QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Ir al canal en Telegram
کەناڵی هه واڵ - شرۆڤەی قەندیل پرێس رووداوەکانی کوردستان و ناوچەکە وەک خۆی بۆ ئێوە دەگوازێتەوە ڕاستگۆیی لەگەڵ خەڵک بژاردەی یەکەمی قەندیل پرێس دەبێت ارتباط با ادمین : @qandilpress
Mostrar más3 660
Suscriptores
+224 horas
-137 días
-92730 días
Carga de datos en curso...
Canales Similares
![[پەیجی بناری قەندیل]](https://cdn.tlmtr.io/_next/image?url=https%3A%2F%2Fimg.tlmtr.io%2Fc%2F1wVSOR%2F5780647250656082504%3Fty%3Dx&w=96&q=75){kind=small}
Nube de Etiquetas
Sin datos
¿Algún problema? Por favor, actualice la página o contacte a nuestro gerente de soporte.
Menciones Entrantes y Salientes
---
---
---
---
---
---
Atraer Suscriptores
septiembre '26
septiembre '26
+5
en 0 canales
agosto '26
+33
en 0 canales
Get PRO
julio '26
+50
en 0 canales
Get PRO
junio '26
+44
en 0 canales
Get PRO
mayo '26
+1 111
en 0 canales
Get PRO
abril '26
+13
en 1 canales
Get PRO
marzo '26
+30
en 0 canales
Get PRO
febrero '26
+1 049
en 0 canales
Get PRO
enero '26
+67
en 0 canales
Get PRO
diciembre '25
+1 020
en 1 canales
Get PRO
noviembre '25
+2 029
en 0 canales
Get PRO
octubre '25
+7
en 0 canales
Get PRO
septiembre '25
+3 207
en 0 canales
Get PRO
agosto '25
+12
en 0 canales
Get PRO
julio '25
+1 243
en 2 canales
Get PRO
junio '25
+1 034
en 1 canales
Get PRO
mayo '25
+62
en 0 canales
Get PRO
abril '25
+1 077
en 2 canales
Get PRO
marzo '25
+4 152
en 0 canales
Get PRO
febrero '25
+598
en 2 canales
Get PRO
enero '25
+1 749
en 1 canales
Get PRO
diciembre '24
+1 146
en 2 canales
Get PRO
noviembre '24
+1 406
en 0 canales
Get PRO
octubre '24
+81
en 0 canales
Get PRO
septiembre '24
+98
en 0 canales
Get PRO
agosto '24
+92
en 1 canales
Get PRO
julio '24
+186
en 1 canales
Get PRO
junio '24
+36
en 1 canales
Get PRO
mayo '24
+4 366
en 0 canales
Get PRO
abril '24
+121
en 3 canales
Get PRO
marzo '24
+1 133
en 5 canales
Get PRO
febrero '24
+1 238
en 1 canales
Get PRO
enero '24
+2 069
en 0 canales
Get PRO
diciembre '23
+3 845
en 2 canales
Get PRO
noviembre '23
+21
en 0 canales
Get PRO
octubre '23
+27
en 1 canales
Get PRO
septiembre '23
+32
en 0 canales
Get PRO
agosto '23
+2 051
en 0 canales
Get PRO
julio '23
+3 900
en 0 canales
Get PRO
junio '23
+30
en 0 canales
Get PRO
mayo '23
+8 192
en 0 canales
Get PRO
abril '23
+34
en 0 canales
Get PRO
marzo '23
+30
en 0 canales
Get PRO
febrero '23
+38
en 0 canales
Get PRO
enero '23
+31
en 0 canales
Get PRO
diciembre '22
+12
en 0 canales
Get PRO
noviembre '22
+22
en 0 canales
Get PRO
octubre '22
+21
en 0 canales
Get PRO
septiembre '22
+43
en 0 canales
Get PRO
agosto '22
+41
en 0 canales
Get PRO
julio '22
+33
en 0 canales
Get PRO
junio '22
+30
en 0 canales
Get PRO
mayo '22
+8
en 0 canales
Get PRO
abril '22
+39
en 0 canales
Get PRO
marzo '22
+23
en 0 canales
Get PRO
febrero '22
+40
en 0 canales
Get PRO
enero '22
+62
en 0 canales
Get PRO
diciembre '21
+19
en 0 canales
Get PRO
noviembre '21
+9
en 0 canales
Get PRO
octubre '21
+25
en 0 canales
Get PRO
septiembre '21
+74
en 0 canales
Get PRO
agosto '21
+34
en 0 canales
Get PRO
julio '21
+27
en 0 canales
Get PRO
junio '21
+33
en 0 canales
Get PRO
mayo '21
+141
en 0 canales
Get PRO
abril '21
+200
en 0 canales
Get PRO
marzo '21
+24
en 0 canales
Get PRO
febrero '21
+14
en 0 canales
Get PRO
enero '21
+7
en 0 canales
Get PRO
diciembre '20
+28 461
en 0 canales
| Fecha | Crecimiento de Suscriptores | Menciones | Canales | |
| 04 septiembre | +4 | |||
| 03 septiembre | 0 | |||
| 02 septiembre | +1 | |||
| 01 septiembre | 0 |
Publicaciones del Canal
🔻 ئەو کەلوپەل و ئامێرانەی هێزەکانی سوریای دیموکرات (SDF) دوای رووخانی ڕژێمی ئەسەد دەستیان بەسەردا گرتبوو، ڕادەستی حکوومەتی ناوەندیی سوریا کران.
