Беларускі інстытут публічнай гісторыі

Запрашаем на прэзентацыю аналітычнага даклада акадэмічнага дырэктара Беларускага Інстытута публічнай гісторыі Аляксея Ластоўскага “Беларускія падручнікі па гісторыі як люстэрка дзяржаўнай гістарычнай палітыкі”. Прэзентацыя адбудзецца онлайн 📅 Дата: 12 снежня (чацвер) 🕰Час: 15.00 па цэнтральна-еўрапейскім часе. Пасля падаўлення пратэстаў беларускія ўлады сутыкнуліся з праблемай фармулявання новага праекту нацыянальнай ідэнтычнасці. Перад імі востра паўстала праблема лаяльнасці і легітымнасці. Пры гэтым сілавыя структуры сталі распрацоўваць тэму генацыду беларускага народа у час Другой Сусветнай вайны. Гэты «зварот да гісторыі» паўплываў і на сістэму адукацыі. Ва ўніверсітэтах быў уведзены абавязковы курс па «Гісторыі беларускай дзяржаўнасці», а ў школах з'явіўся факультатыўны курс па вывучэнні генацыду беларускага народа. Пачалася новая хваля замены школьных падручнікаў па гісторыі Беларусі, хаця толькі-толькі давялі да канца папярэднюю серыю школьных падручнікаў. Аляксей Ластоўскі прадставіць свой аналіз некалькіх хваляў беларускіх падручнікаў па гісторыі і адкажа на пытанні: 1. Наколькі ўзрослая палітычная залежнасць ад Расеі адбілася на змесце падручнікаў па гісторыі? 2. Ці захавалася ранейшая тэндэнцыя нацыяналізацыі, падкрэслівання аўтаноміі гісторыі Беларусі? 3. У чым сутнасць канцэпта "гісторыі беларускай дзяржаўнасці"? 4. Які праект грамадзянскай ідэнтычнасці прапануецца ў падручніках па гісторыі Беларусі? Каб далучыцца да мерапрыемства, калі ласка, прайдзіце рэгістрацыю.

У адміністрацыі Маскоўскага раёна Мінска пракаментавалі нядаўні знос будынка Гістарычнай майстэрні па вуліцы Сухой. «Рэканструкцыя прадугледжвае дэмантаж будынка, яго аднаўленне ў першапачатковым выглядзе, а таксама даабсталяванне прыбудовамі, — паведамілі агенцтву «Мінск-Навіны» ў адміністрацыі Маскоўскага раёна. — Заканчэнне работ запланавана на жнівень 2025 года. Пры гэтым будынак будзе выкарыстаны па прызначэнні: для правядзення семінараў і выставы кампазіцый, прысвечаных гісторыі Мінскага гета».

Русіфікацыя школ Віленскага округа прызнаная нязручнай... пасля рэвалюцыі 1905 года О разговорномъ языкѣ въ школахъ Попечитель виленскаго, учебнаго округа разослалъ начальчинамъ учебныхъ заведеній слідующій циркуляръ: ,,Циркулярнымъ предложеніемъ управленія виленскаго учебнаго округа отъ 8 января 1864 года продложено было начальникамъ учебныхъ заведеній названнаго округа объявить воспитанникамъ сихъ заведевій къ непремѣнному съ ихъ стороны исполненію, чтобы въ стѣнахъ заведеній въ разговорахъ между собою, съ учителями, вообще со всѣми чиновниками учебного вѣдомства, они говорили не иначе, какъ по русски. Нынѣ министр народнаго просвѣщенія увѣдомилъ меня, что онъ признаетъ неудобнымъ настаивать на сохраненіи въ силѣ вышеуказанного циркуляра начальства велінескаго учебнаго округа о неупотребленіи учащимися въ стѣнахъ учебныхъ заведеній, въ разговорахъ между собою, учителями, вообще со всеми чиновниками учебнаго вѣдомства местныхъ языковъ, а потому означенный циркуляръ, въ силу п. ХІІ Высочайше утвержденнаго 1-го мая 1905 года положенія комитета министровъ, подлежитъ отмене. Крыніца: Могилёвские губернские ведомости. №18, 4 сакавіка 1906 г.

