现已上线！2025 年 Telegram 研究 — 年度关键洞察 
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
前往频道在 Telegram
کەناڵی هه واڵ - شرۆڤەی قەندیل پرێس رووداوەکانی کوردستان و ناوچەکە وەک خۆی بۆ ئێوە دەگوازێتەوە ڕاستگۆیی لەگەڵ خەڵک بژاردەی یەکەمی قەندیل پرێس دەبێت ارتباط با ادمین : @qandilpress
显示更多4 697
订阅者
-624 小时
-1 0347 天
-1 18930 天
数据加载中...
吸引订阅者
六月 '26
六月 '26
+27
在0个频道中
五月 '26
+1 111
在0个频道中
Get PRO
四月 '26
+13
在1个频道中
Get PRO
三月 '26
+30
在0个频道中
Get PRO
二月 '26
+1 049
在0个频道中
Get PRO
一月 '26
+67
在0个频道中
Get PRO
十二月 '25
+1 020
在1个频道中
Get PRO
十一月 '25
+2 029
在0个频道中
Get PRO
十月 '25
+7
在0个频道中
Get PRO
九月 '25
+3 207
在0个频道中
Get PRO
八月 '25
+12
在0个频道中
Get PRO
七月 '25
+1 243
在2个频道中
Get PRO
六月 '25
+1 034
在1个频道中
Get PRO
五月 '25
+62
在0个频道中
Get PRO
四月 '25
+1 077
在2个频道中
Get PRO
三月 '25
+4 152
在0个频道中
Get PRO
二月 '25
+598
在2个频道中
Get PRO
一月 '25
+1 749
在1个频道中
Get PRO
十二月 '24
+1 146
在2个频道中
Get PRO
十一月 '24
+1 406
在0个频道中
Get PRO
十月 '24
+81
在0个频道中
Get PRO
九月 '24
+98
在0个频道中
Get PRO
八月 '24
+92
在1个频道中
Get PRO
七月 '24
+186
在1个频道中
Get PRO
六月 '24
+36
在1个频道中
Get PRO
五月 '24
+4 366
在0个频道中
Get PRO
四月 '24
+121
在3个频道中
Get PRO
三月 '24
+1 133
在5个频道中
Get PRO
二月 '24
+1 238
在1个频道中
Get PRO
一月 '24
+2 069
在0个频道中
Get PRO
十二月 '23
+3 845
在2个频道中
Get PRO
十一月 '23
+21
在0个频道中
Get PRO
十月 '23
+27
在1个频道中
Get PRO
九月 '23
+32
在0个频道中
Get PRO
八月 '23
+2 051
在0个频道中
Get PRO
七月 '23
+3 900
在0个频道中
Get PRO
六月 '23
+30
在0个频道中
Get PRO
五月 '23
+8 192
在0个频道中
Get PRO
四月 '23
+34
在0个频道中
Get PRO
三月 '23
+30
在0个频道中
Get PRO
二月 '23
+38
在0个频道中
Get PRO
一月 '23
+31
在0个频道中
Get PRO
十二月 '22
+12
在0个频道中
Get PRO
十一月 '22
+22
在0个频道中
Get PRO
十月 '22
+21
在0个频道中
Get PRO
九月 '22
+43
在0个频道中
Get PRO
八月 '22
+41
在0个频道中
Get PRO
七月 '22
+33
在0个频道中
Get PRO
六月 '22
+30
在0个频道中
Get PRO
五月 '22
+8
在0个频道中
Get PRO
四月 '22
+39
在0个频道中
Get PRO
三月 '22
+23
在0个频道中
Get PRO
二月 '22
+40
在0个频道中
Get PRO
一月 '22
+62
在0个频道中
Get PRO
十二月 '21
+19
在0个频道中
Get PRO
十一月 '21
+9
在0个频道中
Get PRO
十月 '21
+25
在0个频道中
Get PRO
九月 '21
+74
在0个频道中
Get PRO
八月 '21
+34
在0个频道中
Get PRO
七月 '21
+27
在0个频道中
Get PRO
六月 '21
+33
在0个频道中
Get PRO
五月 '21
+141
在0个频道中
Get PRO
四月 '21
+200
在0个频道中
Get PRO
三月 '21
+24
在0个频道中
Get PRO
二月 '21
+14
在0个频道中
Get PRO
一月 '21
+7
在0个频道中
Get PRO
十二月 '20
+28 461
在0个频道中
| 日期 | 订阅者增长 | 提及 | 频道 | |
| 23 六月 | 0 | |||
| 22 六月 | +1 | |||
| 21 六月 | +1 | |||
| 20 六月 | +2 | |||
| 19 六月 | +4 | |||
| 18 六月 | 0 | |||
| 17 六月 | +1 | |||
| 16 六月 | +1 | |||
| 15 六月 | +1 | |||
| 14 六月 | +3 | |||
| 13 六月 | +1 | |||
| 12 六月 | +2 | |||
| 11 六月 | 0 | |||
| 10 六月 | +2 | |||
| 09 六月 | 0 | |||
| 08 六月 | 0 | |||
| 07 六月 | +2 | |||
| 06 六月 | +3 | |||
| 05 六月 | +1 | |||
| 04 六月 | 0 | |||
| 03 六月 | 0 | |||
| 02 六月 | +1 | |||
| 01 六月 | +1 |
频道帖子
ئەو ناکۆکییانە هۆکاری جۆراوجۆریان هەیە؛ لە ململانێی دەسەڵاتدارییەوە تا جیاوازیی ئایدیۆلۆژی. بەڵام ئەمڕۆ ئیدی کاتی ئەوە نییە چاو لەم ناکۆکییانە بپۆشین. ئەگەر حزبەکان نەتوانن بێنە ژێر چەترێکی نیشتمانییەوە و دان بە بەرژەوەندییە باڵاکانی کورددا بنێن، ئەوا ئەوان بەرپرسیار دەبن لە هەر شکستێک کە ڕووبەڕووی ئەم ئەزموونە دەبێتەوە. پێویستە ئەم ناکۆکییانە وەک "ئاستەنگی پێویست بۆ تێپەڕاندن" ببینرێن نەک وەک شتێکی حەتمی. ئەوەی ئێمە پێویستمانە، جۆرێکە لە "کۆنترۆڵی حزبی" لە ڕێگەی بەهێزکردنی دامەزراوە نیشتمانییەکانەوە. مەزڵوم کۆبانی و ئەو ڕەوتەی کە دەیەوێت پارتێکی سیاسیی یەکگرتوو یان بەرەیەکی نیشتمانی دروست بکات، هەوڵدەدات ئەم "پەرتەوازەییە" بە دامەزراوەیی بکات. ئەگەر بتوانین بڕیاری سیاسی لەنێو "مەجلیسەکان" و "دامەزراوەکان"دا بدەین نەک لە پشت دەرگا داخراوەکانی حزبەکان، ئەوا ئەو کاتە ناکۆکییە حزبییەکان چیتر ناتوانن ئاستەنگ دروست بکەن. لێرەدا دەبێت بە ڕاشکاوی بڵێین؛ لاوازی لە ئیدارەکەدا نییە، بەڵکو لاوازی لە تێگەیشتنی حزبییەکان بۆ "دەوڵەتداری"دایە. کاتێک حزب خۆی لە سەرووی نیشتمانەوە دەبینێت، ئەوا ڕێگر دەبێت لە پێشکەوتن. بەڵام ئەو پڕۆژە نیشتمانییەی کە ئێستا لەبەردەستدایە، هەوڵدەدات ئەم هاوکێشەیە ڕاست بکاتەوە. سەرکەوتنی ڕۆژئاوا بەندە بەوەی کە بتوانین "حزب" بکەین بە بەشێک لە "نیشتمان"، نەک نیشتمان بە بەشێک لە بەرژەوەندی حزبی. ئەگەر ئەمە بکەین، ئەوا دڵنیابن ئەو "قۆناغە یەکلاکەرەوە"یەی کە باستان کرد، لە دەستماندایە و هیچ هێزێک ناتوانێت ڕێگری لە دەستکەوتەکانی نەتەوەکەمان بکات. ئەگەر بەم ڕێگایەدا بڕۆین و ناکۆکییە حزبییەکان وەک "مێژوویەکی تێپەڕبوو" ببینین و ڕوو لە "ئایندەیەکی دامەزراوەیی" بکەین، ئەوا دڵنیابن ڕۆژئاوای کوردستان دەبێتە ئەو هێزەی کە هەموو ناوچەکە بەڕێوە دەبات و دەبێتە خاوەنی سەنگ و قورساییەکی سیاسیی ئەوتۆ کە هیچ لایەنێک نەتوانێت نادیدەی بگرێت.
