Bek Olimjon

Qanday qilib uzoq va sifatli umr ko’rish mumkin? "Alohida mavzu"ning navbatdagi sonida sog‘lom hayot kechirish, uzoq umr ko‘rish sirlari hamda jismoniy faollikning inson salomatligi va hayot sifatiga ta’siri haqida mehmonlarimiz Bek Olimjon va Aziz Rahimov bilan qiziqarli va foydali suhbat tayyorladik. Suhbat davomida siz:

• 80 yoshda ham sog'lom bo'lish mumkinmi? • Ozg'inlik sog'lomlik belgisimi? • 2 soat sport bilan shug'ullanish yoki piyoda yurish, qaysi biri yaxshiroq? • Go'sht va yog' foydalimi yoki zararli? • Uyqusizlik vazn ortishiga sabab bo'ladimi? • Nima uchun motivatsiya yuqori bo'lganida ko'p xato qilinadi? • Qarilikni oldindan aniqlash mumkinmi kabi savollarga javob olasiz

❗️Sog'lom yashashni bugundan boshlang, videoni tomosha qiling: https://youtu.be/JTboXnqe0xA @alohidamavzu

Biz chetga shifokorlikka ketishga rosa targ'ib qildik. Buni natijasini ham ko'ryapmiz. Germaniyada ko'plab yoshlarimiz shifokorlik maqomiga erishmoqda. Bu juda quvonarli holat. O'zgarishlar katta. Bu ularni yaxshi mutaxassis bo'lishi bilan birga ko'proq pul topish imkoniyatini bermoqda. Bu ham juda ijobiy holat. Aksari talabalikdan chiqiboq Germaniyaga kelgan. Ular vatanda pul topmagan yoshlar. Endi Germaniyaga kelib umrida topmagan pulini topishmoqda. Muammo eng kattasi shuki, ularga hech kim pulni qanday boshqarishni o'rgatmagan. Natijada xavfli moliyaviy qarorlar qabul qilish ko'p. "Men pul topyapmanku, to'lay olaman" deb foizi katta qarzlar olish, mashinalarni kreditga olish, qimmat ijarada yashash, ehtiyoji bo'lmasada katta haridlar qilish holatlari, yoki o'zi uchun sarflamasdan butun topganini uyiga yuborish holatlari ko'p. Undan tashqari, vatandagi oilasi "bolam chetda ko'p pul topyapti, pul yuboradi" deb ahmoqona moliyaviy qarorlar qilish holatlari juda ko'p. Afsuski bunday holatlar chetda ishlayotgan shifokorlar asosiy maqsadidan chalg'itadi, moliyaviy qopqonga tushib qolishiga sabab bo'ladi va rivojlanishdan to'xtatadi. Agar real rivojlanmoqchi bo'lsak, pulni faqat topishni emas, balki topgan pulni qanday boshqarishni yaxshi o'rganishimiz shart. Moliyaviy maslahat sifatida, eng birinchi qadam, kredit karta va foizli qarzlardan uzoq yurish. Barakasini bersin. Bek Olimjon 11.06.26 Norvegiya

Yozish haqida O'z fikr, kuzatuv, mulohaza va xulosalarimizni yozib borishimiz juda muhim. Omma oldida bo'lishi shart emas. Shaxsiy holatda bo'lsa ham yozib borsa bo'ladi. Ommaga yozish afzalligi fikrlarimizga qarshi fikrlar orqali rivojlanish imkoniyati borligi. Endi qanday yozish kerak degan savol bo'lishi tabiiy. Qay turdagi app yoki xizmatlardan foydalanisz ham deb so'rashadi. Bunday applar ko'p. Misol Notion, Evernote, Obsidian, Anytype, Logseq, Craft, Reflect va hok. Bularni aksariyatini ishlatib ko'rdim. Ammo men har doim qaytib keladigani bu Macdagi Notes va Telegramdagi "Saved Messages". Negadir qolgan barcha applarda orada baryera ko'pdek. Menga shunday ochib, fikrlarimni shart to'kib yozib ketadigan narsa bo'lgani yaxshi. Obsidian kabi fikrlarimni bir-biriga ulab qandaydir to'r yasashga ehtiyoj yo'q. Ochig'i o'sha to'rni foydasini sezmadim men. Notiondagi tartiblash funksiyalariga ham ehtiyoj yo'q. Shunday ekan, qaysi app muhim emas. Shart yozing. Farqi yo'q nimada yozasiz. Vaqt o'tishi bilan siz uchun nima ish beradi, nima ortiqcha bilib olasiz. Muhimi yozish. Bek Olimjon 10.06.26 Norvegiya

