QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
前往频道在 Telegram
کەناڵی هه واڵ - شرۆڤەی قەندیل پرێس رووداوەکانی کوردستان و ناوچەکە وەک خۆی بۆ ئێوە دەگوازێتەوە ڕاستگۆیی لەگەڵ خەڵک بژاردەی یەکەمی قەندیل پرێس دەبێت ارتباط با ادمین : @qandilpress
显示更多3 658
订阅者
-424 小时
-157 天
-93330 天
数据加载中...
标签云
无数据
有任何问题?请刷新页面或联系我们的客服。
进出提及
---
---
---
---
---
---
吸引订阅者
九月 '26
九月 '26
+1
在0个频道中
八月 '26
+33
在0个频道中
Get PRO
七月 '26
+50
在0个频道中
Get PRO
六月 '26
+44
在0个频道中
Get PRO
五月 '26
+1 111
在0个频道中
Get PRO
四月 '26
+13
在1个频道中
Get PRO
三月 '26
+30
在0个频道中
Get PRO
二月 '26
+1 049
在0个频道中
Get PRO
一月 '26
+67
在0个频道中
Get PRO
十二月 '25
+1 020
在1个频道中
Get PRO
十一月 '25
+2 029
在0个频道中
Get PRO
十月 '25
+7
在0个频道中
Get PRO
九月 '25
+3 207
在0个频道中
Get PRO
八月 '25
+12
在0个频道中
Get PRO
七月 '25
+1 243
在2个频道中
Get PRO
六月 '25
+1 034
在1个频道中
Get PRO
五月 '25
+62
在0个频道中
Get PRO
四月 '25
+1 077
在2个频道中
Get PRO
三月 '25
+4 152
在0个频道中
Get PRO
二月 '25
+598
在2个频道中
Get PRO
一月 '25
+1 749
在1个频道中
Get PRO
十二月 '24
+1 146
在2个频道中
Get PRO
十一月 '24
+1 406
在0个频道中
Get PRO
十月 '24
+81
在0个频道中
Get PRO
九月 '24
+98
在0个频道中
Get PRO
八月 '24
+92
在1个频道中
Get PRO
七月 '24
+186
在1个频道中
Get PRO
六月 '24
+36
在1个频道中
Get PRO
五月 '24
+4 366
在0个频道中
Get PRO
四月 '24
+121
在3个频道中
Get PRO
三月 '24
+1 133
在5个频道中
Get PRO
二月 '24
+1 238
在1个频道中
Get PRO
一月 '24
+2 069
在0个频道中
Get PRO
十二月 '23
+3 845
在2个频道中
Get PRO
十一月 '23
+21
在0个频道中
Get PRO
十月 '23
+27
在1个频道中
Get PRO
九月 '23
+32
在0个频道中
Get PRO
八月 '23
+2 051
在0个频道中
Get PRO
七月 '23
+3 900
在0个频道中
Get PRO
六月 '23
+30
在0个频道中
Get PRO
五月 '23
+8 192
在0个频道中
Get PRO
四月 '23
+34
在0个频道中
Get PRO
三月 '23
+30
在0个频道中
Get PRO
二月 '23
+38
在0个频道中
Get PRO
一月 '23
+31
在0个频道中
Get PRO
十二月 '22
+12
在0个频道中
Get PRO
十一月 '22
+22
在0个频道中
Get PRO
十月 '22
+21
在0个频道中
Get PRO
九月 '22
+43
在0个频道中
Get PRO
八月 '22
+41
在0个频道中
Get PRO
七月 '22
+33
在0个频道中
Get PRO
六月 '22
+30
在0个频道中
Get PRO
五月 '22
+8
在0个频道中
Get PRO
四月 '22
+39
在0个频道中
Get PRO
三月 '22
+23
在0个频道中
Get PRO
二月 '22
+40
在0个频道中
Get PRO
一月 '22
+62
在0个频道中
Get PRO
十二月 '21
+19
在0个频道中
Get PRO
十一月 '21
+9
在0个频道中
Get PRO
十月 '21
+25
在0个频道中
Get PRO
九月 '21
+74
在0个频道中
Get PRO
八月 '21
+34
在0个频道中
Get PRO
七月 '21
+27
在0个频道中
Get PRO
六月 '21
+33
在0个频道中
Get PRO
五月 '21
+141
在0个频道中
Get PRO
四月 '21
+200
在0个频道中
Get PRO
三月 '21
+24
在0个频道中
Get PRO
二月 '21
+14
在0个频道中
Get PRO
一月 '21
+7
在0个频道中
Get PRO
十二月 '20
+28 461
在0个频道中
| 日期 | 订阅者增长 | 提及 | 频道 | |
| 03 九月 | 0 | |||
| 02 九月 | +1 | |||
| 01 九月 | 0 |
频道帖子
🔻 دادگەییکردنی دەستگیرکراوانی لالەزار دواخرا؛ تیمی پارێزەران: دانپێدانانەکان لەژێر ئەشکەنجەدا بوون
قەندیل پرێس
🔹 ئەمڕۆ پێنجشەممە، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، چوارەمین دانیشتنی دادگەییکردنی دۆسیەی دەستگیرکراوانی هۆتێل لالەزار لە شاری سلێمانی بەڕێوەچوو، بەڵام بەهۆی تەواونەبوونی ڕێکارەکان و نەگەیشتنی نۆرە بۆ وەرگرتنی وتەی سەرجەم تۆمەتباران، دادگە بڕیاری دواخستنی دانیشتنەکەی دا.
🔹 لە چوارچێوەی دانیشتنەکەدا، وتە لە بەشێک لە تۆمەتباران وەرگیرا، بەڵام بەر لەوەی نۆرەی لاهوور شێخ جەنگی و پۆڵادی برای بێت، دادوەر دانیشتنەکەی هەڵگرت و ڕێکارە یاساییەکان تەواو نەکران.
🔹 دانپێدانان لەژێر ئەشکەنجە و هەڵوێستی پارێزەران
لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا دوای تەواوبوونی دانیشتنەکە، دانا تەقیەدین، گوتەبێژی تیمی پارێزەرانی دەستگیرکراوانی لالەزار ڕایگەیاند کە ئەو تۆمەتبارانەی لە گرتە ڤیدیۆییەکانی ئاسایشدا پێشتر دانیان بە تاوانەکەیاندا نابوو، ئەمڕۆ لە بەردەم دادوەردا ئاشکرایان کردووە کە وتەکانیان بە زۆر و لەژێر ئەشکەنجەدا لێ وەرگیراوە.
دانا تەقیەدین جەختی لەوەش کردەوە کە لایەنی بەرامبەر هیچ بەڵگەیەکی بەهێز و یەکلاکەرەوەی پێشکەش نەکردووە بۆ سەلماندنی تۆمەتەکان، هەروەها ئەو گرتە ڤیدیۆییانەی وەک بەڵگە دەستنیشان کراون، دەری ناخەن کە هیچ چەکێک لەنێو ئەو فەرشانەدا گوێزرابێتەوە کە لە ڤیدیۆکەدا دەردەکەون.
🔹 یاسای سزادان و دۆخی دۆسیەکە
دانیشتنەکەی ئەمڕۆ بەپێی مادەی ٥٦ لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە ١١١ی ساڵی ١٩٦٩ بەڕێوەچوو، کە پەیوەستە بە "ڕێککەوتنی تاوانکاری بۆ ئەنجامدانی کوشتن"، ئەمەش لەسەر پاشخانی ئەو تۆمەتەی دەزگا ئەمنییەکانی سلێمانی لە ئابی ٢٠٢٥ بڵاویانکردەوە و تێیدا لاهوور شێخ جەنگی و هاوڕێکانیان تۆمەتبار کرد بە هەوڵدان بۆ بەئامانجگرتنی بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. سەرەڕای ئەوەی تۆمەتباران مادەی ٤٠٦ی یاسای سزادانیشیان (کوشتنی ئەنقەست) ئاراستە کراوە بەهۆی کوژراوانی ڕووداوەکانی لالەزار، بەڵام تەوەری سەرەکیی ئەم دانیشتنە تەنیا لەسەر مادەی ٥٦ بوو.