У кантэксце апошніх падзей у Сірыі. Нельга сказаць, што беларуская арабістыка з’яўляецца развітым накірункам. Тым больш прыемна прыгадаць адно з нешматлікіх вартых увагі выданняў. Кніга беларускага даследчыка Аляксандра Філіпава пра ідэалагічныя асновы рэжыму Асадаў, крах якога адбываецца на нашых вачах. Кніга выйшла ў выдавецтве РІВШ у 2022 годзе. У аснову кнігі пакладзены аналіз тэкстаў М. Афляка — ідэолага і заснавальніка Парты арабскага сацыялістычнага адраджэння (Баас). Партыя захапіла ўладу ў Сірыі ў 1963 годзе і ўтрымлівала яе да канца 2024. Для ўсіх каму цікава з чаго ўсё пачыналася: Филиппов, А. А. Ранняя идеология партии Баас (ПАСВ). Минск : РИВШ, 2022. – 374 с.

🤓 9 снежня 1891 г. у Менску нарадзіўся паэт Максім Багдановіч*. Аўтар верша «Пагоня». Адзіны прыжыццёвы зборнік – «Вянок». Арыгінал 1913 г. захоўваюць менскі музей творцы, Скарынаўская бібліятэка ў Лондане. *«Выціскаючы беларускую мову з школы, мы [...] збіваем думку дзіцяці з натуральных псіхалагічных сцяжынак і груба абцінаем ягоны душэўны свет». Яшчэ больш цікавостак вы можаце знайсці ў нашым онлайн-календары «Кожны дзень». #драбок_гісторыі #щепотка_истории #history_pinch

Беларускія архівы: «культура забароны» і «прэзумпцыя вінаватасці» ў дачыненні да карыстальнікаў У нямецка-польскай серыі Geschichte im mitteleuropäischen Kontext выйшаў артыкул пра ўплыў палітычных зменаў на доступ да архіваў пасля Другой сусветнай. Адна з частак прысвечана Беларусі (сярод аўтараў артыкула – гісторык Сцяпан Захаркевіч з ЕГУ). У тэксце адзначаецца: пачынаючы з сярэдзіны 1990-х да заканадаўчых норм сталі дадавацца мясцовыя пісаныя і няпісаныя правілы: беларускія архівы часам уводзілі нават большыя абмежаванні, чым прадугледжвала савецкае заканадаўства. Так, у Нацыянальным архіве працаваць з дакументамі студэнтам было дазволена толькі з 3-га курса. Колькасць выдадзеных матэрыялаў і час карыстання таксама сталі меншымі, чым прадугледжвалася ў савецкіх нарматывах. Да гэтага дадаюцца шматлікія абгрунтаванні для адмовы ў выдачы дакументаў. Паўстала даволі ўстойлівая «культуры забароны», заснаваная на пэўнай «прэзумпцыі вінаватасці» ў дачыненні да патэнцыйных карыстальнікаў архіваў.

Аляксей Братачкін: «Наш досвед свабоды, хай прыгнечанай, няхай рэпрэсаванай, вельмі важны для будучыні» Як аўтарытарызм каланізуе ўсё новыя прасторы? Слова "беларус" не адразу з'явілася ва ўжытку як саманазва. Нават у пачатку ХХ стагоддзя часта людзі вызначалі сябе як «тутэйшыя», ажно да 1920-х гадоў ішоў працэс распаўсюджвання этноніма. Магчыма, не ўсе і не адразу адчулі сябе беларусамі, але працэс быў запушчаны. І таксама ў Беларусі пражывалі тады ў вялікай колькасці яўрэі ды іншыя этнічныя групы. Нават у савецкую эпоху мы можам назіраць зусім розныя варыяцыі ідэнтычнасці. Працяг размовы з гісторыкам, навуковым супрацоўнікам кафедры публічнай гісторыі Фернуніверсітэта ў Хагене (Германія), сябрам Беларускага Інстытута публічнай гісторыі Аляксеям Братачкіным.

