Hakim

ላለፈው አንድ ዓመት የስራ ቆይታ ጊዜ ውስጥ ለነበረው ጥሩ የስራ አፈፃፀም እና አበርክቶ የሀዋሳ ዮኒቨርስቲ ህክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ ባሳለፍነው ሳምንት ለዶ/ር ተስፋዬ ገ/ወልድ የዓመቱ ምርጥ ሰራተኛን እውቅና ሰጥቷል። ዶ/ር ተስፋዬ ገ/ወልድ ከስራ ቦታቸው በተጨማሪ ለፎረንሲክ ህክምና ሳይንስ ልዮ አበረክቶን ሲያደርጉ እናውቃቸዋለን። በቅርብ ቀናቶችም ለኢትዩጵያ የመጀመሪያ የሚሆንና በይዘቱ ለየት ያለ የፎሬንሲክ ህክምና ትሪለር መፅሃፍ ከማክ ኢትዩጵያ ጋር ይዘው ይመጣሉ። መፅሀፉን ቅድሚያ ለማዘዝ ቀጣዩን ድህረገፅ ይጠቀሙ።  www.macethiopia.org ለበለጠ መረጃ: +251922401205 @HakimEthio

IN LOVING MEMORY OF DR. ABRAHAM ASNAKE It is with profound sadness that the Surgical Society of Ethiopia mourns the passing of Dr. Abraham Asnake, a valued member of the medical community. His dedication to the medical profession and his contributions to healthcare will be remembered with deep respect. His passing is a great loss to his colleagues, the surgical community, and all those whose lives he touched. On behalf of the Surgical Society of Ethiopia, we extend our heartfelt condolences to his family, friends, colleagues, and loved ones during this difficult time. May his legacy live on, and may his soul rest in eternal peace. Surgical Society of Ethiopia (SSE) #RIP #DrAbrahamAsnake #SurgicalSocietyOfEthiopia #EthiopianHealthcare @HakimEthio