لە کۆی ٢٧ دەستگیرکراوی ئەو دۆسیەیە، لەم دانیشتنەدا ١٢ کەسیان براونەتە بەردەم دادوەر، و بەپێی وتەی تیمی پارێزەران، بڕیارە ڕۆژی یەکشەممەی داهاتوو وادەی دانیشتنی داهاتووی دادگە دیاری بکرێت.
🔹 شایەنی وەبیرهێنانەوەیە، دۆسیەکە پەیوەستە بە ڕووداوەکانی ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥، کاتێک هێزە ئەمنییەکانی سلێمانی دوای سێ کاتژمێر شەڕ و پێکدادان کۆنتڕۆڵی هۆتێل لالەزاریان کرد، کە لە ئەنجامدا ٥ کەس کوژران و زیاتر لە ٢٠ کەسی دیکەش بریندار بوون، بەو هۆیەشەوە لاهوور شێخ جەنگی و پۆڵادی برای لەگەڵ ژمارەیەک لە چەکدار و پاسەوانەکانیان دەستگیرکران.
| 2 | 没有文字... | 147 |
| 3 | 🔻 لە هێرشەکانی چەند شەو پێش ئێستای سوپای ئەمریکا بۆ سەر ئێران، ۹ ئەندامی ئەرتەشی ئێران کوژراون کە ۳ لەوان فڕۆکەوانن. | 192 |
| 4 | 🔻 سوپای کوەیت: چەند هێرشێکی مووشەکی و درۆنی ئێرانمان تێکشکاند
🔹 ئەمڕۆ پێنجشەممە، سەرۆکایەتیی ئەرکانی گشتیی سوپای کوەیت لە ڕاگەیەندراوێكدا باسی لە ھێرشی مووشەكی و درۆنیی ئێران بۆ سەر كوەیت كرد و جەختیکردەوە دەنگی تەقینەوەکان لە ناوچەکە، بەهۆی ئەو ئۆپەراسیۆنانەوەیە کە سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانی بۆ تێکشکاندنی ئامانجە هێرشبەرەکان دەیکەن.
🔹 لە بەشێکی دیکەی ڕاگەیەندراوەکەدا، سوپای کوەیت داوای لە هاووڵاتییان کرد پابەندی ڕێنماییە ئەمنییەکان و ڕاسپاردەی دەزگا پەیوەندیدارەکان بن.
🔹 پێشتر سوپای کوەیت ڕایگەیاندبوو، بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەکە توانیویەتی چەند درۆنێک تێکبشکێنێت کە بە گوتەی ئەوان لە ئێرانەوە ئاراستە کرابوون، هاوکات باسی ئەوەشی کردبوو دەنگی تەقینەوەکانی پێشوو بەهۆی چالاکیی سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانییەوە بووە. | 192 |
| 5 | 🔻 ئهردۆغان: بۆ جێبهجێكردنی یاسای چوارچێوه پێویسته په,كهكه بهڕاستی واز له چهك بهێنێت و ههڵوهشێتهوه
🔹 رهجهب تهیب ئهردۆغان، سەرۆك کۆماری توركیا جهخت دهكاتهوه كه بۆ جێبەجێکردنی یاسای چوارچێوە پێویستە په,كهكه "بەڕاستی واز لە چەک بهێنێت و هەڵوەشێتەوە."
🔹 رەجەب تەیب ئەردۆغان، سهرۆك كۆماری توركیا، ڕۆژی چوارشهممه، بەر لە گەڕانەوەی لە قیرقیزستان قسهی بۆ رۆژنامهنوسان كرد.
🔹 له بهشێكی قسهكانیدا ئهردۆغان باسی له پڕۆسهی چارهسهری كردو وتی"ئێمە پرسی تورکیای بێ تیرۆر نەک وەک پرسێکی پەیوەندیدار بە کات بەڵکو وەک پرسێکی ئامانجداری دەیبینین، هەڵبەتە وەک دەوڵەت نەخشەڕێگە، پلان و خشتەی کاتمان هەیە".
🔹 وتیشی "بۆ جێبەجێکردنی یاسای چوارچێوە پێویستە ڕێکخراوەکە (په,كهكه) بەڕاستی واز لە چەک بهێنێت و هەڵوەشێتەوە. ڕەوتی دەستنیشانکردن و پەسەندکردن دیارە و هەنگاو بە هەنگاو بەرەو پێش دەچێت".
🔹 ئاماژهی بهوهشدا"ناتوانین ئەو ڕوانگانە قبوڵ بکەین کە برایەتی گەل لاواز دەکات و بەرەو تیرۆر هانی دەدات و مەترسی لێکدابڕان دروست دەکاتەوە. بەرەی ناوخۆییمان بەهێز دەکەین و لەسەر بنەمای تورکیا جوڵە دەکەین. ئەوە بە سازانی تورکیای مەزن دەزانین و بە وریاییەوە بەرەو پێشەوە دەچین". | 195 |
| 6 | 没有文字... | 187 |
| 7 | 🔻 نووسەر و ڕەخنەگری ناسراوی كورد عەبدوڵڵا كەیخەسرەوی كۆچی دوایی كرد
🔹 “عەبدوڵڵا كەیخەسرەوی”، نووسەر، وەرگێڕ و ڕەخنەگری ناوداری كورد، دوای ململانێیەكی درێژ لەگەڵ نەخۆشی، لە یەكێك لە نەخۆشخانەكانی شاری سەقز لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا كۆچی دوایی كرد.
🔹 كەیخەسرەوی لەدایكبووی ساڵی ١٣٢٧، یەكێك بوو لە قەڵەمە دیارەكانی بواری ئەدەب و ڕەخنەی كۆمەڵایەتی، شاكاری ھەرە ناسراوی ناوبراو، كتێبی “مەینەتی كوردبوونە”; لێكۆڵینەوەیەكی قووڵە لەسەر مێژوو و ناسنامەی كورد لە سێ دەیەی ڕابردوودا و چەندین جار چاپ و بڵاو كراوەتەوە.
🔹 جگە لە نووسین، كەیخەسرەوی وەك وەرگێڕیش خزمەتێكی زۆری كردووە و بەرھەمەكانی ڕەفیق سابیر و شێرزاد حەسەنی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی فارسی.
🔹 بەرھەمەكانی وەك میراتێكی دەوڵەمەندی ئەدەبی و فیكری بۆ كوردستان دەمێننەوە. ناوبراو چەندین ڕۆمانی چاپكراو و چاپنەكراویشی ھەیە. | 201 |
| 8 | او توضیح میدهد که مسیر اول، آموزش دوزبانه موازی است که از طریق آموزش علوم و مطالعات اجتماعی به زبانهای کوردی و عربی در مناطقی با تراکم بالای جمعیت کورد، از جمله حسکه، قامشلو، عفرین و کوبانی صورت میگیرد.»
🔹 در مقابل، این گزارش همچنین به ابراهیم خلیل، نویسنده و زبانشناس کورد مقیم آلمان اشاره میکند: «او میافزاید که تدریس دو کلاس اختیاری در هفته نمیتواند به عنوان یک دستاورد ملی یا گامی درست در جهت حل مسئله کوردها در سوریه در نظر گرفته شود، بلکه به نظر او، این امر نشاندهنده "گامی در مسیر اشتباه در راه ادغام ملی و عربیسازیِ آنچه از کوردها باقی مانده است" میباشد.»