Bu rasmdagi insonlar ayrimlari bilan 2-3 yil avval ko’rishganman. Ayrimlari bilan faqat online muloqot qilganman. Aksari bilan birinchi marta ko’rishdim. Ajoyib insonlar. Barchasi shifokorlar. Ayni vaqtda Germaniyada faoliyat yuritayotgan o’zbek shifokorlari. Rasmlar kecha va ilgari kuni Germaniya, Avstriya va Shvetsariya davlatlari o’rtasidagi Alp tog’lariga uyushtirgan 2 kunlik camping/hiking sayohatimizdan. Yigitlarni kelgani uchun rahmat. 2 kun davomida maza qilib suhbat qurdik. Hammani hikoyasi har xil, ammo maqsadi bir xil. Germaniyada zo’r mutaxassis bo’lish va jamiyat uchun foydali ish qilish. Mazmunli va yashashga arzigulik umr kechirish. Ajoyib maqsad. *************** Bu yigitlar uchun 3-4 yil avval 6 oy nemis tili o'qish juda qiyin vazifadek ko'rinar edi. Oradan 3 yil o'tib o'tmay Germaniyada shifokor. Keyingi 4-5 yilda erishishlari mumkin bo'lgan marralarni aytsam ko'pi ishonmadi. 4 yil oldin ham ishonishmagan edi. Mayli, men ishonaman, bu faqat boshlanishi xolos. Imkoniyatlar shu qadar kattaki ayni vaqtda ularni faqat orzulardagina zabt eta olamiz xolos. *************** Biz qisqa muddatdagi imkoniyatlarimizni o'ta yuqori baholaymiz, ammo uzoq muddatdagilarini juda past baholaymiz. Bunga shu rasmlardagi yigitlar hikoyasi guvoh. Orzu -> maqsad -> reja -> harakat... Bek Olimjon Alp tog'lari, 06.06.2026

Tanlangan tasodifiylik Hayotda eng foydali ko'nikmalardan biri bu tanlangan tasodifiylik tomon harakatlanishni o'rganish. - - - - - - - - - - - - - - - - - Yaqin do'stim bor, qishloqi. Biznesga kirib kelganiga ko'p bo'lmagan. Tadbirkorlar bilan suhbatlarni ko'p ko'radi, youtubeda. O'tgan kuni gaplashsam juda hursand. O'zi rosa havas qilgan bir tadbirkor bilan 2 soat gaplashipti, tekinga. U odam shogirdlari soatbay narhi 1000 dollar. Do'stim esa tekinga suhbat qurgan. Bundan 3-4 yil oldin do'stimga "siz taomlanish uchun odam ko'p milliy taomlardan ko'ra, odam kam qahvaxonaga borishingiz siz uchun foydaliroq" deganimni endi tushunib yetganini aytdi. Do'stim yaxshi xislati, maslahatni chuqur analiz qilib o'tirmaydi, shart amalda qo'llashni boshlaydi va yo'l-yo'lakay qaror qabul qiladi. O'sha tadbirkor bilan ham qahvaxonada ko'rishgan. Qiziq joyi tadbirkordan biznes haqida so'ramagan. Natija chuqur 2 soatlik dildan suhbat bo'lgan. - - - - - - - - - - - - - - - Do'stim qahvaxonaga borish bilan tanlangan tasodifiylik tomon harakat qilgan. Foyda (upside) o'ta yuqori, zarar (downside) esa o'ta past. Tanlangan tasodifiylik (selective randomness) bu hayotimizni ijobiy tomonga keskin oz'garishini ta'minlovchi hodisa. Aytaylik, siz semizsiz, jismoniy holatingiz zo'r emas. Tog' sayohatiga borishga qaror qildingiz va bordingiz. U yerda kimnidir uchratdingiz va natijada har hafta sayohat qiladigan bo'ldingiz. Sog'lom hayot tarzi shakllandi. Yoki, siz ko'p pul topasiz, ammo halovat juda zo'r emas. Sizdanda ko'proq pul topadiganlar bilan uchrashdingiz, ulardagi holat sizdanda battar ekanligini ko'rdingiz -> tafakkur qildingiz. Yoki, siz yoqtirgan va hech qachon erishib bo'lmaydi deb o'ylagan qizingizga, ochiqlik va samimiylik bilan gap ochdingiz. O'xshash ehtimoli yuqori bo'lmasligi mumkin, ammo o'xshasa natija x100, o'xshamasa tajriba. ************** Biz qariganda qilgan ishlarimizdan ko'ra, qilmagan ishlarimizdan ko'proq afsuslanamiz. Bek Olimjon 30.05.26 Norvegiya