| 2 | دیمەشق لە کۆتاییدا ناچار دەبێت ئەو سازشانە بکات، تەنانەت ئەگەر بە هەنگاوی بچووک و هێواشیش بێت، چونکە بەبێ ئیدارەی خۆبەڕێوبەری، سووریای داهاتوو هیچ مانایەکی سیاسیی نابێت.
🔹 قەندیل پرێس: پرسی ژنان و بەشدارییان لە هێزەکانی (یەپەژە) وەک ئاماژەیەک بۆ شۆڕشێکی کۆمەڵایەتی، هێشتا دەبێتە خاڵی مشتومڕ لەگەڵ عەقڵییەتی پیاوسالاریی دیمەشق. ئایا ئەم پرسە دەتوانێت ببێتە بەربەستێکی هەمیشەیی، یان ئەمە تەنها مانۆڕێکی کاتییە بۆ ئەوەی دیمەشق شەرعییەتی هێزە کوردییەکان نەدات؟
🔻 ئالان کوردی: کێشەکە لێرەدا ڕووبەڕووبوونەوەی دوو جیهانە: جیهانی دیمەشق کە لەسەر بنەمای پیاوسالاری و خێڵەکی و جیهادی و سیستمی شمولگەرایە، و جیهانی ڕۆژئاوا کە لەسەر بنەمای ئازادی ژن و دیموکراسی دامەزراوە. ئەوەی دیمەشق لێی دەترسێت، تەنها چەک و فیشەکی ژنانی شەڕڤان نییە، بەڵکو ئەو مۆدێلە کۆمەڵایەتییەیە کە یەپەژە پێشنیاری دەکات. دیمەشق دەزانێت ئەگەر دان بە هێزی ژناندا بنێت وەک بەشێک لە سوپای نیشتمانی، ئەوا دەرگایەکی گەورە بۆ گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی لە هەموو سووریا دەکرێتەوە. بەڵام ئەمە بەربەستێکی هەمیشەیی نییە، بەڵکو "خاڵی گۆڕانکاری"یە. ئێستا لە دانوستانەکاندا، ئیدارەی خۆبەڕێوبەری سوورە لەسەر ئەوەی کە ژنان بەشدارییەکی کارایان هەبێت لە هەموو جومگەکانی ئاسایشدا. ئەمە بەشێک نییە لە "مانۆڕ"، بەڵکو بەشێکە لە "فەلسەفەی خۆبەڕێوبەری". دیمەشق لە کۆتاییدا ناچار دەبێت قبوڵی بکات، چونکە هێزەکانی ژنان بوونەتە بڕبڕەی پشتی ئاسایشی ناوچەکە و ناتوانن لە دەرەوەی ئەم واقیعە، هێزێکی سەربازیی کاریگەر دروست بکەن. ئەوەی گرنگە ئەوەیە کە کورد لەسەر ئەم بنەما ئەخلاقی و سیاسییە دانانیشێت و بەردەوام دەبێت لە سەرخستنی ئەم مۆدێلە. دیمەشقیش باش دەزانێت کە هێزی ژنان چیتر تەنها گروپێکی چەکدار نین، بەڵکو بوونەتە هێمایەکی نیشتمانی و کۆمەڵایەتی کە ناتوانرێت بسڕدرێتەوە. بۆیە ئەمە چیتر بەربەست نییە، بەڵکو ئەو ڕاستییەیە کە دیمەشق ناچارە لەگەڵیدا بژی و لەگەڵیدا رێککەوتن بکات.
🔹 قەندیل پرێس: تورکیا چیتر ناتوانێت وەک جاران هەڕەشە بکات، بەڵام هێشتا بە کۆمەڵێک ئامراز وەک ئاو و دەروازە سنوورییەکان فشار دروست دەکات. ئایا پێتان وانییە تورکیا لەم دۆخە نوێیەدا، دەستی بەتاڵ بووە و تەنها دەیەوێت بە چاوترساندن کاری خۆی بباتە پێشەوە؟
🔻 ئالان کوردی: تورکیا لە ئێستادا لە دۆخی "سیاسەتی گۆشەگیربوون"دایە. هەموو ئەو کارتەکانی کە پێشتر بەکاری دەهێنان؛ وەک ئاو و دەروازەکان، ئێستا کاریگەرییان بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بۆتەوە. هۆکارەکەش ئەوەیە کە ڕۆژئاوا خۆی بەستووەتەوە بە هێڵەکانی خۆبەڕێوەبردنی ئابووریی خۆی و هاوبەشییەکانی دیکە لەگەڵ هێزە هەرێمییەکان. تورکیا بە ڕوونی دەزانێت کە ناتوانێت وەک جاران دەستێوەردان بکات، چونکە ئەمجارە باجی شەڕەکە بۆ تورکیا زۆر قورس دەبێت. ئەوەی تورکیا ئێستا دەیکات، تەنها "شەڕی ڕاگەیاندن و فشاری دەروونی"یە. ئەوان هەوڵ دەدەن دیمەشق بەکاربهێنن بۆ ئەوەی لە ڕێگەی گوشاری دیپلۆماسییەوە کورد ناچار بکات پاشەکشە بکات، بەڵام دیمەشق خۆی لە ئێستادا پێویستی بەو ئارامییە هەیە کە هێزەکانی کورد بەرقەراری دەکەن. بۆیە، تورکیا چیتر نە خاوەن هێزی سەربازیی ڕاستەوخۆیە لە ناوچەکە و نە خاوەن کارتێکی فشارە کە بتوانێت ئیدارەی خۆبەڕێوبەری بخاتە ئەژنۆ. ئێستا کورد خاوەنی "هێزێکی نەرم و ڕێکخراو"ە کە لە بەردەم ئەو فشارانەدا خۆڕاگرە. تورکیا دەبێت لەوە تێبگات کە ئەو سەردەمە تێپەڕی کە دەیتوانی بە ئاسانی یاری بە چارەنووسی کورد بکات. ئیدارەی خۆبەڕێوبەری توانیویەتی بە پشت بەستن بە تواناکانی ناوخۆ و هێزی دیپلۆماسی خۆی، ئەو فشارانە پوچەڵ بکاتەوە و دڵنیایی بدات بە هاوڵاتیانی خۆی کە ئیدی سەردەمی ترس و هەڕەشە کۆتایی هاتووە و ئێستا سەردەمی بنیاتنان و بەهێزکردنی دامەزراوەکانی خۆمانە.