🔹 این گزارش همچنین خاطرنشان میکند که «خلیل معتقد است راهحل ملی در به رسمیت شناختن زبان کوردی به عنوان دومین زبان رسمی و افتتاح مدارس ابتدایی رسمی در مناطق کوردنشین است که در آنها آموزش فقط به زبان کوردی صورت میگیرد و روزانه یک درس به زبان عربی اختصاص مییابد.»
🔹 نگرانی دیگر در سوریه، مسئله نامهای رسمی شهرها و مناطق است. این اختلاف بیشتر در کوبانی که عینالعرب نیز نامیده شده، مشهود است. کوبانی نام کوردی این شهر است.
🔹 نورث پرس مینویسد: «در مناطق عمدتاً کوردنشین، به ویژه در شرق و شمال کشور، موضوع نام مکانها طی دهههای گذشته با درگیری گستردهتری بر سر زبان و هویت گره خورده است. بیشتر این مناطق نامهای دوگانهای پیدا کردند؛ یک نام رسمی عربی که در سوابق دولتی استفاده میشود، و یک نام کوردی دیگر که توسط ساکنان در میان خودشان استفاده میگردد.»
نگرانی این است که نامهای کوردی مناطق در اسناد رسمی همچنان «عربیسازی» شوند. این امر در دوران رژیم ملیگرای عرب اسد، مشابه رژیم صدام حسین در عراق، رایج بود.
🔹 در عراق، کوردها همچنان برای حقوق خود مبارزه میکنند.
روداو در این هفته گزارش داد: «یک آهنگر در شهر کوردنشین خانقین در شرق استان دیاله روز دوشنبه به دلیل آنچه خانوادهاش افزودن زبان کوردی به تابلوی مغازهاش میخوانند، دستگیر شد – حادثهای که به تنشها در منطقهای که از قبل با نگرانیهای مربوط به دستکاری جمعیتی مواجه است، دامن زده است.»
🔹 به گزارش روداو و به گفته این مقام اقلیم کوردستان: «از استفاده ساکنان کوردزبان خانقین از زبان کوردی در ادارات دولتی جلوگیری میشود» که وی این امر را «یک شاخص خطرناک» خواند. او در ادامه خاطرنشان کرد که «این مسئله کاملاً بر دوش بغداد نیست – ما نیز در آن سهم داریم،» و احزاب کوردی نماینده خانقین در نهادهای فدرال را به دلیل کوتاهی در این زمینه مورد انتقاد قرار داد.
🔹 در حالی که کوردها در روژاوا برای حقوق زبانی خود تظاهرات میکنند، در خانقین عراق این مسئله به تغییرات جمعیتی مربوط میشود. مناطق مورد مناقشهای بین دولت اقلیم کوردستان و بغداد وجود دارد، از جمله خانقین و بخشهایی از استانهای دیاله، کرکوک، نینوا و صلاحالدین.
کوردها مدتهاست نگران تلاشهایی برای تغییر بافت جمعیتی در این مناطق بودهاند که اغلب توسط مقامات دولتی با هدف افزایش تعداد اعراب در این مناطق صورت میگیرد.
🔹 این تغییر جمعیتی به دوران صدام و تلاشها برای جابجایی دستهجمعی مردم و حتی تجمیع مناطق در قالب روستاهای مختلف در حالی که قبایل بدوی و سایر عشایر را به این مناطق منتقل میکردند تا ارتباط نزدیکتری با بغداد برقرار کنند، بازمیگردد.
🔹 روداو میگوید که با وجود آنکه کوردها یک تظاهرات گسترده برنامهریزی شده را در خانقین به تعویق انداختهاند، اما «احکام بازداشتی علیه فعالان، چهرههای سیاسی و جوانانی که قصد شرکت در آن را داشتند» صادر شده است. | 231 |
| 9 | 🔻 کوردهای سوریه و عراق با زبان علیه «عربیسازی» مبارزه میکنند، اما ممکن است نیاز به تلاش بیشتری داشته باشند
✍ ست جی. فرانتسمن (SETH J. FRANTZMAN)
منبع: اورشلیم پست/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
🔹 کوردهای سوریه نگرانند که تغییرات در این کشور ممکن است آموزش به زبان کوردی را که برای بیش از یک دهه در شرق سوریه رایج بوده است، تضعیف کند.
🔹 در همین حال، در عراق، یک مقام دولت اقلیم کوردستان روز دوشنبه نسبت به تغییرات جمعیتی در شهر مورد مناقشه و کوردنشین خانقین در شرق استان دیاله هشدار داد. به گزارش رسانه کوردی روداو، وی این تغییرات را «نقض آشکار قانون اساسی» خواند.
🔹 در هر دو کشور، احزاب سیاسی کورد باید به این مسائل بپردازند.
مسئله در سوریه به تغییرات شش ماه گذشته مربوط میشود. در طول جنگ داخلی طولانی در سوریه، مناطق کوردنشین که کوردها آن را روژاوا مینامند، تا حد زیادی از دمشق جدا شده بودند. مقامات محلی آموزش زبان کوردی را در مدارس پایهگذاری کردند. پیش از آن، رژیم اسد زبان کوردی را سرکوب کرده بود. آنچه از سال ۲۰۱۲ شکل گرفت، آزادی بیشتر برای زبان کوردی بود و نسلی از جوانان پرورش یافتند که زبانشان در مدرسه آموزش داده میشد.
🔹 اکنون، منطقه شرق سوریه که توسط اداره خودمختار شمال و شرق سوریه (AANES) اداره میشد و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) از آن دفاع میکردند، قرار است توسط دمشق اداره شود.
🔹 توافقی میان نیروهای دموکراتیک سوریه و دولت جدید در این کشور منجر به انحلال SDF شده است. رسانه روداو خاطرنشان کرد که «دانشآموزان، والدین و معلمان کورد روز دوشنبه در منطقه روژاوا در شمال شرق سوریه در اعتراض به تصمیم دولت سوریه مبنی بر پایان دادن به آموزش کامل به زبان کوردی تجمع کردند و استدلال نمودند که این تصمیم خواستههای آنها برای حقوق زبانی را برآورده نمیکند.»
🔹 موضوع مورد بحث روشن است. کوردهایی که به زبان کوردی آموزش دیدهاند، ممکن است پیشرفت در سیستم آموزشی را بدون مهارت در زبان عربی دشوار بیابند.
🔹 از سوی دیگر، کاهش آموزش به زبان کوردی به عنوان کاهش حقوق کوردها تلقی خواهد شد. این یک بازی حاصلجمع صفر نیست؛ راههای زیادی برای آموزش به هر دو زبان وجود دارد. کوردها در سوریه یک اقلیت هستند و شاید حدود ۱۰ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. به نظر میرسد آموزش مسئلهای است که تنها منطقه کوردنشین را تحت تأثیر قرار نمیدهد.
🔹 اختلاف بر سر اینکه افراد اجازه دارند از منطقه دروزینشین سویدا برای شرکت در امتحانات ملی به کجا سفر کنند نیز بحرانی را در سویدا ایجاد کرده است.
این موضوع سادهای نیست. مردم محلی ممکن است خواهان آموزشی متناسب با شرایط محلی باشند. با این حال، اگر آنها نتوانند از طریق آزمونها و زبان به سطوح ملی راه یابند، چگونه وارد دانشگاههای سوریه یا خارج از کشور خواهند شد؟
🔹 آنچه اقلیم کوردستان عراق نشان میدهد این است که میتوان یک سیستم خودمختار با آموزش متناسب برای افراد محلی ایجاد کرد، اما در عین حال از طریق دانشگاهها و ایجاد مسیرهای رشد برای جوانان، به موفقیت دست یافت. در شرق سوریه، این موضوع هنوز در هالهای از ابهام است.