Будынак Гістарычнай майстэрні Леаніда Левіна па вуліцы Сухая, 25 у Мінску знеслі падчыстую. Застаўся толькі падвал. #Мінск #знішчэнне #гістарычнаязабудова #яўрэйскаяспадчына

Форум гістарычных даследаванняў Беларусі пачынае конкурс на даследчыя стыпендыі ў Германіі! Даследчыцы і даследчыкі ды актары гістарычнай адукацыі, якія вывучаюць гісторыю Беларусі, могуць атрымаць стыпендыю для стажыроўкі ў 2025 г. на адзін месяц у Германіі для працы ў нямецкіх архівах, музеях і іншых навуковых установах. Падрабязная інфармацыя пра ўмовы і патрабаванні

8 снежня 1991 года ў Белавежскай пушчы было падпісана "Белавежскае пагадненне", якое паклала канец існаванню Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік. Беларусь ды іншыя краіны сталі зноў свабодныя і незалежныя.

Онлайн круглы стол: "Выкарыстанне вуснагістарычных інтэрвію ў экспазіцыях музеяў і інтэрнэт-праектах Усходняй Еўропы па тэме савецкіх рэпрэсій". 📅 Дата: 9 снежня 2024 года 🕕 Час пачатку: 18:00 (Варшава) 19:00 (Вільня) 20:00 (Менск) Арганізатары: Беларускі інстытут публічнай гісторыі і Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт. Запрошаныя эксперты - вядомыя адмыслоўцы ў галіне вуснай гісторыі: Алесь Смалянчук Ірына Кашталян Ірына Раманава Аляксей Ластоўскі Андрэй Мастыка Ала Сташкевіч Святлана Курс (Катынскі музей, Варшава) Як далучыцца? 📌 Для ўдзелу неабходна зарэгістравацца: Рэгістрацыя ў Zoom Пасля рэгістрацыі вы атрымаеце пацверджанне з спасылкай для ўваходу ў канферэнцыю. ‼️ Увага: Для забеспячэння вашай бяспекі: Не выкарыстоўвайце свае сапраўдныя імёны ў Zoom, калі ёсць рызыкі. Выкарыстоўвайце псеўданімы. Не ўключайце відэа і мікрафон без неабходнасці.‼️ Запрашаем усіх зацікаўленых далучыцца да важнай дыскусіі!

Што вядома пра гомельскіх стараст Красінскіх і іх ўплыў на развіццё Гомельшчыны? Змаганне за спадчыну, інтрыгі, здрады і міжканфесійная канкурэнцыя – на аснове гэтых артыкулаў калісьці здымуць захапляльны серыял. Гэтай публiкацыяй у выданні "Мова Гомель" пачынаецца вялiкi эксклюзiўны матэрыял з пяцi частак пра невядомыя старонкі гiсторыi Гомельшчыны, звязаныя арыстакратычным родам Красiнскiх. Цыкл артыкулаў падрыхтаваны на аснове архіўных крыніц, якія раней не публікаваліся. Захапляльны цыкл матэрыялаў пра шляхецкі род, гісторыя якога паўплывала на развіццё Гомельшчыны, падрыхтаваў гісторык, кандыдат мастацтвазнаўства Яўген Малікаў на старонцы «Мова Гомель» у Фэйсбук.

🤓 7 снежня 1921 г. у Радашкавічах Браніслаў Тарашкевіч стварыў першую суполку Таварыства беларускай школы. Сябры ТБШ адкрывалі бібліятэкі, выдавалі кнігі, спрыялі творчым ініцыятывам. Дзейнасць забаранялі двойчы: у 1936 г. улады Польшчы і ў 2021 г. улады Беларусі. «Давайце лічыць гэта прызнаннем», – прапанавала Тамара Мацкевіч, намесніца старшыні ТБШ. Яшчэ больш цікавостак вы можаце знайсці ў нашым онлайн-календары «Кожны дзень». #драбок_гісторыі #щепотка_истории #history_pinch

У выдавецтве Brill выйшла новая манаграфія, прысвечаная аналізу мапы Полацкага княства 1580 года. На англійскай мове. PDF у вольным доступе.

