STROJ

Наш праект атрымаў нечаканы падарунак, усё раскрылі і паказалі на YouTube. Паглядзець можна тут: https://youtu.be/jGD_Kvaoyf8?si=rCvWFnSblECTXkRH Дзякуем чароўнай асобе за папаўненне нашага этнаграфічнага збору!

Вёска Ляплёўка, Брэсцкі раён. Фартух з калекцыі Брэсцкага мастацкага музея.

Вяжное, Пружанскі раён. Харугва ў тэхніцы “набойка“, пач. ХХ ст. Больш звычна бачыць набойку на адзенні ці на дамашнім тэкстылі, але сустрэць рэлігійны атрыбут, выкананы ў гэтай тэхніцы, было вельмі нечакана. Набойка (набіванка) — гэта тэхналогія аздаблення тканіны, калі малюнак наносіцца з дапамогай спецыяльных рэльефных штампаў або драўляных дошак, пакрытых фарбай. Захоўваецца ў Музеі-сядзібе “Пружанскі палацык“.

ВІЛЕЙСКА-МАЛАДЗЕЧАНСКІ СТРОЙ лекцыя Ганны Сілівончык 🔆Праект “Кола года” 27/08/2026, 19:00 📍Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры У новай лекцыі, прысвечанай традыцыйнаму беларускаму адзенню, будуць разглядацца строі паўночна-заходняй часткі Мінскай вобласці. 🎟8р. ✅Без запісу.

Вёска Глыбочыца, Чачэрскі раён. Фартухі добра дэманструюць пераход ад ткацтва да больш простага выканання - пашыву з паркалёвай тканіны, які ўмоўна паўтарае і крой, і імітуе кампазіцыю тканага фартуха, але страчвае каштоўны архаічны арнамент. Фартухі з калекцыі Чачэрскага гісторыка-этнаграфічнага музея. Фота пакуль "палявыя”.

Вёска Казацкія Балсуны, Веткаўскі раён ❤️ Казацка-Балсунскі (Чачэрскі) строй бытаваў у канцы XIX — пачатку XX на ўсходзе беларускага Падняпроўя, часткова ў межах цяперашніх Веткаўскага, Кармянскага і Чачэрскага раёнаў Гомельскай вобласці. Строй з калекцыі Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый імя Ф. Р. Шклярава.

🕰️ Архіўная знаходка: як нараджаўся музей пад адкрытым небам Працягваем наша падарожжа па архівах Рабочай групы Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту. Сёння — загляд у 1970–1980-я гады. 📸 Тады ў экспэдыцыях вырашалася задача памаштабней, чым проста фіксацыя драўляных цэркваў і хат. Галоўнай мэтай быў збор прадметаў жыцця, якія зараз складаюць залаты фонд музея. Прылады, посуд, мэбля, але самае чароўнае — беларускі тэкстыль. Гэта было не проста калекцыянаванне, а вяртанне культурнай памяці. 🙌 ✨ Гераіня гэтых кадраў — Ала Мікалаеўна Нароўская. Вядомы этнограф, мастацтвазнаўца і кандыдат гістарычных навук, яна ў пачатку 1980-х працавала ў складзе той самай Рабочай групы. А звярніце ўвагу, у якім касцюме яна зафіксавана на фота! Гэта кобрынскі народны строй — сапраўдны шэдэўр Заходняга Палесся. 🤩

Фрагменты ручнікоў з калекцыі Чачэрскага музея ❤️‍🔥

Разглядаем узоры на паясках, вытканых у тэхніцы «на ніту». 📍Ганцавіцкі раён.

Панямонне на старых фота 1,2 - Лідскі раён, в. Збляны, 1976 г. 3,4,5 - Слонімскі раён, в. Сурынка, 1958 г. З калекцыі РЭМ.

Панямонне на старых фота 1,2 - Лідскі раён, в. Збляны, 1976 г. 3,4,5 - Слонімскі раён, в. Сурынка, 1958 г. З калекцыі РЭМ.

