QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Открыть в Telegram
کەناڵی هه واڵ - شرۆڤەی قەندیل پرێس رووداوەکانی کوردستان و ناوچەکە وەک خۆی بۆ ئێوە دەگوازێتەوە ڕاستگۆیی لەگەڵ خەڵک بژاردەی یەکەمی قەندیل پرێس دەبێت ارتباط با ادمین : @qandilpress
Больше4 626
Подписчики
Нет данных24 часа
-187 дней
-8530 день
Загрузка данных...
Похожие каналы
Облако тегов
Нет данных
Возникли проблемы? Пожалуйста, обновите страницу или обратитесь к нашему support-менеджеру .
Входящие и исходящие упоминания
---
---
---
---
---
---
Привлечение подписчиков
июль '26
июль '26
+36
в 0 каналах
июнь '26
+44
в 0 каналах
Get PRO
май '26
+1 111
в 0 каналах
Get PRO
апрель '26
+13
в 1 каналах
Get PRO
март '26
+30
в 0 каналах
Get PRO
февраль '26
+1 049
в 0 каналах
Get PRO
январь '26
+67
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '25
+1 020
в 1 каналах
Get PRO
ноябрь '25
+2 029
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '25
+7
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '25
+3 207
в 0 каналах
Get PRO
август '25
+12
в 0 каналах
Get PRO
июль '25
+1 243
в 2 каналах
Get PRO
июнь '25
+1 034
в 1 каналах
Get PRO
май '25
+62
в 0 каналах
Get PRO
апрель '25
+1 077
в 2 каналах
Get PRO
март '25
+4 152
в 0 каналах
Get PRO
февраль '25
+598
в 2 каналах
Get PRO
январь '25
+1 749
в 1 каналах
Get PRO
декабрь '24
+1 146
в 2 каналах
Get PRO
ноябрь '24
+1 406
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '24
+81
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '24
+98
в 0 каналах
Get PRO
август '24
+92
в 1 каналах
Get PRO
июль '24
+186
в 1 каналах
Get PRO
июнь '24
+36
в 1 каналах
Get PRO
май '24
+4 366
в 0 каналах
Get PRO
апрель '24
+121
в 3 каналах
Get PRO
март '24
+1 133
в 5 каналах
Get PRO
февраль '24
+1 238
в 1 каналах
Get PRO
январь '24
+2 069
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '23
+3 845
в 2 каналах
Get PRO
ноябрь '23
+21
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '23
+27
в 1 каналах
Get PRO
сентябрь '23
+32
в 0 каналах
Get PRO
август '23
+2 051
в 0 каналах
Get PRO
июль '23
+3 900
в 0 каналах
Get PRO
июнь '23
+30
в 0 каналах
Get PRO
май '23
+8 192
в 0 каналах
Get PRO
апрель '23
+34
в 0 каналах
Get PRO
март '23
+30
в 0 каналах
Get PRO
февраль '23
+38
в 0 каналах
Get PRO
январь '23
+31
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '22
+12
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '22
+22
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '22
+21
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '22
+43
в 0 каналах
Get PRO
август '22
+41
в 0 каналах
Get PRO
июль '22
+33
в 0 каналах
Get PRO
июнь '22
+30
в 0 каналах
Get PRO
май '22
+8
в 0 каналах
Get PRO
апрель '22
+39
в 0 каналах
Get PRO
март '22
+23
в 0 каналах
Get PRO
февраль '22
+40
в 0 каналах
Get PRO
январь '22
+62
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '21
+19
в 0 каналах
Get PRO
ноябрь '21
+9
в 0 каналах
Get PRO
октябрь '21
+25
в 0 каналах
Get PRO
сентябрь '21
+74
в 0 каналах
Get PRO
август '21
+34
в 0 каналах
Get PRO
июль '21
+27
в 0 каналах
Get PRO
июнь '21
+33
в 0 каналах
Get PRO
май '21
+141
в 0 каналах
Get PRO
апрель '21
+200
в 0 каналах
Get PRO
март '21
+24
в 0 каналах
Get PRO
февраль '21
+14
в 0 каналах
Get PRO
январь '21
+7
в 0 каналах
Get PRO
декабрь '20
+28 461
в 0 каналах
| Дата | Привлечение подписчиков | Упоминания | Каналы | |
| 21 июля | 0 | |||
| 20 июля | +2 | |||
| 19 июля | +2 | |||
| 18 июля | +3 | |||
| 17 июля | 0 | |||
| 16 июля | +3 | |||
| 15 июля | +2 | |||
| 14 июля | 0 | |||
| 13 июля | +1 | |||
| 12 июля | +1 | |||
| 11 июля | +2 | |||
| 10 июля | 0 | |||
| 09 июля | +4 | |||
| 08 июля | +1 | |||
| 07 июля | +1 | |||
| 06 июля | +2 | |||
| 05 июля | 0 | |||
| 04 июля | +2 | |||
| 03 июля | +3 | |||
| 02 июля | +5 | |||
| 01 июля | +2 |
Посты канала
🔻 بەپەلە/ دەنگی تەقینەوەی بەھێز لە شیراز و ئیسفەھان بیستراوە.
وێنەکە تایبەتە بە بۆردوومانی شیراز
| 2 |  🔻 بەپەلە/ کەمێک پێش ئێستا خۆلی دەیەمی هێرشەکانی سێنتکۆم بۆ سەر ئێران دەستیپێکرد.
🔹 بەپێی زانیارییەکان، تا ئێستا دەنگی تەقینەوە لە چابەهار، بەندەرعەباس، بووشەهر، قشم و سیریک بیستراوە. | 215 |
| 3 | 🔹 ئەوەی ئەمڕۆ ڕوودەدات، دەنگی زەنگی مەترسییەکی گەورەیە بۆ حکومەتی هەرێم. ئەگەر حکومەت نەتوانێت لەم قەیرانەدا وانەیەک وەربگرێت و ڕێڕەوی بەڕێوەبردنی ئابووری بگۆڕێت، ئەوا هەرێم زیاتر لە هەر کاتێکی تر بەرەو لاوازیی دەوڵەتداری دەڕوات. ئاسایشی ئابووری تەنها بە پاراستنی کێڵگەکان بە هێزی سەربازی نایەتە دی، بەڵکو بە دروستکردنی ژێرخانێکی خۆماڵی و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات دەستەبەر دەبێت. کاتی ئەوە هاتووە کە حکومەت چاو لەسەر یەک سەرچاوە لابدات و بەدیل بۆ ئەگەری دوورخستنەوەی کۆمپانیا بیانییەکان دابنێت، پێش ئەوەی دۆخەکە لەوەی ئێستا قووڵتر ببێتەوە و زیانی نەخوازراو بە ژیانی ڕۆژانەی هاوڵاتییان بگات. | 244 |
| 4 | 🔻 دوای دانەغاز و ئێچ کەی ئێن، گەلف کیستۆنیش کارەکانی ڕاگرت: ئاسایشی ئابووری هەرێم بەرەو کوێ؟
قهندیل پرێس- راپۆرتی شیكاری و بهدواداچوون
🔹 لە سایەی گرژییە هەرێمایەتییەکان و ئاڵۆزییە ئەمنییەکانی ناوچەکە، کۆمپانیای گەڵف کیستۆن بەشێوەیەکی کاتی بەرهەمهێنانی نەوتی لە کێڵگەی شێخان لە پارێزگای دهۆک ڕاگرت. ئەم بڕیارە کە وەک ڕێکارێکی خۆپارێزی بۆ پاراستنی گیانی کارمەندان و سەلامەتی دامەزراوەکان وەسف کراوە، لەکاتێکدایە کە ئاستی بەرهەمهێنانی ئەم کێڵگەیە ڕۆژانە زیاتر لە ٤٥ هەزار بەرمیل نەوت بووە. ڕاگرتنی چالاکییەکانی گەڵف کیستۆن، تەنها چەند ڕۆژێک دوای ڕاگرتنی کارەکانی کۆمپانیای دانەغاز لە کێڵگەی کۆرمۆر و هەمان بڕیاری کۆمپانیای ئێچ کەی ئێن دێت، ئەمەش وای کردووە مەترسییەکان لەسەر ئاسایشی وزە و سەقامگیری ئابووری هەرێمی کوردستان بگاتە لوتکە.