🔹 خبرگزاری نورث پرس (North Press) در سوریه خاطرنشان میکند که «فرمان ریاست جمهوری شماره ۱۳ سال ۲۰۲۶ در مورد حقوق فرهنگی و زبانی کوردهای سوریه، در بحبوحه اختلاف بین دولت سوریه و نهادهای آموزشی وابسته به اداره خودمختار در خصوص سازوکار اجرای این حقوق در مدارس، بحث درباره آینده آموزش به زبان کوردی را دوباره باز کرده است.»
🔹 این خبرگزاری میافزاید: «در حالی که دولت به سمت آموزش زبان کوردی به عنوان یک درس در برنامه درسی رسمی با دو جلسه در هفته حرکت میکند، طرف کوردی خواستار آن است که آموزش آن گسترش یابد تا به یک زبان آموزشی در کنار زبان عربی تبدیل شود، به ویژه در مناطقی که اکثریت آن کورد هستند.»
از بسیاری جهات، فرمان جدید مهم است. این فرمان قوانین تبعیضآمیز قدیمی دوران اسد را که ریشه در سرشماری سال ۱۹۶۲ داشت، تغییر میدهد.
🔹 این گزارش به نقل از سمر حبیب، عضو هیئت علمی مؤسسه عالی تحقیقات جمعیتی، میگوید که وی معتقد است «این فرمان از منظر علوم تربیتی و اجتماعی، نشاندهنده گذار از سیاستهای طرد و عربیسازی اجباری به بستری از به رسمیت شناختن قانونی و نمادگرایی ملی است، اما در عین حال»، به گفته او، «به شکافی بین به رسمیت شناختن نمادین و توانمندسازی آموزشی اشاره میکند.»
🔹 در این گزارش آمده است که «حبیب یک مدل آموزشی سهگانه را پیشنهاد میکند که میتواند به تدریج در یک دوره سه تا پنج ساله اجرا شود تا بر محدودیتهای مدل دو جلسه در هفته غلبه کند. | 212 |
| 10 | 没有文字... | 201 |
| 11 | 🔻 ئەندامێکی کەنەکە هۆشداری لە دووبارەبوونەوەی سیناریۆی ڕۆژئاوا لە ڕۆژهەڵات دەدات
قەندیل پرێس/ چاوپێكهوتنی تایبەت
🔹 دکتۆر کامەران بەرواری، مامۆستای زانکۆی دهۆک و ئەندامی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد (کەنەکە)، لە کورتە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا بۆ قەندیل پرێس نەخشەڕێگای کورد بۆ قۆناغی ئێستا و ڕووبەڕووبوونەوەی گۆڕانکارییەکانی ئێران و ناوچەکەی بۆ هێزە کوردییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان خستەڕوو.
🔹 بەرواری ئاماژەی بە دوو خاڵی سەرەکی و بنەڕەتی کرد کە پێویستە حزب و لایەنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەبەرچاویان بگرن:
یەکەم: دروستکردنی بەرەیەکی گشتی کە تەواوی گەل، پێکهاتە و نەتەوە جیاوازەکانی ئێران لەخۆبگرێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان. دووەم: دروستکردنی بەرەیەکی گشتی و تایبەت لەسەر ئاستی حزب و هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.
🔹 ئەو ئەندامەی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد هۆشداری دا لەوەی کە هەوڵ و پلان هەیە بۆ دووبارەکردنەوەی هەمان سیناریۆی ڕۆژئاوای کوردستان لە ڕۆژهەڵات؛ ئەو سیناریۆیەی لە ڕۆژئاوا لەلایەن «ئەنەکەسە» و «لەشکەری ڕۆژ» بە پلانی دەرەکی و هەرێمی جێبەجێ کرا.
🔹 لە کۆتایی لێدوانەکەیدا، د. کامەران بەرواری جەختی کردەوە کە پێویستە حزبەکانی ڕۆژهەڵات نەکەونە ژێر باری هەژموونی هێزە ناوخۆیی، هەرێمی و جیهانییەکان، چونکە دەستێوەردانی خێرا و جدی لەو پرسەدا لە ئارادایە.
🔹 دەقی تەواوی لێدوانەکەی دکتۆر کامەران بەرواری:
مەسەلەی ئێران، مەسەلەیەکی قووڵ و دێرین و ستراتیژییە. شەڕی ئێران بەهانەیەکە بۆ ئەوەی نەخشەی ڕۆژهەڵاتی ناوین بە تەواوی بگۆڕدرێت. هێزە نێودەوڵەتییەکان نەخشەیەکی نوێیان بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوین کێشاوە. ئامانج لەم نەخشەیە چییە؟ ئامانج شەڕ نییە، بەڵکوو ئامانج ئابوورییە، سیاسەتە، مێژووە و ئایینە؛ ئەم هەموو ڕەهەندانە لەخۆ دەگرێت. شێوازێکی نوێی ئیمپریالیزم هەیە کە پێی دەوترێت ئیمپریالیزمی فکری، یاخود سیاسی، نەتەوەیی، کۆمەڵایەتی، کەلتووری، ئایینی، عەقائیدی یان مەبدەئی، تەنانەت زمانی و هتد.
🔹 ئەم سیستەمە نوێیە جیهانییە پرسی ئێرانی هێناوەتە ناوەند بۆ ئەوەی دەربەندی هورمز و بابولمەندەب و هەندێک شوێنی ستراتیژیی ڕۆژهەڵاتی ناوین کۆنتڕۆڵ بکەن، هەروەها دەست بەسەر سەرچاوەکانی ئاودا بگرن لە دەریای سپییەوە تا دەگاتە دەربەندی هورمز. ئامانجە ستراتیژییەکان لەمەدا چین؟ بێهێزکردن و لاوازکردنی ئێرانە، تا بە تەواوی خۆی ڕادەستی هێزە نێودەوڵەتییەکان بکات.
🔹 کەواتە، لە دۆخێکی لەم شێوەیەدا کوردیش دەتوانن بە دوای مافەکانی خۆیاندا بگەڕێن. بۆ ئەم مەبەستە چەند ڕێگایەک لە ئارادان؛ یەک لەو ڕێگایانە ئەوەیە دەوڵەتی ئێران بە شێوازێکی عەقڵانی بیر بکاتەوە و دەرگای گفتوگۆ و دانوستان لەگەڵ کورددا بە گشتی بکاتەوە، بەتایبەت لەگەڵ «پژاک»دا، چونکە ئەوان خاوەن پڕۆژە و سیستەمی «کۆدار»ن بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان و خاوەن سیستەمن بۆ ئێرانیش؛ تا بە کردنەوەی دەرگای دانوستان ئێرانێکی کۆنفیدڕاڵی دیموکراتیک یان پێشکەوتووخواز بنیات بنرێت. لە حاڵەتێکی وەهادا ئێران دەمێنێتەوە و گەلانی ئێرانیش پشتیوانی لە دەسەڵاتی خۆیان دەکەن، حکوومەتی ئێرانیش دەتوانێت خۆی ڕابگرێت و نەکەوێت.
🔹 بۆ کوردانی ڕۆژهەڵات، بزووتنەوەی کوردیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و هێزە ئۆپۆزیسیۆنەکان، دوو پرس زۆر گرنگن: یەکەم: دروستکردنی بەرەیەکی هاوبەش لەسەر ئاستی سەرتاسەری ئێران لە نێوان هەموو گەلان و پێکهاتەکاندا. دووەم: دروستکردنی بەرەیەکی گشتی و یەکگرتوو لەسەر ئاستی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.
🔹 لەبەر ئەوەی دەزانین دەستی هێزە هەرێمییەکان، هەندێک هێزی کوردستانی و تەنانەت نێودەوڵەتیش لەناو ئەو پارت و لایەنە سیاسییانەدا هەیە، مەترسییەکە لەوەدایە—پێویستە زۆر بەئاگا بن—کە ئەو سیناریۆیەی لە ڕۆژاوای کوردستان ڕوویدا و دروست کرا، لە دروستکردنی «ئەنەکەسە» و «پێشمەرگەی ڕۆژ»، هەمان سیناریۆ بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش ئامادەکراوە و کاری لەسەر دەکرێت. لەبەر ئەوە پێویستە ئەو هێزانە خۆیان نەکەنە دەستکەلای هیچ حزب و لایەنێکی سیاسیی هەرێمی یان جیهانی.