Традыцыя пераноса Свячы ў вёсках Барсукі і Каменка Кармянскага раёна: https://youtu.be/tQMId5Faq_U?si=EM3ae_hRe2VMqX2K Абрад «Свяча» з’яўляецца часткай традыцыйнай культуры Беларусі, які яднае народныя і рэлігійныя звычаі. Традыцыя заключаецца ва ўрачыстым пераносе святыні (гэта можа быць вялікая васковая свяча разам з іконай ці комплекс ікон) з адной вясковай хаты ў іншую, дзе яна захоўваецца на працягу года. Звычай сімвалізуе дабрабыт, абарону вёскі ад няшчасцяў. У вёсках Барсукі і Каменка Кармянскага раёна традыцыя ўжо спынілася. Аднак у шэрагу вёсак Гомельскай, Магілёўскай і на поўначы Мінскай абласцей традыцыя працягвае жыць. Датычна Брэсцкай вобласці, то да нашага часу ў вёсцы Лука Столінскага раёна захавалася традыцыя вырабу брацкай свячы. Шчырая падзяка супрацоўнікам Дома культуры ў Барсуках за цёплы прыём і арганізаваную сустрэчу! У відэа ёсць тэхнічнымі нюансамі, бо запіс здарыўся дастаткова нечакана - па просьбе калегі заехалі зафіксаваць інфармацыю пра абрад і па выніку знялі выпуск 🫠

Разьбяр Аляксей Талатай Едучы праз вёску Туляцічы Янаўскага / Іванаўскага раёна, нашую ўвагу прыцягнулі прыдарожныя крыжы. Мясцовая бабуля распавяла, што крыжы рабіў вясковы майстар Аляксей Талатай. Некалькі год таму ў вёсцы стаяла тры крыжы, якія паставіў разьбяр, цяпер засталося два. Адзін, на жаль, спарахнеў і замест яго паставілі звычайны металічны крыж. Разьбярскія вырабы Аляксея Талатая можна пабачыць і на яго хаце: разьба на дзвярах, фігуркі бусла, лісы з пеўнем і нават зубра. На жаль, майстар ужо памёр. Бабуля таксама распавяла, што ў Бездзежскім музеі захоўваецца яго разная фурманка. Хочацца некалі вярнуцца і даведацца больш пра жыццё і творчасць таленавітага разьбяра з Туляцічаў 🧡

Вёска Мокрава, Лунінецкі раён, 1930-я гг. На фота можна пабачыць позні варыянт строяў, дзе ўжо адсутнічае ранейшы геаметрычны дэкор, адыходзіць традыцыйны крой і г.д. • сорочкі дэкараваныя кветкавым узорам, звернем увагу на розныя каўняры: на маладой кабеце злева больш звыклы варыянт сарочкі з адзобленай манішкай і каўняром стойкай, на дзяўчыне справа сарочка ўжо з модным каўняром на манер «матроскага», такія каўнерыкі можна пабачыць на сукенках крайніх дзяўчат ззаду. • гóрсэты пашытыя з крамной тканіны, на дзяўчынцы справа бачны багаты дэкор стужкамі і бліскучымі гузікамі. • хвартухі дэкараваныя раслінна-геаметрычным узорам, дадаткова аздобленыя па нізе карункамі, магчыма, крамнымі. • плісаваныя спадніцы • упрыгожанні: на левай кабеце завушніцы - колцы, абедзве маюць каралікі / маністы. Назвы рэчаў падаюцца адпаведна мясцовай гаворцы. Фота з прыватнага архіва. Пры жаданні выкарыстаць фота на сваёй старонцы ці недзе яшчэ - запытайце, калі ласка, наш папярэдні дазвол.

Хвартух, хвартушок, пэрэднік 📍вёска Спорава, Бярозаўскі раён. Калекцыя: Спораўскі цэнтр культуры і вольнага часу.