🔹 بۆ تێگەیشتن لە لێکەوتەکانی ئەم دۆخە، دکتۆر ڕێبەر فەتاح، پسپۆڕی ئابووری و مامۆستای زانکۆی دهۆک، لەمبارەیەوە له لێدوانێكی تایبهتدا بۆ قهندیل پرێس دەڵێت: بەداخەوە ئاسایشی ئابووریی هەرێمی کوردستان بە تەواوی بووەتە قوربانیی ململانێ هەرێمییەکان و نەبوونی پلانی ستراتیژی بۆ کاتی قەیرانەکان. کاتێک حکومەت هەموو کارتەکانی ئابووری و وزەی خۆی لە یەک سەبەتەدا دادەنێت و پشت بە کۆمپانیا بیانییەکان دەبەستێت، بە ناچاری دەبێتە بارمتەی ئەو ململانێیانە. ئەوەی ئێستا دەیبینین، باجێکی قورسە کە هاوڵاتییان بەهۆی نەبوونی بەدیلی خۆماڵی و چاوپۆشیکردن لە فرەچەشنیی سەرچاوەکانەوە دەیدەن.
🔹 ئەم کشانەوە زنجیرەییەی کۆمپانیاکانی وزە، تەنها کێشەیەکی کاتی یان تەکنیکی نییە، بەڵکو دەلالەتی ئەوەیە کە هەرێمی کوردستان لە ئاستی ئابووریی وزەدا گەیشتووەتە قۆناغێکی پڕ لە مەترسی.
🔹 لەسەرەتای دەستپێکردنی کەرتی نەوت و گاز لە هەرێمی کوردستان، حکومەت پشتێکی زۆری بە کۆمپانیا بیانییەکان بەست. ئەگەرچی ئەمە خێرایی بە گەشەی ئابووری بەخشی، بەڵام بێپلانی حکومەت لە بنیادنانی ژێرخانێکی خۆماڵی وای کردووە کە ئێستا لە هەر قەیرانێکی ئەمنیدا، کۆمپانیاکان بە یەک بڕیاری سیاسی یان ئەمنی، کارەکانیان ڕابگرن. ئەمە ئەوە دەردەخات کە فەلسەفەی ئابووری حکومەت فەلسەفەی میوانداری بووە نەک فەلسەفەی خاوەندارێتی. کاتێک خاوەندارێتی تەکنەلۆژی و بەڕێوەبردن لە دەستی کۆمپانیا بیانییەکاندا بێت، هەرێم بە ناچاری دەبێتە بارمتە.
🔹 ئابووریی هەرێم بە ڕێژەیەکی زۆر بە داهاتی نەوت و گازەوە گرێدراوە. کاتێک کۆرمۆر و کێڵگە نەوتییەکانی وەکو شێخان و تاوکێ تووشی کێشە دەبن، کۆی سیستەمی خزمەتگوزاریی هەرێم ئیفلیج دەبێت. نەبوونی بەدیلی وزە و نەبوونی کەرتێکی کشتوکاڵی و پیشەسازی کە بتوانێت هاوسەنگی دروست بکات، وای کردووە کە هەر هەڕەشەیەک لەسەر کێڵگەیەک، بە ڕاستەوخۆیی بگاتە سەر مێزی خوانی هاوڵاتییان لە ڕێگەی کەمبوونەوەی کارەبا و بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی.
🔹 ئێستا پرسیارەکە ئەوەیە ئایا حکومەت خاوەن بڕیارە یان کۆمپانیاکان؟ کاتێک کۆمپانیایەک بە پاساوی ئاسایش دەڕۆن و حکومەت ناتوانێت هیچ بەدیلێکی خێرای هەبێت، ئەمە لاوازیی پێگەی دەوڵەتداری دەردەخات. پارسەنگی هێز لەنێوان بەرژەوەندی کۆمپانیا و پێداویستی گشتی هاوڵاتییاندا تێکچووە. حکومەت لەبری ئەوەی بڕیاردەر بێت، کەوتووەتە ژێر کاریگەری بڕیارەکانی کۆمپانیا بیانییەکان، ئەمەش بۆ ئاسایشی نەتەوەیی هەرێم مەترسییەکی ڕوونی هەیە.
🔹 به بڕوای ئابووریناسان ئەم دۆخە نادڵنیایی لە بازاڕی هەرێمدا دروست دەکات. هیچ وەبەرهێنەرێکی دیکە حەز ناکات سەرمایەی خۆی لە ناوچەیەکدا دابنێت کە بەردەوام لەژێر هەڕەشەی ململانێی هەرێمیدایە و ژێرخانی ئابوورییەکەی لە ڕۆژێکدا بە بڕیارێکی کۆمپانیایەک دەتوانێت ئیفلیج بێت. بۆیە، ئەم قەیرانە تەنها کاریگەری بۆ سەر پارەی نەوت نییە، بەڵکو کاریگەری بۆ سەر متمانەی وەبەرهێنانیش دەبێت.
🔹 حکومەتی هەرێم لە بەردەم هەڵبژاردنێکی سەختدایە، یان بەردەوامبوون لەسەر هەمان سیاسەتی کۆن، یان گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی. پێویستە حکومەت دەستبەجێ بیر لە بەدیلی وزەی خۆر، وزەی با، و پشتگیری لە کەرتی کشتوکاڵ و پیشەسازی بکاتەوە تا چیتر ئابووری هەرێم بە تەنها نەبەسترێتەوە بە بەرمیلێک نەوت و پێکێشێکی غاز. هەروەها پێویستە دامەزراوەی تایبەت بە بەڕێوەبردنی وزە بە ڕۆحیەتێکی نەتەوەیی دروست بکرێت کە لە کاتی قەیراندا بتوانێت بە کەمترین تێچوو و بە شارەزایانی خۆماڵی بەڕێوەبەرایەتی کێڵگەکان بکات. دیپلۆماسیی ئابووریی چالاکیش پێویستە بۆ ئەوەی دڵنیایی زیاتر بداتە ئەو کۆمپانیایانە، یان لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی ڕێککەوتنی ناوچەی ئارام بۆ وزە بکات کە تێیدا کێڵگە نەوتییەکان وەک ناوچەی مەدەنی دوور لە ململانێ سەربازییەکان بناسرێن. | 229 |
| 5 |  Нет текста... | 197 |
| 6 |  🔻 دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، در پیامی اعلام کرد هر بار که ایران موجب کشته شدن یک سرباز آمریکایی شود، با پاسخی «چندین برابر» روبهرو خواهد شد.
🔹 ترامپ افزود این دستور به وزیر دفاع، پیت هگست، رئیس ستاد مشترک ارتش، ژنرال دنیل کین، و تمامی فرماندهان نیروهای مسلح آمریکا ابلاغ شده است. | 234 |
| 7 |  +3🔻 فوری/ شنیده شدن صدای چند انفجار در شیراز
🔹 دقایقی پیش، ساکنان بخشهایی از شهر شیراز صدای چند انفجار را در محدوده شمال غرب این شهر شنیدند.
🔹 گزارشهای اولیه حاکی از آن است که نقاطی در جریان حمله هوایی ارتش آمریکا هدف قرار گرفتهاند. | 246 |
| 8 |  +1🔻 بەپەلە/ نەوتهەڵگرێک لە گەرووی هورمز بە ئامانج گیراوە | 222 |
| 9 |  🔻 Rêveberiya Tevgerê: Pêdivî ye azadiya Ocalan bi qanûnê were misoger kirin
🔹 Rêveberiya Tevgerê ragihand ku ji bo çareseriya pirsgirêka Kurd divê qanûnek çarçoveyî were derxistin ku azadiya fikir, rêxistinbûn û beşdarbûna siyaseta demokratîk ji Ocalan heta şervanan misoger bike.