🔹 قەندیل پرێس: وەک پرسیارێکی کۆتایی؛ سەرەڕای هەموو ئەو دەستکەوتانەی باسمان کرد، هێشتا ناکۆکی و ململانێی حزبی لەنێوان لایەنە کوردییەکاندا بەربەستێکی گەورەیە لەبەردەم یەکگرتوویی نەتەوەییدا. بۆچی تا ئێستا حزبهكان نهیانتوانیوهبهرژهوهندیی نهتهوهیی بخهنهسهرووی بهرژهوهندیی حزبییهوه؟ ئایا ئهم ناکۆکییانە نیشانەی لاوازیی ئیدارەکەیە، یان تەنها ئاستەنگێکە لەبەردەم گەیشتن بەو "قۆناغە یەکلاکەرەوە"یەی کە هەموو کورد چاوەڕوانی دەکات؟
🔻 ئالان کوردی: ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگە و دەست بۆ برینێکی قووڵ دەبات. ناکۆکییە حزبییەکان بەداخەوە نیشانەی "پێگەیشتوویی سیاسی" نین، بەڵکو نیشانەی ئەو مێژووە درێژەی ململانێی حزبین کە هێشتا لە زەین و کرداری بەشێک لە هێزەکاندا ماوەتەوە. ئێمە لە قۆناغێکداین کە ئیدارەی خۆبەڕێوبەری دەتوانێت سەرکەوتوو بێت، بەڵام ئەم ناکۆکییانە وەک "کۆسپێکی ناوخۆیی" کاردەکەن کە نەک تەنها هێزی نەتەوەیی لاواز دەکەن، بەڵکو دەرگاش بۆ دەستێوەردانی دەرەکی دەکەنەوە. | 41 |
| 3 | 🔻 ئالان کوردی: ڕۆژئاوا لە قۆناغی تاقیکردنەوەی مێژوویی دایە؛ کاتی گۆڕینی ململانێی حزبی بۆ دامەزراوەی نیشتمانی یە
قەندیل پرێس- وتووێژ
لەکاتێکدا گۆڕانکارییە جیۆپۆلەتیکییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەت لە سووریا بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەردا تێدەپەڕن، ڕۆژئاوای کوردستان ڕووبەڕووی قۆناغێکی چارەنووسساز بۆتەوە. ئەو ئەزموونەی کە لە ساڵانی ڕابردوو لە ناو گەرمەی شەڕ و ئاڵۆزییەکاندا لەدایک بوو، ئێستا گەیشتووەتە قۆناغی چەسپاندن و دانپێدانانی سیاسی. پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا ئیدارەی خۆبەڕێوبەری دەتوانێت وەک قەوارەیەکی دامەزراوەیی لە سووریای داهاتوودا بمێنێتەوە؟ بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە و تێگەیشتن لە وردەکارییە نهێنییەکانی پشت پەردەی دانوستانەکان، "قەندیل پرێس" وتووێژێكی تایبهتی لەگەڵ، ئالان كوردی ،ڕۆژنامهوان و چاودێری سیاسی" ئەنجامداوە.
🔹 قەندیل پرێس: دوای تێپەڕبوونی ئەو قۆناغە سەربازییانەی کە پڕ بوون لە گرژی لە ناوچەکانی رؤژئاوای كوردستان لهنێوان هێزەکانی هەسەدە و دیمەشق، ئێستا بەڕای ئێوە دۆخی ڕۆژئاوای کوردستان لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا لە چ ئاستێکدایە؟ ئایا ئێمە لە قۆناغی "ئارامیی کاتی"داین کە هەر ساتێک ئەگەری تێکچوونی هەیە، یان ئەوەی دەیبینین سەرەتای قۆناغی "جێگیربوونی قەوارەیەکی سیاسیی دانپێدانراو"ە؟
🔻 ئالان کوردی: با سەرەتا لەوەوە دەست پێبکەین کە تێگەیشتن لە دۆخی ئێستای ڕۆژئاوا پێویستی بە وردبوونەوەیەکی قوڵتر لە "دیالێکتیکی هێز و سیاسەت" هەیە. ئێمە چیتر لە قۆناغی "ئارامیی کاتی"دا نین؛ ئەو چەمکە تەنها بۆ قۆناغی سەرەتایی شۆڕش و سەرەتای شەڕی داعش گونجاو بوو. ئەوەی ئێستا دەیبینین، دەرئەنجامی ئەو واقیعە سەربازی و سیاسییەیە کە بە خوێن و خەبات بەدی هاتووە. ئەو گرژییانەی لە ڕابردوودا لە ناوچەکانی وەک دێر حافر یان هێڵەکانی تری تێکهەڵچوون هەبوون، تەنها مانۆڕێکی تاقیکردنەوەی هێز بوون بۆ ئەوەی بزانرێت هێڵی سووری کورد بۆ کوێ دەڕوات و هێزە ناوچەییەکان چەندە ئامادەن بۆ قبوڵکردنی ئەم واقیعە نوێیە. ئێستا، هێزە نێودەوڵەتییەکان و تەنانەت دیمەشقیش، گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی کە ئیدارەی خۆبەڕێوبەری چیتر "ئەکتەرێکی کاتی" نییە، بەڵکو بووەتە "ئەکتەرێکی جێگیر". لەم ڕوانگەیەوە، ئێمە لە قۆناغی "جێگیربوونی قەوارەی سیاسی"داین. ئەمریکا و ئەو هاوپەیمانانەی کە لە ناوچەکەدان، چیتر بەو چاوە سەیری ڕۆژئاوا ناکەن کە تەنها بۆ شەڕی داعش بەکاری بهێنن، بەڵکو ئێستا وەک جەمسەرێکی سەرەکی لە دیزاینکردنی سووریای داهاتوودا مامەڵەی لەگەڵ دەکەن. بۆیە، ئەو دۆخەی ئێستا بەرقەرارە، نەتیجەی شکستی ئەو هەوڵانەیە کە دەیانویست بە ئاسانی ئەم ئەزموونە لەناوببەن. ئێستا ڕۆژئاوا لە قۆناغی "سەپاندنی واقیع"دایە؛ واتە ئیدارەیەک کە خۆی بەڕێوە دەبات، ئاسایشی خۆی دەپارێزێت و خاوەنی جومگە ئابووری و سیاسییەکانی خۆیەتی. ئەمە چیتر پاشەکشەی تێدا نییە، چونکە گەلەکەمان چیتر ئەو دۆخەی پێشوو قبوڵ ناکات و سەلماندوویەتی کە خاوەنی ئیرادەیەکی پۆڵایینە بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی.
