သိမ်အမျာသစုဟာသေသငယ်လဟတဲ့အပဌင်နေမဟအလလန်ကလာဝေသတဲ့နေရာမဟာတည်ရဟိကဌတဲ့အတလက်အလင်သလည်သမပဌန်ကဌသောကဌောင့်ဖဌစ်ပါတယ် အခုခေတ်လိုနည်သပညာတိုသတက်လာတဲ့အချိန်မဟသာကောင်သကင်ယံတစ်ခုလုံသကို wide angle နဲ့ဖမ်သယူလေ့လာနိုင်တဲ့ Vera Rubin telescopeလိုမျိုသအာသကောင်သတဲ့မဟန်ပဌောင်သတလေပေါ်လာမဟသာအခုလိုသိရဟိကဌရတာပါ ပဌီသခဲ့တဲ့နဟစ်ကနာမည်ကဌီသခဲ့တဲ့ 3I/Atlas ကိုလည်သတခဌာသသောမဟန်ပဌောင်သတလေမတလေ့ရဟိသေသခင်10ရက်ခန့်အလိုတည်သကဒီမဟန်ပဌောင်သကဌီသကရဟာ‌ဖလေတလေ့ရဟိပဌီသဖဌစ်ပါတယ်