🔹 Tevgerê got ku bêyî şertên azad ên Ocalan pêvajoya aştiyê nikare bi ser bikeve û gotûbêj bi aktorên sereke yên pêvajoyê girîng e.
🔹 Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku çareseriya pirsgirêka Kurd bi demokratîkbûn, qanûn û siyaseta demokratîk pêkan e, ne bi sepandin û şer. Her wiha bang li hemû hêzên siyasî û civaka sivîl hate kirin ku piştgirî bidin pêvajoya aştiyê. | 246 |
| 10 | 🔻 بەپەلە/ ئاژانسی رۆیتەرز لەسەر زاری بەرپرسێکی باڵای ئێران: نێوەندگیرەکان پێشنیازی 10 رۆژ راگرتنی شەڕیان کردووە بۆ ئەوەی رێککەوتنی ئەتۆمیی نێوان ئێران و ئەمریکا زیندوو بکرێتەوە. | 249 |
| 11 | در نقطه مقابل، اپوزیسیونی که سالهاست مدعی آمادگی برای رهبری گذار دموکراتیک است، حتی نتوانست درباره یک بیانیه ضدجنگ- که محتوایش، جدا از مسئله کارآیی، احتمالاً مورد توافق اکثریت اعضای همین کنگره بوده- اجماع رسمی و بیتناقض تولید کند.
🔹 این تضاد را نباید ستایش نظم سرکوبگر خواند؛ نیست. اما بیرحمانه آشکار میکند که فاصله میان ادعای «آمادگی برای حکمرانی» و واقعیت «ناتوانی از تولید حتی یک بیانیه منسجم»، فاصلهای است که هیچ شعار همبستگی، هیچ عکس دستهجمعی و هیچ منشور هفدهبندی نمیتواند آن را بپوشاند. اگر معیار صلاحیت سیاسی، توان سازماندهی کنش هماهنگ باشد این آینه، تصویر خوشایندی از هیچیک از طرفین این ماجرا، نه کنگره و نه احزاب کورد، به دست نمیدهد.
🔹 سه سند، در یک روز، به زبانهای مختلف، در نهایت یک واقعیت واحد را افشا میکنند. سیاست اپوزیسیون برونمرزی ایران-چه در قامت کنگرهای فارسیمحور، چه در قامت احزاب کوردی عضو و معترضش- بهطور فزاینده به تئاتری بدل شده که موازی میدان واقعی جنگ اجرا میشود، بیآنکه هیچ خط اتصال مادیای این دو صحنه را به هم پیوند دهد. کنگره بیانیه میدهد چون بیانیهدادن، در غیاب هر ابزار دیگر، تنها کنش در دسترس است. احزاب کورد میان عضویت و اعتراض نوسان میکنند چون این نوسان، در تریلمای ساختاری صداقت-مشروعیت-کارآیی، تنها راه نجات همزمان هر سه -هرچند بهطور ناقص- است. و هر دو طرف، در بازار سرمایه نمادین، از حضور نمایشی در کنار یکدیگر بهره میبرند، حتی وقتی میدانند این حضور هیچ اثری بر مسیر واقعی جنگ، بر تصمیم واشینگتن، بر تصمیم تلآویو، یا بر ساختار قدرت پساخامنهای در تهران نخواهد گذاشت.
🔹 نقد رادیکال، در نهایت، نباید در این توهم بماند که «بدیل بهتر» صرفاً در دسترس یک بیانیه منسجمتر یا یک ائتلاف صادقانهتر است. مسئله عمیقتر از سبک نگارش بیانیههاست. مادامی که اپوزیسیون ایرانی- در تمامیتش، از سلطنتطلب تا چپ کورد- فاقد سازمان مستقل، پایگاه اجتماعی سازمانیافته و ظرفیت مادی اثرگذاری بر میدان واقعی قدرت باشد، هر بیانیهای صرفاً شکل متفاوتی از همان نمایش خواهد بود. جنگ جاری، با تمام ویرانیاش، تنها یک کار واحد برای ناظران صادق انجام داده: پرده تئاتر را کنار زده و نشان داده که پشت آن، برای اکثر این بازیگران، صحنهای خالی از ابزار واقعی قدرت ایستاده است. شناختن این خلأ، نه اعتراف به شکست که پیششرط هرگونه بازسازی صادقانهای است که بخواهد، اینبار، از جنس سازمان باشد، نه از جنس بیانیه. | 241 |
| 12 | این حضور، حتی وقتی هیچ قدرت واقعی به همراه نمیآورد، دستکم ورودی حزب به بازار سیاسی توجه بینالمللی، رسانههای غربی و محافل سیاستگذاری واشینگتن و بروکسل را تضمین میکند. هزینه خروج کامل از این میدان، بهگمان این احزاب، بهمراتب از هزینه تناقضگویی سنگینتر است: خروج یعنی افتادن به حاشیه کامل دیدهشدن، در حالیکه ماندن-حتی با اعتراض مکرر-دستکم امکان بازگشت، چانهزنی، یا سهمخواهی آتی را باز نگه میدارد.
🔹 این، دقیقاً همان منطقی است که رضا پهلوی نیز بهشکل آینهای از آن بهره میبرد: چنانکه در فروپاشی ائتلاف جورج تاون دیده شد، او نیز مایل بود ترکیب ائتلاف را پیوسته بهسود طیف سلطنتطلب تغییر دهد، دقیقاً چون سرمایه نمادین حضور چهرههای غیرسلطنتطلب در کنارش- از جمله همین عبدالله مهتدی- برای او ارزش راهبردی داشت: مشروعیتبخشیدن به روایتی که او را نه «شاهزاده تنها»، بلکه «محور اجماع ملی» مینمایاند. بهبیان دیگر، هر دو طرف این معادله- هم چهره محوری فارسی و هم احزاب کوردی حاشیهای-از یک بازی واحد انباشت سرمایه نمادین بهره میبرند، حتی اگر منافع نهاییشان در تضاد باشد. این نکته اهمیت زیادی دارد: تناقض احزاب کورد را نباید صرفاً ضعفی یکطرفه دانست؛ بخشی از منطق کلیتر سیاست نمایشیای است که خود ساختار ائتلاف، از بالا تا پایین، بر آن بنا شده.
🔹 پرسش طبیعی این است که پس این احزاب، چه در کنگره بمانند چه از آن خارج شوند، اساساً چه بدیلی دارند؟ آیا آنها نیز، مانند کل اپوزیسیون برونمرزی، صرفاً تماشاگران بازی دولتهای بزرگاند؟ پاسخ صادقانه، که بخشی از آن تلخ است، این است: بله، در سطح راهبردی تعیین سرنوشت جنگ و مذاکرات فراملی، هیچیک از این بازیگران- نه کنگره، نه احزاب کورد- نقش تعیینکنندهای ندارند. اما میان کنگره و احزاب کورد، از منظر آنتونیو گرامشی، تفاوتی نهفته است که نباید نادیده گرفت. گرامشی میان «جنگ مانور»(جنگ مستقیم نظامی برای تصرف قدرت) و «جنگ موضع»(سازماندهی آرام و بلندمدت نهادها، پایگاههای اجتماعی و زیرساختهای فرهنگی-سیاسی برای تغییر توازن هژمونی) تمایز میگذارد. کنگره آزادی ایران، در وضعیت کنونی، نه جنگ مانور میکند، نه جنگ موضع؛ صرفاً بیانیه صادر میکند. چیزی که میتوان آن را «جنگ کلمات بدون سازمان» نامید. چون یک پلفترم مشارکتی از افرادی منفرد است که در بهترین حالت فعال سیاسی یا مدنی هستند. احزاب کورد، در مقابل، دستکم پارهای از عناصر مادی قدرت را حفظ کردهاند: نیروی پیشمرگه، اردوگاههای سازمانیافته در اقلیم کوردستان عراق(که خود هدف مستقیم موشک و پهپاد جمهوری اسلامی بودهاند)، و هرچند محدود و تقسیمشده، پایگاه اجتماعی ملموس در روژهلات. اینها همان ماده خام جنگ موضعاند هر چند در جنگهای تکنولوژیک جدید ناکافی باشند؛ اما این احزاب، بهجای سرمایهگذاری راهبردی بر همین ظرفیت نسبی- سازمان حزبی، شفافیت گفتمانی، اتحاد داخلی خود جریانهای کوردی پیش از هرگونه ائتلاف برونقومی- انرژی سیاسی خود را در بازی کمبازده حضور و غیاب نمایشی در کنگرهای فارسیمحور هزینه میکنند که در بیقدرتی خود حاضر به پذیرش ارزشهای بنیادین دموکراتیک باری کوردستان، متفاوت از حکومت جدید نیست.