🔹 ئەم ئامێرانە پێکهاتوون لە مووشەک هاوێژی بالیستیکی تۆچکا، سامانەی دژەفڕۆکەی شیلکا و سامانەی بەرگری ئاسمانی 2K12Kub.
- - - - - - - - - -
🔻 تجهیزاتی که نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) پس از سقوط رژیم اسد از آن مصادره کرده بودند، به حکومت مرکزی سوریه تحویل داده شد.
🔹 این تجهیزات شامل موشکاندازهای بالستیک توچکا، سامانههای ضدهوایی شیلکا و سامانەهای دفاع هوایی 2K12Kub است.
| 2 |  🔻 گەنجینەی ئەمریکا سزای بەسەر کۆمپانیایەکی تورکی سەپاند
🔹 لە چوارچێوەی سزاکانی ئێراندا، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا سزای بەسەر سێ دامەزراوەی کۆمپانیای گۆڵدن گڵۆبی تورکی سەپاند کە ناوەندەکەی لە شاری ئەستەنبوڵە.
🔹 دوای ئەوەی بەرپرسانی ئەمریکا هەڕەشەی سزای ئابووری قورستریان لە ئێران کرد، ئەمڕۆ وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا سەبارەت بە سزادانی سێ دامەزراوەی کۆمپانیایەکی تورکی نزیک لە ئێران، ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە.
🔹 لە ڕایگەیەندراوەکدا هاتووە، سێ کۆمپانیای نوێی تورکی خراونەتە لیستی سزاکانەوە، کە هەموویان پەیوەندیدارن بە بانکى “گۆڵدن گڵۆب بۆ وەبەرهێنان” لە تورکیا.
🔹 وتیشی: لیستەکە کۆمپانیای گۆڵدن گڵۆب بۆ بەڕێوەبردنی جانتای وەبەرهێنان کە بنکەکەی لە شاری ئەستەنبوڵ و کۆمپانیای گۆڵدن گڵۆب بۆ بەکرێدانی موڵکی هەمان کۆمپانیای تێدایە، سێیەم دامەزراوەش، بانکی گۆڵدن گڵۆبە بۆ وەبەرهێنان، کە بنکەکەی شاری ئەستەنبوڵە.
🔹 هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، سزادانی ئەم سێ دامەزراوەیە بەپێی فەرمانێکی ئەمریکا هاتووە کە تایبەتە بە سزاکانی سەر ئێران دێت. | 181 |
| 3 |  🔻 ناتانیاهۆ: سوپای ئیسرائیل زنجیرە چیای "عەلی تاهر"ی گرت و پاکی کردەوە
🔹 بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ڕایگەیاند، سوپای ئەو وڵاتە ئۆپەراسیۆنی پاککردنەوەی زنجیرە چیای "عەلی تاهر"ی لە باشووری لوبنان تەواو کردووە و ئێستا ئەم ناوچە ستراتیژییە لەژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی ئیسرائیلدایە.
🔹 ناتانیاهۆ گوتی، حیزبوڵڵا ئەو بەرزاییانەی بۆ هەڕەشەکردن لە باکووڕی ئیسرائیل بەکارهێناوە، لەنێویاندا کیریات شمۆنا و مێتولا و بەگوتەی ئەو، ئەم شوێنە بەشێک لە ژێرخانی سەربازیی حیزبوڵڵا بۆ هەڕەشەکردن لە ناوچەی ئەلجەلیل بووە.
🔹 ناتانیاهۆ لە کۆتاییدا جەختی کردەوە: “چیتر زنجیرە چیای "عەلی تاهر" هەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل نابێت”. | 186 |
| 4 | 🔻 Mazlûm Ebdî: Divê Kurd di avakirina Sûriyeya nû de bi nasnameya xwe cih bigirin
🔹 Şêwermendê Serokomariya Sûriyê Mazlûm Ebdî di hevpeyvînekê de bi rojnameya «Yenî Yaşamê» re got ku piştî 15 salên şer û bedelên giran, armanca wan a sereke parastina destkeftiyan e.