Анлайн-дыскусія "Спаленыя вёскі ў Беларусі: нацысцкія злачынствы і палітыка памяці" Шаноўныя каляжанкі і шаноўныя калегі, далучайцеся да нашай дыскусіі "Спаленыя вёскі ў Беларусі: нацысцкія злачынствы і палітыка памяці" 9 снежня 2024 а 14-й гадзіне па менскім часе, будзем вельмі рады! У 1975 годзе ў Менску выйшла кніга «Я з вогненнай вёскі...» Алеся Адамовіча, Янкі Брыля і Уладзіміра Калесніка з аповедамі сведак, з якіх складаецца маштабная карціна пакут і жахлівых злачынстваў, учыненых пад нямецкай акупацыяй. Кніга адыграла важную ролю ў савецкай культуры памяці, была перакладзеная на розныя мовы і паўплывала на дакументальную прозу – у тым ліку беларускай нобелеўскай лаўрэаткі Святланы Алексіевіч. У лістападзе 2024 г. Томас Вайлер зрабіў першы пераклад кнігі на нямецкую мову. З гэтай нагоды інтэрнэт-партал dekoder.org стварыў серыю матэрыялаў, якая падкрэслівае гістарычнае і літаратурнае значэнне кнігі. У рамках дыскусіі мы абмяркуем беларускую палітыку памяці пачынаючы з 1970-х гадоў, а таксама стварэнне і рэцэпцыю кнігі. Як гэты праект мог быць рэалізаваны ва ўмовах свайго часу? Якую ролю адыгралі тагачасная ваенная літаратура і дакументальная проза ў крытычным асэнсаванні падзей Другой сусветнай вайны? Якія новыя перспектывы на выжыванне ў вайне адкрыліся ва ўспамінах сведак? Як нацысцкія злачынствы разглядаліся ў нямецкай і беларускай гістарыяграфіі і юстыцыі? Як Другая сусветная вайна эксплуатуецца ў ідэалогіі аўтарытарнай Беларусі сёння? Уступнае слова: Віктар Шадурскі, Форум гістарычных даследаванняў Беларусі, Універсітэт Уроцлава Эксперткі і эксперты: Томас Вайлер, Свабодны ўніверсітэт, Берлін Ніна Велер, Цэнтр літаратурных і культурных даследаванняў Асацыяцыі Лейбніца Аляксандр Фрыдман, Унівесітэт ім. Гейнэ, Дзюсельдорф Францыска Экселер, Свабодны ўніверсітэт, Берлін Мадэрацыя: Адам Керпель-Фроніюс, Фундацыя Мемарыял ахвярам Халакосту, Берлін Дыскусія адбудзецца на беларускай і нямецкай мовах з сінхронным перакладам. Для ўдзелу ў дыскусіі прайдзіце, калі ласка, рэгістрацыю па спасылцы.

Выглядае, што гісторыя будынка Гістарычнай майстэрні Леаніда Леніна, пра знос якога сёння пераймаюцца ўсе неабыякавыя мінчукі, поўная містыфікацыя. На нямецкіх аэрафотаздымках горада за 1943-1944 гады на рагу Сухой і Калектарнай няма ніводнай пабудовы. Два будынкі там былі, яны бачныя на больш ранніх здымках. Але да канца вайны яны былі, відаць, разбураны дашчэнту. Усё, што знаходзіцца сёння на гэтым месцы — пасляваенныя пабудовы, а зусім не канец XIX — пачатак XX стагоддзя, як напісана ў праекце. Пры тым даваенныя дамкі не адпавядаюць па контурах тым часткам будынка, што існуюць цяпер, то бок новыя камяніцы пабудаваныя не на іхніх падмурках, старыя падмуркі і скляпенні, калі і захаваліся, знаходзяцца пад драўлянай часткай. #гістарычнаязабудова #Мінск