🔹 خاڵە هەرە گرنگەکە ئەوەیە؛ دەزانین عێراق، سووریا، تورکیا و ئێران بەرەو گۆڕانکاری دەچن؛ واتە بە لایەنی کەمەوە سیستەمی سیاسی لەم چوار دەوڵەتەدا دێتە گۆڕین. بۆ کورد ئەمڕۆ زۆر گرنگە کە پڕۆژەی کۆنفیدڕاڵیزمی دیموکراتیک و خۆسەریی دیموکراتیک (یان وەک ئەوەی کۆما جڤاکێن کوردستان - کەجەکە باسی دەکات) بخرێتە گەڕ. ئەم پڕۆژەیە وەک ئەوەی لە شنگال و ڕۆژاوای کوردستان هەیە، بەو جۆرەی لە کەمپی مەخموور خۆیان بەڕێوە دەبەن، و ئێستاش لە باکووری کوردستان پەیڕەوی لێ دەکرێت، پێویستە کار بۆ ئەوە بکرێت لەم چوار دەوڵەتەدا لە مۆدێلی دەوڵەتی دیکتاتۆری و دەوڵەت-نەتەوەوە بپەڕینەوە بۆ دەوڵەتی گەلان و پێکهاتەکان و دەوڵەتێکی دیموکراتیک. | 233 |
| 12 | 没有文字... | 197 |
| 13 | 🔻 دۆسیەی لالەزار لە سەعاتی سفردا؛ لاهوور شێخ جەنگی و هاوڕێکانی لە بەردەم مەترسیی حوکمی قورسدان
قەندیل پرێس / ڕاپۆرتی تایبهت
🔹 دۆسیەی خوێناوی و پڕ لە گرژیی هۆتێل لالەزار پێدەنێتە قۆناغێکی چارەنووسساز و یەکلاکەرەوەوە، کاتێک دادگای تاوانەکانی سلێمانی دەرگاکانی بۆ دانیشتنێکی نوێ و هەستیار لەسەر چارەنووسی لاهوور شێخ جەنگی، پۆڵاد شێخ جەنگی برای و دەستگیرکراوانی دیکەی ئەو رووداوە دەکاتەوە. ئەم دانیشتنە کە بڕیارە رۆژی پێنجشەممە، سێی ئەیلوولی 2026 بەڕێوەبچێت، سەرنجی تەواوی شەقامی سیاسی و میدیایی هەرێمی کوردستانی بۆ لای خۆی راکێشاوە، بە تایبەت کە تۆمەتە ئاراستەکراوەکان ڕاستەوخۆ پەیوەستن بە هەوڵدان بۆ بەئامانجگرتن و تیرۆرکردنی بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.
🔹 لەنێو پەڕاوە ئەستوورەکەی دادگای تاوانەکاندا کە 27 دەستگیرکراوی رووداوەکانی لالەزاری لەخۆگرتووە، بڕیار وایە لەم دانیشتنە نوێیەدا دوازدە کەسیان ئامادەی بەردەم دادوەر بکرێن. لە ریزی پێشەوەیان، لاهوور شێخ جەنگی، پۆڵادی برای و رێبوار حامید حاجی خالید دەبینرێن، لەگەڵ 9 کەسی دیکە لە هێز و هاوڕێکانیان کە بە درێژایی مانگەکانی رابردوو لە زینداندا ماونەتەوە.
🔹 لە ڕوانگەی یاساییەوە، ئەو کەیسەی لەبەردەم دادگادایە لەسەر بنەمای دوو مادەی یاسای سزادانی عێراقی داڕێژراوە، بەڵام ئەم دانیشتنەی 3ی ئەیلوول بە تەواوی تەرخان دەبێت بۆ مادەی 56 کە تایبەتە بە "ڕێککەوتنی تاوانکاری". بەپێی دەقی ئەم مادەیە، هەر کەسێک بەشدار بێت لە ڕێککەوتنێک بۆ ئەنجامدانی تاوانێک، تەنانەت ئەگەر دەستیشی بە جێبەجێکردنی کرداریی ئەو تاوانە نەکردبێت، بە بەندکردن سزا دەدرێت کە لە تاوانە گەورەکاندا ماوەکەی تا 7 ساڵ زیندانی دەڕوات، و لە کەتنەکانیشدا دەگاتە 2 ساڵ حەپس یان پێبژاردن. هاوکات لایەنی بەرگریی ئاشکرای دەکەن کە لە هەنگاوەکانی داهاتوودا مادەی 406ی یاسای سزادانیش کە تایبەتە بە کوشتنی بەئەنقەست دەخرێتە گەڕ، ئەوەش وەک لێکەوتەی ئەو خوێنڕشتنەی لە شەڕی کۆنترۆڵکردنی هۆتێل لالەزاردا ڕوویدا.
🔹 رەگوڕیشەی ئەم ململانێیە دەگەڕێتەوە بۆ هاوینی ساڵی 2025، کاتێک لە 22ی ئابدا پەیوەندییەکان گەیشتنە بنبەست و لاهوور شێخ جەنگی ڕەتیکردەوە خۆی ڕادەستی هێزە ئەمنییەکان بکات. ئەو رەتکردنەوەیە بووە هۆی هێرشێکی چڕ و بەرفراوانی هێزە ئەمنییەکانی سلێمانی بۆ سەر مۆڵگەی سەرەکیی ناوبراو لە هۆتێل لالەزار. دوای 3 کاتژمێر لە شەڕی سەخت و بەکارهێنانی چەکی جۆراوجۆر کە گیانلەدەستدانی پێنج کەس و برینداربوونی زیاتر لە 20 کەسی دیکەی لە هەردوولا لێکەوتەوە، لاهوور شێخ جەنگی و براکەی و تەواوی چەکدارەکانی دەستگیرکران. تەنیا پێنج رۆژ دوای ئەو ئۆپەراسیۆنە، دەزگای ئاسایشی سلێمانی لە 27ی ئابی 2025 گرتە ڤیدیۆیی و دانپێدانانی کۆمەڵێک کەسی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند پیلانێکی گەورەی تیرۆرکردنی سەرۆکی یەکێتییان پووچەڵکردووەتەوە کە لە رێگەی چەکی قەناس و دانانی کەمینەوە ئامادەکاریی بۆ کرابوو.
🔹 تیمی پارێزەرانی دەستگیرکراوان بە سەرۆکایەتیی دانا تەقیەدین هەڵوێستی توندی یاسایی خۆیان نیشانداوە و ڕایدەگەیەنن کە تۆمەتەکان زیاتر لە بانگەشەی سیاسی دەچن تا بەڵگەی سەلمێنەری یاسایی. پارێزەران ئاماژە بەوە دەکەن ئەو ڤیدیۆیانەی وەک بەڵگەی گواستنەوەی چەکی قەناس لەناو فەرشدا پێشکەش کراون، هیچ ڕاستییەکیان تێدا نییە و شێوازی چەمانەوەی فەرشەکان ئەوە دەسەلمێنێت هیچ تەنێکی رەق یان چەکیان لەناودا نەبووە. تیمی بەرگری پێداگری دەکات کە بەڵگەی پێویست بۆ بەتاوانبارکردنی دەستگیرکراوان لەبەردەستدا نییە و ئەگەر دادگاش بڕیار لەسەر مادەی 56 بدات، سزا تەنیا لەنێوان 3 بۆ 7 ساڵدا دەبێت، چونکە هیچ کردارێکی کرداریی کوشتن یان تیرۆر جێبەجێ نەکراوە.