🔹 Ebdî got: «Eger Sûriye ji nûve tê avakirin, divê Kurd di vê avakirinê de bi nasnameya xwe cih bigirin û mafên xwe garantî bikin.»
🔹 Derbarê entegrasyona Hêzên Sûriyeya Demokratîk (QSD) de, Ebdî got ku pêvajo li ser bingeha mutabeqet û planeke zelal pêk hatiye û armanca wan domandina parastina herêmê û gelê xwe di çarçoveyeke nû û fermî de ye.
🔹 Ebdî her wiha got ku zimanê Kurdî «xeta sor» e û têkoşîna ji bo mafên çandî dê bidome. Ew di heman demê de li ser rewşa Efrîn û Serêkaniyê û têkiliyên bi Tirkiyeyê re axivî û got ku niha zemîn ji bo diyalog û çareseriyê derketiye holê.
🔹 Di dawiya axaftinê de, Ebdî bang li hemû hêzên siyasî û gelê Kurd kir ku yekîtiya xwe xurt bikin û got: «Êdî rûpelê şer hatiye girtin û dem dema avakirinê ye.» | 195 |
| 5 |  Sin texto... | 178 |
| 6 |  🔻 بەپەلە/ میدیای فەرمی ڕژێمی کۆماریی ئیسلامی ئێران ڕایگەیاند، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ئەندامێکی هێزەکانی پاراستنی سنوور لە ناوچەی پاوە بە ناوی ڕەزا دارایی عمارەتی لە شەڕ و تێکهەڵچوون لەگەڵ هێزێکی دژبەریی ڕژێم کوژراوە. | 206 |
| 7 | 🔻 چاوەڕوان دەکرێت پە,کەکە هەنگاوی کردەیی بۆ چەکدانان بنێت
🔹 بە گوێرەی هەواڵێکی ڕۆژنامەی نەفەسی تورکی، کە بەرەبەیانى ئەمڕۆ هەینى، 4ـى ئەیلوولى 2026، بڵاویکردووەتەوە، تیایدا ئاماژەى بەوەکردووە، سەرەتا پە,کەکە زانیاری لە بارەی پێگە و کۆگاکانی چەک بە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەدات و دواتر میت لەو بارەیەوە ڕاپۆرتیک ئامادە دەکات و پشتڕاستی دەکاتەوە.
🔹 چاوەڕێ دەکرێت تاوەکو 1ـى تشرینی یەکەم، پە,کەکە کەمپ و ئەشکەوتەکانی لە 72 خاڵ لە مەتینا، حەفتانین، زاپ، ئاڤاشین و باسیان، چۆڵ بکات.
🔹 نزیکەی سێ هەزار و800 ئەندامی پە,کەکەش کە لە18 کەمپدان، چەکەکانیان ڕادەست بکەن.
🔹 چەکەکان لە چەند ناوچەیەک ڕادەست دەکرێن کە بریتین لە؛ ئامێدی و کانی ماسێ لە دهۆک، بناری قەندیل و کۆیە لە هەولێر و ڕانیە و سەیدسادق لە سلێمانی.
🔹 بە گوێرەی یاسای پڕۆسەی ئاشتی، بۆ ئەوەی یاساکە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، پێویستە پە,کەکە چەکەکانی ڕادەست بکات.
🔹 تورکیاش ئەو ڕادەستکردنە پشتڕاست بکاتەوە، پاش ئەوە ئەندامانی پە,کەکە دەتوانن بگەڕێنەوە بۆ باکووری کوردستان و تورکیا.
🔹 ئەوە لە کاتێکدایە، ناوەڕاستی ئەم هەفتەیە، سەباح نوعمان، گوتەبیژی هێزە چەکدارەکانی عێراق ڕایگەیاند، حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە هەماهەنگی لەگەڵ ئەنقەرە، گەیشتوونەتە میکانیزمێکی هاوبەشی ئەمنی و سەربازی، بۆ پڕکردنەوەی ئەو شوێن و بارەگایانەی کە پە,کەکە چۆڵیان دەکات. | 334 |
| 8 |  Sin texto... | 206 |
| 9 | 🔻 توركیا دورخستنهوهی ئهحمهد تورك و سهپاندنی قهیومی بهسهر سهرۆكایهتی گهوره شارهوانی مێردین درێژكردهوه
🔹 وەزارەتی ناوخۆی تورکیا ماوەی سهپاندنی قەیومی بهسەر گەورەشارەوانیی مێردین و دورخستنەوەی ئەحمەد تورک، سەرۆکی هەڵبژێدراوی گەورەشارەوانییەکەی بۆ دو مانگی دیکە درێژکردەوە.