🔹 بهتعبیر ماکیاولی کلاسیک، پیامبران مسلح پیروز میشوند و پیامبران بیسلاح شکست میخورند؛ اما نکته دقیقتر ماکیاوللی این است که سلاح، بهتنهایی، بدون سازمان و بدون برنامهای مستقل برای کاربردش، ارزش راهبردی خود را از دست میدهد. احزاب کورد سلاح و سازمان و قدرت بسیج دارند، اما این ابزار را، در بزنگاهی که کل نظم ایرانی متزلزل شده، صرف بازی بیثمر اثبات حضور در ائتلافی میکنند که ساختارش را از پیش، در جورج تاون و در کنگره لندن، بارها آزموده و شکستخورده یافتهاند. بدیل واقعی، اگر بخواهد صادقانه صورتبندی شود، نه ماندن در کنگره است و نه صرفاً خروج نمایشی از آن، بلکه سرمایهگذاری اولویتدار بر همگرایی داخلی خود جریانهای کوردی- که خود، چنانکه نشان داده شد، به همان اندازه رابطهشان با کنگره، ترکخورده و بیاعتماد است- پیش از هرگونه ورود به بازی نمادین ائتلافهای برونکوردستانی. اپوزسیون روژهلات کوردستان نیاز به انسجام دارد، همانطور که اپوزسیون ایرانی و بعد در انسجام سازمانی دنبال همکاری با حداقلهایی از افق مشترک باشند نه نمایشهای تکراری.
🔹 نکتهای هست که تلخیاش نباید پنهان بماند. جمهوری اسلامی، در بحرانی که رهبرش ترور شد و دهها مقام ارشدش کشته شدند توانست ظرف چند روز، از طریق سازوکار ازپیشنوشتهشده اصل ۱۱۱ قانون اساسی، جانشینی موقت و سپس دائم تعیین کند؛ نظامی که، با هر داوری اخلاقیای که درباره مشروعیتش داشته باشیم، دستکم از نظر سازوکار درونی جانشینی و انسجام نهادی، بهسرعت عمل کرد. | 198 |
| 13 | این زنجیره، وقتی کنار هم چیده شود، تصویری بهمراتب تیرهتر از یک «سوءتفاهم لحظهای درباره جنگ» ترسیم میکند. آنچه در تیرماه ۱۴۰۵ رخ داد، نه استثنا، که تکرار یک الگوی سهمرحلهای بود: پیوستن نمایشی احزاب کورد به ائتلافی محور ارزشهای ناسیونالیسم ایرانی، کشف عملی اینکه ساختار تصمیمگیری آن ائتلاف هرگز واقعاً باز یا برابر نبوده و فاصلهگیری عمومی و متأخر، پس از آنکه آسیب سیاسی همراهی از پیش رخ داده است. مهتدی ۱۴۰۱ و کومهله ۱۴۰۵، دموکرات کوردستان ۱۴۰۵ و پژاک ۱۴۰۵، همگی در یک وضعیت تکرارشونده گرفتارند، نه در یک بدشانسی تازه.
🔹 اینجا لازم است از سطح نقد اخلاقی افراد فراتر رویم، چون این سطح از نقد، هرچند تاحدی موجه، در نهایت پدیده را به سوء نیت فردی فرومیکاهد و از فهم ساختار عمیقتر بازمیماند. احزاب ملی فرودست و کوردهای روژهلات دقیقاً چنین جایگاهی در نظم سیاسی ایران دارند. وقتی وارد ائتلافی میشوند که محورش یک روایت ملی ایرانی غالب است، در یک تریلما یا سهراهی ساختاری گرفتار میشوند: نمیتوانند همزمان صداقت کامل و پاسخگویی به پایگاه اجتماعی خود ملت کورد را حفظ کنند، مشروعیت و جایگاه مؤثر در داخل ائتلاف بزرگتر را نگه دارند، و کارآیی واقعی در تحولات جاری داشته باشند. این سه هدف، در شرایط نابرابری ساختاری قدرت میان اکثریت فارس محور ائتلاف و اقلیت کورد عضو، همزمان دستیافتنی نیستند؛ هر انتخابی، یکی از این سه را قربانی میکند.
🔹 اگر حزبی تصمیم بگیرد کاملاً صادقانه، بدون هیچ ملاحظهای، به پایگاه کوردی خود پاسخگو بماند-مثلاً با نقد علنی محوریت پهلوی یا رد صریح چارچوب «ایران یکپارچه» که کنگره پیشفرض میگیرد-بهسرعت از دایره مشروعیت ائتلاف بزرگتر طرد میشود، دقیقاً همانگونه که پژاک در مراحل اولیه طرد شد. اگر تصمیم بگیرد کاملاً در چارچوب ائتلاف بماند و با آن همصدا شود، پایگاه کوردی خود را متهم به خیانت یا انحلال در روایت فارسی میبیند. دقیقاً همان بیاعتمادیای که در فضای مجازی کوردی روژهلات، در نقدهای تند کاربران به این احزاب، هرباره بازتولید میشود. راه میانه- «عضویت بیتعهد»، یعنی ماندن در کنگره اما فاصلهگیری از بیانیههای آن بهمحض صدور-تلاشی است برای نجات هر سه ضلع تریلما بهطور همزمان، اما دقیقاً به همین دلیل، هیچکدام را واقعاً تأمین نمیکند: نه پایگاه کوردی کاملاً قانع میشود(چون حزب هنوز عضو رسمی نهادی است که چنین بیانیهای صادر کرده)، نه ائتلاف بزرگتر آن را متحدی قابلاتکا میبیند(چون هر بیانیه مشترکی را میتواند فردا انکار کند)، و نه هیچ کارآیی واقعیای در میدان جنگ یا سیاست بینالملل حاصل میشود.
🔹 کورد روژهلات، در هر قالبی که وارد فضای سیاسی ایرانمحور شود- چه در دهههای پیش در برابر دولت و اپوزیسیونش، چه امروز در برابر کنگرهای که مدعی نمایندگی «آینده ایران» است- بار اثبات مضاعف را به دوش میکشد: باید همزمان ثابت کند «ایرانی» است(تا در ائتلاف بماند) و ثابت کند «کورد» است(تا پایگاه خود را نبازد). این بار مضاعف، نه محصول ضعف اخلاقی رهبران کورد، بلکه محصول مستقیم جایگاه ساختاری یک ملت فرودست در نظمی است که هرگز واقعاً برای او طراحی نشده بود. احزاب روژهلات کوردستان بعد از چند دهه تبعید و سیاستهای تضعیفی از سوی جمهوری اسلامی ایران، عدم به روزرسانی سیاسی و نظامی خود و رسوب رقابتهای سنتی و خونین پیشین، میل به یکهتاری و به رسیمتشناسی واقعی دیگریهای میدان کوردستان، نتوانسته و نمیتواند رابطهای شفاف با پایگاه اجتماعی و مردم کوردستان و همزمان جریانهای سیاسی در ایران داشته باشد. این تناقض که در جریان بازنمایی خیزش ژینا در رسانههای فارسی-که سخنگوی یک حزب کوردی عقبه شعار ژن، ژیان، ئازادی را از کوردستان گرفت و به ایران تقدیم کرد- خود را نشان داد الان به سطح کشندهای رسیده مخصوصا زمانی که اعضا، طرفداران، روشنفکران و جامعه مدنی و مستقل کورد در شبکههای اجتماعی انرژی زیادی را صرف این جدل، رقابت، دشمنی و حذف و ساکتکردن هم میکنند تا جایی که برخی به طعنه سالهاست که میگویند کوردستان نیازی به دشمن از بیرون ندارد.