በኢትዮጵያ የባህላዊ ሕክምናን በሥርዓት ለማቀናጀት ምን ዓይነት ቀዳሚ (አሁናዊ) እርምጃዎችን መተግበር ይቻላል? መነሻ ሃሳብ: የማህበረሰባችን ነበራዊ እውነታ: እምነትና ተሞክሮ ስናስተውል: የኢትዮጵያን የጤና ሥርዓት ለማጠናከር የባህላዊ ሕክምናን ሚና ችላ ማለት አይቻልም: አይገባምም ብየ አምናለሁ። ምክንያቱም ችላ ባልነው ልክ ለባህል ህክምና ትልቅ እምነት ያለው ወገናችን ለተለያዩ አደጋዎች እየተጋለጠ ይገኛል። ስለዚህ መንግስት (ጤና ሚኒስትር) ዘርፉን በባለቤትነት የመውሰድ: የረጅም ጊዜ እቅድ ማውጣትና ከዘመናዊ ህክምና ስርዓት ጋር የማቀናጀች ሃላፊነት ሊወስድ ይገባል የሚል እምነት አለኝ። ይሁን እንጂ፣ ይህንን ዘርፍ ከሳይንሳዊ አሠራር ጋር ለማቀናጀት የረጅም ጊዜ ዕቅድ ከመጠበቅ ጎን ለጎን፣ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ ነገ ሊተገበሩ የሚችሉ ተግባራዊ የመጀሪያ ደረጃ እርምጃዎች ያስፈልጋሉ። በእኔ እምነት የሚከተሉት ዋና ዋና የትኩረት አቅጣጫዎች ቢደረጉና በአፋጣኝ ወደ ትግበራ ቢገባ አዋጭ ነው እላለሁ: 1. መዋቅራዊ ለውጥ ማድረግ፦ የባህላዊ ሕክምና ዳይሬክቶሬት ግቡ፦ ዘርፉን በባለቤትነት የሚመራ፣ የሚቆጣጠር እና ጥናትና ምርምርን የሚያስተባብር ራሱን የቻለ የሥራ ክፍል በጤና ሚኒስቴር ሥር ማቋቋም። ተግባር፦ የፖሊሲ ማዕቀፎችን ማዘጋጀት እና በባህላዊና ዘመናዊ ሕክምና መካከል እንደ ድልድይ ሆኖ ማገልገል። 2. ቁጥጥር፦ የባለሙያዎች ብሔራዊ ምዝገባ ግቡ፦ "ባህላዊ ሐኪም" ነኝ የሚለውን ሁሉ ሳይሆን፣ ትክክለኛ ዕውቀትና ተቀባይነት ያላቸውን ባለሙያዎች መለየት። ተግባር፦ በመላ ሀገሪቱ ያሉ ባለሙያዎችን መመዝገብ፣ መለያ መስጠት እና የሥነ-ምግባር ደንብ እንዲከተሉ ማድረግ። 3. ደኅንነት፦ የተፈቀዱ ዕፅዋት ዝርዝር (Approved Herb List) ማሳወቅ ግቡ፦ የሕዝቡን ደኅንነት ለመጠበቅ ሳይንሳዊ ምርምር የተደረገባቸውንና ጉዳት የሌላቸውን ዕፅዋት ብቻ ለይቶ ማሳወቅ። ተግባር፦ መርዛማነት የሌላቸውን እና ለተወሰኑ ሕመሞች ፈዋሽነታቸው የተረጋገጠ አሥር ወይም አምስት ዕፅዋትን በማጽደቅ መጀመር። 4. የተግባር ሙከራ፦ የተቀናጀ ህክምና አገልግሎት ግብ፦ ባህላዊ ሕክምናው ውጤታማ ሊሆንባቸው በሚችሉ የተመረጡ የሕክምና ዘርፎች ላይ የሙከራ ትግበራ (Pilot) መጀመር። ትኩረት፦ በተለይ ለሥር የሰደደ የሰውነት ሕመም (Chronic Pain) እና ለማገገሚያ(Rehabilitation) ሕክምናዎች ቅድሚያ መስጠት። ማጠቃለያ: ይህ አካሄድ ትኩረቱ ተዓምር መፍጠር ወይም በባዶ መፈክር ሕዝብን ማነቃቃት አይደለም። ይልቁንም፣ በመረጃ ላይ የተመሰረተ ቁጥጥር (Control) በማድረግ: በዘርፉ ለማጭበርበር የተሰማሩ ህገ-ወጦችን ማስቆም እንዲሁም  የሕዝቡን ጤና መጠበቅና የሀገር በቀል ዕውቀትን በሥርዓት መጠቀም ነው የሚል እምነት አለኝ! CC: ለጤና ሚኒስትር አድርሱልኝ References: 1) Kassaye, K. D., Amberbir, A., Getachew, B., & Mussema, Y. (2016). A historical overview of traditional medicine practices and policy in Ethiopia. The Ethiopian Journal of Health Development, 20(2). 2) Tuasha, N., Fekadu, S. & Deyno, S.(2023). Prevalence of herbal and traditional medicine in Ethiopia: a systematic review and meta-analysis of 20-year studies. Syst Rev 12, 232. 3) Tassew WC, Assefa GW, Zeleke AM, Ferede YA.(2024). Prevalence and associated factors of herbal medicine use among patients living with chronic disease in Ethiopia: A systematic review and meta-analysis. Metabol Open. 4. Kebede, M., Kassie, A., & Bekele, G. (2024). Herbal medicine use among patients with chronic diseases in Ethiopia: A systematic review and meta-analysis. BMC Complementary Medicine and Therapies, 24(1), 1–14. 5. World Health Organization. (2013). WHO traditional medicine strategy 2014–2023. Geneva: World Health Organization. 6. Abebe, D. (2001). The role of medicinal plants in healthcare coverage of Ethiopia: The possible integration. Ethiopian Journal of Health Development, 15(2), 95–100. Dr. Misganaw Worku: MD, OBGYN Associate Professor, Hawassa University @HakimEthio

3. ነገር ግን ወደ ህክም ሳይሄዱ ባህለዊ እና መንፈሳዊ ቦታ ወይም በቤተ ውስጥ ለሳምንታት አንዳንዴም ለወራት ቆይተው ሲመጡ በቀላሉ የመመለስ እድሉም ስለሚጠብ ተጨማሪ የሰመመን እና ጡንቻን ላላ የሚያደርጉ መድሃኒቶች ከመጠቀም ጀምሮ አስከ መገጣጠሚያውን በቀዶ ህክምና ከፍቶ እስከ ማስተካከል ሊፈልግ ይችላል!! 4.እንዲሁም በተደጋጋሚ የሚከሰት ከሆነ አፋችንን ለተወሰነ ጊዜ አስሮ/ዘግቶ ከማቆየት ጀምሮ መገጣጠሚያው ላይ በቀጥታ የሚሰጡ የተለያዩ መርፌዎችን እና የቀዶ ህክምናዎችን ሊፈልግ ይችላል። ማጣቀሻ መፅሀፍት /References 1. Principles of Oral and Maxillofacial Surgery 3rd Edition 2. Color atlas of TEMPOROMANDIBULAR JOINT SURGERY 3. Prechel U, Ottl P, Ahlers OM, Neff A: Clinical practice guideline: The treatment of temporomandibular joint dislocation—a systematic review. Dtsch Arztebl Int 2018 4. Babatunde O Akinbami, ‘’Evaluation of the mechanism and principles of management of temporomandibular joint dislocation. ቸር ያሰማን!! ዶ/ር ፉአድ መሀመድ: DMD, OMFS የአፍ : የመንጋጋ እና ፊት ቀዶ ህክምና ስፔሻሊስት @HakimEthio