Erta tong. Soat 06:20. Samolyotdaman. Shvetsariya Basel shahriga uchyapman. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Men 15-25 yoshimda hozirgi holatimga erishaman degan aniq maqsadim bo’lmagan. Keyingi 10-15 yillik rejalar haqida juda kam o’ylaganman. Meni doim oldinga yurishimga asosiy sabab bu kelajakdagi mavhumlik va uning ortida nima borligini bilishga qattiq qiziqish (curiosity) bo’lgan. Qiziq jihati shu curiosity sabab dunyo kezmoqdaman. Dunyo top universitetlarida o’qishu, Garvardda ishlash imkoni bo’ldi. Hayot traektoriyam ko’pchilik uchun tanish. Oxirgi 2 oynigina tahlil qilsam, jahon chempionlari bilan birga mashg’ulotlar, admirallar bilan tushlik, millionerlar bilan sayohat, olimlar bilan suhbatlar qilish imkoni bo’ldi. Bu takrorlanuvchi holat. Juda qiziq. Eng muhimi ma'lum darajada doimiy mavhumlik bor. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Shvetsariya sayohati barcha harajatlari qoplangan. Aeroportda VIP xizmat bilan haydovchi kutib oladi. "Dr Bek" degan yozuvi bo'ladi qo'lida. 5 yulduzli mehmonxona, 4 mahal ovqat + banket, fikrimni tinglovchi suhbatdoshlar, bilimini ulashuvchi olimlar bilan suhbat. Kechga esa jahon chempioni murabbiyim bilan suhbat. Men odamlar ko’nglini oladigan zo’r suhbtdosh ham emasman aslida. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Oddiygina qishloqdan chiqqan bola uchun aql bovar etmas hayot traektoriyasi. Bularga qanday qilib shukur qilmaslik mumkin. Keep your curiosity. You never know where it can take you. Most importantly, you should act on it. Bek Olimjon 23.05.26 Basel, Shvetsariya

Ancha «og’ir» kitob ekan. Maksimum 5-6 bet o’qib to’xtashga to’g’ri kelyapti. Bek Olimjon 14.05.26 Italiya PS. «og’irligi» tadbirkor ko’zi bn o’qiganda seziladi. Shunchaki biografiya qilib 3 soatda o’qish mumkin.

