The AgriLancer

የሰው ሃይል እጥረት እጅግ በጣም ትክክለኛ እና በኢንዱስትሪው ውስጥ በተግባር የሚታይ ትልቅ ማነቆ ነው። የወተት ላሞች አላቢ (Milker) እና ተንከባካቢ/እረኛ (Dairy Herder/Caregiver) በቀጥታ ከላሞቹ ጤና፣ ከወተቱ ጥራትና ምርታማነት ጋር የሚገናኙ የዘርፉ የጀርባ አጥንቶች ናቸው። በኢትዮጵያ የወተት ዘርፍ ውስጥ የላም አላቢ እና የተንከባካቢ እጥረት የሚያስከትላቸው ዋና ዋና ችግሮች እና ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው። 1. የላም አላቢ እና የተንከባካቢ እጥረት ዋና ምክንያቶች የሙያው ዝቅ ተደርጎ መታየት (Social Stigma): በብዙ አካባቢዎች ከብት ማገድ እና ወተት ማለብ እንደ ዝቅተኛ ወይም የኋላ ቀር ሰው ሥራ ተደርጎ ስለሚወሰድ፣ ወጣቶች ሙያውን እንደ ቋሚ የሥራ መስመር መምረጥ አይፈልጉም። የሚገርማቹ ግን ከሃገር ተሰደው በውጪ ሃገራት ብዙ ዲዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ይህንን ስራ ለውጪ ፋርሞች ሲሰሩ ተስተውለዋል። ችግሩ ለራሳቸው አገር ሲሆን ማድረግ አይፈልጉም። የሥራው ባህሪ ድካምና እረፍት ማጣት: ላሞች በየቀኑ (ቅዳሜና እሁድን ጨምሮ) በማለዳ ከ 11:00 ሰዓት ጀምሮ መታለብና መመገብ አለባቸው። ይህ የ24/7 የሥራ ቁርጠኝነት ሠራተኞች የግል ሕይወት እንዳይኖራቸው ስለሚያደርግ በቶሎ ሥራቸውን እንዲለቁ ያደርጋል። ዝቅተኛ ክፍያ እና ማበረታቻ ማጣት አብዛኞቹ የወተት እርሻ ባለቤቶች ለአላቢዎችና ለተንከባካቢዎች የሚከፍሉት ደሞዝ ከሥራው ድካም ጋር የማይመጣጠን በመሆኑ ሠራተኛን ማቆየት (Staff Retention) ትልቅ ፈተና ሆኗል። የስደት እና የከተማ ፍልሰት በገጠር እና በከፊል ከተማ ያሉ ንቁ ሠራተኞች ወደ ትላልቅ ከተሞች ለሌላ የቀን ሥራ ወይም ወደ አረብ ሀገራት ለመሰደድ ስለሚመርጡ የግብርና ሠራተኛ እጥረት በየቀኑ እየተባባሰ ነው። 2. በእርሻዎች ላይ የሚያስከትለው ከባድ ተፅዕኖ የማስቲቲስ (የጡት በሽታ) መስፋፋት አላቢዎች በየጊዜው ሲቀያየሩ ወይም የሰለጠነ አላቢ ሲጠፋ፣ የላሞች ጡት አያያዝ እና ንፅህና ይጓደላል። ይህ ደግሞ ላሞች በጡት በሽታ (Mastitis) እንዲያዙና ምርት እንዲቀንሱ ያደርጋል። የወተት ምርት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ ላሞች ለለመዱት አላቢ እና ተንከባካቢ ፍቅርና መረጋጋት ያሳያሉ። አላቢ በየሳምንቱ ሲቀየር ላሞች ይጨነቃሉ (Stress ይባላል)፤ በዚህም ምክንያት ወተት የመያዝ (Milk let-down failure) ችግር ያጋጥማቸዋል። የእንስሳት ጤና ክትትል መጓደል የቅርብ ተንከባካቢ/እረኛ ሲጠፋ ላሞች መቼ እንደሚያረግዙ (Heat Detection)፣ መቼ እንደሚታመሙ ወይም መቼ እንደሚወልዱ በቅርብ የሚከታተል ስለሚታጣ እርሻው ከፍተኛ ኪሳራ ውስጥ ይገባል። 3. ተግባራዊ መፍትሔዎች 🌾የተሟላ ጥቅማጥቅም እና የተሻለ ደሞዝ ማዘጋጀት: ለአላቢዎች ከደሞዝ በተጨማሪ በምርት መጠን ላይ የተመሰረተ ማበረታቻ (Bonus)፣ ነፃ ምግብ እና መጠለያ ማዘጋጀት ሠራተኛን ለማረጋጋት ይረዳል። 🌾የሥራ ፈረቃ (Shift) መፍጠር: አንድ ሠራተኛ ብቻ በሳምንት 7 ቀናት ከመጠቀም ይልቅ፣ ሁለት ሠራተኞችን በመቅጠር የዕረፍት ቀናት እንዲኖራቸው ማድረግ የሥራ ድካምን ይቀንሳል። 🌾በከፊል በቴክኖሎጂ መታገዝ: አነስተኛ እና መካከለኛ የወተት ማለቢያ ማሽኖችን  መጠቀም አላቢዎች በሰው ኃይል የሚፈጅባቸውን ድካም ስለሚቀንስላቸው በሥራቸው እንዲረኩ ያደርጋል። 🌾አጫጭር ተግባራዊ ሥልጠናዎች: አዳዲስ ሠራተኞችን ቀጥሮ ስለ ላም አያያዝ፣ ንፅህና እና በሽታ መከላከያ አጫጭር ሥልጠናዎችን በየእርሻው ላይ መስጠት። @AgriLancer