'የአፍ ተከፍቶ የመቅረት ችግር' የታችኛው መንጋጋ መገጣጠሚያ ውልቃት - TMJ Dislocation *በሰላም ሀገር ቤቶ/የስራ ቦታዎ ላይ ሆነው ድንገት ዶክኮት ሲያዛጉ /አፎን በሰፊው ከፍተው ለመዝጋት ሲሞክሩ በዛው አልዘጋም ብሎ ቢቀር ምን ይሰሞታል?? ወይም ደግሞ በጣም ርቦት ተንሰፍስፈው ገበታ ጋር ቀርበው ተለቅ ላለ ጉርሻ አፎን ከፍተውት ለማላመጥ ሲሞክሩ አፎ አልዘጋም አልንቀሳቀስም ወይ ፍንክች ብሎ ተከፍቶ ቢቀር ምን ሊያስቡ ምን ሊሉ ይችላሉ?? *በገጠሩ የሀገራችን ክፉል የሚኖሩ በጨለማ ወቀት የእጅ ባትሪ በአፋቸው ይዘው ስራ ሲሰሩ ቆይተው ባትሪውን ሲያወጡት አፋቸው በዛው ተከፋቶ/አልዘጋ ብሎአቸው የቀረባቸው ሰዎችስ አጋጥሞት አያቅም? እኔ በተደጋጋሚ ካየዋቸው የዚ ቸግር ሰለባዎች ውስጥ እንደዚ አይነቶቹ ይገኙበታል; ይሄንስ ምን ይላሉ? *የጥርስ ሀኪሞ ጋር ሄደው አፎን ከፍተው ለደቂቃዎች የጥርስ ህክምና ሲደረግሎት ቆይተው አሁን ጨርሰዋል በቃ አፎን መዝጋት ይችላሉ ሲባሉ አፎ አልዘጋም ብሎ ባይታዝሎት ፤ በቅፅበቱ ምን አይነት ስሜት ይሰሞታል? *አንዳንድ ጊዜ በተለያዩ የገጠሩ አካባቢ ነዋሪዎች እንዲሁም አንዳንድ ከተማዎች ላይ በሚኖሩ ማህበረሰቦች ጭምር ይህ አፍን ድንገት ከከፈቱ ቡሀላ አልዘጋ ብሎ የሚያስቀር ክስተት ከ'መጋኛ ወይም ልክፍት' ወይም ሌሎች መንፈሳዊ ወይም ባህላዊ ከሆኑ የተለመዱ እሳቤዎች (በሳይንሳዊ እይታ ግን የተሳሳቱ እሳቤዎች )ጋር ሲያያዙትም ይስተዋላል። *በዚህም ምክንያት ብዙ የዚህ ክስተት ተጠቂዎች ወዲያውኑ ወደ ዘመናዊው ህክምና ከመሄድ ይልቅ ባህላዊውን እና መንፈሳዊውን መንገድ ቅድሚያ ሲመርጡ ይስተዋላል። *ዛሬ በዚ አፍ ድንገት ተከፍቶ መቅረት፣ የተዛቡ እሳቤዎቹ እና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ ጥቂት መሰረታዊ የሆኑ ነጥቦች ልፅፍ ወደድኩ። *የታችኛው መንጋጋ መገጣጠሚያዎች በሁለቱ የፊታችን ጎኖች ከጆሮአችን ቀዳዳ ፊት ለፊት የሚገኙ ሲሆኑ የታችኛውን የመንጋጋ አጥንትን ከጭንቅላታችን አጥንት ጋር የሚያያይዝ መገጣጠሚያ ሲሆን ጠቀሜታዎቹም፥ 1. አፋችንን ለመክፈት : ለመዝጋት እና ለማንቀሳቀስ 2.vምግብ ለማላመጥ /ለማኘክ 3. ለመናገር * የታችኛው መንጋጋ መገጣጠሚያ ውልቃት የታችኛው መንጋጋ አጥንት የላይኛው ክፍል/መገጣጠሚያ ክፍል/ በጤናማ ሁኔታ ሊያርፍበት ከሚጠበቀው ቦታ አልፎ ወደፊት; ወደውሃላ; ወደላይ ወይም ወደ ጎን አላግባብ (አለገደብ) መሄድ ሲሆን ችግሩ በአንደኛው ብቻ ወይም በሁለቱም ጎኖች ባሉ መገጣጠሚያዎች ላይ ሊከሰት ይችላል *የታችኛው መንጋጋ መገጣጠሚያ ውልቃት መንስኤዎች 1. አደጋ; በፊት አጥንቶች በተለይ በታችኛው የመንጋጋ አጥንት ላይ 2. አፋችንን ከፍ ባለ መጠን መክፈት/ከፍቶ ማቆየት : ለምሳሌ ስናዛጋ : በአፋችን ተለቅ ያለ ነገር ይዘን ስንቆይ... 3. አንዳንድ በሰፊው አፋችንን የሚያስከፍቱ የህክምና አይነቶች; ለረዥም ሰአት አፍ ከፈተው የሚያቆዩ የጥርስ ህክምናዎች .. 4. የመገጣጠሚያውን እንቅስቃሴ የሚገድቡ/የሚቆጣጠሩ ጡንቻዎች እና ጅማቶች መላላት: ለምሳሌ ከእድሜ : ከአንዳንድ መድሀኒቶች ጋር ተያይዞ 5. ከጡንቻዎች ጋር የተያያዙ ችግሮች : የጡንቻዎች አላስፈለጊ/አለገደብ እንቅስቃሴ 6. የመገጣጠሚያው አጥንቶች ሁኔታ/ችግር: 7. ከነርቭ ጋር የተያያዙ ችግሮች (ለምሳሌ; የፖርኪንሰን በሽታ) 8.