STROJ

Старажытнае свята, прысвечанае заканчэнню ўборкі збожжа, адзначалася напярэдадні астранамічнага восеньскага раўнадзенства 21 верасня. У гэты дзень вяскоўцы рабілі Багач – сяўнічок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялася свечка. Сяўнічок разам са снапком праносілі па вёсцы, а потым ставілі пад абразамі на покуці ў хаце добрых гаспадароў. У хаце выбранага гаспадара ладзілі вялікае свята са спевамі, танцамі і гульнямі. Выпуск можна паглядзець па спасылцы: https://youtu.be/NG0PP2WCAKw?si=M7RqpDn-pLjgCoQj Запіс з відэаархіва праекта «Традыцыйны строй», кастрычнік 2022 года. Здымкі адбыліся падчас супольнай вандроўкі праектаў «Традыцыйны строй», «Палескі Палын» разам з Ганцавіцкім домам рамёстваў.

Андарак з вёскі Стараселле Клецкага раёна. Анадаракі прасавалі ў складкі наступным чынам: спачатку трэба было згарнуць і прашыць складкі, туга закруціць у вільготнае палатно і пакласці на гарачы свежаспечаны хлеб. Тканіна пад уздзеяннем высокай тэмпературы і вільгаці (пары) вельмі добра і надоўга запамінала форму складак. Пасля «запякання» ніткі разбіралі. Андарак са збораў Вольгі Пілецкай.

ТРАДЫЦЫЙНАЕ АДЗЕННЕ ВІЦЕБШЧЫНЫ лекцыя Ганны Сілівончык 🔆Праект “Кола года” 10/09/2026, 19:00 📍 Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры Пра старое аўтэнтычнае адзенне гэтага рэгіёна вядома няшмат, але пэўныя цікавыя матэрыялы ўсё ж ёсць. На сустрэчы будзе разглядацца традыцыйнае адзенне з усходняй і заходняй частак Віцебшчыны. 🎟️8 руб. ✅Без запісу.

Бярозаўскі строй канца ХІХ - пачатку ХХ ст. Усе рэчы аўтэнтычныя з вёсак Вайцяшын і Пескі Бярозаўскага раёна. Калекцыя: Грамадскі музей этнаграфіі і сялянскага побыту, вёска Вайцяшын, Бярозаўскі раён.

Наш праект атрымаў нечаканы падарунак, усё раскрылі і паказалі на YouTube. Паглядзець можна тут: https://youtu.be/jGD_Kvaoyf8?si=rCvWFnSblECTXkRH Дзякуем чароўнай асобе за папаўненне нашага этнаграфічнага збору!

Вёска Ляплёўка, Брэсцкі раён. Фартух з калекцыі Брэсцкага мастацкага музея.

Вяжное, Пружанскі раён. Харугва ў тэхніцы “набойка“, пач. ХХ ст. Больш звычна бачыць набойку на адзенні ці на дамашнім тэкстылі, але сустрэць рэлігійны атрыбут, выкананы ў гэтай тэхніцы, было вельмі нечакана. Набойка (набіванка) — гэта тэхналогія аздаблення тканіны, калі малюнак наносіцца з дапамогай спецыяльных рэльефных штампаў або драўляных дошак, пакрытых фарбай. Захоўваецца ў Музеі-сядзібе “Пружанскі палацык“.

ВІЛЕЙСКА-МАЛАДЗЕЧАНСКІ СТРОЙ лекцыя Ганны Сілівончык 🔆Праект “Кола года” 27/08/2026, 19:00 📍Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры У новай лекцыі, прысвечанай традыцыйнаму беларускаму адзенню, будуць разглядацца строі паўночна-заходняй часткі Мінскай вобласці. 🎟8р. ✅Без запісу.

Вёска Глыбочыца, Чачэрскі раён. Фартухі добра дэманструюць пераход ад ткацтва да больш простага выканання - пашыву з паркалёвай тканіны, які ўмоўна паўтарае і крой, і імітуе кампазіцыю тканага фартуха, але страчвае каштоўны архаічны арнамент. Фартухі з калекцыі Чачэрскага гісторыка-этнаграфічнага музея. Фота пакуль "палявыя”.

Вёска Казацкія Балсуны, Веткаўскі раён ❤️ Казацка-Балсунскі (Чачэрскі) строй бытаваў у канцы XIX — пачатку XX на ўсходзе беларускага Падняпроўя, часткова ў межах цяперашніх Веткаўскага, Кармянскага і Чачэрскага раёнаў Гомельскай вобласці. Строй з калекцыі Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый імя Ф. Р. Шклярава.

🕰️ Архіўная знаходка: як нараджаўся музей пад адкрытым небам Працягваем наша падарожжа па архівах Рабочай групы Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту. Сёння — загляд у 1970–1980-я гады. 📸 Тады ў экспэдыцыях вырашалася задача памаштабней, чым проста фіксацыя драўляных цэркваў і хат. Галоўнай мэтай быў збор прадметаў жыцця, якія зараз складаюць залаты фонд музея. Прылады, посуд, мэбля, але самае чароўнае — беларускі тэкстыль. Гэта было не проста калекцыянаванне, а вяртанне культурнай памяці. 🙌 ✨ Гераіня гэтых кадраў — Ала Мікалаеўна Нароўская. Вядомы этнограф, мастацтвазнаўца і кандыдат гістарычных навук, яна ў пачатку 1980-х працавала ў складзе той самай Рабочай групы. А звярніце ўвагу, у якім касцюме яна зафіксавана на фота! Гэта кобрынскі народны строй — сапраўдны шэдэўр Заходняга Палесся. 🤩

Фрагменты ручнікоў з калекцыі Чачэрскага музея ❤️‍🔥

Разглядаем узоры на паясках, вытканых у тэхніцы «на ніту». 📍Ганцавіцкі раён.

