fa
Feedback
باوکی عبدالله

باوکی عبدالله

رفتن به کانال در Telegram

کەناڵێک بۆ ناساندنی سێ بنچینە سەرەکیەکەی ئیسلام: ① ناساندنی پەروەردگار و پەرستراوی تەنها بەحەق. ② ناساندنی محمد پێغەمبەر [ﷺ] بەتایبەت بۆ مەبەستە گەورەکەی پێی هاتووە کە [ تەوحیدە ]. ③ ناساندنی ئیسلامی ڕاستەقینە کە تاکە بەرنامە و پەیڕەوی موسوڵمان بێت.

نمایش بیشتر
3 995
مشترکین
-124 ساعت
-57 روز
-2030 روز

در حال بارگیری داده...

ابر برچسب‌ها
هیچ داده‌ای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
ژوئیه '26
ژوئیه '26
+45
در 3 کانال‌ها
ژوئن '26
+61
در 4 کانال‌ها
Get PRO
مه '26
+70
در 7 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '26
+69
در 8 کانال‌ها
Get PRO
مارس '26
+90
در 12 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '26
+122
در 10 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '26
+67
در 5 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '25
+92
در 3 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '25
+101
در 30 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '25
+169
در 37 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '25
+174
در 33 کانال‌ها
Get PRO
اوت '25
+159
در 29 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '25
+194
در 38 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '25
+78
در 33 کانال‌ها
Get PRO
مه '25
+116
در 32 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '25
+145
در 31 کانال‌ها
Get PRO
مارس '25
+212
در 38 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '25
+225
در 30 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '25
+121
در 13 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '24
+155
در 14 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '24
+252
در 14 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '24
+196
در 8 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '24
+140
در 6 کانال‌ها
Get PRO
اوت '24
+117
در 12 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '24
+129
در 11 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '24
+109
در 10 کانال‌ها
Get PRO
مه '24
+135
در 18 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '24
+128
در 6 کانال‌ها
Get PRO
مارس '24
+211
در 15 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '24
+163
در 11 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '24
+126
در 21 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '23
+113
در 27 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '23
+100
در 23 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '23
+93
در 25 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '23
+106
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '23
+117
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '23
+168
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '23
+138
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '23
+167
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '23
+145
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '23
+195
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '23
+165
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '23
+191
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '22
+173
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '22
+133
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '22
+141
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '22
+232
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '22
+183
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '22
+196
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '22
+156
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '22
+176
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '22
+238
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '22
+135
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '22
+93
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '22