🔹 اما تریلمای ساختاری پیشگفته بهتنهایی توضیح نمیدهد چرا این احزاب، بهجای خروج شفاف، بارها همین چرخه عضویت-اعتراض را تکرار میکنند. اینجا باید به اقتصاد سیاسی سرمایه نمادین رجوع کرد. بهتعبیر پییر بوردیو، بازیگرانی که فاقد سرمایه اقتصادی یا نظامی تعیینکنندهاند، برای حفظ جایگاه خود در «میدان سیاسی» به سرمایه نمادین متوسل میشوند: حضور در عکس دستهجمعی، نشستن کنار چهرهای مشهورتر مانند رضا پهلوی، ذکرشدن در فهرست امضاکنندگان یک منشور. | 181 |
| 14 | 🔹 این توهمها تصادفی نیستند؛ کارکردی روانشناختی-سیاسی دارند. صدور بیانیه، برای جمعیتی که از هرگونه اهرم واقعی تأثیرگذاری محروم است، جایگزین کنش میشود؛ نه راهی بهسوی کنش، بلکه پوششی برای غیاب آن. هرچه فاصله میان اپوزیسیون و میدان واقعی قدرت بیشتر شود، فشردگی نمادین بیانیهها-طول جملهها، غلظت واژههایی مانند «قاطعانه»، «مسئولیت تاریخی»، «اصل نمایندگی مؤثر اراده ملت»-بیشتر میشود، گویی شدت بلاغی میتواند خلأ قدرت مادی را جبران کند. این جبران نمادین، دقیقاً همان مکانیسمی است که گی دوبور آن را «جامعه نمایش» مینامید؛ سیاستی که در آن بازنمایی کنش، جایگزین خود کنش میشود.
🔹 اما به سویهی دیگر ماجرا میرسیم. حزب دموکرات کوردستان ایران، در بیانیه کوردی خود، میگوید در ارگانهای اجرایی کنگره عضو نیست و در تدوین و تصویب آن بیانیه مشارکت نداشته؛ بنابراین محتوای آن بههیچوجه مواضع رسمی حزب را نمایندگی نمیکند. حزب کومهله، در بیانیه خود، ادعا میکند بر اساس توافقات پیشین در شورای مرکزی کنگره، مقرر بوده این نهاد از اتخاذ مواضع سیاسی مشخص بپرهیزد-چون تنوع دیدگاهها در میان نیروهای عضو زیاد است-و کنگره باید بستری برای همگرایی این تنوع باشد، نه محملی برای بیان یک موضع واحد. کومهله، بر همین اساس، مواضع بیانیه اخیر را «تأیید نمیکند».
این دو توضیح، در ظاهر، دو منطق متفاوت دارند. یکی میگوید «ما اصلاً در تصمیمگیری نبودیم»، دیگری میگوید «قرار نبود اصلاً تصمیمی گرفته شود». اما هر دو، وقتی کنار هم گذاشته شوند، پرسشی مشترک و بیپاسخ برمیانگیزند: اگر ساختار کنگره چنان است که تصمیمات اساسی- از جمله موضع رسمی درباره جنگ، سرنوشت کشور و مداخله خارجی-بدون اطلاع یا رضایت اعضایی به این بزرگی و قدمت اتخاذ میشود، این چه نوع «کنگرهای» است؟ و اگر پاسخ این است که کنگره از همان ابتدا سازوکار روشن، دموکراتیک و پاسخگویی نداشته-که خود بیانیه پژاک از فروردین همین سال، ماهها پیش از این ماجرا، دقیقاً همین را با صراحت کامل مطرح کرده بود - پس این نقص، تازه نیست؛ شناختهشده بوده. چرا این احزاب، با علم به این نقص ساختاری، بازهم در کنگره ماندند تا در دقیقه نود یک بحران جنگی غافلگیر شوند؟ این پرسش را نباید بهسادگی پاسخ داد. صادقانهترین پاسخ این است. چون خروج، هزینهای دارد که ماندن متناقض ندارد. اما پیش از پرداختن به آن اقتصاد سیاسی، باید به لایه عمیقتری از این بحران، یعنی تاریخچه تکرارشونده آن، نگاه کرد.
🔹 آنچه در تیرماه ۱۴۰۵ رخ داد، نخستینبار نیست. در بهمن ۱۴۰۱ (فوریه ۲۰۲۳)، در دانشگاه جورج تاون واشینگتن، هشت چهره شناختهشده مخالف جمهوری اسلامی-از جمله رضا پهلوی و عبدالله مهتدی، دبیرکل همان حزب کومهله-گردهم آمدند تا «شورای همبستگی برای دموکراسی و آزادی در ایران» را بنیان بگذارند و «منشور مهسا» را امضا کنند. آن ائتلاف، بهگفته یکی از امضاکنندگانش، مسیح علینژاد، طی چند هفته فروپاشید، چون رضا پهلوی بارها خواستار افزودن اعضای تازهای از طیف سلطنتطلب شد و، بهروایت او، نخستین کسی بود که عملاً از ائتلاف خارج شد. جالبتر، افشاگری رسانهایای که ماهها بعد منتشر شد نشان میدهد عبدالله مهتدی، در نشستهای محرمانه درونگروهی، بهروایت رسانهها گفته بود کاش زمانی که رضا پهلوی از گروه جدا شد، بقیه اجازه آن را نمیدادند و خودشان «همهچیز را در دست میگرفتند»؛ سخنی که بهکلی در تضاد با همراهی علنی او با پهلوی در همان نشست بود. همزمان، گزارش شده که بخش قابلتوجهی از پیشمرگههای خود کومهله، به حضور مهتدی در جورج تاون معترض بودند.
🔹 این الگو، سه سال بعد، در کنگره آزادی ایران عیناً تکرار شد. حزب دموکرات کوردستان ایران، از همان آغاز شکلگیری کنگره، بر اولویت حضور احزاب و جریانهای سیاسی-نه افراد-تأکید داشت، مطالبهای که بهمذاق برگزارکنندگان خوش نیامد و در نهایت، در اردیبهشت ۱۴۰۵، نماینده این حزب از روند انتخابات داخلی کنگره کنارهگیری کرد. پیش از آن، در فروردین همان سال، حزب حیات آزاد کوردستان(پژاک) در بیانیهای گزنده، «شورای هماهنگی کنگره» را نهادی توصیف کرد که بدون اخذ نظر پژاک و بدون کوچکترین هماهنگی شکل گرفته بود؛ نهادی که، بهادعای پژاک، بهجای فضای باز و دموکراتیک وعدهدادهشده، به «ائتلافی نانوشته برای ممانعت از مشارکت آزاد» بدل شده بود. تلختر آنکه پژاک، بنا بر اطلاعاتی که خود از منابع داخلی کنگره دریافته بود، مدعی شد دو حزب کوردی دیگر-همین حزب دموکرات و همین حزب کومهله که اکنون خود را قربانی کنگره مینمایانند-در روند حذف پژاک از آن شورا نقش داشتهاند. | 171 |
| 15 | 🔹 بیایید محتوای بیانیه کنگره را از منطق قدرت جدا کنیم، چون این دو باید جدا تحلیل شوند. کنگره میگوید: نه جمهوری اسلامی باید بماند، نه جنگ باید ادامه یابد؛ نه دوگانه تحمیلشده را میپذیریم. از منظر محض محتوا، این موضعی است که میتوان درباره درستی یا نادرستیاش، مانند هر موضع سیاسی دیگر، بحث کرد؛ نقد این نوشتار به این بحث کاری ندارد و بهعمد از داوری درباره اینکه «جنگ درست بود یا نه» پرهیز میکند، چون آن پرسشی جداگانه و بهشدت مناقشهبرانگیز است. هرچند بخش زیادی از واکنش افکار عمومی در روژهلات کوردستان بر محتوای این بیانیه است، چون نکتهای رهاییبخش برای خود در آن نمیبیند. آنچه این نوشتار نقد میکند، چیز دیگری است؛ نه محتوای موضع، بلکه جایگاه گویندهای که این موضع را صادر میکند.