🔹 قەندیل پرێس: وەک دەزانین دۆسیەی دانپێدانان بە هێزەکانی (هەسەدە) وەک بەشێک لە سوپای داهاتووی سووریا و داواکارییەکانی کورد بۆ بەشدارییەکی کارا لە حکومەتی ناوەندیدا یەکێکە لە بابەتە هەرە گەرمەکان. ئایا دیمەشق لە سایەی ئەم بارودۆخە نوێیەی سووریادا، لەبەرانبەر فشارە نێودەوڵەتییەکان و پێویستییەکانی ناوخۆ، ناچار نییە سازش بکات و دان بەم واقیعەدا بنێت؟
🔻 ئالان کوردی: دیمەشق لە ئێستادا لە دۆخێکی "ناچاربوونی ناچاری"دایە. ئەوان باش دەزانن کە سووریای دوای ڕووداوەکان، ناتوانێت بەو عەقڵییەتە ناوەندگەراییە کۆنە بەڕێوە بچێت کە دەیان ساڵە باڵادەستە. بەڵام دیمەشق بە خاوی هەنگاو دەنێت، چونکە هێشتا خەونی گەڕانەوە بۆ پێش ساڵی ٢٠١١یان هەیە، هەرچەندە ئەو خەونە بە کردار مەحاڵە. پرسی هێزەکانی هەسەدە تەنها پرسێکی سەربازی نییە، بەڵکو پرسێکی "سەروەری"یە. دیمەشق دەیەوێت ئەم هێزانە تێکەڵ بە سیستمەکەی بکات بۆ ئەوەی بڕیاری سەربەخۆییان لێ بسێنێتەوە، بەڵام ئیدارەی خۆبەڕێوبەری زۆر زیرەکانە مامەڵە دەکات. ئەوان دەیانەوێت هێزێکی نیشتمانی بن کە پارێزگاری لە ناوچەکانی خۆیان بکەن، نەک تەنها ببن بە ئامرازێک بۆ دیمەشق. سازشکردنی دیمەشق لێرەدا نەک تەنها پێویستییەکی سیاسییە، بەڵکو بەشێکە لە پاراستنی مانەوەی خودی دەوڵەتی سووریا؛ چونکە ئەگەر دیمەشق دان بەو مافانەدا نەنێت، ئەوا ڕێگەی کراوە دەبێت بۆ هەڕەشەی زیاتری تورکیا و میلیشیاکانی دیکە. دیمەشق تێگەیشتووە کە کورد تەنها هێزە کە لەسەر زەوی دەتوانێت ئاسایشی سنوورەکان و داهاتووی سووریا لە پارچەبوون بپارێزێت. هەر بۆیە، دیمەشق لەبەردەم ڕاستییەکی تاڵدا وەستاوە: یان دەبێت دان بەو واقیعەدا بنێت و سازش لەسەر سیستمی ناوەندگەرایی بکات، یان دەبێت چاوەڕێی هەرەس هێنانی زیاتری دەوڵەتەکەی بێت. | 46 |
| 4 |  没有文字... | 45 |
| 5 |  🔻 ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان: هەرێمی کوردستان چیتر ژینگەیەکی ئارام نییە بۆ ڕۆژنامەوانان
🔹 ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و وڵاتانی جیهان زەنگی مەترسی لەبارەی پاشەکشەی ئازادی ڕۆژنامەگەری لە هەرێمی کوردستان لێدەدەن و داوای کۆتاییهێنان بە دەستگیرکردنی ناڕەوای ڕۆژنامەنووسان دەکەن.
🔹 بەگوێرەی ڕاپۆرتە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان، دۆخی ئازادی ڕۆژنامەگەری لە هەرێمی کوردستان ڕووبەڕووی پاشەکشەی بەرچاو بووەتەوە. کێشەی سەرەکی لە جێبەجێنەکردنی یاسای کاری ڕۆژنامەگەری ژمارە 35ی ساڵی 2007 دایە؛ لەبری ئەم یاسایە، یاسای "خراپ بەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن" و یاسای سزادانی عێراقی بۆ لێپرسینەوە لە ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانان بەکاردەهێنرێت.
🔹 حکومەتی ئەمریکا لە ڕێگەی وەزارەتی دەرەوە و کونسوڵخانەکەی لە هەرێمی کوردستان، چەندین جار سەرکۆنەی بەربەستەکانی بەردەم کاری ڕۆژنامەوانی کردووە. کونسوڵخانەی ئەمریکا جەخت دەکاتەوە کە پێویستە هەردوو یاسای کاری ڕۆژنامەنووسی و یاسای بەدەستهێنانی زانیاری وەک خۆیان جێبەجێ بکرێن بۆ ئەوەی زەمینەیەکی ئازاد بۆ میدیاکاران بڕەخسێت.
🔹 ڕێکخراوی هیومان ڕایتس وۆچ هۆشداری دەدات کە دەستتێوەردانی سیاسی لە کارەکانی دادگادا زیانی گەورەی بە ئازادی ڕادەربڕین گەیاندووە. ڕێکخراوەکە ئاماژەی بە کەیسی دەستگیرکردنی ڕۆژنامەنووسانی بادینان لە ساڵی 2020 کردووە و پرۆسەی دادگاییکردنەکەیانی بە "پڕ لە کەموکوڕی و نادادپەروەر" وەسف کردووە، کە تێیدا یاساکان بۆ سەرکوتکردن بەکارهێنراون.
🔹 بەگوێرەی نوێترین ڕاپۆرتی ڕێکخراوی پەیامنێرانی بێسنوور (RSF)، عێراق و هەرێمی کوردستان لە کۆی 180 وڵات لە پلەی 162ی ئازادی ميديادان. هاوکات کۆمیتەی پاراستنی ڕۆژنامەنووسان (CPJ) ڕایگەیاندووە کە ئازادی ڕۆژنامەگەری لە هەرێم لە دابەزینێکی بەردەوامدایە و سیستمی دادوەری و تۆمەتی نادادپەروەرانە بۆ بێدەنگکردنی ڕەخنەگران بەکاردەهێنرێت. | 93 |
| 6 | همانطور که تجربهی ژن، ژیان، ئازادی نشان داد، ترس حکومت از خیزش اجتماعی واقعی است؛ و همانطور که ائتلاف ۲۰۲۶ احزاب کوردی نشان داد، هنوز ظرفیت بازآرایی سیاسی وجود دارد. مسئله این است که آیا این ظرفیت به پروژهی سیاسی پایدار تبدیل میشود یا در هیاهوی امید به فروپاشی رژیم، دوباره سوخته و به تعویق میافتد. پاسخ استراتژیک، دستکم از دل دادههای امروز، این است نه حملهی بیرونی میتواند مسئله را حل کند، نه سرکوب داخلی میتواند آن را حذف کند. آیندهی روژهلات، اگر رژیم بماند، در میدان سوم ساخته میشود؛ میدان سازمانیابی درازمدت، خودآگاهی تاریخی و اصرار بر این حقیقت که کوردها نه «مسئلهی امنیتی»، بلکه بخشی از واقعیت سیاسی ایراناند.
🔹 تا وقتی ایران حاضر نشود از دولت انکار به دولت بهرسمیتشناسی عبور کند، روژهلات همچنان در وضعیت تعلیق میماند؛ نه جنگ قطعی، نه صلح واقعی، فقط تداوم یک زخم سیاسی که هر بار با ابزار تازهای باز میشود. | 119 |
| 7 | در چنین وضعی، حکومت از طرفی به حملات امنیتی علیه مرزها، اعدامهای موردی، فشار بر زندانیان و کنترل شهرها ادامه میدهد و از طرف دیگر با هر بحران خارجی-از جنگ تا فشار دیپلماتیک- سطح سرکوب را بالا و پایین میبرد. این سناریو محتملترین سناریوی کوتاهمدت است، چون کمهزینهترین راه برای بقای رژیم هم هست. نه جنگ تمامعیار داخلی، نه مصالحهی واقعی. فقط تعلیق دائمی.
🔹 سناریوی دوم: امتیازدهی محدود و خریدن زمان
در این حالت، حکومت ممکن است در برابر فشار منطقهای یا ترس از خیزشهای مشابه ژن، ژیان، ئازادی، به برخی امتیازهای تاکتیکی تن دهد؛ کاهش نسبی فشار بر زبان کوردی، بازتر شدن برخی کانالهای مدنی، یا گفتوگوهای غیرمستقیم با چهرههای غیرمسلح. اما چون مادهی اصلی بحران، یعنی ساختار ملتسازی و تمرکزگرایی، دستنخورده میماند، این امتیازها بیش از آنکه راهحل باشند، مُسکناند. در واقع رژیم ممکن است بخواهد «کورد را از خیابان به اتاق مذاکره» ببرد، بدون آنکه حاضر شود در اتاق مذاکره، قواعد اتاق را عوض کند. اگر چنین شود، احزاب کوردی میان دو خطر گیر میکنند. یا وارد بازی فرسایندهی گفتوگوهای بیحاصل شوند، یا به انزوا و رادیکالیزهشدن بیشتر رانده شوند. این سناریو، از نظر سیاسی، شکل هوشمندانهتری از همان سرکوب است، چون با زبان اصلاح خود را میپوشاند.