+232
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '21
+200
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '21
+133
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '21
+214
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '21
+167
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '21
+190
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '21
+126
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '21
+249
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '21
+241
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '21
+611
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '21
+235
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '21
+205
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '21
+276
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '20
+2 548
در 0 کانال‌ها
تاریخ
رشد مشترکین
اشارات
کانال‌ها
24 ژوئیه+4
23 ژوئیه+1
22 ژوئیه+3
21 ژوئیه+3
20 ژوئیه+2
19 ژوئیه+1
18 ژوئیه+2
17 ژوئیه+1
16 ژوئیه+1
15 ژوئیه+2
14 ژوئیه+1
13 ژوئیه+3
12 ژوئیه+1
11 ژوئیه+6
10 ژوئیه+2
09 ژوئیه+4
08 ژوئیه+4
07 ژوئیه+1
06 ژوئیه0
05 ژوئیه0
04 ژوئیه0
03 ژوئیه0
02 ژوئیه+3
01 ژوئیه0
پست‌های کانال
نەفسێکی زۆر تامەزرۆم هەبوو، بۆیە هەر شتێکم لە دنیا بەدەستبهێنایە، تاوی دەدا بۆ شتێکی گەورەتر لەوە، کاتێکیش نەفسم گەیشتە لووتکە، تامەزرۆی ئاخیرەت بوو. عومەری کوڕی عەبدولعەزیز حلیة الأولیاء (٥/٣٣١). دەربڕینی ئەمەش نیشانەی ژیری و دووربینییە؛ چونکە داواکارییەکانی دنیا لە زۆربەی بارەکاندا کاتێک بەندە بەدەستیان دەهێنێت، لە چاویدا بێبایەخ دەبن و بۆی دەردەکەوێت کە ئەوانە ئامانجی کۆتایی نین تا تەمەنی خۆی لە پێناویاندا بەبا بدات. دنیا هەرچەندە بەرفراوان بێت و پلە و پایەکانیشی بەرز ببنەوە، سەرئەنجام بۆ تەواوبوون و لەناوچوونە، ئیماندار تەنها وەک هاوکارییەک بۆ گوێڕایەڵی پەروەردگاری پشتیان پێ دەبەستێت و توێشوویان لێ هەڵدەگرێت بۆ ئاخیرەتی. کەواتە کاتێک ئاخیرەت لە دڵدا بووە ئامانج و داواکاری سەرەکی، ئەوا داواکارییەکانی دنیا دەبنە هۆکار نه ک ئامانج؛ بەڵکو ڕێگاکەی بەرەو خوا پێ ئاوەدان دەکاتەوە و لەلایان ناوەستێت و پشتیان پێ ناپەستێت. لەبەر ئەوەش بوو کە ئیبراهیمی کوڕی ئەدهەم ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەیفەرموو: کەسێک بزانێت داوای چی دەکات، بەخشینی ئەوەی لەو پێناوەدا دەیبەخشێت لەلای ئاسان دەبێت.الزهد الكبير للبيهقي (١٩٤). کەواتە هەرکەسێک بزانێت ئامانجەکەی ڕەزامەندیی خوا و بەهەشتەکەیەتی، بەخشینی ماڵ، پلەوپایە، کات، یان ماندووبوون لەو پێناوەدا لەلای ئاسان دەبێت؛ چونکە ئامانجە گەورەکان بەدەست نەیەن مەگەر بە بەخشینی شتی کەمتر لەوان.

2
کاتێک تەمەنت دەگاتە چل ساڵ زۆر شت هەن وازیان لێدێنیت؛ ئەمە هەمان قسەی ئیمامی سفیانی سەورییە، کاتێک هاوڕێکەی پرسیاری لێکرد دەربارەی هۆکاری دوورکەوتنەوەی لە خەڵک، لە وەڵامدا فەرمووی: تێکەڵم کردن، جگە لەوەی دڵم ماندوو بکەن هیچی ترم نەبینی. بۆیە ئەڵێم: بازنەی دۆست و خزمەکانت تەسک بکەرەوە و تەنیا کەسە ڕاستگۆکان لەلای خۆت بهێڵەرەوە و سنوورێکی ڕوون لە مامەڵەکانتدا دابنێ بۆ پاراستنی وزە و ئارامیی خۆت.
314
3
خۆپارێزی شیخی ئیسلام ئیبن تەیمییە لە وەرگرتنی دیاری و بەخشینەکاندا شیخی ئیسلام ئیبن تەیمییە بە تەواوی لە ماڵ و سامانی سوڵتان و ئەمیرەکان هەڵدەهات و ئەو بەخشینانەی ڕەتدەکردەوە کە کەسانی تر کێبڕکێیان لەسەر دەکرد، بەمەش پەیڕەوی لە ڕێبازە توندەکەی پێشینانی چاک دەکرد لە پاراستنی دینی زانا لە سامانی فەرمانڕەوایان. ڕەتکردنەوەی مووچەی پلە و پۆستەکان: کاتێک بەرێوەبەرایەتی (مشیخة)ی هەندێک لە قوتابخانە گەورەکانی پێشنیارکرا بە مووچەیەکی زۆرەوە، مەرجی دانابوو کە بەخۆڕایی و بێ وەرگرتنی یەک درهەم وانە بڵێتەوە، و داوای دەکرد مخصصاتە داراییەکەی دابەش بکرێت بەسەر هەژاران و قوتابییە شایستەکاندا. وەرەعی لەگەڵ دیاری پاشاکان: هەندێک لە پاشاکان دیاریی بەنرخ و پارچە زێڕیان بۆ نارد، بەڵام بە شکۆوە گەڕاندنییەوە و فەرمووی: ئێمە تەنها دیاری لە برایان وەردەگرین، بەڵام ئەم فەرمانڕەوایانە وەرگرتنی ماڵیان دەبێتە هۆی تەنگپێ هەڵچنینی موسڵمانان، ئەوەی پاشا پێشکەشی کردووە با بەسەر ڕەعیەتەکەیدا دابەشی بکات.