🔹 رێڕەوی ئەم دادگاییکردنە لە سەرەتای ساڵی 2026ەوە چەندین وێستگەی بەخۆیەوە بینیوە. یەکەمین دەرکەوتنی لاهوور شێخ جەنگی لە بەردەم دادوەر لە 12ی کانوونی دووەمی 2026 بوو، و دوایین دانیشتنیش لە 14ی ئایاری هەمان ساڵدا ئەنجامدرا. ئەگەرچی بڕیار بوو لە 1ی حوزەیرانیش دادگاییکردنەکە بەردەوام بێت بەڵام دانیشتنەکە دواخرا، تا ئێستاش ڕوون نییە کە ئایا لەم دانیشتنەی سێی ئەیلوولدا دادگا دەگاتە بڕیاری کۆتایی یان کەیسەکە بۆ وەرگرتنی وتەی زیاتر و تاوتوێکردنی مادەی 406 بۆ کاتێکی دیکە هەڵدەپەسێردرێت. | 212 |
| 14 | 没有文字... | 194 |
| 15 |
🔹 آنچه از سرگذشت کاک فواد تا مناقشات امروزین حکمتیستی برمیآید، در نهایت یک بحران ساختاری عمیقتر در نظریه مارکسیستی مسئله ملی در قرن بیستم است. بحرانی که هیچیک از این افراد بهتنهایی خالق آن نبودند. از یکسو، الگوی شورایی و مبتنیبر اتحادیههای دهقانی کاک فواد نشان داد که ممکن است آرمان عدالت طبقاتی و آرمان رهایی ملی، دستکم برای مدتی کوتاه، در یک پراکسیس واحد ترکیب شوند؛ همانگونه که در کوچ تاریخی مریوان، دهقانان، زنان و شهروندان عادی، بدون آنکه سیاستشان را در قالب خون نژادی یا خاک مقدس صورتبندی کنند، هم علیه دولت مرکزی و هم برای بازتولید زندگی جمعی خویش کنش کردند. از سوی دیگر، آنچه پس از حکمت رخ داد، شاهدی است بر شکست الگویی که کوشید همین ترکیب را با ابزار انتزاع نظری محض، بدون تدبیر فرهنگی و گفتمانی لازم برای سخن گفتن با یک ملت زخمخورده، بازسازی کند.
🔹 بهبیان گرامشیایی، آنچه کومهله اولیه با محوریت کاک فواد در آستانه شکلگیری داشت، جوانهی یک «بلوک تاریخی» نوین بود: ائتلافی میان طبقات فرودست کورد و آرمان رهایی ملی که میتوانست هژمونی بدیلی در برابر هم دولت مرکزی و هم ناسیونالیسم محافظهکار سنتی بسازد. آنچه دهه بعد، از خلال کشاکش نظری حکمتیستی و سپس جنگ داخلی کومهله-دموکرات رخ داد، فروپاشی همین بلوک بالقوه بود. نه فقط بهدست دشمن بیرونی، که همچنین از طریق ناتوانی چپ ایرانی در یافتن زبانی که همزمان کمونیست و کورد، همزمان جهانشمول و مشخص باشد.
🔹 انصاف نظری ایجاب میکند یادآوری شود که خوانش فوق، خود یک روایت در میان روایتهای رقیب است. مدافعان میراث حکمت بر این باورند که او برخلاف اتهام «دشمنی فرهنگی با کوردها» عملاً از معدود رهبران چپ ایرانی بود که حق جدایی کوردستان را بدون قید و شرط به رسمیت شناخت و در برابر فشار ناسیونالیسم راست ایرانی نیز به همان اندازه ایستاد. همانطور که در مقابل عدهای از کوردها او را اسب تروای ایرانی برای به شکست کشانیدن جنبش کوردستان میدانند. از سوی دیگر، تاریخ رسمی برخی جریانهای کورد ناسیونالیست نیز خود از تحریف مصون نبوده و گاه میراث چپ کومهله، از جمله همان اتحادیههای دهقانی و شوراهای کارگری، را به نفع روایتی صرفاً ملیگرایانه کمرنگ کرده است. نوشتار حاضر نکوشیده میان این روایتها داوری نهایی کند، بلکه کوشیده نشان دهد که میراث کاک فواد چونان هر میراث سیاسی راستین میدانی است برای کشمکش مستمر، نه سنگنبشتهای بسته. | 231 |
| 16 |
🔹 اما مسئله در جای دیگری نهفته است: در شکاف میان موضع رسمی و کارکرد واقعی گفتمانی. حکمت، در کنار دفاع رسمی از حق تعیین سرنوشت، ناسیونالیسم کورد را همچون هر ناسیونالیسم دیگری «عقبمانده»، «سترون» و در ردیف خرافه و مذهب طبقهبندی میکرد؛ ادبیاتی که، هرچند از منظر درونی سنت مارکسیستی قابل توجیه مینمود، در بستری که ملتی تحت ستم ملی عریان زندگی میکرد، بهناگزیر به تحقیر حس زیسته ستمدیدگی شنیده میشد. عباس ولی، در نقد خود بر روایتهای اسانسیالیستی ناسیونالیسم کورد، از زاویهای متفاوت اما مکمل، همین معضل را نشان میدهد: هویت کوردی نه امری ازلی و نه صرفاً «آگاهی کاذب» طبقاتی، بلکه محصول فرآیندهای گفتمانی و کشمکش بر سر حاکمیت است. به بیان دیگر، اقتصادگرایی حکمتیستی که ملتگرایی کوردی را صرفاً روبنایی بورژوایی میانگاشت که باید در برابر «کمونیسم کارگری» جهانشمول کنار گذاشته شود به همان اندازه ناسیونالیسم اسانسیالیستی، از فهم پیچیدگی تاریخی ستم ملی بازمیماند؛ با این تفاوت که یکی «ملت» را طبیعی میانگارد و دیگری آن را بهکلی نفی میکند.
🔹 پیامد عملی این کشاکش را باید در تاریخ سازمانی کومهله جستوجو کرد. کنگرههای دوم تا ششم کومهله، صحنه نبردی نظری میان گرایش حکمتیستی و بازماندگان خط ملی-دموکراتیک اولیه بود. برخی از منتقدان کورد چپ، از جمله در جدلهای علنی فرخ معانی با آذر ماجدی، صراحتاً استدلال میکنند که حکمت با «مسخره کردن ملیتها»، با زیگزاگهای نظری مکرر و در نهایت با تلاش برای انحلال هویت مستقل کومهله در پیکر حزب کمونیست ایران، عملاً به تضعیف همان صفبندی اجتماعیای خدمت کرد که کومهله اولیه با همان شوراها و اتحادیههای دهقانی که کاک فواد بنیان نهاده بود، ساخته بود. این تضعیف را نمیتوان مستقیماً «علت» فروپاشی بعدی خواند، اما نمیتوان آن را نیز نادیده گرفت: تنها بیست سال پس از مرگ حکمت، در سال ۲۰۰۰، کومهله رسماً به دو شاخه انشعاب یافت. شاخهای که با رهبری ابراهیم علیزاده بر مارکسیسم-لنینیسم ارتدوکس پای فشرد و شاخهای به رهبری عبدالله مهتدی که آشکارا بهسمت ناسیونالیسم کوردی نزدیک به الگوی حزب دموکرات و سپس بهسمت ائتلافهای آشکارا غربگرا چرخید. این انشعاب، خود در دهههای بعد بارها تکرار و تکهتکه شد. تا جایی که در سالهای اخیر حتی درگیری مسلحانه میان دو جریان همنام «کومهله» گزارش شده است. جنگ داخلی کومهله با حزب دموکرات کوردستان ایران در سالهای ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۷ نیز که خود صدها پیشمرگه دو طرف را قربانی کرد تا حد زیادی محصول همین بحران هویتی و نظری بود: نبردی بر سر «هژمونی در کوردستان» که هیچیک از طرفین از آن پیروز بیرون نیامدند.