🔹 وهزارهتی ناوخۆی توركیا بڕیاریدا تونجای ئاککۆیون، پارێزگاری سهپێندراوی مێردین وەک قەییوم لە سەرۆکایەتیی گهوره شارەوانی مێردینی باكوری كوردستان لە ئەرکەکەی بەردەوام بێت.
🔹 ئەحمەد تورک کە لە 4ـی تشرینی دووەمی 2024ـدا بەشێوەیەکی کاتی لە سەرۆکایەتیی گەورەشارەوانیی مێردین دورخرابوەوە و له شوێنهكهی قهیوم سهپێندرا، بەپێی هەڵسەنگاندنەکانی وەزارەتی ناوخۆ جارێکی دیکە بۆ ماوەی دوو مانگ بڕیاری دورخستنەوەکەی درێژکرایەوە.
🔹 بڕیارهكهی وەزارەتی ناوخۆی توركیا کە دوو مانگ جارێک پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، لە کاتێکدایە کە دوای دەستپێکردنی گفتوگۆکانی پرۆسەی چارەسەری، دەوڵەت باخچەلی، سەرۆکی پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی (مەهەپە) بانگەوازی بۆ "گهڕانهوهی ئەحمەدەکان بۆ سەرکارەکانیان" کردبو و چاوەڕوان دەکرا ئەحمەد تورک بگەڕێندرێتەوە سەر ئەرکەکەی.
🔹 ئەحمەد تورک، کەسایەتیی سیاسیی دیاری باكوری کوردستان و تورکیا، لە هەڵبژاردنەکانی ئاداری 2024ـدا وەک سەرۆکی گەورەشارەوانیی مێردین هەڵبژێردرا.
🔹 وەزارەتی ناوخۆی تورکیا لە 4ـی کانوونی یەکەمی 2024ـدا بەبیانووی دۆسیەی دادوەری و لێکۆڵینەوەکان، ناوبراوی لە ئەرکەکەی دوورخستەوە.
🔹 ئهوه سێیەم هەڵبژاردنە کە ئەحمەد تورک دەبێتە سەرۆکی گەورەشارەوانیی مێردین و وەزارەتی ناوخۆ بە بڕیاری سهپاندنی قەییوم لە کارەکەی دووری دەخاتەوە.
یەکەمجار لە 17ـی کانوونی یەکەمی 2016 و دووەمجاریش لە 19ـی ئابی 2019 بوو. | 226 |
| 10 |  Sin texto... | 208 |
| 11 | 🔻 دادگەییکردنی دەستگیرکراوانی لالەزار دواخرا؛ تیمی پارێزەران: دانپێدانانەکان لەژێر ئەشکەنجەدا بوون
قەندیل پرێس
🔹 ئەمڕۆ پێنجشەممە، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، چوارەمین دانیشتنی دادگەییکردنی دۆسیەی دەستگیرکراوانی هۆتێل لالەزار لە شاری سلێمانی بەڕێوەچوو، بەڵام بەهۆی تەواونەبوونی ڕێکارەکان و نەگەیشتنی نۆرە بۆ وەرگرتنی وتەی سەرجەم تۆمەتباران، دادگە بڕیاری دواخستنی دانیشتنەکەی دا.
🔹 لە چوارچێوەی دانیشتنەکەدا، وتە لە بەشێک لە تۆمەتباران وەرگیرا، بەڵام بەر لەوەی نۆرەی لاهوور شێخ جەنگی و پۆڵادی برای بێت، دادوەر دانیشتنەکەی هەڵگرت و ڕێکارە یاساییەکان تەواو نەکران.
🔹 دانپێدانان لەژێر ئەشکەنجە و هەڵوێستی پارێزەران
لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا دوای تەواوبوونی دانیشتنەکە، دانا تەقیەدین، گوتەبێژی تیمی پارێزەرانی دەستگیرکراوانی لالەزار ڕایگەیاند کە ئەو تۆمەتبارانەی لە گرتە ڤیدیۆییەکانی ئاسایشدا پێشتر دانیان بە تاوانەکەیاندا نابوو، ئەمڕۆ لە بەردەم دادوەردا ئاشکرایان کردووە کە وتەکانیان بە زۆر و لەژێر ئەشکەنجەدا لێ وەرگیراوە.
دانا تەقیەدین جەختی لەوەش کردەوە کە لایەنی بەرامبەر هیچ بەڵگەیەکی بەهێز و یەکلاکەرەوەی پێشکەش نەکردووە بۆ سەلماندنی تۆمەتەکان، هەروەها ئەو گرتە ڤیدیۆییانەی وەک بەڵگە دەستنیشان کراون، دەری ناخەن کە هیچ چەکێک لەنێو ئەو فەرشانەدا گوێزرابێتەوە کە لە ڤیدیۆکەدا دەردەکەون.