🔹 سناریوی سوم: ائتلاف کوردی بهمثابه سد موقت فرسایش
ائتلاف ۲۰۲۶ میان PDKI، Komala، PJAK، PAK و Khabat نشان میدهد که بخشهایی از جنبش کوردی به این نتیجه رسیدهاند که پراکندگی، در شرایط بقا، هزینهساز است. اما این ائتلاف هنوز بیش از آنکه یک دولت در انتظار باشد، یک «جبههی هماهنگی» است. نقاط قوت آن روشن است؛ میتواند صدای مشترک بسازد، فشار تبلیغاتی را کاهش دهد و از یکسویهسازی روایت تهران جلوگیری کند. اما ضعفش هم روشن است؛ هر حزب افق نهایی متفاوتی دارد. PDKI و Komala بیشتر در افق فدرالیسم و ایران دموکراتیک حرکت میکنند؛ Khabat بیشتر خودمختاری را برجسته میکند؛ PJAK بر دموکراسی رادیکال و خودمدیریتی منطقهای تأکید دارد؛ و PAK میان حق تعیین سرنوشت، مقاومت مسلحانه و امکانهای گوناگون راهحل نهایی نوسان دارد. پس ائتلاف، اگر از سطح نمادین فراتر نرود، ممکن است فقط چتری برای همزمانزیستی پروژههای ناهمگون باشد، نه ماشینی برای تصمیمگیری مشترک.
🔹 سناریوی چهارم: تشدید منطق نیابتی و خطر رهاشدگی دوباره
در رسانهها آمده اسرائیل با برخی محافل کوردی دربارهی فشار بر نواحی مرزی ایران گفتوگو کرده و هدف اصلی، در بهترین حالت، فرسایش کنترل تهران است نه لزوماً سرنگونی آن. هرگونه «اتکای کامل» به نیروی بیرونی میتواند دوباره به همان الگوی تاریخی شناختهشده منجر شود؛ کوردها در لحظهی فشار تشویق میشوند، اما در لحظهی تعیین تکلیف رها میگردند. این سناریو از نظر استراتژیک بسیار خطرناک است، چون کوردها را به ابزار دعوای ایران با آمریکا و اسرائیل تبدیل میکند و در نهایت ممکن است هم تهران را خشنتر کند، هم مشروعیت احزاب کوردی را در داخل جامعهی خودشان فرسوده کند. در چنین صورتی، منطق نیابتی جای سیاست ملی را میگیرد و جنبش کوردی بهجای تبدیلشدن به بازیگر تاریخ، در نقش مهرهی یک بازی بزرگتر فرو میرود.
🔹 سناریوی پنجم: گذار از حزب مسلح به جامعهی سازمانیافتهتر
این سناریو، به نظر میرسد واقعیترین افق بلندمدت است، هرچند کوتاهمدتترین نتیجه را نمیدهد. اگر حکومت ایران بماند و اگر جنگ خارجی نیز نتواند آن را فروبپاشد، آنگاه مسئلهی اصلی برای روژهلات این خواهد بود که چگونه از چرخهی «امید به بیرون / سرکوب از درون» خارج شود. در اینجا احزاب کوردی باید از صرف منطق نظامی به منطق اجتماعی بروند؛ ساختن شبکههای زبان، آموزش، رسانه، زنمحوری، اتحادیههای محلی و پیوندهای فرامرزی غیرنیابتی. PJAK خود در متونش بر خودمدیریتی، تمرکززدایی و زبان مردم تکیه میکند؛ PDKI و Komala از فدرالیسم و حقوق ملی حرف میزنند؛ Khabat بر خودمختاری و جدایی دین از دولت تأکید دارد. اگر این خطوط بتوانند به زبان جامعه ترجمه شوند، جنبش از حالت صرفاً نظامی بیرون میآید و به زیرساخت ماندگار تبدیل میشود. در غیر این صورت، حتی قویترین سازمان مسلح هم در برابر دولت انبوه بوروکراسی و زندان، فرسوده میشود.
🔹 در نهایت، اگر بخواهیم آیندهی محتمل رابطهی ایران و روژهلات را بهصورت فشرده صورتبندی کنیم، باید گفت تا وقتی حکومت ایران بماند و قانون اساسی و منطق سیاسیاش تغییر نکند، صلح واقعی بسیار بعید است؛ آنچه محتملتر است، ترکیبی از سرکوب، تاکتیک، ائتلافهای شکننده و بحرانهای دورهای است. اما این به معنای بنبست مطلق نیست. | 112 |
| 8 | این تداوم خشونت مهم است، چون نشان میدهد تهران مسئله را نه فقط در مرزهای داخل، که در عمق جغرافیای منطقهای نیز دنبال میکند.
🔹 اما احزاب روژهلات هم یکدست نیستند و همین نایکدستی، هم امکان است و هم ضعف. حزب دموکرات کوردستان ایران (PDKI) خود را یک حزب سوسیالدموکرات میداند که برای حقوق ملی کوردها در چارچوب «ایران فدرال و دموکراتیک» میجنگد؛ و در مواضع رسمیاش بر حق خودگردانی ملی، فدرالیسم و اتحاد در عین کثرت تأکید میکند. کومله-با اختلافاتی در اهداف هر سه شاخه آن- نیز در منابع رسمی از خود بهعنوان حزب سوسیالدموکراتی از منطقهی کوردنشین ایران یاد میکنند که برای «ایران آزاد، فدرال و دموکراتیک» میجنگد.خبات از سوی دیگر، در بیانیهها و معرفی رسمی خود بر خودمختاری کوردها در ایران، جدایی دین از دولت، و دولت پارلمانی انتخابی تکیه دارد.PJAK در متون رسمیاش صریحتر از «خودمدیریتی منطقهای»، «تمرکززدایی»، «مدیریت محلی» و «دموکراسی کنفدرال» حرف میزند. PAK نیز مواضع اخیرش، میان زبان حق تعیین سرنوشت، دفاع مسلحانه و گاه افق دولت کوردی یا دستکم راهحلهای کنفدرالی/فدرالی حرکت کرده است. این تنوع، از یکسو نشان میدهد مسئلهی کورد در روژهلات فقط یک جنبش نیست، بلکه یک طیف است؛ از سوی دیگر، همین طیفبودن، در لحظات بحران، میتواند به پراکندگی استراتژیک تبدیل شود.
🔹 در سال ۲۰۲۶، در واکنش به همزمانی بحران داخلی ایران و فشار منطقهای، پنج نیروی اصلی روژهلات کوردستان یک ائتلاف تازه ساختند: PDKI، PJAK، PAK، Komala و Khabat . این ائتلاف بعداً با پیوستن کومله بهصورت کاملتر شد و از «اتحاد نیروهای سیاسی کوردستان ایران» سخن گفت؛ در بیانیهی مشترک، این نیروها بر هدف خودگردانی/خودتعیینی، هماهنگی سیاسی و در برخی متون بر آیندهای مبتنی بر مدیریت مشترک در فاز انتقالی تأکید کردند. این اتحاد را نباید ساده گرفت. در فضایی که حکومت ایران از یکسو سختگیرتر شده و از سوی دیگر چشمانداز فروپاشی فوریاش محقق نشده، ائتلاف کوردی بیش از آنکه نمایش قدرت باشد، تلاشی است برای جلوگیری از فرسایش تدریجی و برای عبور از منطق تکحزبی نظامی به منطق هماهنگی سیاسی. اما همین ائتلاف هم شکننده است، چون از کنار هم نشستن پروژههایی ساخته شده که از خودمختاری تا فدرالیسم و از کنفدرالیسم تا بعضی قرائتهای استقلالخواهانه را در بر میگیرند.