ለአንዳንድ ህክምናዎች የሚወሰዱ መድሃኒቶች: ጡንቻዎቻችን ያለገደብ በማላላት በቀላሉ ለውልቃት ሊያጋልጡ ይችላሉ *አይነቶቹ ዉልቃቱ ከተከሰተበት (ከሄደበት) አቅጣች አንፃር በአራት ከፍለን ማየት እንችላለን 1. ወደፊት የሚሄድ ውልቃት (Aneterior Dislocation): የታችኛው የመንጋጋ አጥንት የመገጣጠሚያ እና ተንቀሳቃሽ ክፍሉ (Condylar head) ያለ ገደብ ወደፊት (ወደ ፊታችን) መሄድ -በጣም የተለመደው የውልቃት አይነት ሲሆን በአብዛኛው አፍችንን ከመጠን በላይ ከመክፈት ከማዛጋት... የተያያዘ ነው 2. ወደውላ የሚሄድ ውልቃት (Posterior Dislocation); የታችኛው የመንጋጋ አጥንት የመገጣጠሚያ እና ተንቀሳቃሽ ክፍሉ ያለ ገደብ ወደ ውሀላ (ወደ ጆሮ) መሄድ -ከአደጋ ጋር የተያያዘ ሲሆን አፍ ተዘግቶ መቅረትን የጆሮ መድማትን አደጋን ሊያስከትል ይችላል 3. ወደላይ ውልቃት (Superior Dislocation); የታችኛው የመንጋጋ አጥንት የመገጣጠሚያ እና ተንቀሳቃሽ ክፍሉ ያለ ገደብ ወደላይ (ወደ ጭንቅላት) መሄድ *ከአደጋ ጋር የተያያዘ ሲሆን አፍ ተዘግቶ መቅረትን እንዲሁ የመሀከለኛው የጭንቅላታች ክፍል ዘልቆ በመግባት ከፍተኛ ጉዳት ሊያስከትል ይችላል 4. ወደ ጉን ውልቃት (Lateral Dislocation)...የታችኛው የመንጋጋ አጥንት የመገጣጠሚያ እና ተንቀሳቃሽ ክፍሉ ያለ ገደብ ወደጎን (ወደ ፊታችን ቆዳ) መሄድ * ያልተለመደ አይነት ሲሆን በአደጋ ሊከሰት ይችላል በአብዛኛው *የውልቃት አይነቶቹ ከሚያሳዩት ምልክት ከሚያስከትሉ ጉዳት መጠን እና ህክምናዎቻቸው ጋር ቀጥተኛ ተዛምዶ አላቸው (ሁሉም የተለየ የሆነ የየራሳቸው ምልክት: ጉዳት መጥን አይነት እና ህክምና አላቸው) *ከውልቃት ጋር ተያይዞ አፍ ተከፍቶ ስለመቅረት ስናወራ ስለመጀመሪያው እና በጣም ስለተለመደው የውልቃት አይነት(ወደፊት የሚሄድ ውልቃት) እያወራን እንደሆነ ልብ ይበሉ። ምልክቶቹ እንደ ውልቃቱ አይነት የተለያየ ሲሆን; 1. አፍ ተከፍቶ መቅረት/ለመዝጋት አለመቻል *ውልቃቱ ወደፊት ከሆነ የተከሰተው (በጣም የተለመደው የውልቃት አይነት ሲሆን): አፍችን በተከፈተበት መቅረት/አለመዘጋት ዋነኛ ምልክቱ ነው 2. አፋችን መክፈት አለመቻል; *ብዙን ጊዜ ከአደጋ እና ስብራት ጋር የተያያዘ ውልቃት ሲሆን ; እንዲሁም ውልቃቱም ወደውሀላ ወይም ወደላይ ሊሆን ይችላል የተከሰተው 3. የመገጣጠሚያው ቦታ (ከጆሮ ቀዳዳዎች ፊተ ለፊት) ህመም: ምራቅ መዘረክረክ: ከንፈሮችን ለማጋጠም አለመቻል እንዲሁም ውልቃቱ በአንድ በኩል ብቻ ከሆነ ፊት /መንጋጋ ወደተቃራኒው አቅጣጫ መዞር/መጣመም... 4. እንደየ ውልቃቱ ሁኔታ እና ከስብራት ጋር መያያዝ አለመያያዙ ጋር ተደማምሮ ሌሎች ምልክቶችን ልናይ እንችላለን *ውልቃቱ ከተከሰተበት ቆይታ/የጊዜ እርዝማኔ አንፃር በሶስት ሊከፈል ይችላል; 1.የቅርብ ጊዜ/ያልቆየ (Acute): አጭር ቀናት የሆነው 2.የቆየ/Chronic; ከ15 ቀን ወይም እንደ አንዳንድ ጥናቶች ከወር በላይ የሆነው 3.ተደጋጋሚ /Recurrent/; በየጊዜው ተደጋግሞ ሚከሰት **የጊዜ እርዝማኔው/አይነቱ የህከምናውንም አይነት በከፍተኛ ደረጃ ሊቀያይረው/ሊወስነው ይችላል። (ቆይታው በረዘመ ቁጥር ህክምናው ከፍ እያለ ይመጣል) *ህክምናው ተጎጂው ከሚነግረን ታሪክ እና አካላዊ ምርመራዎች በመነሳት እንዲሁም የአደጋ/ስብራት ምልክቶች ካሉ የራጅ ምርመራዎች ከተደረገ እና የውልቃቱ አይነት ከተለየ ቡሀላ የተለያዩ የህክምና አማራጮችን ማለትም; ውልቃቱን በቀላሉ ወደቦታው ከመመለስ አንስቶ አንዳንዴ እስከ ከፍተኛ ቀዶ ህክምናዎች ሊፈልግ ይችላል። *ከስብራት ጋር ያልተያያዘ ወደፊት የመንጋጋ መገጣጠሚያ ውልቃት/አፍ ተከፍቶ መቅረት ህክምና 1. አንዳንድ ጊዜ ከጥቂት ቆይታ ቡሀላ በራሱ ወደ ቦታው ሊመለስ እና አፍችን ሊዘጋ ይችላል 2. ወዲያውኑ ካልተመለሰ ግን በባለሞያ በቀላል መንገድ ወደ ቦታው እንዲመለስ ይደረጋል