🔹 فیلسوفان زبان، از جمله جان آستین در نظریه کنشهای گفتاری، تمایزی بنیادین میگذارند؛ گزارههای «کنشی» (performative) تنها زمانی اثر واقعی در جهان تولید میکنند که گویندهشان از «شرایط مناسب» (felicity conditions) برخوردار باشد. یعنی از جایگاه، اقتدار، یا نهادی که سخنش را به رخدادی واقعی بدل کند. وقتی قاضی میگوید «شما را محکوم میکنم»، این گزاره اثری واقعی دارد چون نهاد قضایی پشت آن ایستاده است. وقتی همان جمله را رهگذری در خیابان بگوید، صرفاً صدایی است، نه حکم. بیانیه کنگره آزادی ایران، در این چارچوب، گزارهای است که ادای یک کنش حاکمیتی را انجام میدهد-«محکوم میکنیم»، «تأکید میداریم»، «رد میکنیم»- بیآنکه هیچیک از شرایط مناسب آن کنش را دارا باشد: نه کنگره دولتی است، نه ارتشی دارد، نه کرسی مذاکرهای در آن نشسته، نه هیچ نهاد بینالمللی موظف به بازتاب رسمی موضعش. آنچه در ظاهر «موضعگیری سیاسی» مینماید، در واقع کنشی است که تنها در فضای خودارجاع خودش- یعنی در میان کسانی که از پیش با آن موافقاند- معتبر جلوه میکند و بهمحض خروج از آن حلقه، به هیچ بدل میشود. برخی از اعضای همین پلتفرم قبلتر به تاجگذاری و اعلام کابینههای مختلف مجازی دوران گذار از سوی جریانهای مختلف سیاسی از جمله رضا پهلوی خرده میگرفتند که هیچ نسبتی با واقعیت ندارند و تمسخرآمیز است و مواضعی از این قسم. باید پرسید پس نسبت این محکوم کردنها جدا از بعد اخلاقی با زمین سفت قدرت کجاست؟
🔹 هانا آرنت تمایزی مشابه، اما در سطحی عمیقتر، میان «قدرت» (power) و «خشونت» (violence) میگذارد: از نظر او، قدرت نه از ابزار، بلکه از «کنش مشترک» انسانهایی زاده میشود که واقعاً در کنار هم، در یک میدان عملی مشترک، بهطور هماهنگ عمل میکنند؛ خشونت، در مقابل، ابزار است؛ سلاح، ارتش، بمب. آنچه کنگره آزادی ایران فاقد آن است، نهفقط خشونت(که بهدرستی مدعی نخواستنش نیز هست)، بلکه دقیقاً همان قدرت آرنتی است: کنش هماهنگ جمعیای که بتواند در میدان واقعی رخدادها اثر بگذارد. بیانیه صادر میشود، اما هیچ کنش هماهنگی- نه اعتصاب، نه بسیج اجتماعی قابلسنجش، نه فشار دیپلماتیک مؤثر-پشت آن نیست. این، بهتعبیر دقیقتر، نه «سیاست» به معنای کلاسیک کلمه، بلکه چیزی است که میتوان آن را «حاکمیت کلامی» نامید: ادای نشانههای حاکمیت-بیانیه، محکومیت، مطالبه- بدون هیچیک از محتوای مادی حاکمیت. گویی همه جریانهای اپوزسیون ایرانی در حسرت قدرت به داشتن چنین جایگاهی اعتیادی هیستریک پیدا کردهاند.
🔹 این الگو تازه نیست. تحلیلگران ناظر بر اپوزیسیون ایران، در ماههای اخیر همین جنگ، دقیقاً به همین فروپاشی توهم اشاره کردهاند. توهم فروپاشی بلافاصله رژیم، توهم منجی سیاسی، توهم حمله رهاییبخش خارجی، توهم وحدت اجباری و توهم محبوبیتی که خود را بینیاز از پاسخگویی میداند. یکی از تحلیلگران بهصراحت نوشته است که واقعیت صحنه نه آن چیزی است که در «اتاقهای پژواک شبکههای اجتماعی» بازتاب مییابد و رژیم جمهوری اسلامی- دستکم تا این لحظه-از این دور بحران جان سالم بهدر برده است. تحلیل دیگری این فروپاشی اعتماد را به عریانی تمام توصیف میکند: اعتماد با «بیانیههای پرشور و عکسهای دستهجمعی» ساخته نمیشود؛ اعتماد محصول تعهدات کوچک، اجراشده و قابلسنجش است. در تحلیل واقعیت سیاسی نباید سوگیریهای دلخواهانه داشت. باید تلخی واقعیت را دید. جمهوری اسلامی سر جای خودش است، پایگاه اجتماعی خود را ماهها به خیابان میآورد، قبلا معترضان در خیابان بارها به خاک و خون کشیده و وعده تکرار آن را در آینده میدهد. به دشمنان خود موشک و پهپاد میزند. طرفدارانش ادعاهای اپوزسیون را توهم و به تمسخر میگیرند. اپوزسیون چه کار میکند؟ تنها بیانیه و فحش میدهد. | 170 |
| 16 | 🔻 کنگره آزادی ایران و آناتومی یک اپوزیسیون تماشاگر
امید ماندگار - قندیل پرس-یادداشت تحلیلی
🔹 سه و در بیانی چهار سند واکنشی در یک روز. کنگره آزادی ایران بیانیه میدهد و «نه به جمهوری اسلامی، نه به جنگ» را صورتبندی نهایی خرد سیاسی اعلام میکند. ساعاتی بعد، حزب دموکرات کوردستان ایران، اعلام میکند این بیانیه ربطی به آن حزب ندارد. کمی بعدتر، حزب کومهله کوردستان ایران، همان فاصلهگیری را با ادبیاتی محتاطتر تکرار میکند. حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک) هم نه در مقام حزبی توسط سخنگوی خود در شبکه ایکس، مرزبندی تقریبا مشابهی با کنگره اعلام میکند. بیانیه کنگره آزادی ایران باعث فشار و حمله هم جانبه افکار عمومی روژهلات کوردستان به احزاب کورد شده و این اطلاعیهها و مواضع بازخورد همان رویکرد منفی است. سوالی که ایجاد میشود این است که یک پلتفرم تازهتاسیس که عموما از افراد شکل گرفته و تقریبا تنها نهادهای حاضر در آن تنها احزاب روژهلات کوردستان هستند، چه اهمیتی دارد که احزاب اینگونه واکنش اعتراضی نشان میدهند؟ اگر این پلتفرم تا این سطح فردی قرار است موضع بگیرد دلیل ماندن احزاب کوردستان در این جمع چه هدفی است؟
🔹 این نوشتار میخواهد از این سه سند فراتر رود. نه برای داوری اخلاقی درباره اینکه کدام موضع «درستتر» است-جنگ یا صلح، ماندن در کنگره یا خروج از آن- بلکه برای پرسشی عمیقتر و بیرحمتر؛ در میدانی که ایالات متحده و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران جنگ واقعی، با موشک، ناوگان و کشتههای واقعی دارند، این اسناد اساساً چه هستند؟ سیاستاند، یا آیین خودتسکینی جمعیتی که از میدان واقعی قدرت بهکلی رانده شده؟ و بحران احزاب کورد در دل این کنگره- بحرانی که خود را در تناقض «عضویت بدون تأیید» و «اعتراض بدون خروج» نشان میدهد- آیا نشانه یک بدشانسی لحظهای است، یا کالبدشکافی یک وضعیت ساختاری بسیار قدیمیتر؟ فراتر از اینها یک سوال حاشیهای هم به میان میآورد و آن هم سرریز اختلاف و رقابت حلنشده احزاب کورد از ائتلاف احزاب کوردستان ایران به کنگرهای ایرانمحور است. رقابت و اختلافهایی که گویا نه قرار است حل بشود نه تمام.