407
4
لەگەڵ خۆشەویستدا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم ئەفەرمووێ: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا» واتا: لە ئێمە نییە ئەو کەسەی بەزەیی بە منداڵماندا نەیێتەوە. وانە پەروەردەییەکانی: ١- بناغەی پەروەردە بەزەیی و سۆزە نەک ترس. ٢- منداڵ پێویستی بە باوەشی گەرم هەیە پێش ئەوەی پێویستی بە ئامۆژگاری بێت. ٣- ئەو کەسەی لەگەڵ منداڵ توند بێت، لە سوننەتی پێغەمبەری خوا دوورە.
407
5
بۆچی پێغەمبەری خوا مرۆڤی ئیمانداری بەدارخورما چوواندووە؟ لە وانە پەروەردەییەکانی: ٥. بەرزی ڕەوشت و پاراستنی کەرامەت دارخورما هەمیشە بە ڕێکی بەرەو سەرەوە و ئاسمان گەشە دەکات، و بەروبوومەکەشی لە بەرزاییدایە، کەس ناتوانێت زیانی پێ بگەیەنێت تەنها ئەوە نەبێت کە بە بەرد لێی بدات، ئەویش لە بەرامبەردا شیرینترین بەرهەمی بۆ فڕێ دەداتە خوارەوە. وانەی پەروەردەیی: پەروەردەکردنی دەروون لەسەر بەرز ڕاگرتنی کەرامەت و خۆبەدوورگرتن لە قسەی نزم و کێشەی بێ مانا. تەنانەت ئەگەر کەسێک خراپەشی بەرامبەر کرد، ئەو بە ڕەوشت بەرزی و چاکە وەڵامی بداتەوە.
427
6
لەگەڵ خۆشەویستدا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم ئەفەرمووێ: «مُرُوا أَوْلَادَكُمْ بِالصَّلَاةِ وَهُمْ أَبْنَاءُ سَبْعِ سِنِينَ» واتا: فەرمان بکەن بە منداڵەکانتان بە نوێژ لە تەمەنی حەوت ساڵیدا. وانە پەروەردەییەکانی ئەم فەرموودەیە: ١- پەروەردە دەبێت لە منداڵییەوە و بە وردی دەست پێ بکات. ٢- فێرکردنی نوێژ فێربوونی پابەندی و کاتناسییە بۆ منداڵ. ٣- سێ ساڵ کات دراوە بە دایك و باوك تەنها بۆ ڕاهێنان، نەک بۆ توندی.
470
7
٥- بێئاگا بوون لە ڕیبای فەزڵ (رِبَا الفَضْلِ) لە ئاڵوگۆڕی زێڕدا زۆرێک لەو کەسانەی ئاڵوگۆڕی زێڕ دەکەن لەم خاڵەدا بێئاگان. شێوازەکەی چۆنە؟ کاتێک کەسێک دەچێت زێڕی کۆنی خۆی (بۆ نموونە ٢٠ مسقاڵ) دەگۆڕێتەوە بە زێڕی نوێ (١٨ مسقاڵ)، یان ٢٠ مسقاڵ دەدات و ٢٠ مسقاڵی نوێ وەردەگرێت بەڵام پارەی حەقدەست یان جیاوازییەکەی بە کاش دەدات. حوکمەکەی چییە؟ لە ڕوانگەی شەرعەوە، زێڕ بە زێڕ دەبێت کێشیان ڕێک و یەکسان بێت و دەستبەدەست (ید بید) بێت. ڕێگە پێدراو ئەوەیە: زێڕە کۆنەکە بە پارە بفرۆشێت، پارەکە وەرگرێت، پاشان بەو پارەیە زێڕە نوێیەکە بکڕێت.
479
8
پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم ئەفەرمووێ: نموونەی ئیماندار وەکو دارخورما وایە. لە وانە پەروەردەییەکانی: ٤. ئارامگرتن لەسەر سەختییەکان: دارخورما لە ژینگەیەکی بیابانیی زۆر وشک و گەرمدا گەشە دەکات، بەڵام سەرەڕای ئەم ژینگە سەختەش، هەمیشە شیرینترین و باشترین بەرهەم پێشکەش دەکات. وانەی پەروەردەیی: فێرکردنی مرۆڤ لەسەر ئارامگرتن و کۆڵنەدان، پێویستە قوتابی و نەوەی نوێ و خەڵکی بە گشتی وا ڕابهێنرێت کە ڕووداوە ناخۆشەکان و ژینگەی سەخت نەکەنە بیانوو بۆ سستبوون، بەڵکو لە ناخۆشییەکانیشدا بەرهەمی جوان پێشکەش بکەن.