Honoring Our Endogenous knowledge Despite the wide use of traditional medicine in Ethiopia, only few medicinal plants have been tested for safety and efficacy and no herbal medicine or any other traditional medicine went into clinical trial and got approval. Scientific evaluation of traditional medicine for public use is very limited. To this date, no institution seems to be responsible to hear their claim and formally create a system or prepare guiding document that outlines where the healers apply, how to apply and overall procedure on making their product ready for use. Hence, a document that dictates the whole procedure starting from application to utilization of the traditional medicine with claimed benefit is mandatory. As a Pharmacologist, I am often asked about the “latest” medical breakthroughs. Yet in Ethiopia, some of our most profound medical truths are not new discoveries—they are centuries old. They live within our endogenous knowledge: a sophisticated system of healing developed by our ancestors through trial, observation, and a deep spiritual connection to the land. For too long, traditional medicine has been dismissed as “alternative” but, I see it as foundational. Our community healers are not simply using plants; they are practicing a form of ethno‑pharmacology that predates the first modern laboratory in Ethiopia. Why this wisdom matters today: 1️⃣ Our Intellectual Property – This knowledge belongs to the Ethiopian people. As we study and validate these remedies, the credit and benefits must remain rooted in the communities that preserved them. 2️⃣ Holistic in Nature – Unlike modern medicine, which often isolates symptoms, our endogenous systems recognize the inseparable link between the individual, the community, and the environment. 3️⃣ At Risk of Disappearing – Passed down largely through oral tradition, this wisdom is endangered. We are in a race against time to document and safeguard it before it fades with the passing of our elders. My mission in the laboratory is not to “correct” traditional wisdom, but to provide the scientific evidence that allows it to stand proudly alongside modern medicine. We are not merely discovering new drugs—we are honoring a legacy of Ethiopian brilliance. Reference Ethiopian Food and Drug Authority. Supplementary Guidance on Conduct Clinical Trial of Medicinal product during COVID-19 Pandemic, Ethiopia: EFDA .2020 Federal Minster of Health Ethiopia. Road Map for Research & Development and Improving the Health System of Traditional Medicine in Ethiopia. National health research and development coordination committee (NHRDCC);2019 🌿 Let us protect our heritage. 🤝 Let us respect our healers. 🔬 Let us build a future where the laboratory and the Gullit work hand in hand. By: Mr. Kindesa Ahmed Bpharm, MSc in Pharmacology Lecturer at Haramaya University @HakimEthio