🔹 سوال استراتژیکی که در مورد احزاب کورد ایجاد میشود این است که چرا تکیه بر حملهی بیرونی یا فروپاشی ناگهانی، بهتنهایی، پاسخگو نیست؟ کُردهای ایرانی در تبعید، با وجود امیدهای مقطعی به تضعیف جمهوری اسلامی در پی جنگ آمریکا-اسرائیل، بهشدت بدبیناند و میگویند تنها در صورتی به ایران بازمیگردند که حکومتی تازه امنیت و حقوقشان را تضمین کند. برخی محافل اسرائیلی با برخی گروههای کوردی دربارهی نقشههای احتمالی فشار بر مرزهای ایران گفتوگو کردهاند، اما هیچ تضمین عملی روشنی برای سلاح، پشتیبانی هوایی یا تعهد پایدار وجود ندارد؛ بدون حمایت واقعی، این گروهها ممکن است بار دیگر «رها» شوند. اینها نشانههای روشنیاند که آیندهی روژهلات را نمیتوان بر یک سناریوی خارجی نجاتبخش بنا کرد؛ نه به این دلیل که همهچیز در داخل حل شده، بلکه چون تاریخ کوردها پر است از وعدههای ناتمام قدرتهای بیرونی.
🔹 در مقابل، حکومت ایران هم آموخته است که تنها با کشتن و بازداشت نمیتواند مسئله را حذف کند؛ فقط میتواند آن را معلق نگه دارد. رسانهها و منابع حقوق بشری از افزایش اعدامها، تشدید سرکوب سیاسی و استمرار فضای استثنایی خبر دادند؛ بر تداوم نقض حقوق بشر و لزوم احترام به تعهدات حقوقی تأکید کردند. به خطر اعدام برای زنان کوردی چون پخشان عزیزی و وریشه مرادی اشاره کردند و نشان دادند که مسئلهی کورد با بدن زن، با زندان و با سیاست کیفر هم گره خورده است. این نکته کلیدی است. رژیم ممکن است از فروپاشی فوری جان سالم به در ببرد، اما اگر در همان منطق اعدام، تبعید و امنیتسازی بماند، فقط زمان میخرد و نفرت تاریخی را انباشتهتر میکند. از همینرو آیندهی رابطهی ایران و احزاب روژهلات، در صورت بقای حکومت، نه آیندهی «حل»، بلکه آیندهی «مدیریت بحران» خواهد بود. در این فضا چند سناریو برای آینده این رابطه بغرنج میتوان متصور بود.
🔹 سناریوی نخست: تداوم سرکوب سخت با بازنمایی گفتوگو
در این سناریو، رژیم همچنان از گفتوگو بهعنوان ابزار کنترل استفاده میکند، اما از بازنویسی جدی نظم سیاسی پرهیز میورزد. یعنی ممکن است تماسهای غیررسمی، میانجیگریهای منطقهای و حتی وعدههایی دربارهی حقوق فرهنگی یا کاهش فشار بر برخی فعالان دیده شود، اما خط قرمز رژیم همان میماند؛ هیچ تغییر ساختاری در تعریف ملت، زبان رسمی و تمرکز قدرت. | 93 |
| 9 | 🔻 آیندهی رابطهی بغرنج ایران و روژهلات کوردستان
سامان احمدیار- قندیل پرس- یادداشت تحلیلی
🔹 مسئلهی کورد در روژهلات کوردستان، در سادهترین صورت ممکن، دعوایی بر سر «حقوق قومی» نیست؛ دعوایی است بر سر اینکه دولت-ملت ایرانی در چه آینهای خود را میبیند و چه چیز را اصلاً نمیخواهد ببیند. تا وقتی این کوری ساختاری باقی بماند، هر گفتوگو یا مذاکرهای میان تهران و نیروهای کوردستانی، حتی اگر بهظاهر به «تنشزدایی» برسد، روی زمینی لرزان خواهد ایستاد. در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، همزمان با فشار جنگ ۱۲روزهی آمریکا و اسرائیل علیه ایران و سپس تشدید فضای امنیتی، روشن شد که حکومت ایران هنوز بیشتر از خیزش اجتماعی درونی هراس دارد تا از فشار بیرونی؛ و همین هراس، بهجای گشودن راهی برای حل مسئله، آن را بیشتر امنیتی و استثنایی کرده است. پس از آن جنگ، حکومت به سرکوب داخلی چرخید و نیروهای امنیتی در مناطق کوردنشین بهصورت گستردهتر وارد عمل شدند، از مدرسهها تا تفتیش خانهبهخانه. این یعنی بازی هنوز در منطق «مهار» میچرخد، نه در منطق «حل».
🔹 اگر بخواهیم ریشه را ببینیم، باید از جمهوری کوردستان شروع کنیم. جمهوری مهاباد در ۱۹۴۶ به رهبری قاضی محمد در فضایی کوتاه و شکننده شکل گرفت، با اتکا به زبان کوردی، آموزش کوردی و صورتبندی ابتدایی خودگردانی؛ اما با عقبنشینی شوروی و بازگشت اقتدار تهران فروپاشید. قاضی محمد، بنیانگذار حزب دموکرات کوردستان ایران و رئیس جمهوری مهاباد، در ۱۹۴۷ توسط دولت مرکزی ایران اعدام شد؛ و همین اعدام، از همان آغاز یک پیام تاریخی به کوردها فرستاد. هر صورت نهادی خودمختاری، اگر در چارچوب دولت مرکزی ایران بیرون بزند، میتواند با خشونت غیرعادی روبهرو شود. از آنسو کوردها هم فشار همسانسازی از دولت ملی را چشیدهاند و هم پس از جنگ جهانی دوم، تجربهی دولت کوتاهعمر مهاباد را داشتهاند. این حافظهی شکست، هنوز در ذهن سیاسی روژهلات زنده است.
🔹 پس از انقلاب ۱۹۷۹، این زخم بسته نشد؛ فقط لایهی تازهای از خشونت بر آن نشست. پژوهش کلینگندل نشان میدهد که در جنگ کوردستان از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۳، روستاها و شهرهای بسیاری ویران شدند و حدود ۱۰ هزار کورد روژهلات، از جمله حدود ۱۲۰۰ زندانی سیاسی، کشته شدند؛ و اعدامها و دادگاههای شتابزدهی دورهی خشن اولیهی جمهوری اسلامی، بهویژه با نقش صادق خلخالی، بخشی از تثبیت همان نظم امنیتی بودند. این سابقه فقط تاریخ نیست؛ پایهی ذهنی رژیمی است که هنوز مسئلهی کورد را نه بهمثابه یک پرسش سیاسی قابلحل، بلکه بهمثابه تهدیدی علیه یکپارچگی خود میفهمد. بنابراین وقتی امروز از آیندهی رابطهی ایران و احزاب روژهلات حرف میزنیم، درواقع داریم دربارهی چیزی حرف میزنیم که از ۱۹۴۶ تا امروز بارها به تعویق افتاده و هر بار با زبانی تازه-گاه سلطنتی، گاه اسلامی-بازتولید شده است.
🔹 بغرنجی مسئله کورد در ایران بیش از آنکه از یک انکار صریح حقوقی به سبک برخی دولت-ملتهای منطقه ناشی شود، از شکاف میان وعده حقوقی و عمل سیاسی ناشی میشود. قانون اساسی جمهوری اسلامی در برخی اصول امکانهایی محدود برای زبانهای غیرفارسی و برابری شهروندان پیشبینی کرده است، اما ساختار امنیتی دولت در چهار دهه گذشته غالباً اجازه نداده این ظرفیتهای محدود نیز به یک واقعیت سیاسی تبدیل شوند. دولت ایران در سطح حقوقی هم هنوز بهسختی از قالب ملتسازی تکصدا بیرون آمده است. قانون اساسی فعلی در بندهای متعدد حقوق بنیادین دیگریها از جمله کوردها را به رسمیت نمیشناسد و جز در مواردی تزئینی تقریبا نامرئی هستند و همه را به معنای ایرانی-دولتملتمحور پیوند میدهد. این قوانین فقط مواد حقوقی نیستند؛ گرههای ایدئولوژیکاند. به همین دلیل، در جمهوری اسلامی، ناسیونالیسم دولتی ایرانی و ایدئولوژی دینی حاکم، هرچند در ظاهر متفاوتاند، در مسئلهی کورد به یک نقطه میرسند. انکار کثرت و ترجمهی آن به امنیت. این انکار در عمل با اجرای گستردهی اعدام، فشار بر زندانیان سیاسی و سرکوب اعتراضات ادامه دارد. یعنی ما با «ناتوانی در اجرا» روبهرو نیستیم؛ با یک معماری حقوقی و امنیتی انکار روبهروایم.