🔹 یاسای سزادان و دۆخی دۆسیەکە
دانیشتنەکەی ئەمڕۆ بەپێی مادەی ٥٦ لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە ١١١ی ساڵی ١٩٦٩ بەڕێوەچوو، کە پەیوەستە بە "ڕێککەوتنی تاوانکاری بۆ ئەنجامدانی کوشتن"، ئەمەش لەسەر پاشخانی ئەو تۆمەتەی دەزگا ئەمنییەکانی سلێمانی لە ئابی ٢٠٢٥ بڵاویانکردەوە و تێیدا لاهوور شێخ جەنگی و هاوڕێکانیان تۆمەتبار کرد بە هەوڵدان بۆ بەئامانجگرتنی بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. سەرەڕای ئەوەی تۆمەتباران مادەی ٤٠٦ی یاسای سزادانیشیان (کوشتنی ئەنقەست) ئاراستە کراوە بەهۆی کوژراوانی ڕووداوەکانی لالەزار، بەڵام تەوەری سەرەکیی ئەم دانیشتنە تەنیا لەسەر مادەی ٥٦ بوو.
لە کۆی ٢٧ دەستگیرکراوی ئەو دۆسیەیە، لەم دانیشتنەدا ١٢ کەسیان براونەتە بەردەم دادوەر، و بەپێی وتەی تیمی پارێزەران، بڕیارە ڕۆژی یەکشەممەی داهاتوو وادەی دانیشتنی داهاتووی دادگە دیاری بکرێت.
🔹 شایەنی وەبیرهێنانەوەیە، دۆسیەکە پەیوەستە بە ڕووداوەکانی ٢٢ی ئابی ٢٠٢٥، کاتێک هێزە ئەمنییەکانی سلێمانی دوای سێ کاتژمێر شەڕ و پێکدادان کۆنتڕۆڵی هۆتێل لالەزاریان کرد، کە لە ئەنجامدا ٥ کەس کوژران و زیاتر لە ٢٠ کەسی دیکەش بریندار بوون، بەو هۆیەشەوە لاهوور شێخ جەنگی و پۆڵادی برای لەگەڵ ژمارەیەک لە چەکدار و پاسەوانەکانیان دەستگیرکران. | 246 |
| 12 |  Sin texto... | 224 |
| 13 |  +3🔻 لە هێرشەکانی چەند شەو پێش ئێستای سوپای ئەمریکا بۆ سەر ئێران، ۹ ئەندامی ئەرتەشی ئێران کوژراون کە ۳ لەوان فڕۆکەوانن. | 253 |
| 14 |  🔻 سوپای کوەیت: چەند هێرشێکی مووشەکی و درۆنی ئێرانمان تێکشکاند
🔹 ئەمڕۆ پێنجشەممە، سەرۆکایەتیی ئەرکانی گشتیی سوپای کوەیت لە ڕاگەیەندراوێكدا باسی لە ھێرشی مووشەكی و درۆنیی ئێران بۆ سەر كوەیت كرد و جەختیکردەوە دەنگی تەقینەوەکان لە ناوچەکە، بەهۆی ئەو ئۆپەراسیۆنانەوەیە کە سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانی بۆ تێکشکاندنی ئامانجە هێرشبەرەکان دەیکەن.
🔹 لە بەشێکی دیکەی ڕاگەیەندراوەکەدا، سوپای کوەیت داوای لە هاووڵاتییان کرد پابەندی ڕێنماییە ئەمنییەکان و ڕاسپاردەی دەزگا پەیوەندیدارەکان بن.
🔹 پێشتر سوپای کوەیت ڕایگەیاندبوو، بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەکە توانیویەتی چەند درۆنێک تێکبشکێنێت کە بە گوتەی ئەوان لە ئێرانەوە ئاراستە کرابوون، هاوکات باسی ئەوەشی کردبوو دەنگی تەقینەوەکانی پێشوو بەهۆی چالاکیی سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانییەوە بووە. | 243 |
| 15 | 🔻 ئهردۆغان: بۆ جێبهجێكردنی یاسای چوارچێوه پێویسته په,كهكه بهڕاستی واز له چهك بهێنێت و ههڵوهشێتهوه
🔹 رهجهب تهیب ئهردۆغان، سەرۆك کۆماری توركیا جهخت دهكاتهوه كه بۆ جێبەجێکردنی یاسای چوارچێوە پێویستە په,كهكه "بەڕاستی واز لە چەک بهێنێت و هەڵوەشێتەوە."