495
9
ئایا ڕەوایە کەسێکی بێ تاوان بکوژم چونکە فەرمان پێکراوە ئەگەر نەیکوژم کەسانێک هەن ئەمکوژن؟ وەڵام// مرۆڤ ناتوانێت بیانوو بهێنێتەوە کە فەرمانی پێ کراوە یان تەنیا ئامرازێک بووە لە دەستی ستەمکاراندا، چونکە خوای گەورە عەقڵ و مافی هەڵبژاردنی پێداوە. خراپترین شت ئەوەیە مرۆڤ لە پێناو پاراستنی خۆی یان پۆست و ناوبانگ و وەزیفە یان بەرژەوەندیی تایبەتی، ببێتە هاوبەشی ستەم یان تاوان دژی خەڵکی تر بکات. تەنانەت ئەگەر ستەمکارێک مرۆڤ ناچار بکات لە نێوان کوشتنی کەسێکی بێتاوان یان کوژرانی خۆیدا یەکێکیان هەڵبژێرێت، بۆی نییە ئەو کەسە بکوژێت بۆ ئەوەی ژیانی خۆی ڕزگار بکات، چونکە ژیانی ئەو لە هی کەسانی تر گرنگتر نییە، ئەگەر بیکوژێت، ئەوا وەک بکوژ هەژمار دەکرێت. چیرۆکی ڕزگاربوون لە عەقڵییەتی فیرعەونی ئەوەمان فێردەکات کە هیچ بیانوویەکی وەک دەستکەوتنی ڕزق و پارە یان پۆست، شەرعییەت نادات بەوەی مرۆڤ بچێتە ڕیزی ستەمکارانەوە. بۆیە ئەگەر ناتوانیت حەق و ڕاستی ئەنجام بدەی، لانی کەم باطڵ ئەنجام مەدە، ئەگەر ناتوانیت کاری ڕاست و چاک بکەیت، لانی کەم کاری هەڵە و خراپ مەکە.
525
10
٤- فرۆشتنی کاڵا پێش وەرگرتن و جێگیربوون (بَيْعُ المَبِيعِ قَبْلَ قَبْضِهِ) ئەمە لە بازرگانی ئۆنلاین و پەیجەکان و بازاڕی گشتیدا زۆر باوە. شێوازەکەی چۆنە؟ بازرگانێک یان پەیجێک کاڵایەک دەفرۆشێت کە هێشتا خۆی دابینکار نەیکڕیوە، یان کڕیویەتی بەڵام هێشتا ڕادەستی نەکراوە و نەهاتووەتە ژێر دەستی (قَبْض). پێش ئەوەی کاڵاکە بگاتە کۆگای خۆی و زیان و قازانجی بکەوێتە ئەستۆ، دەیفرۆشێتەوە بە کەسێکی تر. حوکمەکەی چییە؟ دروست نییە، چونکە مرۆڤ بۆی نییە قازانج لە شتێک بکات کە هێشتا نەچووەتە ژێر زامنی خۆیەوە.