🔹 از این منظر، جمهوری اسلامی برای کوردها فقط یک رژیم نیست؛ یک ماشین بازتولید بیاعتمادی است. هر بار که مذاکرهای آغاز شده، ترور یا حذف، بخشی از همان حافظهی گفتوگو بوده است. از ترور دکتر قاسملو و همراهانش در وین تا ترورهای بعدی رهبران کورد و از اعدامهای دههی شصت تا حملات موشکی و پهپادی اخیر به پایگاههای احزاب کوردی در اقلیم کوردستان. پس از جنگ ۱۲روزه، حکومت به بازداشت و جستوجوی گسترده در مناطق کوردنشین روی آورد؛ و در ۲۰۲۶ نیز گزارشهایی از حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای احزاب کوردستانی در خاک اقلیم منتشر شد. | 95 |
| 10 |  没有文字... | 94 |
| 11 |  +1🔻 سەربازێكی ڕێژیمی ئێران لە ناوچەی مەریوان كوژراوە
🔹 ئەو سەربازە ناوی دانیال نوریان و خەڵكی ئیلامە، سەربازی پاسەوانی سنوور بووە. پاسەوانی سنوور گوتوویەتی لە كاتی ڕاپەڕاندنی ئەرك لە سەر سنوور كوژراوە، بەڵام وردەكاریی زیاتر بڵاو نەكراوەتەوە. | 132 |
| 12 | 🔻 برینداربوونی دوو کۆڵبەر بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی ئێران لە سنوورەکانی بانە و مەریوان
🔹 لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا دوو کۆڵبەر بە ناوەکانی محەممەد نادری لە سنووری مەریوان و ئاکۆ ساڵحی لە سنووری بانە، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی سوپای پاسداران و هەنگی سنووریی کۆماری ئیسلامیی ئێران بریندار بوون. | 143 |
| 13 |  没有文字... | 139 |
| 14 | 🔻 برینداربوونی دوو کۆڵبەر بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی ئێران لە سنوورەکانی بانە و مەریوان
🔹 لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا دوو کۆڵبەر بە ناوەکانی محەممەد نادری لە سنووری مەریوان و ئاکۆ ساڵحی لە سنووری بانە، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی سوپای پاسداران و هەنگی سنووریی کۆماری ئیسلامیی ئێران بریندار بوون. | 1 |
| 15 |  🔻 گەشتە ئەوروپییەکەی شاندی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر کۆتایی هات؛ دیمەشق نیگەرانە
🔹 شاندێکی باڵای بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر (ڕۆژئاوای کوردستان)، سەردانە دیپلۆماسییەکەیان بۆ ژمارەیەک وڵاتی ئەوروپی کۆتایی پێهێنا. شاندەکە کە بە سەرۆکایەتیی مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) و ئیلهام ئەحمەد، بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە بەڕێوەچوو، زنجیرەیەک دیدار و کۆبوونەوەیان ئەنجامدا.
🔹 لە میانی ئەم گەشتە فەرمییەدا، شاندەکە سەردانی هەریەک لەم وڵاتانەیان کرد: فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، هۆڵەندا، بەلژیکا.
🔹 ئامانجی سەرەکی ئەم کۆبوونەوانە لەگەڵ بەرپرسانی باڵای حکومی و پەرلەمانیی ئەو وڵاتانە، بریتی بووە لە هەوڵدان بۆ چەسپاندن و جێگیرکردنی پێگەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە نەخشەی سیاسیی داهاتووی سوریادا.
🔹 تا ئێستا هیچ ڕاگەیەندراوێکی فەرمی لەلایەن هەسەدە یان وڵاتانی ئەوروپییەوە سەبارەت بە ناوەڕۆکی وردی کۆبوونەوەکان بڵاونەکراوەتەوە. سەرەڕای ئەوەش، بەپێی زانیاریی سەرچاوە ئاگادارەکان، گفتوگۆکان جەختیان لەسەر دوو خاڵی سەرەکی کردووەتەوە:
- پرسی تێکەڵکردنەوەی هێزە چەکدارەکان لە ناوخۆی سوریادا.
- دابینکردنی گرەنتیی یاسایی بۆ مافەکانی کورد لە دەستووری داهاتووی وڵاتەکەدا.
🔹 ئەم هەنگاوە دیپلۆماسییانەی فەرماندەی گشتیی هەسەدە، کاردانەوەی جیاواز و ناڕەزایەتی توندی لەلایەن حکومەتی سوریاوە لێکەوتووەتەوە. هاوکات، بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی "سوریا ئەلئان"، بەرپرسانی حکومەتی دیمەشق نیگەرانیی قووڵی خۆیان دەربڕیوە. بەرپرسانی حکومەتی سوریا جەخت لەوە دەکەنەوە کە مەزڵوم عەبدی خاوەنی هیچ پێگەیەکی فەرمی و یاسایی نییە لەناو پێکهاتەی دەوڵەتی سوریادا، هەر بۆیە داوا دەکەن وڵاتانی ئەوروپا بە شێوازێکی فەرمی پێشوازی لێنەکەن.
🔹 ئەم جموجۆڵە سیاسی و کێشمەکێشانە لە کاتێکدان، کە پرۆسەی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی تایبەت بە تێکەڵکردنەوەی هێزەکانی هەسەدە لەگەڵ دامەزراوەکانی حکومەتی گواستنەوە، بە قۆناغێکی زۆر هەستیار و چارەنووسسازدا تێپەڕ دەبێت. | 157 |
| 16 | 🔹 چاودێران پێیان وایه ئەو زمانە سیاسییەی کە پارتی و یەکێتی بەکاری دەهێنن، چیتر متمانەی جەماوەری لەگەڵ خۆی نەهێشتووە. جیاوازی دیدگاکانیان بۆ شێوازی حوکمڕانی، کە لەلایەک پارتی دەیەوێت بە هەمان شێوازی پێشوو بەردەوام بێت و لەلایەکی تر یەکێتی دەیەوێت هاوسەنگی هێز دروست بکات، وای کردووە هەرێمەکە بەرەو دۆخێکی نادیار بڕوات. بەبێ سازشکردنی ڕاستەقینە و وازهێنان لەو ڕەوانبێژییە بەتاڵەی کە لە بەیاننامەکاندا دەردەکەوێت، ئەستەمە کێشەکان بە شێوەیەکی ئاشتیانە چارەسەر بکرێن. ڕۆژ بە ڕۆژ ململانێکان فراوانتر دەبن و دەرئەنجامەکانی ئەم چەقبەستووییەش زیاتر لەسەر شانی خەڵکی کوردستان دەشکێتەوە. | 210 |
| 17 | 🔻 بهرپرسێكی باڵای یهكێتی بۆ قهندیل پرێس: دانوستانهكانی نێوان یهكێتی و پارتی گهیشتووهته بنبهست و دادگای فیدڕاڵی تاكه بژاردهیه
قهندیل پرێس – ڕاپۆرتی شیكاری وبهدواداچوون
🔹 دۆخی سیاسی هەرێمی کوردستان بە قۆناغێکی پڕ لە ئاڵۆزی و بنبەستێکی قووڵدا تێپەڕ دەبێت، کە تیایدا ناکۆکییەکانی نێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان گەیشتووەتە لووتکە. ئەم ململانێیە چیتر تەنها لە چوارچێوەی ناکۆکی سیاسی نێوان دوو هێزی دەسەڵاتداردا نەماوەتەوە، بەڵکو گوازراوەتەوە بۆ گۆڕەپانی دادگایی، بەکارهێنانی دەسەڵاتی حکومی بۆ یەکلاییکردنەوەی ململانێی حزبی و هەوڵدان بۆ بێدەنگکردنی میدیاکان. ئەوەی ئەمڕۆ لە گۆڕەپانی سیاسی هەرێمدا دەگوزەرێت، نیشانەی قوڵبوونەوەی ئەو جیاوازییانەیە کە ساڵانێکە لە نێوان هەولێر و سلێمانی بوونی هەیە.