🔹 رەجەب تەیب ئەردۆغان، سهرۆك كۆماری توركیا، ڕۆژی چوارشهممه، بەر لە گەڕانەوەی لە قیرقیزستان قسهی بۆ رۆژنامهنوسان كرد.
🔹 له بهشێكی قسهكانیدا ئهردۆغان باسی له پڕۆسهی چارهسهری كردو وتی"ئێمە پرسی تورکیای بێ تیرۆر نەک وەک پرسێکی پەیوەندیدار بە کات بەڵکو وەک پرسێکی ئامانجداری دەیبینین، هەڵبەتە وەک دەوڵەت نەخشەڕێگە، پلان و خشتەی کاتمان هەیە".
🔹 وتیشی "بۆ جێبەجێکردنی یاسای چوارچێوە پێویستە ڕێکخراوەکە (په,كهكه) بەڕاستی واز لە چەک بهێنێت و هەڵوەشێتەوە. ڕەوتی دەستنیشانکردن و پەسەندکردن دیارە و هەنگاو بە هەنگاو بەرەو پێش دەچێت".
🔹 ئاماژهی بهوهشدا"ناتوانین ئەو ڕوانگانە قبوڵ بکەین کە برایەتی گەل لاواز دەکات و بەرەو تیرۆر هانی دەدات و مەترسی لێکدابڕان دروست دەکاتەوە. بەرەی ناوخۆییمان بەهێز دەکەین و لەسەر بنەمای تورکیا جوڵە دەکەین. ئەوە بە سازانی تورکیای مەزن دەزانین و بە وریاییەوە بەرەو پێشەوە دەچین". | 235 |
| 16 |  Sin texto... | 222 |
| 17 |  🔻 نووسەر و ڕەخنەگری ناسراوی كورد عەبدوڵڵا كەیخەسرەوی كۆچی دوایی كرد
🔹 “عەبدوڵڵا كەیخەسرەوی”، نووسەر، وەرگێڕ و ڕەخنەگری ناوداری كورد، دوای ململانێیەكی درێژ لەگەڵ نەخۆشی، لە یەكێك لە نەخۆشخانەكانی شاری سەقز لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا كۆچی دوایی كرد.
🔹 كەیخەسرەوی لەدایكبووی ساڵی ١٣٢٧، یەكێك بوو لە قەڵەمە دیارەكانی بواری ئەدەب و ڕەخنەی كۆمەڵایەتی، شاكاری ھەرە ناسراوی ناوبراو، كتێبی “مەینەتی كوردبوونە”; لێكۆڵینەوەیەكی قووڵە لەسەر مێژوو و ناسنامەی كورد لە سێ دەیەی ڕابردوودا و چەندین جار چاپ و بڵاو كراوەتەوە.
🔹 جگە لە نووسین، كەیخەسرەوی وەك وەرگێڕیش خزمەتێكی زۆری كردووە و بەرھەمەكانی ڕەفیق سابیر و شێرزاد حەسەنی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی فارسی.
🔹 بەرھەمەكانی وەك میراتێكی دەوڵەمەندی ئەدەبی و فیكری بۆ كوردستان دەمێننەوە. ناوبراو چەندین ڕۆمانی چاپكراو و چاپنەكراویشی ھەیە. | 239 |
| 18 | او توضیح میدهد که مسیر اول، آموزش دوزبانه موازی است که از طریق آموزش علوم و مطالعات اجتماعی به زبانهای کوردی و عربی در مناطقی با تراکم بالای جمعیت کورد، از جمله حسکه، قامشلو، عفرین و کوبانی صورت میگیرد.»
🔹 در مقابل، این گزارش همچنین به ابراهیم خلیل، نویسنده و زبانشناس کورد مقیم آلمان اشاره میکند: «او میافزاید که تدریس دو کلاس اختیاری در هفته نمیتواند به عنوان یک دستاورد ملی یا گامی درست در جهت حل مسئله کوردها در سوریه در نظر گرفته شود، بلکه به نظر او، این امر نشاندهنده "گامی در مسیر اشتباه در راه ادغام ملی و عربیسازیِ آنچه از کوردها باقی مانده است" میباشد.»
🔹 این گزارش همچنین خاطرنشان میکند که «خلیل معتقد است راهحل ملی در به رسمیت شناختن زبان کوردی به عنوان دومین زبان رسمی و افتتاح مدارس ابتدایی رسمی در مناطق کوردنشین است که در آنها آموزش فقط به زبان کوردی صورت میگیرد و روزانه یک درس به زبان عربی اختصاص مییابد.»