🔹 این تنش دیرینه، در تابستان ۱۴۰۴ خورشیدی، همزمان با جنگ دوازدهروزه اسرائیل و ایران، بار دیگر سر باز کرد. آذر ماجدی همسر منصور حکمت و از رهبران کنونی حزب کمونیست کارگری ایران-حکمتیست در مصاحبهای تلویزیونی، نقش برخی احزاب ناسیونالیست کورد را در همسویی با پروژههای نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی به نقد کشید. این سخنان، در بستری که رسانههای اسرائیلی خود پیشتر از آموزش و تسلیح برخی احزاب کورد روژهلاتی گزارش داده بودند، موجی گسترده از خشم محافل ناسیونالیست کورد را برانگیخت. حزب حکمتیست، در بیانیهای، این واکنش را «هتاکی»، «نفرتپراکنی قومی» و بازتاب «فرهنگ قبیلهای مردسالار» خواند که حمله به یک زن کمونیست را به تسویهحساب با شبح منصور حکمت بدل میکند؛ در سوی مقابل، منتقدان کورد این واکنش را نمونهای دیگر از الگویی دیرینه دانستند که در آن، ادبیات حکمتیستی، خشم ملتی تحت ستم را با برچسب «ناسیونالیسم عقبمانده» یا «قومی» بیاعتبار میکند. همان الگویی که پیشتر در جدلهای دهه ۱۳۹۰-۲۰۰۰ نیز، از جمله در مقاله معروف ماجدی با عنوان هشدار به ناسیونالیسم کورد، ترمزهایتان را چک کنید، رخ نموده بود.
🔹 باید با صداقت نظری اذعان کرد که این یک مناقشه باز و دوسویه است، نه یک واقعیت یکطرفه. حکمتیستها این اتهام را رد میکنند و آن را بازتاب همان ناسیونالیسمی میدانند که بهجای پاسخ سیاسی، به حملهی شخصی متوسل میشود. اما آنچه از منظر نقد رادیکال نمیتوان نادیده گرفت، این الگوی تکرارشونده است: در طیف وسیعی از متون حکمتیستی از دهه ۱۳۷۰ تا امروز خشم ملی کوردی بارها نه در چارچوب تحلیل طبقاتی دقیق، بلکه در قالب طرد و تحقیر صورتبندی شده است؛ الگویی که، صرفنظر از نیت نظری اصیل در نقد ناسیونالیسم، در عمل به بیگانهسازی بخش بزرگی از چپ کورد از سنت حکمتیستی انجامیده و بهگفته منتقدانش راه را برای انزوای بیشتر گفتمان سوسیالیستی در کوردستان و درنتیجه تقویت نسبی گفتمانهای ناسیونالیستی راست هموار کرده است. | 199 |
| 17 | این کنش را میتوان نیز در چارچوب آنچه ژاک رانسیر «صحنهی سیاسی» مینامد خواند: لحظهای که «بخش بیبهره»- دهقانان، زنان، اهالی عادی شهری که در سیاستورزی رسمی جایگاهی نداشتند- با کنش جمعی خویش، خود را بهمثابه سوژه سیاسی بازتعریف میکند، بیآنکه به منطق نظامی حاکم تن دهد.
🔹 کاوه قریشی در بررسی سنت راهپیمایی سیاسی در کوردستان، این رویداد را نقطه اوج یک الگوی کنش جمعی میداند که پس از آن به سنتی سیاسی بدل شد. از راهپیماییهای همبستگی سنه و سقز و بوکان بهسوی مریوان در پشتیبانی از کوچ، تا امروز که پژواک آن را میتوان در همبستگی میانشهری جنبش «ژن، ژیان، ئازادی» بازیافت. برخی تحلیلها، بهویژه در روایت امیر حسنپور، تاکتیک کوچ را متأثر از تجربههای مائوئیستی عقبنشینی راهبردی در چین و ویتنام دانستهاند، هرچند خود این نسبتدهی محل تردید است، چرا که بعید مینماید تودههای مریوان در آن لحظه از نظریههای مائو آگاه بوده باشند. آنچه مسلمتر است، اینکه کوچ مریوان الگویی بومی، برخاسته از تجربه مشخص نهادهای شورایی محلی بود، نه واردات مکانیکی یک دکترین بیرونی.
🔹 اما همینجاست که روایت قهرمانانه باید با نگاهی تراژیک تلطیف شود. کوچ مریوان، در بازگشت نهایی مردم به شهر در ۱۳ مرداد، تنها یک بند از چهار بند توافقنامه یعنی بازگشت مردم عملی شد؛ کنترل واقعی شهر عملاً به ارتش سپرده شد و آن دموکراسی شورایی که پیشتر شهر را اداره میکرد، هرگز بهطور کامل بازسازی نشد. و تنها پانزده روز پس از پایان کوچ، در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸، خمینی فرمان «جهاد» علیه کوردستان را صادر کرد،؛ فرمانی که به اعدامهای صحرایی در سنه، سقز، پاوه و مریوان و به آغاز جنگی تمامعیار انجامید که تنها چند هفته بعد جان خود کاک فواد را نیز گرفت.
🔹 این توالی را میتوان، در زبان فلسفه تاریخ، همان چیزی خواند که والتر بنیامین «توفان پیشرفت» مینامد: پیروزی محلی و لحظهای خودسازماندهی مردمی، در برابر ماشین درحال تحکیم یک دولت نوپای دینی-اقتدارگرا، محکوم به شکستی ساختاری بود. کاک فواد، در حالی کشته شد که هیچ نیروی پیشمرگهای همراهش نبود؛ او در حال بازگشت از دیداری سیاسی، نه در یک عملیات نظامی، در کمین نیروهای سپاه افتاد. مرگ او را نمیتوان صرفاً «شهادت در میدان نبرد» خواند؛ باید آن را نشانهای از نامتقارنی بنیادینی دانست که هر جنبش تودهای بدون دولت، در رویارویی با دستگاه درحال تثبیت خشونت مشروع، با آن مواجه است.
🔹 نکتهای که کمتر بدان پرداخته شده، کارکرد روانی-اجتماعی مرگ زودهنگام کاک فواد در حافظه جمعی کوردستان است. چنانکه بارها گزارش شده، پس از مرگ او بسیاری از خانوادههای کورد فرزندان خود را «فواد» نام نهادند. کنشی که در چارچوب روانکاوی اجتماعی میتوان آن را نوعی جابهجایی سوگ به هویت جمعی خواند: نام فرد به دال اربابی (master signifier) بدل میشود که وحدت نمادین جامعهای پراکنده و آسیبدیده را بازنمایی میکند. این سازوکار، بهخودیخود، بشری و قابل فهم است؛ اما پیامد سیاسی آن آن است که «کاک فواد» به نقطهای تبدیل میشود که تقریباً همه جریانهای ناهمسو و حتی متخاصم بازمانده از کومهله، از سازمان کوردستان حزب کمونیست ایران به رهبری ابراهیم علیزاده، تا حزب کومهله کوردستان ایران به رهبری عبدالله مهتدی که مسیری آشکارا ناسیونالیستی و نزدیک به غرب در پیش گرفته، تا کومهله زحمتکشان و انشعابات متعدد دیگر همگی خود را وارث مشروع او میدانند. این وضعیت، که در آن یک نام واحد پوششی برای پروژههای سیاسی ناسازگار میشود، نشان میدهد که میراث کاک فواد کمتر «محتوایی برنامهای» و بیشتر «سرمایهای نمادین» است که هر جناح میکوشد آن را از آن خود کند. این همان نقطهای است که نقد رادیکال باید از سوگواری فاصله بگیرد: کارکرد اسطوره دقیقاً آن است که پرسش از تفاوت برنامهای میان این جریانها را در پرتو حرمت مشترک به یک شهید، به تعویق میاندازد.