Simulyatsiya nazariyasi Yuqori intellektual odamlar, ayniqsa tech sohasidagi muvaffaqiyatli insonlar simulyatsiya nazariyasi haqida suhbat qurishni yoqtirishadi. Ba'zan o'ylab qolaman yoki balki menga shunday tuyular: Simulyatsiya nazariyasi haqida suhbat qurishga ishtiyoq balandligi bu yaratuvchini izlashni bir yo'li. Muhandislik, mantiq va falsafa orqali sabablar topishga urinishning bir ko'rinishi. Qiziq paradoks holat shuki, simulyatsiya nazariyasi haqida suhbat quruvchilar ko'pi an'anaviy holda dinlarni inkor qiladi, ammo "yuqori kuchga" ishonishadi. Yaqqol misol Elon Musk. Qiziq suhbatlar. O'sha suhbatlardagi odamlarni eshitib turib ba'zan ulardagi ruhiy qiyinchiliklarini sezadi odam. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Dunyo rivojlanishga intilmoqda. Dunyoga cho'ponlik qilayotganlar (big tech) bor. Biz esa o'shalarga ergashyapmiz. Dunyoga cho'ponlik qilayotganlar esa tog'dagi oddiy cho'pon ruhiyatiga erishishga intilmoqda. Ajib zamonlarda yashamoqdamiz. Bek Olimjon 13.05.26 Norvegiya

High agency haqida ko'p gapiramiz. Ammo uni nima degan savolga javob topishimiz har doim ham oson emas. Uni nima ekanini mana bu yerda, mana bu yerda va mana bu yerda o'qish mumkin. Endi bizda High Agency haqida ma'lumot bo'lganidan keyingi tabiiy savol bu "menda high agency bormi?" Aslida kimdadir high agency borligini bilishimiz uchun u inson hayotida qilgan ishlariga qarashimiz kerak. U insonning hayot tajribalarini yaqindan bilmay turib buni baholashimiz qiyin. O'zimizni esa baholashimiz undanda qiyin. Hozir mana shularni o'ylab turib "High Agency Index" bo'lsa zo'r bo'lar edi degan fikr keldi. Claude bilan psixometrik so'rovnomani MVP sini tayyorladim. Qiziq chiqdi. Ishlatib ko'rishingiz mumkin. https://claude.ai/public/artifacts/fbf93921-9db8-4121-beb8-9fe2f8ba7885 Bek Olimjon 12.05.26 Norvegiya

Statistikani o'rganish va uni tushunish - ROI juda yuqori bo'lgan sohalardan biri. U sizga teranroq fikrlashni, tanqidiy qarashni va eng muhimi ko'p tarqalgan safsatalarni (🐂💩) birdaniga ko'ra olish imkonini beradi. 50-70 soat chuqur fokus bilan o'rganish orqali atrofingizdagi 99% dan ko'ra yuqoriroq darajaga chiqsangiz bo'ladi. Afsuski bu fikrga 99,9% odam amal qilmaydi. Bek Olimjon 10.05.26 Norvegiya

Bizdagi ayrim yoshlar AI ni (ChatGPT, Claude va hok) psixolog sifatida ishlatishmoqda. Bu yaxshi emas azizlar. Bu hozirgi kundagi AI tizimlar qanday tuzilgani va qanday ishlashini bilmasligimizni bildiradi. AI dan axloqiy, madaniy, ma'naviy savollarni so'rashda ehtiyot bo'lish zarur. AI qanday yaratiladi o'zi? Aytaylik ChatGPT. Dastur ishlab chiqish jarayoni quyidagi bosqichlardan o'tadi (soddaroq qilganda) 1-bosqich Bir dastur orqali ingliz tilidagi juda katta hajmdagi matnli ma'lumotlar (kitob, maqola, bloglar va hok) o'tkaziladi va dastur buni o'rganadi. 2-bosqich AI ingliz tilini biladigan, asosan g'arbda yashayotgan, yaxshi pul topadigan odamlar tomonidan tekshiruvdan o'tadi. Buni Reinforcement Learning from Human Feedback deyiladi. Bunda AI qilgan xatolari tuzatiladi. 3-bosqich Qayta tekshiruvdan o'tadi va so'ng siz va menga sotuvga chiqariladi Bu jarayondagi har bir bosqichga tanqidiy yondashuv mumkin. Ayniqsa siz va mendagi axloqiy, madaniy va ma'naviy mavzularda. Sababi jamiyatimizdagi normalar ingliz tilidagi adabiyotlarda keng ko'lamda o'rin olmagan. AI ni tekshiruvdan o'tkazuvchilar bizdagi axloqiy, ma'naviy va madaniy bexabar bo'lish ehtimoli juda katta. Bek Olimjon 29.04.26 Norvegiya