🔹 پیش از هر تحلیل فلسفی، باید مقیاس را روشن کرد. آنچه این کنگره و این احزاب درباره آن بیانیه صادر میکنند، جنگی انتزاعی نیست. از ۹ اسفند ۱۴۰۴، ایالات متحده و اسرائیل در حملاتی مشترک، رهبر وقت جمهوری اسلامی، سید علی خامنهای، را بههمراه دهها مقام ارشد دیگر ترور کردند. کشور، بهدلیل نبود جانشین ازپیشتعیینشده، وارد بحران رهبری شد؛ شورایی موقت بر پایه اصل ۱۱۱ قانون اساسی تا انتخاب رهبر تازه امور را در دست گرفت و در نهایت سید مجتبی خامنهای، با وضعیت سلامتی نامشخص و بدون ظهور عمومی، بهعنوان سومین رهبر منصوب شد؛ یک بازسازی نهادی سریع. جنگ، برخلاف توقع اولیه برخی ناظران، با یک دور خاتمه نیافت؛ تا نیمه تیرماه ۱۴۰۵، این درگیری وارد دستکم چهارمین دور حملات متقابل شده، محاصره دریایی بنادر ایران را در پی داشته، انفجارهایی مکرر در بیشتر شهرهای جنوب ایران گزارش شده و پایگاههای آمریکایی در اردن و اسرائیل به مراکز اصلی پشتیبانی عملیات بدل شدهاند. همزمان، اقتصاد داخلی ایران بهروایت گزارشهای اقتصادی، تورم نقطهبهنقطهای نزدیک به ۷۳.۵ درصد را ثبت کرده و گرانی، بهگفته این گزارشها، از «آمار» عبور کرده و به «حذف واقعی از زندگی خانوارها» رسیده است. اشاره به این موارد از آن رو است که قسمت اعظم مادی و میدانی ماجرا این است که به شکلی که خواهیم دید در کنار سایر عوامل کلان اساسا در حیطه توان و امکان کنگره-پلتفرم ایرانی و احزاب کوردستانی نیست و مهمترین نقشی که میتوانند داشته باشند تماشاگر است.
🔹 این صحنهای است که در آن دولتها، ارتشها، سرویسهای اطلاعاتی و ائتلافهای منطقهای بازیگران واقعیاند. تصمیم برای آغاز جنگ، تصمیم برای تداوم آن، تصمیم برای شکل و عمق تداوم آن، تصمیم برای تغییر بانکهای هدف مانند باشور کوردستان، تصمیم برای محاصره دریایی یا گشایش آن، همگی در دست کسانی است که ابزار مادی اعمال آن تصمیم را دارند؛ نیروی نظامی، بودجه، سلاح، پایگاه و- بهتعبیر کلاسیک ماکس وبر- انحصار مشروع خشونت فیزیکی در قلمرو خود. کنگره آزادی ایران، احزاب کورد روژهلات و کل اپوزیسیون برونمرزی ایران، در این تعریف، نه دولتاند، نه صاحب ارتش تعیینکننده، نه طرف مذاکرهای که واشینگتن یا تلآویو یا تهران پساخامنهای مجبور به شنیدن صدایش باشند. این نکته توهین نیست؛ توصیف محض یک واقعیت ساختاری است، پیش از آنکه هر داوری اخلاقی درباره محتوای بیانیهها آغاز شود. پس این هما هیاهوی تکراری اپوزسیون ایرانی در این سالها و در صدر آنها رضا پهلوی و الان این پلتفرم دقیقا چه نقشی ملموس دارند؟ | 191 |
| 17 |  Нет текста... | 193 |
| 18 | 🔹 بەرزنجی زیاتر دەڵێت کە ئێران لە ستراتیژیی خۆیدا، تورکیا وەک دەوڵەتێکی خاوەن سەروەریی بەهێز دەبینێت کە خاوەنی سوپایەکی مۆدێرن و پیشەسازییەکی بەرگریی پێشکەوتووە و ناتوانێت وەک ئەو دەوڵەتە لاوازانەی دیکەی ناوچەکە مامەڵەی لەگەڵ بکات کە ئێران بە ئاسانی هەژموونی خۆی بەسەریاندا دەسەپێنێت. تاران پێی باشە ململانێکان لە سووریا، عێراق و قەفقازدا بهێڵێتەوە، چونکە لەو ناوچانەدا دەتوانێت بەبێ ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ، بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت و بە دەستە و گرووپەکان شەڕی بەوەکالەت بکات. بەرزنجی جەخت لەوە دەکاتەوە کە تورکیا بۆ ئێران هاوبەشێکی ناچاری ئابووری و بەربەستێکی ئەمنییە کە نابێت بشکێنرێت و هەر هەڵەیەک لەم هاوسەنگییەدا ئەنجامی وێرانکەری بۆ هەردوولا دەبێت.
🔹 لەم سۆنگەیەوە، دەردەکەوێت کە ئێران لە ڕووی ستراتیژییەوە بەرژەوەندیی لەوەدایە کە دۆخەکە بەو شێوەیە بمێنێتەوە. ئێران دەزانێت هەر هەنگاوێکی نادروست بەرامبەر تورکیا، دەبێتە هۆی ئەوەی ئەنقەرە بەتەواوی لە بەرەی ڕۆژئاوادا جێگیر ببێت و هەموو هێز و توانای خۆی بۆ لێدان لە ئێران تەرخان بکات. لەبەر ئەوە، تاران سیاسەتی خۆ بەدوورگرتن لە ململانێی ڕاستەوخۆ لەگەڵ تورکیا پەیڕەو دەکات و ململانێکان بە دیپلۆماسی و ناوچەی خۆڵەمێشییەوە بەڕێوە دەبات.