🔹 نگرانی دیگر در سوریه، مسئله نامهای رسمی شهرها و مناطق است. این اختلاف بیشتر در کوبانی که عینالعرب نیز نامیده شده، مشهود است. کوبانی نام کوردی این شهر است.
🔹 نورث پرس مینویسد: «در مناطق عمدتاً کوردنشین، به ویژه در شرق و شمال کشور، موضوع نام مکانها طی دهههای گذشته با درگیری گستردهتری بر سر زبان و هویت گره خورده است. بیشتر این مناطق نامهای دوگانهای پیدا کردند؛ یک نام رسمی عربی که در سوابق دولتی استفاده میشود، و یک نام کوردی دیگر که توسط ساکنان در میان خودشان استفاده میگردد.»
نگرانی این است که نامهای کوردی مناطق در اسناد رسمی همچنان «عربیسازی» شوند. این امر در دوران رژیم ملیگرای عرب اسد، مشابه رژیم صدام حسین در عراق، رایج بود.
🔹 در عراق، کوردها همچنان برای حقوق خود مبارزه میکنند.
روداو در این هفته گزارش داد: «یک آهنگر در شهر کوردنشین خانقین در شرق استان دیاله روز دوشنبه به دلیل آنچه خانوادهاش افزودن زبان کوردی به تابلوی مغازهاش میخوانند، دستگیر شد – حادثهای که به تنشها در منطقهای که از قبل با نگرانیهای مربوط به دستکاری جمعیتی مواجه است، دامن زده است.»
🔹 به گزارش روداو و به گفته این مقام اقلیم کوردستان: «از استفاده ساکنان کوردزبان خانقین از زبان کوردی در ادارات دولتی جلوگیری میشود» که وی این امر را «یک شاخص خطرناک» خواند. او در ادامه خاطرنشان کرد که «این مسئله کاملاً بر دوش بغداد نیست – ما نیز در آن سهم داریم،» و احزاب کوردی نماینده خانقین در نهادهای فدرال را به دلیل کوتاهی در این زمینه مورد انتقاد قرار داد.
🔹 در حالی که کوردها در روژاوا برای حقوق زبانی خود تظاهرات میکنند، در خانقین عراق این مسئله به تغییرات جمعیتی مربوط میشود. مناطق مورد مناقشهای بین دولت اقلیم کوردستان و بغداد وجود دارد، از جمله خانقین و بخشهایی از استانهای دیاله، کرکوک، نینوا و صلاحالدین.
کوردها مدتهاست نگران تلاشهایی برای تغییر بافت جمعیتی در این مناطق بودهاند که اغلب توسط مقامات دولتی با هدف افزایش تعداد اعراب در این مناطق صورت میگیرد.
🔹 این تغییر جمعیتی به دوران صدام و تلاشها برای جابجایی دستهجمعی مردم و حتی تجمیع مناطق در قالب روستاهای مختلف در حالی که قبایل بدوی و سایر عشایر را به این مناطق منتقل میکردند تا ارتباط نزدیکتری با بغداد برقرار کنند، بازمیگردد.
🔹 روداو میگوید که با وجود آنکه کوردها یک تظاهرات گسترده برنامهریزی شده را در خانقین به تعویق انداختهاند، اما «احکام بازداشتی علیه فعالان، چهرههای سیاسی و جوانانی که قصد شرکت در آن را داشتند» صادر شده است. | 248 |
| 19 | 🔻 کوردهای سوریه و عراق با زبان علیه «عربیسازی» مبارزه میکنند، اما ممکن است نیاز به تلاش بیشتری داشته باشند
✍ ست جی. فرانتسمن (SETH J. FRANTZMAN)
منبع: اورشلیم پست/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
🔹 کوردهای سوریه نگرانند که تغییرات در این کشور ممکن است آموزش به زبان کوردی را که برای بیش از یک دهه در شرق سوریه رایج بوده است، تضعیف کند.
🔹 در همین حال، در عراق، یک مقام دولت اقلیم کوردستان روز دوشنبه نسبت به تغییرات جمعیتی در شهر مورد مناقشه و کوردنشین خانقین در شرق استان دیاله هشدار داد. به گزارش رسانه کوردی روداو، وی این تغییرات را «نقض آشکار قانون اساسی» خواند.
🔹 در هر دو کشور، احزاب سیاسی کورد باید به این مسائل بپردازند.
مسئله در سوریه به تغییرات شش ماه گذشته مربوط میشود. در طول جنگ داخلی طولانی در سوریه، مناطق کوردنشین که کوردها آن را روژاوا مینامند، تا حد زیادی از دمشق جدا شده بودند. مقامات محلی آموزش زبان کوردی را در مدارس پایهگذاری کردند. پیش از آن، رژیم اسد زبان کوردی را سرکوب کرده بود. آنچه از سال ۲۰۱۲ شکل گرفت، آزادی بیشتر برای زبان کوردی بود و نسلی از جوانان پرورش یافتند که زبانشان در مدرسه آموزش داده میشد.