Bolalarda uzoqni yaxshi ko'ra olmaslik holati (miopiya) ortib boryapti. Bunga bir qator sabablar bor. Ko'pchilik biladigan sabablardan biri bu bolalarimizni turli gadjetlarda soatlab vaqt sarflashlari. Ko'pchilik bilmaydigan sabablardan biri bu boladagi uyqu rejimi. Tadqiqotlar ko'rsatishicha kam uxlaydigan va kech uxlaydigan bolalarda miopiya rivojlanish darajasi ko'proq kuzatilgan. Bolalarda to'g'ri uxlash undagi jismoniy va aqliy rivojlanishni bevosita belgilab beruvchi omil. Bolamizdagi uyqu rejimiga e'tiborli bo'laylik. Bek Olimjon 26.04.26 Norvegiya

Omading kelgan seni deyishadi. Bu fikrga qo'shilaman. Hayotim davomida kuchli ustozlar bilan ishlash nasib etdi. Shulardan biri Gordo Byrn. Ultraman jahon chempioni. Bugun dunyoda o'z yoshidagi eng tez triatlet. Unga birinchi marta shaxsiy xabar yozish uchun 4 oy tayyorlangan edim. U qatnashgan jami podcastlarni 2 martalab eshitib, fikrlarini o'zlashtirib, olgan bilimlarimni yozib chiqqan edim. Bunga 1 oyc vaqt ketgan edi. ********************************** Yillar davomida anglab yetgan fikrlarimdan: • imkoniyatlar har doim bor. • muvaffaqiyatli insonlar biz o'ylaganchalik "yetishib bo'lmas" odamlar emas. • ular biz o'ylagandan ko'ra sahiyroq va himmatliroq. • ular bilimlarini jon deb ulashgisi keladi. Savol omad yoki imkoniyatlarda emas. Biz 4 oy sabr bilan izlanishga tayyormizmi? Asl savol mana shu. Bek Olimjon 25.04.26 Norvegiya

Hozir bir bemor onaxon qabulimdan chiqib ketdi. Kasalligini nazorat qilib turishimiz kerak. Shu sabab keyingi nazoratni 6 oydan keyinga dedim. Biz bemorga belgilangan vaqtni eslatish uchun SMS yoki internet orqali bemor profiliga xabar yuboramiz. 80+ yoshdagilarga esa pochta orqali xat yuboramiz. Ular ko'pi telefonni faol ishlatishmaydi. Ko'rmay qolishadi. Boshqalar esa tushunmayman deydi. Onaxondan dakki eshitdim men. "Menga xat yuborma, SMS yoki internet orqali yubor eslatmalarni. Men internet ishlataman" dedi. Onaxon 1929-yil mart oyida tug'ilgan. Hursand qiladigan dakki bo'ldi. Bek Olimjon 23.04.26 Norvegiya

(Bu asosan yigitlarga tegishli) Iqtidorli va salohiyatli yoshlar ancha ko'paydi. Til o'rganishdi. Darajasi yuqori, ingliz tilidagi murakkab mavzularda podcastlar tinglashmoqda. Ulardan olgan bilimlariga amal qilishga harakat qilishmoqda. Bu juda yaxshi. Bu joyiga men chindan hursand bo'laman. Ko'p men tanigan yigitlar asosan hayot tarzini targ'ib etuvchi podcastchi yoki fikr yetakchilarini kuzatishadi. Yaqqol misollar Tim Ferriss, Andrew Huberman, Chris Williamson, Lex Fridman, Alex Hormozi, George Mack kabilar. Bu insonlar orasida bir o'xshashlik bor. E'tibor bersak ularda na oila, na farzand bor. Berayotgan fikrlarini qabul qilish albatta mumkin, lekin aynan shu oila va farzandi bo'lishlik omiliga ham e'tibor berish juda muhim. Sababi oila va farzand o'z ustida ishlaydigan erkak kishini hayotga bo'lgan qarashlarini yaxshigina o'zgartiradi. Aniqrog'i fokusni egodan olib, jamiyatga yo'nalishiga sabab bo'ladi. Bek Olimjon 20.04.26 Norvegiya