🔹 بەپێی زانیارییە تایبەتەکانی قەندیل پرێس کە لە سەرچاوەیەکی باڵای ناو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە دەستی کەوتووە، بڕیارە لە سەرەتای مانگی داهاتووەوە بە فەرمی ڕێککەوتنی نێوان یەکێتی و جوڵانەوەی نەوەی نوێ ئیمزا بکرێت. ئەو سەرچاوە باڵایەی یەکێتی بە قەندیل پرێسی ڕاگەیاندووە کە سەرۆکی یەکێتی دڵنیایی داوەتە سەرۆکی نەوەی نوێ کە ئەوان پابەندی تەواوی ئەو هاوپەیمانێتییە دەبن و لە دانوستانەکاندا لەگەڵ پارتی، بە هیچ شێوەیەک وەک پارتێکی خاوەن بیست و سێ کورسی مامەڵە ناکەن، بەڵکو وەک بەشێک لە هاوپەیمانێتییەکی 38 کورسی دێنە پێشەوە. ئەو سەرچاوەیە ئەوەشی ئاشکرا کردووە کە داواکاریی سەرەکی ئەوان دابەشکردنی پۆستەکانە بە شێوەی 50 بە 50 و وەرگرتنی وەزارەتی ناوخۆ لەلایەن یەکێتییەوە، بە بێ ئەم مەرجانەش هیچ پێشکەوتنێک لە پێکهێنانی حکومەتدا ڕوونادات.
🔹 زیاتر لە 600 ڕۆژ بەسەر وادەی یاسایی پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێمی کوردستاندا تێپەڕیوە، بەڵام هێشتا هیچ پێشکەوتنێکی ئەوتۆ لە ئاسۆدا دیار نییە. کاروان گەزنەیی، وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە كۆنگرهیهكی ڕۆژنامهوانیدا جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەوان ئامادەنین سازش لەسەر مافی خەڵکی کوردستان بکەن و پێداگری دەکەن لەسەر پێویستی راستکردنەوەی رێرەوی حوکمڕانی لە هەرێمەکەدا. گەزنەیی ئۆباڵی دواخستنی کابینەی نوێ دەخاتە ئەستۆی پارتی و پێی وایە سیاسەتی خۆسەپێنی زیانی گەورەی بە هەرێمی کوردستان گەیاندووە. لە بەرامبەردا، پارتی دیموکراتی کوردستان وەک هێزی باڵادەست لە کابینەی نۆیەمدا، دیدگایەکی جیاوازی بۆ حوکمڕانی هەیە و بەردەوامە لەسەر شێوازی کارکردنی خۆی.
🔹 لە ڕووی میدیاییەوە، دۆخەکە پەرەسەندنی مەترسیداری بەخۆیەوە بینیوە. بڕیاری وەزیری ناوخۆی حکومەتی هەرێم بۆ دەستگیرکردنی سەرۆکی بۆردی بەڕێوەبردنی کەناڵ هەشت و پێشکەشکارێکی ئەو کەناڵە، دەرخەری ئەوەیە کە ململانێ سیاسییەکان گەیشتوونەتە ئاستی بەکارهێنانی دادگا بۆ بێدەنگکردنی دەنگە ناڕازییەکان. بۆردی ڕاگەیاندنی یەکێتی ئەم بڕیارەی بە کارێکی حزبی ناوبردووە نەک حکومی، و پێی وایە ئازادی میدیا بە شێوەیەکی سیستماتیک سنووردار دەکرێت. یەکێتی بە بڕیاری دەستگیرکردنەکە ناڕازییە و داوای لە سەندیکای ڕۆژنامەنووسان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی کردووە کە بە دەنگ بێن و ڕێگری لە جێبەجێکردنی ئەم بڕیارانە بکەن، چونکە بەپێی یاسای کاری ڕۆژنامەوانی، نابێت ڕۆژنامەنووس بەو شێوازە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت.
🔹 ئەوەی جێگەی سەرنجە ئەوەیە کە پارتی و یەکێتی لە بەیاننامە فەرمییەکانیاندا هەمیشە باس لە ئامادەیی بۆ دانوستان و سازش دەکەن، بەڵام لە کردەوەدا هیچ هەنگاوێکی جدی بۆ پێکهێنانی حکومەت نانێن. چاودێران ئەم دۆخە وەک ڕەوانبێژییەکی بەتاڵ و بۆ کات بەڕێکردن دەبینن. هەردوولا لە ناو سەنگەرەکانی خۆیاندا چەقیون و هیچ شوێنێک بۆ گەیشتن بە خاڵێکی هاوبەش نەماوەتەوە. ئەم چەقبەستووییە نەک تەنها لە پێکهێنانی حکومەتدا، بەڵکو لە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغدادیشدا ڕەنگی داوەتەوە. حکومەتی هەرێم و حکومەتی فیدراڵی چەندین ساڵە لەسەر پرسی نەوت و بودجە لە کێشەدان و ئەوەی دووبارە دەبێتەوە تەنها گۆڕینی زمان و ڕەوانبێژییە، نەک چارەسەری بنەڕەتی.
🔹 یەکێتی نیشتمانی کوردستان لە ئێستادا بە جدی بیر لە پەنابردن بۆ دادگای فیدراڵیی عێراق دەکاتەوە وەک دواهەمین بژاردە بۆ تێکشکاندنی ئەو بنبەستەی كه پێی وایه پارتی دروستی کردووە. ئەو سەرچاوە باڵایەی یەکێتی بۆ قەندیل پرێسی پشتڕاستکردەوە کە ئەگەر تا کۆتایی ئەم مانگە پارتی نەرمی نەنوێنێت، ئەوا یەکێتی سکاڵایەکی فەرمی لە دژی کابینەی نۆیەم تۆمار دەکات. لە لایەکی ترەوە، نەوەی نوێش بە هەمان ئاراستەدا کار دەکات و دەیەوێت لە ڕێگەی یاسا و دادگاوە فشارەکان زیاتر بکات. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە هەرێمی کوردستان لەبەردەم قۆناغێکی پڕ لە ئاڵنگاریدایە، کە تیایدا دادگاکانی بهغدا دەبنە جێگرەوەی دانوستانە سیاسییەکان. | 196 |
| 18 |  没有文字... | 175 |
| 19 |  🔻 وزیر خزانهداری آمریکا: وزارت خزانهداری یک مجوز عمومی موقت ۶۰ روزه صادر کرده است که تولید، تحویل و فروش نفت ایران را مجاز میکند. | 185 |
| 20 | 🔻 وزیر خزانهداری آمریکا: وزارت خزانهداری یک مجوز عمومی موقت ۶۰ روزه صادر کرده است که تولید، تحویل و فروش نفت ایران را مجاز میکند. | 1 |