🔹 اگر بخش نخست این نوشتار به دشمن بیرونی-دولت نوپای جمهوری اسلامی- پرداخت، بخش دشوارتر، زخمی است که از درون خود چپ ایران بر پیکر جنبش کوردستان نشست. کمتر از دو سال پس از مرگ کاک فواد، منصور حکمت که بعدها بنیانگذار حزب کمونیست کارگری ایران شد از طریق سازمان اتحاد مبارزان کمونیست وارد کنگرههای کومهله شد. حکمت، از منظر نظری، میراثدار خوانشی ارتدوکس از مارکس و انگلس درباره مسئله ملی بود: تمایز میان «ملل تاریخی» و «ملل غیرتاریخی» و این باور که ملیت، برساختهای مدرن و بورژوایی است، نه امری ازلی. او رسماً از حق ملل در تعیین سرنوشت تا سرحد جدایی دفاع میکرد و حتی، پیش از هر جریان دیگر چپ عراق، طرح رفراندوم استقلال کوردستان عراق را مطرح کرد. از این منظر، نمیتوان او را صرفاً «دشمن کوردها» خواند؛ نقد رادیکال باید دقیقتر از این باشد. | 187 |
| 18 | 🔻 کاک فواد میان اسطوره و تاریخ
امید نامدار- قندیل پرس-یادداشت تحلیلی
🔹 نوشتن درباره فواد مصطفی سلطانی، معروف به کاک فواد، از همان جملهی نخست با یک تناقض روبهروست. هر کوششی برای اندیشیدن انتقادی به او، ناگزیر باید از میان انبوهی از مرثیه، ستایش و بازتولید حافظهی جمعی عبور کند که طی چهلوشش سال گذشته، فرد تاریخی را در استعارهای بیزمان حل کردهاند. این خود موضوعی فلسفی است، نه صرفاً روایی. وقتی جامعهای ستمدیده یک چهره را به سطح اسطوره ارتقا میدهد، دقیقاً همان لحظهای است که امکان نقد تاریخی او به تعویق میافتد. نوشتار حاضر میکوشد از این تعویق عبور کند؛ نه برای کاستن از ارزش کنش کاک فواد، بلکه برای بازگرداندن او از قلمرو اسطوره به قلمرو تاریخ و سیاست، جایی که کنش انسانی همواره آمیزهای از درخشش و تناقض، پیروزی و شکست و میراثی است که خود بذر بحرانهای بعدی را در خود دارد.
🔹 کاک فواد در سال ۱۳۲۷ در روستای آلمانه از توابع مریوان زاده شد، در دانشگاه صنعتی شریف تحصیل کرد، در سال ۱۳۴۸ در کنار جمعی از دانشجویان کورد هستهای مخفی بنیان گذاشت که بعدها کومهله نام گرفت، سالها زندان ساواک را از سر گذراند و سرانجام در ۹ شهریور ۱۳۵۸، تنها یازده ماه پس از آزادی از زندان، در نبردی نابرابر با نیروهای سپاه پاسداران به فرماندهی مصطفی چمران، در نزدیکی روستای بسطام میان سقز و مریوان کشته شد. این چارچوب زمانی کوتاه یعنی کمتر از یک دهه فعالیت علنی و نیمهعلنی، به اندازهای فشرده است که خود فشردگی، پرسشی نظری برمیانگیزد؛ چگونه ممکن است در چنین بازهی کوتاهی، فردی به «استراتژیست دوراندیش» و «رهبر بلامنازع جنبش انقلابی کوردستان» بدل شود؟ پاسخ به این پرسش را باید نه در ذات فردی او، بلکه در رابطهی دیالکتیکی میان او و یک وضعیت تاریخی استثنایی یعنی گسست انقلابی ۱۳۵۷ و خلأ کوتاهمدت قدرت در کوردستان جستوجو کرد.
🔹 یکی از مکررترین حکایتهایی که در حافظهی شفاهی کوردستان درباره کاک فواد بازگو میشود، داستان فعالی سیاسی از تهران است که برای دیدار «رهبر کومهله» به مریوان میرود و نگهبانی که در برابرش میایستد، خود کاک فواد از آب درمیآید. این حکایت صرفنظر از صحت دقیق جزئیاتش کارکردی نمادین دارد؛ در آن، رهبری نه بهمثابهی سلسلهمراتب و امتیاز، بلکه بهمثابهی همان کار نگهبانی، همان اتحادیهی دهقانی، همان تدریس در دبیرستان، بازتعریف میشود. اگر بخواهیم این الگو را در زبان فلسفه سیاسی صورتبندی کنیم، میتوان آن را نوعی رهبری ضد کاریزماتیک نامید که در تنش دائمی با منطق حزب پیشاهنگ لنینی قرار داشت؛ منطقی که کومهله، بهویژه پس از پیوستن به حزب کمونیست ایران، بهتدریج در آن حل شد. کاک فواد در روایتهای باقیمانده، همواره میانجی نهادهای تودهای-شورای شهر، اتحادیه دهقانان، ستاد حفاظت مردمی- بود، نه رأس یک هرم فرماندهی. این ویژگی را نباید سادهانگارانه بهعنوان «تواضع اخلاقی» ستایش کرد؛ بلکه باید آن را بهمثابه یک گزینه سازمانی خواند که در برابر گزینههای رقیب یعنی الگوی حزب تودهای استالینیستی، الگوی نظامی پیشمرگهمحور حزب دموکرات و بعدتر الگوی «کمونیسم کارگری» متمرکز بر رهبری تئوریک، قرار داشت و سرنوشت نهایی کومهله تا حد زیادی محصول کشمکش میان همین گزینههای سازمانی بود.
🔹 اوج کارنامه کاک فواد، بیگمان، سازماندهی کوچ اعتراضی مردم مریوان در ۳۰ تیر ۱۳۵۸ است. پس از آنکه مذاکرات شورای شهر با فرماندهان اعزامی دولت مرکزی برای عقبنشینی نیروهای سپاه به بنبست رسید و تهدید به خمپارهباران شهر جدی شد، شورای شهر-با نقش محوری کاک فواد و اتحادیه دهقانان- تصمیم گرفت بهجای مقاومت نظامی نابرابر، کل شهر را تخلیه کند. بنا به گزارش فرمانده وقت لشکر سنه، نزدیک به هفتادوپنج درصد جمعیت مریوان شهر را ترک کردند و در اردوگاهی میان روستاهای بردهرشه و کانیمیران مستقر شدند؛ اردوگاهی که خود به یک جامعه موقت خودگردان با تقسیمکار، نگهبانی و ساختار تصمیمگیری جمعی بدل شد.
🔹 پژوهشگرانی چون حامد سعیدی، در تحلیل فضامند نقش کومهله در جنبش انقلابی کوردستان، دقیقاً به همین نکته اشاره میکنند؛ مبارزه سیاسی صرفاً امری زمانی نیست، بلکه امری مکانی نیز هست. تخلیه داوطلبانه شهر را میتوان، با استفاده از مفاهیم نظری تولید فضا نزد هانری لوفور و بازخوانی گرامشیایی فضا نزد باب جسوپ، نوعی عقبنشینی راهبردی از «فضای دولتی» و بازتأسیس یک «فضای مقاومت» جایگزین دانست: شهر، بهعنوان قلمرو اعمال حاکمیت نظامی، تهی میشود و اردوگاه، بهعنوان قلمرو خودسازماندهی مردمی، جای آن را میگیرد. | 208 |
| 19 | 没有文字... | 215 |
| 20 | 🔻 پاشماوەی بۆردوومانی ئەمریکا کە ئێران دەڵێت هۆڵێکی ئاهەنگگێڕان لە شاری سیریک بەئامانج گیراوە، ٤ کەس کوژراون و زیاتر لە ٥۰ی دیکە بریندارن. | 233 |