У Мінску ідзе рэканструкцыя будынка па вуліцы Сухой, 25, дзе ў час акупацыі знаходзілася схованка, так званая «маліна», для вязняў Мінскага гета. Сёння тут Гістарычная майстэрня імя Леаніда Левіна. У 2021 годзе «Творчая майстэрня архітэктара Левіна Л.М.» прадставіла на грамадскае абмеркаванне канцэпцыю рэканструкцыі Гістарычнай майстэрні па вуліцы Сухой. Будынак даўно быў аварыйны, і ў частцы яго ўвогуле забаранялася хадзіць з-за небяспекі абвальвання падлогі. Канцэпцыя рэканструкцыі, распрацаваная архітэктарамі Левінай, Капыловым і Лукічовай, прадугледжвала знос пасляваенных прыбудоў да будынка канца XIX — пачатку XX стагоддзя. Замест іх мусіла ўзнікнуць прыбудова са шкла і каменю, якая б значна пашырыла плошчу Гістарычнай майстэрні. Сцены новай прыбудовы запраектавалі нахіленымі, каб эмацыйна было адчуванне таго, што вайна паставіла на край абрыву многія сем'і і краіны. У сувязі з падрыхтоўкай да рэканструкцыі Гістарычная майстэрня была закрытая для наведванняў яшчэ ў пачатку лютага 2023 года, але актыўныя будаўнічыя работы былі заўважаныя толькі цяпер, у канцы 2024 года. #рэканструкцыя #гістарычнаязабудова #Мінск

Пабачыў свет восьмы том гадавіка антрапалагічнай гісторыі Homo Historicus пад рэдакцыяй прафесара, гісторыка Алеся Смалянчука. Новы нумар пазнаёміць чытача з унікальным помнікам эпіграфікі часоў Полацкага княства «Давыдавым каменем» ХІІ ст., з арганізацыяй дапамогі галадаючым сялянам Магілёўскай і Віцебскай губ. на пачатку ХІХ ст., раскрые праблематыку краёвасці праз успаміны вядомага беларускага і польскага палітыка і краёўца Рамана Скірмунта. У рубрыцы Біяграфія навукі і навукоўца змешчаны інтэрв’ю з вядомымі гісторыкамі Аляксандрам Краўцэвічам, Нінай Стужынскай, Алегам Латышонкам і Леанідам Смілавіцкім. Стрыжнёвай тэмай гэтых «гісторый гісторыкаў» з’яўляецца пачатак іх навуковага шляху. У раздзеле Навуковае жыццё публікуюцца анатацыі на кніжныя навінкі, рэцэнзіі, а таксама інфармацыя пра падзеі навуковага жыцця. Азнаёміцца са зместам можна ў дададзеным файле. Набыць восьмы том Homo Historicus можна праз онлайн-крамы на фэйсбуку і ў інстаграме.

Аляксей Братачкін:"Мадэль афіцыйнага нацыяналізму пабудавана на лаяльнасці рэжыму" Якіх беларусаў спрабуе стварыць Лукашэнку? У рамках спецпраекта Вытокі «Салідарнасць» аналізуе нацыянальны характар ​​і спрабуе знайсці адказы на пытанні аб тым, хто такія беларусы, чым мы адрозніваемся ад іншых, і які лёс чакае нашу нацыю. Сённяшні суразмоўца - гісторык, навуковы супрацоўнік кафедры публічнай гісторыі Фернуніверсітэта ў Хагене (Германія), сябра Беларускага Інстытута публічнай гісторыі Аляксей Братачкін.

Публічныя абмеркаваньні праекту Канстытуцыі, з пастановачнымі фатаздымкамі, канцэртамі, ударнікамі-стаханаўцамі і ветэранамі — гэта савецкая звычка. Так было з Канстытуцыяй і ў 1936 годзе пры Сталіне, і ў 1977-м пры Брэжневе. Так было і пры Лукашэнку. Журналісты "Свабоды" здзівіліся, калі пабачылі, як паўтараюцца сюжэты прапаганды — у савецкіх газэтах і сучасных беларускіх дзяржаўных выданнях.