🔹 اکنون، منطقه شرق سوریه که توسط اداره خودمختار شمال و شرق سوریه (AANES) اداره میشد و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) از آن دفاع میکردند، قرار است توسط دمشق اداره شود.
🔹 توافقی میان نیروهای دموکراتیک سوریه و دولت جدید در این کشور منجر به انحلال SDF شده است. رسانه روداو خاطرنشان کرد که «دانشآموزان، والدین و معلمان کورد روز دوشنبه در منطقه روژاوا در شمال شرق سوریه در اعتراض به تصمیم دولت سوریه مبنی بر پایان دادن به آموزش کامل به زبان کوردی تجمع کردند و استدلال نمودند که این تصمیم خواستههای آنها برای حقوق زبانی را برآورده نمیکند.»
🔹 موضوع مورد بحث روشن است. کوردهایی که به زبان کوردی آموزش دیدهاند، ممکن است پیشرفت در سیستم آموزشی را بدون مهارت در زبان عربی دشوار بیابند.
🔹 از سوی دیگر، کاهش آموزش به زبان کوردی به عنوان کاهش حقوق کوردها تلقی خواهد شد. این یک بازی حاصلجمع صفر نیست؛ راههای زیادی برای آموزش به هر دو زبان وجود دارد. کوردها در سوریه یک اقلیت هستند و شاید حدود ۱۰ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. به نظر میرسد آموزش مسئلهای است که تنها منطقه کوردنشین را تحت تأثیر قرار نمیدهد.
🔹 اختلاف بر سر اینکه افراد اجازه دارند از منطقه دروزینشین سویدا برای شرکت در امتحانات ملی به کجا سفر کنند نیز بحرانی را در سویدا ایجاد کرده است.
این موضوع سادهای نیست. مردم محلی ممکن است خواهان آموزشی متناسب با شرایط محلی باشند. با این حال، اگر آنها نتوانند از طریق آزمونها و زبان به سطوح ملی راه یابند، چگونه وارد دانشگاههای سوریه یا خارج از کشور خواهند شد؟
🔹 آنچه اقلیم کوردستان عراق نشان میدهد این است که میتوان یک سیستم خودمختار با آموزش متناسب برای افراد محلی ایجاد کرد، اما در عین حال از طریق دانشگاهها و ایجاد مسیرهای رشد برای جوانان، به موفقیت دست یافت. در شرق سوریه، این موضوع هنوز در هالهای از ابهام است.
🔹 خبرگزاری نورث پرس (North Press) در سوریه خاطرنشان میکند که «فرمان ریاست جمهوری شماره ۱۳ سال ۲۰۲۶ در مورد حقوق فرهنگی و زبانی کوردهای سوریه، در بحبوحه اختلاف بین دولت سوریه و نهادهای آموزشی وابسته به اداره خودمختار در خصوص سازوکار اجرای این حقوق در مدارس، بحث درباره آینده آموزش به زبان کوردی را دوباره باز کرده است.»
🔹 این خبرگزاری میافزاید: «در حالی که دولت به سمت آموزش زبان کوردی به عنوان یک درس در برنامه درسی رسمی با دو جلسه در هفته حرکت میکند، طرف کوردی خواستار آن است که آموزش آن گسترش یابد تا به یک زبان آموزشی در کنار زبان عربی تبدیل شود، به ویژه در مناطقی که اکثریت آن کورد هستند.»
از بسیاری جهات، فرمان جدید مهم است. این فرمان قوانین تبعیضآمیز قدیمی دوران اسد را که ریشه در سرشماری سال ۱۹۶۲ داشت، تغییر میدهد.
🔹 این گزارش به نقل از سمر حبیب، عضو هیئت علمی مؤسسه عالی تحقیقات جمعیتی، میگوید که وی معتقد است «این فرمان از منظر علوم تربیتی و اجتماعی، نشاندهنده گذار از سیاستهای طرد و عربیسازی اجباری به بستری از به رسمیت شناختن قانونی و نمادگرایی ملی است، اما در عین حال»، به گفته او، «به شکافی بین به رسمیت شناختن نمادین و توانمندسازی آموزشی اشاره میکند.»
🔹 در این گزارش آمده است که «حبیب یک مدل آموزشی سهگانه را پیشنهاد میکند که میتواند به تدریج در یک دوره سه تا پنج ساله اجرا شود تا بر محدودیتهای مدل دو جلسه در هفته غلبه کند. | 239 |
| 20 |  Sin texto... | 217 |