🔹 ئێران لە دەیەکانی ڕابردوودا فێری ئەوە بووە کە چۆن بەرگریی پێشوەختە لە دەرەوەی سنوورەکان ئەنجام بدات، بەڵام ئەم ستراتیژییە بۆ دەوڵەتێکی وەکو تورکیا سەرکەوتوو نییە. هەر جەنگێکی کلاسیکیی گشتگیر لەگەڵ تورکیا، مانای ئەوەیە کە ئێران دەبێت ڕووبەڕووی سوپایەکی خاوەن تەکنەلۆجیای پێشکەوتووی ئاسمانی ببێتەوە، سوپایەک کە لە ئازەربایجان بیسەلمێنێت کە دەتوانێت هاوسەنگی جەنگ بە تەواوی بگۆڕێت. ئێران ناتوانێت ئەم مەترسییە وەربگرێت چونکە لە ڕووی ئابووری و ناوخۆییەوە توانای بەرگەگرتنی جەنگێکی لەو شێوەیەی نییە. لە کۆتاییدا، شیكهرهوانی دۆخهكه پێیان وایه تورکیا بۆ ئێران وەک دەروازەیەک بۆ جیهان و وەک دیواری بەرگرییەک دەمێنێتەوە کە ڕێگری لە هاتنی جەنگی گشتگیر بۆ ناو سنوورەکانی ئێران دەکات. هەربۆیە، پێشبینی ناکرێت تاران لە ئایندەیەکی نزیکدا ستراتیژیی خۆی بەرامبەر بە تورکیا بگۆڕێت، چونکە بە باشی دەزانێت کە هەر دەستدرێژییەک بۆ سەر ئەو وڵاتە، کۆتایی بەو هاوسەنگییە دێنێت کە ئێران بە زەحمەت لە ناوچەکەدا پاراستوویەتی. ئەم ڕاستییە وادەکات تاران هەمیشە وەک هێڵی سوور سەیری تورکیا بکات و ململانێکان بەشێوەیەکی دیپلۆماسی و شاراوە بەڕێوە ببات. | 221 |
| 19 | 🔻 بۆچی ئێران بهرژوهندیهكانی ئهمریكا له ههموو شوێنێك دهكاته ئامانج جگه له توركیا؟
قهندیل پرێس – ڕاپۆرتی بهدواداچوون
🔹 لەو کاتەوەی گرژی و ئاڵۆزییەکانی نێوان تاران و واشنتن لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا گەیشتووەتە لووتکە، نەخشەی جوگرافیی ململانێکان بەشێوەیەکی بەرچاو فراوان بووە و ئاڕاستەی مووشەک و درۆنەکان و چالاکییە نهێنی و ئاشکراکانی ئێران، زۆرێک لە پایتەخت و ناوچەکانی ناوچەکەی گرتووەتەوە. ئێران لە ڕێگەی ستراتیژیی هێرشبەرانەی پێشوەختە یان بەکارهێنانی دەستە و گرووپە چەکدارەکانی سەر بە خۆی، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکای لە زۆربەی وڵاتانی ناوچەکەدا کردووەتە ئامانجی سەرەکی. لە عێراق و هەرێمی کوردستانەوە، کە بەردەوام بنکە و سەنتەرەکانی ئەمریکا ڕووبەڕووی هێرشی مووشەکی دەبنەوە، تا دەگاتە سووریا و لوبنان کە تێیدا ململانێکان لەگەڵ ئیسرائیل و هاوپەیمانەکانی ئەمریکا بە ئاشکرا دەبینرێت، تەنانەت وڵاتانی کەنداویش بە هەموو پێکهاتەکانیانەوە وەک کوەیت، ئیمارات، قەتەر و بەحرەین، لەگەڵ ئوردن، کە بە شێوەیەکی مێژوویی میوانداریی بنکە سەربازییە گەورە و هەستیارەکانی ئەمریکا دەکەن، بەردەوام لەژێر هەڕەشەی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆی ئێراندا بوون و دەمێننەوە.
🔹 لەم نێوەندەدا، تورکیا وەک وڵاتێکی ئەندام لە ناتۆ و میوانداریی گرنگترین بنکەی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکە، کە بنکەی ئاسمانی ئەنچەرلیکە، وەک دۆخێکی جیاواز و دەرچوو لەم هاوکێشەیە دەمێنێتەوە. تاران بە هیچ شێوەیەک نایەوێت ڕووی هێرشی خۆی بۆ ئەو وڵاتە بکات و ئەمە تەنیا مەسەلەیەک نییە لە جۆری نەوێران یان ترسی سەربازیی ڕووت، بەڵکو پەیوەستە بە هاوکێشەیەکی ئاڵۆزی ئابووری و ئەمنی و جوگرافییەوە کە بە درێژایی دەیان ساڵ بنیات نراوە.
🔹 گەورەترین و دیارترین ڕێگر لە بەردەم هەر هێرشێکی ڕاستەوخۆی ئێران بۆ سەر خاکی تورکیا، بێگومان ماددەی پێنجەمی پەیمانی ناتۆیە. ئەم ماددەیە دەڵێت هەر هێرشێک بۆ سەر هەر ئەندامێکی هاوپەیمانێتییەکە، بە هێرش بۆ سەر هەموو ئەندامەکانی دیکە دادەنرێت و ئەمەش بە واتای ئەوە دێت کە ئێران ئەگەر بیر لە هێرشێکی بچووکیش بکاتەوە، ئەوا ڕووبەڕووی جەنگێکی بەرفراوان دەبێتەوە کە ئەمریکا و تەواوی ئەوروپا دەگرێتەوە. تاران لەو ڕاستییە تێگەیشتووە کە جەنگی بەوەکالەت لە ناوچەکەدا بۆ لاوازکردنی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە چوارچێوەیەکی سنوورداردا کارێکی دڵخوازە، بەڵام بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ناتۆ وەک دەوڵەت، کارەساتێکی ستراتیژییە کە دەبێتە هۆی هەڵگیرسانی جەنگێکی گشتگیر و مانەوەی سیستمی کۆماری ئیسلامی دەخاتە ژێر مەترسییەکی یەکجارییەوە.
🔹 لە ڕووی ئابوورییەوە، تورکیا وەک شادەمارێکی سەرەکی و هێڵی ژیانی ئێران لە ناو گەمارۆ ئابوورییە سەختەکانی ڕۆژئاوادا دەبینرێت. لە کاتێکدا سزاکانی ئەمریکا تاران دەرگیر دەکەن و ڕێگە لە سەرچاوەکانی دارایی دەگرن، تورکیا وەک دەرچەیەکی ئارام بۆ بازرگانی و گواستنەوەی غازی سروشتی و تێپەڕاندنی مامەڵە داراییەکان و هاوردەکردنی کەلوپەلی سەرەکی کار دەکات. دروستبوونی هەر گرژییەکی سەربازیی یەکلاکەرەوە لەگەڵ تورکیا، بە واتای داخستنی ئەم تاکە دەرچەیە و خنکاندنی زیاتری ئابووریی ئێران دێت، کە تاران لەم دۆخە هەستیارەدا توانای بەرگەگرتنی نییە. تورکیا یەکێکە لە کڕیارە سەرەکییەکانی وزەی ئێران و هەر کێشەیەک لەم پەیوەندییەدا دەبێتە هۆی لەدەستدانی سەرچاوەیەکی دارایی گرنگ.
🔹 سەبارەت بە لایەنە ئەمنییەکان، پرسی کورد خاڵێکی هاوبەشی ئەمنی و زۆر هەستیارە لە نێوان تاران و ئەنقەرەدا. هەردوو وڵات لەسەر ستراتیژیی ڕێگریکردن لە دروستبوونی هەر جۆرە قەوارەیەکی سەربەخۆیی کوردی هاوڕان، چونکە هەردوکیان بە مەترسی بۆ سەر یەکپارچەیی خاکی خۆیانی دەبینن. جەنگ لەگەڵ تورکیا دەبێتە هۆی پشێوی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و هاندانی ناسیۆنالیزمی کوردی، کە دەکرێت ببێتە هەڕەشەیەکی ناوخۆیی مەترسیدار بۆ سەر یەکپارچەیی ئێران. جگە لەوە، تورکیا هاوپەیمانی ستراتیژیی و بەهێزی کۆماری ئازەربایجانە و ئێران کە لە ناوخۆیدا خاوەنی کەمینەیەکی گەورەی ئازەرییە، بەردەوام لە ناسیۆنالیزمی ئازەری دەترسێت. هەر هێرشێک بۆ سەر تورکیا دەبێتە هۆی ئەوەی باکۆ و ئەنقەرە پێکەوە بەرەیەکی باکووری دژی ئێران بکەنەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی هاندانی ئازەرییەکانی ناوخۆی ئێران و دروستبوونی مەترسیی پارچەبوونی ناوخۆیی.
🔹 سەید هانی بەرزنجی، نووسەر و چاودێری سیاسی، لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ قەندیل پرێس لەسەر ئەم پرسە ڕایگەیاند کە پەیوەندیی ئێران و تورکیا لەسەر بنەمای جۆرێک لە کێبڕکێی ئاگادارانە و ڕێزگرتن لە هێڵە سوورەکان دامەزراوە. بەرزنجی دەڵێت کە تاران و ئەنقەرە باش دەزانن کە سنوورەکانیان لە ساڵی ۱٦۳۹ی زاینییەوە تا ئەمڕۆ بە سەقامگیری ماونەتەوە و هەر پێکدادانێکی سەربازی لەو ناوچەیە، دەرگای دۆزەخێک دەکاتەوە کە کۆنتڕۆڵکردنی مەحاڵە. | 221 |
| 20 |  Нет текста... | 224 |