Congratulations to Dr. Abraha Hailu Weldegerima on becoming a Fellow of the American College of Cardiology (FACC) and receiving the Hani Najm Scholarship Award. "As an Associate Professor of Internal Medicine and Cardiology at Mekelle University, these achievements will strengthen my commitment to improving cardiovascular care, advancing rheumatic heart disease prevention, and mentoring the next generation of physicians in Ethiopia." Dr. Abraha Hailu Weldegerima Associate Professor of Internal Medicine and Cardiology @HakimEthio

What are your thoughts? @HakimEthio

የእርዳታ ጥሪ! የአክሱም ዩኒቨርስቲ ጤና ሳይንስ ኮሌጅ ኮምፕሬሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ባልደረባ (OR Nurse) የሆኑት አቶ ይርጋ ሃይለሚካኤል ባጋጠማቸው ተወሳሰበ የአእምሮ እጢ (Brain Tumor with acute obstructive Hydrocephalus) ለተሻለ ህክምና ከአክሱም ዩኒቨርሲቲ ኮምፕሬሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ሪፈር ተብለዋል:: የህክምና ወጪው ከአቅማቸው በላይ ስለሆነ አቅማችን በፈቀደ ወንድማችን ለማዳን ስል በትህትና እንጠይቃለን። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ: 1000180865358 ስም: ይርጋ ሃይለሚካኤል [Share] @HakimEthio

🌍 WACEM 2026 | BE PART OF A GLOBAL IMPACT World Congress on Emergency Medicine 📅 October 25–29, 2026 📍 Addis Ababa, Ethiopia WACEM 2026 will bring together emergency and acute care professionals, researchers, policymakers, and global partners to advance emergency care and strengthen health systems.   🛡️ INCIDENT MANAGEMENT TEAM Prepared. Responsive. Committed. Behind every successful conference is a team dedicated to safety, preparedness, and seamless coordination. 🤝 PARTNER WITH US! Join us in making WACEM 2026 a safe, successful, and impactful global event. 📩 Connect with the WACEM 2026 Organizing Committee to explore partnership opportunities. www.wacem2026.org/contact@wacem2026.org +251999343536 / +251938940635    @HakimEthio

Cardiac Electrophysiology ምንድን ነው? Cardiac Electrophysiology የልብ የኤሌክትሪካል ስርዓት ችግሮችንና የልብ ምት መዛባቶችን (Arrhythmias) በመመርመር እና በማከም ላይ የሚያተኩር ልዩ የልብ ሕክምና አይነት ነው። የልብ ኤሌክትሪካል ስርዓት ሲዛባ ልብ በጣም በፍጥነት ፣ በዝግታ ወይም ባልተመጣጠነ ሁኔታ ሊመታ ይችላል። የElectrophysiology ሰብ-ስፔሻሊስት ሀኪም የችግሩን መንስኤ ለመለየት ልዩ የምርመራ ዘዴዎችን በመጠቀም ተገቢውን የሕክምና አማራጭ ያቀርባል። የEP ምርመራ ከሚያስፈልጋቸው የልብ ችግሮች መካከል: • Atrial fibrillation (AF) • Atrial flutter • Supraventricular tachycardia (SVT) • Ventricular arrhythmias • Abnormally slow heart rhythms (bradycardia) • Heart conduction disorders • Palpitations or unexplained rapid heartbeat • Recurrent fainting or unexplained syncope when an arrhythmia is suspected ❤️ የላቀ የልብ ሕክምና እና የElectrophysiology አገልግሎት በኒው ሊፍ ሜዲካል ኮምፕሌክስ ያገኛሉ። ☎️ለበለጠ መረጃ እና ቀጠሮ ለማስያዝ: በ8565 | +251 990 46 66 66 ይደውሉ። 📍 አድራሻ: ለቡ ሙዚቃ ሰፈር ኒው ሊፍ ሜዲካል ኮምፕሌክስ እዚህ ተስፋ አለ! @HakimEthio