Ko'p pul topmoqchimisiz? Boylar muammosiga yechim taklif eting. Rasmda Jensen Huang. Dunyodagi eng qimmat kompaniya - NVIDIA boshlig'i (4,5 trillion dollar) Men Mr Huangdagi kamida 4 ta muammoga yechim bera olaman. 1. ko'zoynakdan xalos qilish 2. qovoqlarini ko'tarib qo'yish 3. ko'zini doimiy tekshiruvdan o'tkazib turish 4. oilasidagilar ko'zini yillik tekshirib turish Jensen meni tanlaydimi yoki yo'q bu alohida masala. Muammo har doim bor. Yechim taklif etuvchilar kam. Noligandan foyda yo'q, muammo topib unga yechim berishga harakat qilish kerak. Bek Olimjon 17.04.26 Norvegiya PS. NVIDIA dunyodagi eng ilg'or AI kompaniyalardan biri. Bu gap AI shifokorlar ishini olib qo'yadi deganlar uchun ☺️

Bir loyiha uchun nomzodlar qidiryapmiz. Talablar: • Oftalmolog yoki oftalmologiyada so'ngi kurs ordinatura yoki magistraturada bo'lishi • Ingliz tilini kamida B2 bilishi • Farg'onada bo'lishi Maoshli ish! Qiziq bo'lsa shu so'rovnomada ma'lumot qoldiring. Talablarga javob beradigan va ma'qul kelgan nomzodlar bilan o'zim bog'lanaman. Bek Olimjon 14.04.26 Norvegiya

bir ishni boshlamoqchisan bilasan bu og’riqli jarayon uzoq jarayon mavhum jarayon qo’rquv bor, katta qo’rquv bor qattiq mehnat qilish kerak bo’ladi atrofdagilar faqatgina natijasini ko’radi xolos ikkita yo’l bor biri komfortda davom etish ikkinchisi qo’rquv ko’ziga tik boqish va tavakkal qilish yo’qotadiganing -1, topadiganing esa x10 qachon og’riqqa chidab davom eta olasan? qachonki og’riqni ich-ichingdan his qilsang Bek Olimjon 13.04.26 Norvegiya

Vanihoyat Tesla FSD (full self-driving) Gollandiyada tasdiqdan o’tdi. Bu endi boshqa Yevropa davlatlari ham tezroq ruhsat beradi degani. FSD bu mashinani haydovchisiz o’zi yurish imkoniyati. O’zi yurar avtomobillar bu transport sohasidagi inqilobiy davr. Xavfsizlik jihatdan FSD siz va mendan karra-karra xavfsiz. Buni men sizga ko’z duxtir sifatida aytmoqdaman. Har kuni ko’zi yaxshi ko’rmaydigan ammo kunini rulda o’tqazadigan bemorlarni qabul qiladigan duxtir sifatida aytaman. Kelajak allaqachon shu yerda… Ajoyib davrlar… Bek Olimjon 12.04.26 Shvetsiya

Vanihoyat Tesla FSD (full self-driving) Gollandiyada tasdiqdan o’tdi. Bu endi boshqa Yevropa davlatlari ham tezroq ruhsat beradi degani. FSD bu mashinani haydovchisiz o’zi yurish imkoniyati. O’zi yurar avtomobillar bu transport sohasidagi inqilobiy davr. Xavfsizlik jihatdan FSD siz va mendan karra-karra xavfsiz. Buni men sizga ko’z duxtir sifatida aytmoqdaman. Har kuni ko’zi yaxshi ko’rmaydigan ammo kunini rulda o’tqazadigan bemorlarni qabul qiladigan duxtir sifatida aytaman. Kelajak allaqachon shu yerda… Ajoyib davrlar… Bek Olimjon 12.04.26 Shvetsiya