Панямонне на старых фота 1,2 - Лідскі раён, в. Збляны, 1976 г. 3,4,5 - Слонімскі раён, в. Сурынка, 1958 г. З калекцыі РЭМ.

Панямонне на старых фота 1,2 - Лідскі раён, в. Збляны, 1976 г. 3,4,5 - Слонімскі раён, в. Сурынка, 1958 г. З калекцыі РЭМ.

Традыцыя пераноса Свячы ў вёсках Барсукі і Каменка Кармянскага раёна: https://youtu.be/tQMId5Faq_U?si=EM3ae_hRe2VMqX2K Абрад «Свяча» з’яўляецца часткай традыцыйнай культуры Беларусі, які яднае народныя і рэлігійныя звычаі. Традыцыя заключаецца ва ўрачыстым пераносе святыні (гэта можа быць вялікая васковая свяча разам з іконай ці комплекс ікон) з адной вясковай хаты ў іншую, дзе яна захоўваецца на працягу года. Звычай сімвалізуе дабрабыт, абарону вёскі ад няшчасцяў. У вёсках Барсукі і Каменка Кармянскага раёна традыцыя ўжо спынілася. Аднак у шэрагу вёсак Гомельскай, Магілёўскай і на поўначы Мінскай абласцей традыцыя працягвае жыць. Датычна Брэсцкай вобласці, то да нашага часу ў вёсцы Лука Столінскага раёна захавалася традыцыя вырабу брацкай свячы. Шчырая падзяка супрацоўнікам Дома культуры ў Барсуках за цёплы прыём і арганізаваную сустрэчу! У відэа ёсць тэхнічнымі нюансамі, бо запіс здарыўся дастаткова нечакана - па просьбе калегі заехалі зафіксаваць інфармацыю пра абрад і па выніку знялі выпуск 🫠

Разьбяр Аляксей Талатай Едучы праз вёску Туляцічы Янаўскага / Іванаўскага раёна, нашую ўвагу прыцягнулі прыдарожныя крыжы. Мясцовая бабуля распавяла, што крыжы рабіў вясковы майстар Аляксей Талатай. Некалькі год таму ў вёсцы стаяла тры крыжы, якія паставіў разьбяр, цяпер засталося два. Адзін, на жаль, спарахнеў і замест яго паставілі звычайны металічны крыж. Разьбярскія вырабы Аляксея Талатая можна пабачыць і на яго хаце: разьба на дзвярах, фігуркі бусла, лісы з пеўнем і нават зубра. На жаль, майстар ужо памёр. Бабуля таксама распавяла, што ў Бездзежскім музеі захоўваецца яго разная фурманка. Хочацца некалі вярнуцца і даведацца больш пра жыццё і творчасць таленавітага разьбяра з Туляцічаў 🧡

Вёска Мокрава, Лунінецкі раён, 1930-я гг. На фота можна пабачыць позні варыянт строяў, дзе ўжо адсутнічае ранейшы геаметрычны дэкор, адыходзіць традыцыйны крой і г.д. • сорочкі дэкараваныя кветкавым узорам, звернем увагу на розныя каўняры: на маладой кабеце злева больш звыклы варыянт сарочкі з адзобленай манішкай і каўняром стойкай, на дзяўчыне справа сарочка ўжо з модным каўняром на манер «матроскага», такія каўнерыкі можна пабачыць на сукенках крайніх дзяўчат ззаду. • гóрсэты пашытыя з крамной тканіны, на дзяўчынцы справа бачны багаты дэкор стужкамі і бліскучымі гузікамі. • хвартухі дэкараваныя раслінна-геаметрычным узорам, дадаткова аздобленыя па нізе карункамі, магчыма, крамнымі. • плісаваныя спадніцы • упрыгожанні: на левай кабеце завушніцы - колцы, абедзве маюць каралікі / маністы. Назвы рэчаў падаюцца адпаведна мясцовай гаворцы. Фота з прыватнага архіва. Пры жаданні выкарыстаць фота на сваёй старонцы ці недзе яшчэ - запытайце, калі ласка, наш папярэдні дазвол.

Хвартух, хвартушок, пэрэднік 📍вёска Спорава, Бярозаўскі раён. Калекцыя: Спораўскі цэнтр культуры і вольнага часу.

Хутар Лахаўка, Лунінецкі раён, 1950-я гг. Фотаздымкі з сямейнага архіва былых жыхароў хутара Лахаўка. Не гледзячы на тое, што фота былі зробленыя ў 1950-х гг., на людзях яшчэ можна пабачыць некаторыя элементы традыцыйнага адзення. 1 фота - жанчына ў вышытай даматканай сарочцы; сарочка (сорочка - лакальная назва) дэкараваная вышыўкай крыжыкам у выглядзе кветачак. Фартух, верагодна, з крамной тканіны. На мужчыне «постолы», менавіта так называлі ў дадзенай мясцовасці лапці. 📌асобна заўважым, што вышыўка ў выглядзе кветачак не з’яўляецца маркерам лакальнай прыналежнасці і сустракаецца па ўсёй тэрыторыі краіны і нават па-за яе межамі. Для вызначэння тэрытарыяльнай прыналежнасці рэчаў трэба глядзець на крой, кампазіцыю і іншыя нюансы. 2 фота - на жанчыне фартух. Увага на фон - посцілка з птушкамі 🐦‍⬛ 📍нагадваем, што фота/відэа з нашай старонкі нельга выкарыстоўваць без нашага дазвола. Калі ў вас ёсць нейкая патрэба выкарыстаць нашыя матэрыялы, то звяртайцеся, мы заўжды адкрытыя да размовы 🤝