"ሰውነት ውስጥ ብረት ስላለ ምክንያት MRI አትነሺም ተባልኩ" MRI የሕክምና አረዳድን የቀየረ መመርመሪያ ነው። ብዙ ሕመሞች ማንነታቸው እንዲታወቅ አግዟል። በሆነ አጋጣሚ ሰው የአጥንት ጉዳት ሲደርስበት፣ እንደ አስፈላጊነቱ በብረት ማሰርና ማያያዝ ሕክምና ይሰጠዋል። ለብዙ ጊዜ ብረቶቹ ሳይወጡ ይቆያሉ። ምናልባትም ዕድሜ ልክ ሊቆዩ ይችላሉ። ችግሩ ሕክምናው አይደለም። አንዴ ታሟል ተብሎ ሌላ ሕመም አያመው አይባልም፤ ይታመማል። ችግሩ ይኸኔ ነው። MRI ምርመራ ያስፈልገዋል። “MRI መነሳት አይችልም፤ ለምን?” ሲባል፣ “ሰውነቱ ውስጥ የገባ ብረት አለ” የሚል መልስ ይሰጣል። ሰውነት ውስጥ ብረት እያለ MRI መነሳት ይቻላልን? “አዎ፣ ይቻላል” ወይም “አይ፣ አይቻልም” የሚለውን የሚወስነው፣ ምን ዓይነት ብረት ነው ውስጥ ያለው የሚለው ነው። በተጨማሪም መቼ፣ የት እና በምን ሁኔታ ላይ ይገኛል የሚለው አብሮ መታየት ይኖርበታል። ለMRI መሳሪያ ምቹ ያልሆኑ ብረቶች እንዳሉ ሁሉ፣ አዳዲሶቹ ፣ በተለይም MRI ከመጣ በኋላ የተሻሻሉት፣ ከMRI ጋር ምንም ዓይነት ተቃርኖ የሌላቸው የአጥንት ሕክምና መስጫ ብረቶች የቆዩትን እየተኩ ይገኛሉ። አዳዲስ የአጥንት ሕክምና መስጫ ብረቶች፣ ለምሳሌ non-ferromagnetic ወይም weakly ferromagnetic የሆኑት፣ በተገቢው የMRI ደህንነት መመሪያ መሠረት ሲገመገሙ ብዙውን ጊዜ ችግር አይፈጥሩም። ለአጥንት ሕክምና ባለሙያዎችና MRI ውስጥ ለሚሰሩ የሥራ አጋሮቼ ይህንን መልእክት አድርሱልኝ። ብረቶቹ ferromagnetic እና non-ferromagnetic ተብለው ይመደባሉ። Non-ferromagnetic የሚባሉት ለMRI ምቹ ናቸው። እንዴት መለየት እንችላለን? የዋጋ ጉዳይ ምናልባት አጥር ሊሆን ይችላል። ነገር ግን መፍትሔ መኖሩን ማሳወቅ ይገባናል። 1) የአጥንት ሕክምና ባለሙያዎች እንደዚህ ዓይነት ሕክምና ለተሰጠው ታካሚ፣ አጥንቱ ውስጥ የገባው ብረት MRI የማይከለክል መሆኑን እና የትኛው ዓይነት ብረት እንደሆነ — ferromagnetic ወይም non-ferromagnetic — የሚያሳይ ማረጋገጫ ካርድ መስጠት ቢችሉ፤ 2) MRI ላይ የሚሰሩ ባለሙያዎች፣ ሁሉም የብረት አይነቶች MRIን እንደማይከለክሉ ለሁሉም ማሳወቅ ከተቻለ፣ የሚመለከተው አካል በCircular ደብዳቤ ቢያሳውቅ። ብዙ ታካሚዎች MRI መነሳት እየቻሉ አይደለም። ምክንያቱም፣ “ሰውነታችሁ ውስጥ ብረት አለ” የሚለው ነው። “ምን ዓይነት ብረት ነው?” የሚልም አላጋጠመኝም። እንደዚያ ቢሉም፣ መልስ አያገኙም፤ ለነገሩ። ታካሚው “ብረት አለብኝ” ብቻ ነው ማለት የሚችለው እንጂ፣ በእጁ የያዘው መረጃ የለም። በቅርቡ አንድ ታካሚ እግሩ ላይ የቆየ የሽጉጥ ጥይት ነበረበት። MRI የታዘዘው ለወገብ ነበር። ይህ ሰው MRI በጣም አስፈላጊ ነበር። እንዴት ማስነሳት ይቻላል? “ብረት ያላቸው ሰዎች MRI አይነሱም” ሳይሆን፣ “ብረቱ ምን ዓይነት ነው? የት ነው ያለው? በምን ሁኔታ ላይ ይገኛል?” የሚለውን በልዩነት አይቶ መወሰን ይገባል። በእርግጥ፣ ሁሉም የሕክምና ሂደት ከስጋት ነፃ ነው ማለት አይቻልም። ቅድመ ጥንቃቄ አድርጎ፣ አጠቃላይ አካሄዱ እንዴት ነው የሚለውን ተረድቶ መሥራት ነው ትክክለኛ አሠራሩ። References 1) Raven TF, Boxriker S, Mammadov J, Petrov K, Moghaddam A, Friedl W. Complications and imaging artifacts related to MRI in patients with intramedullary osteosynthesis after proximal femur fracture. J Orthop Surg (Hong Kong). 2019 Sep-Dec;27(3):2309499019879055. doi: 10.1177/2309499019879055. PMID: 31615327. 2) Kim YH, Choi M, Kim JW. Are titanium implants actually safe for magnetic resonance imaging examinations? Arch Plast Surg. 2019 Jan;46(1):96-97. doi: 10.5999/aps.2018.01466. Epub 2019 Jan 15. PMID: 30685951; PMCID: PMC6369045. ዶ/ር መስፍን በኃይሉ: የአንጎል ፣ ህብረ-ሰረሰር እና ነርቭ ዘንግና ጡንቻ ህክምና እስፔሻሊስት @HakimEthio