Хутар Лахаўка, Лунінецкі раён, 1950-я гг. Фотаздымкі з сямейнага архіва былых жыхароў хутара Лахаўка. Не гледзячы на тое, што фота былі зробленыя ў 1950-х гг., на людзях яшчэ можна пабачыць некаторыя элементы традыцыйнага адзення. 1 фота - жанчына ў вышытай даматканай сарочцы; сарочка (сорочка - лакальная назва) дэкараваная вышыўкай крыжыкам у выглядзе кветачак. Фартух, верагодна, з крамной тканіны. На мужчыне «постолы», менавіта так называлі ў дадзенай мясцовасці лапці. 📌асобна заўважым, што вышыўка ў выглядзе кветачак не з’яўляецца маркерам лакальнай прыналежнасці і сустракаецца па ўсёй тэрыторыі краіны і нават па-за яе межамі. Для вызначэння тэрытарыяльнай прыналежнасці рэчаў трэба глядзець на крой, кампазіцыю і іншыя нюансы. 2 фота - на жанчыне фартух. Увага на фон - посцілка з птушкамі 🐦‍⬛ 📍нагадваем, што фота/відэа з нашай старонкі нельга выкарыстоўваць без нашага дазвола. Калі ў вас ёсць нейкая патрэба выкарыстаць нашыя матэрыялы, то звяртайцеся, мы заўжды адкрытыя да размовы 🤝

25 ліпеня, пачатак 13:00. Гудзевічы, Мастоўскі раён. Пляцоўка каля УК «Гудзевіцкі дзяржаўны літаратурна-краязнаўчы музей», вул. Леніна, 1. Наведвальнікі змогуць прыняць удзел у майстар-класах, паспрабаваць папрацаваць за старадаўнім ткацкім станком. Свята ў Гудзевічах праводзіцца з мэтай захавання і папулярызацыі ўнікальнай традыцыйнай тэхналогіі ткацтва падвойных дываноў, унесенай у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

«Паўклёш» з Зэльвенскага раёна. Найбольшы распаўсюд такіх спадніц прыпадае на пасляваенны час. Іх часцей насілі без фартуха. Спераду спадніца дэкараваная накладнымі кішэнькамі. Аздобленая стужкамі. Знутры падбітая паласой дадатковай тканіны, якая і форму надае, і зберагае спадніцу ад выцірання. З калекцыі Дома культуры ў мястэчку Каралін 🎞️

Папулярная мадэль спадніцы ў пасляваенны час і прыкладна да 1960-х гг. Дэкараная накладнымі кішэнькамі і стужачкай па нізе. Калі прыглядзецца, то бачна, што ніз спадніцы быў раней аздоблены двума шэрагамі стужак, пасля, відаць, іх замянілі на адну зігзагападобную. Звычайна, пад такую спадніцу кабеты насілі яшчэ “ніжнюю юбку” з паркалю ці кужалю. Фота палявыя, выпадкова завіталі ў Дом культуры ў мястэчку Каралін і такія цікавыя артэфакты там пабачылі 🎞️

Кліны – дэталі крою спадніцы трапецападобнай формы. Адсюль і назва «спадніца ў кліны». Колькасць кліноў магла быць ад 4 да 12, больш сустракаюцца спадніцы ў 5-7 кліноў. Шылі як з даматканага матэрыялу, так і з крамнога. З унутранага боку падшывалі паласой дадатковай тканіны, якая берагла рэч ад выцірання. У 1930-я гады крой робіцца больш простым, выкарыстоўваецца меншая колькасць кліноў, даўжыня таксама скарачаецца – спадніцы пачынаюць шыць да сярэдзіны ікры. Спадніца на фота з вёскі Кашалі Зэльвенскага раёна. Калекцыя Дома культуры вёскі Каралін Зэльвенскага раёна.