674
11
اللهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صليت على ال إبراهيم إنك حميد مجيد
اللهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صليت على ال إبراهيم إنك حميد مجيد
522
12
ئەو وێنەیەی هەمووانی خەڵەتاند! دەگێڕنەوە کە ڕۆژێک هەڵۆیەکی بەهێز ویستی مارێک ڕاو بکات، بەڵام مارەکە بە توندی بەرگری لە خۆی کرد و توانی خۆی لە پشت و ملی هەڵۆکە بئاڵێنێت. هەڵۆکە بۆ ئەوەی ڕزگاری بێت، ناچار بوو هەر بەو شێوەیە بەرەو ئاسمان بفڕێت.  کاتێک هەڵۆکە لە بەرزاییەکی زۆردا دەفڕی و مارەکەش لەسەر پشتی ببوو، هەردوولایان کەوتنە ناو دۆخێکی مەترسیدارەوە کە تێیدا چارەنووسیان بە یەکەوە گرێدرابوو:  هەڵۆکە لە دڵی خۆیدا دەیگوت: «ئەگەر هەوڵ بدەم مارەکە لەسەر پشتم فڕێ بدەم، دەستبەجێ پێوەم دەدات و دەمکوژێت!»  مارەکەش لە دڵی خۆیدا دەیگوت: «ئەگەر لەم بەرزاییەدا پێوەی بدەم، هەڵۆکە دەمرێت و دەکەوێتە خوارەوە، منیش لەم بەرزییەوە پارچەپارچە دەبم و دەمرم!» لەو کاتەدا، خەڵکی کاتێک سەیری ئاسمانیان دەکرد، بە سەرسوڕمانەوە ئاماژەیان پێ دەکردن و دەیانووت: «سەیری کەن، چ هاوڕێیەتیەکی جوان لە نێوان هەڵۆ و مارەکەدا هەیە!» بەڵام لە ڕاستیدا ئەمە دۆستایەتی نەبوو، بەڵکو جەنگێکی بێدەنگی مان و نەمان بوو کە تێیدا هیچ کامێکیان نەیدەتوانی جووڵەیەک بکات بەبێ ئەوەی خۆی تیا ببات.  پەند و وانەی چیرۆکەکە:  هاوپەیمانییە کاتی و ناچارییەکان: زۆرجار لە جیهانی سیاسەت یا کار یان پەیوەندی نێوان خۆمان، هاوپەیمانییەک دەبینین کە لە دەرەوە زۆر تەبا و ئاشتیانە دیارە، بەڵام لە ناوەوە تەنها لەبەر ترس لە تیاچوونی لایەنی بەرامبەر ڕاگیراوە (واتە بەرژەوەندیی ناچاری ڕایگرتوون نەک خۆشەویستی).  ئەم دیمەنە فێرمان دەکات کە هەمیشە بە ڕواڵەتی دەرەکی شتەکان نەخەڵەتێین، چونکە زۆرجار بێدەنگی و پێکەوەبوونی لایەنە ناکۆکەکان تەنها هاوسەنگییەکی کاتیی هێزە لە ترسی لەدەستدانی هەموو شتێک. سەرەنجامیش زۆربەی کات هەر دەبێت یەکێکیان ببێتە قوربانی دەستی ئەویتریان.
543
13
بدون متن...
413
14
لەگەڵ خۆشەویستدا پێغەمبەری خوا صلی الله علیه وسلم ئەفەرمووێ: «أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَأَلْطَفُهُمْ بِأَهْلِهِ» واتا: تەواوترین ئیماندار ئەو کەسەیە کە ڕەوشتی جوان بێت و لەگەڵ خێزانیدا میهرەبان بێت. وانە پەروەردەییەکانی ئەم فەرموودەیە: ١- پلەی ئیمان بەستراوەتەوە بە ڕادەی میهرەبانیت لەگەڵ هاوسەر و منداڵت. ٢- دینداری ڕاستەقینە لە مامەڵەی میهرەبانانەدایە. ٣- ئەو ماڵەی میهرەبانی تێدایە، ڕەحمەتی خودای لێیە.