Complex Bilateral Staghorn Calculi Managed with Extensive Bilateral PCNL A patient with a 10-year history of hypertension presented to Ethio TEBIB Hospital with a two-year history of intermittent bilateral flank discomfort, more pronounced on the left. Imaging revealed multiple large bilateral renal calculi, including staghorn calculi, with severe bilateral hydronephrosis and obstructive uropathy, with associated renal impairment consistent with chronic kidney disease. The patient underwent extensive bilateral Percutaneous Nephrolithotomy (PCNL). Following bilateral ureteric catheterization, percutaneous access was established through the lower posterior calyces of both kidneys. Large staghorn calculi and multiple additional calyceal stones were successfully fragmented and removed from both kidneys, achieving clearance of the accessible stone burden. A few small upper-pole residual calculi remained bilaterally due to limited accessibility through the established tracts. Bilateral DJ stents were placed at the completion of the procedure. The patient had a favorable postoperative course and was discharged in an improving condition, with continued follow-up arranged with the Urology and Nephrology teams. The procedure was successfully performed by our senior expert urologist and his experienced team, whose expertise and commitment to advanced surgical care contributed to the successful outcome.This achievement reflects Ethio TEBIB Hospital’s commitment to providing advanced, specialist-led care locally, while demonstrating the expertise available within Ethiopia for the management of complex urological conditions. 📞For more information and to schedule an appointment, call +251933745555 or call our toll-free number 9000. 📍Our address is located on the road leading to Kolfe, Masalemiya Sefereselam. 📱Telegram 📱Tiktok 📱Facebook 📱Instagram 📱Youtube 𝐄𝐭𝐡𝐢𝐨-𝐓𝐄𝐁𝐈𝐁 𝐇𝐨𝐬𝐩𝐢𝐭𝐚𝐥 We strive for your health!!

Dr. Hagos Girum; an Ethiopian consultant General Surgeon & HPB subspecialist, has become a Fellow of the American College of Surgeons (FACS) The letters FACS (Fellow, American College of Surgeons) after a surgeon’s name mean that the surgeon’s education and training, professional qualifications, surgical competence, and ethical conduct have passed a rigorous evaluation, and have been found to be consistent with the high standards established and demanded by the College. @HakimEthio

During busy clinical work, almost all of us have experienced the friction of double-checking complex drug dosage calculations or navigating reference materials under pressure. To simplify and optimize this daily practice, I built #MeDs—a lightweight, mobile-responsive web utility designed around local treatment guidelines to assist with rapid clinical calculations. MeDs key features: ✓ Focused specifically on commonly used medications and treatment guidelines in Ethiopia ✓ Simple browser-based medication dose calculator and reference tool for daily practice ✓ Clear drug indications for clinical reference ✓ Integrated drug safety profiles, including pregnancy categories ✓ Progressive Web App (PWA) support with seamless offline capability How to Access and InstallMeDs You can use MeDs directly in your browser or install it for quick access on your devices via the web link: https://solomongamachu-max.github.io/Meds-software-/ For Mobile Devices: Open the link above, tap the three dots (...) in the upper right corner of your browser, and select "Install and create shortcut" or "Add to Home Screen." For Desktops / Laptops: Open the link above, click the three dots (...) in the upper right corner, navigate to More tools > Apps, and select "Install as an app." (Once loaded for the first time, it operates smoothly even without an active internet connection.) NB: MeDs is an independent personal project intended strictly as a supportive quick-reference aid. It does not replace standard textbooks, national guidelines, or professional clinical judgment. I created this tool to address common daily workflow challenges and would appreciate fellow physicians, residents, and interns testing it, reviewing its functionality, and sharing constructive feedback for future enhancements. Note: Please utilize the built-in feedback and comment section within the application to share any suggestions, ideas, or insights. Dr. Solomon Gamachu, GP Contact LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/dr-solomon-gamachu-54a026209 Facebook: https://www.facebook.com/solomon.solomon.3597789 @HakimEthio

36 አመት ላገለገሉት የአጥንት እና መገጣጠሚያ ቀዶ ህክምና ስፔሻሊስቱ ዶ/ር ዘላለም ታምራት የወሎ ዩኒቨርሲቲ ቀዶ ህክምና ትምህርት ክፍል የምስጋና መርሃ-ግብር በማዘጋጀት የጡረታ ሽኝት አደረገ። Credit: ዶ/ር ኃይለማርያም ሽፈራው: General and HPB Surgeon @HakimEthio