532
15
٣. بیع العینة (بَيْعُ العِينَةِ - فێڵکردن لە ڕیبا) ئەمە جۆرێکە لە فێڵی کڕین و فڕۆشتن کە زۆرجار خەڵک بۆ دەستکەوتنی پارەی کاش (نەختینە) پەنای بۆ دەبەن، بەڵام لە ڕاستیدا سوو (ڕیبا)ی شاراوەیە. شێوازەکەی چۆنە؟ کەسێک پێویستی بە پارەی کاشە، دەچێتە لای بازرگانێک یان دەوڵەمەندێ، بازرگانەکە کاڵایەکی پێدەفرۆشێت بە قەرز (بۆ نموونە بە قیستی ١٢ مانگ بە ملیۆنێک و نیو). پاشان هەر لەو مەجلیسەدا، بازرگانەکە هەمان کاڵا لە کڕیارەکە بە کاش دەکڕێتەوە بە (ملیۆنێک)، لێرەدا کاڵاکە تەنها وەسیلەیە؛ ئەوەی ڕوویداوە ئەوەیە کە کڕیارەکە ملیۆنێکی کاش بردووە و دەبێت ملیۆنێک و نیو بە قەرز بداتەوە. حوکمەکەی چییە؟ بەکورتی: حەرامە چونکە حیلەیە لە سوو. والله أعلم
548
16
پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم ئەفەرمووێ: نموونەی ئیماندار وەکو دارخورما وایە. لە وانە پەروەردەییەکانی: ٣. بەردەوامی لە سوودبەخشین دارخورما هیچ بەشێکی بێ سوود نییە؛ گەڵاکانی (بۆ کەلوپەل و سێبەر)، قەدەکەی (بۆ دروستکردنی خانوو)، دەنکەکەی و بەروبوومەکەشی (بۆ خواردن). تەنانەت گەڵاکانی لە زستان و هاویندا ناوەرێن و هەمیشە سەوزە. وانەی پەروەردەیی: ئیماندار و مرۆڤی پەروەردەکراو پێویستە لە هەموو کات و شوێنێکدا سەرچاوەی خێر و سوود بێت بۆ دەوروبەری، جا لە قسەکردندا بێت یان لە هەڵسوکەوتدا، و لە هەر پیشە و پێگەیەکدا بێت، دەبێت شوێنپەنجەی ئەرێنی بەجێبهێڵێت.
882
17
لەگەڵ خۆشەویستدا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دەفەرمووێ: «تَهَادُوا تَحَابُّوا» واتا: دیاری بدەن بە یەکتر، خۆشەویستی نێوانتان زیاد دەکات. وانە پەروەردەییەکانی ئەم فەرموودەیە: ١:دیاری پێویست ناکات گرانبەها بێت، گرنگ بایەخپێدانە. ٢: نێوانی هاوسەران بە دیاری و قسەی جوان نوێ دەبێتەوە. ٣: دیاری کینە و ساردی لە ناو دڵەکاندا دەردەکات.
619
18
غەرەر و جەهالەت (بَيْعُ الغَرَرِ وَالجَهَالَةِ) کڕینی شتێک کە لێی دڵنیا نەبێت یان زانیاری تەواوی لەسەر نەبێت لە کاتی گرێبەستەکەدا. شێوازەکەی چۆنە؟ فرۆشتنی ئەو کاڵایانەی کە هێشتا ڕادەستکردنیان مسۆگەر نییە، یان پێکهاتەکەیان نادیارە. بۆ نموونە: کڕینی سندوقی بەخت، کە پارە دەدەیت و نازانیت چی تێدایە، یان پێشوەختە کڕینی بەرهەمی کشتوکاڵی پێش ئەوەی بە تەواوی پێبگات و دیار بێت کە تێکچووە یان ساغە یان باشە یان خراپە هتد... حوکمەکەی چییە؟ لە فەرموودەدا هاتووە: «نَهَى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الغَرَرِ» واتا: پێغەمڤەری خوا کڕین و فڕۆشتنی غەرەری قەدەغە کردووە.
598
19
نموونەی ئیماندار وەک دارخورما وایە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دەفەرموێت: «مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَالنَّخْلَةِ» واتا: نموونەی ئیماندار وەک دارخورما وایە. ئەم فەرموودەیە یەکێکە لە جوانترین و قووڵترین ئەو شوبهاندنانەیە کە کۆمەڵێک باس و وانەی پەروەردەیی گرنگ لەخۆ دەگرێت. جا بوویستی خوای گەورە ووردە ووردە گرنگترین سوودە پەروەردەییەکانی ئەم فەرموودەیە دەخەینە ڕوو: ١. پەروەردەکردن لە ڕێگەی نموونە هێنانەوە: یەکێک لە شێوازە هەرە سەرکەوتووەکانی فێرکاری و پەروەردە، بەکارهێنانی هاوشێوەسازییە بۆ تێگەیاندنی مانا عەقڵییەکان. لێرەدا پێغەمبەری خوا ئیمان دەبەستێتەوە بە دارخورماوە کە لای هەموان ناسراو و بینراوە، ئەمەش وادەکات مانا و وانەکە زۆر بە ئاسانی لە مێشکی گوێگردا بچەسپێت. ٢. جێگیری و ڕەگداکوتان لە بەهاکاندا: دارخورما بەوە ناسراوە کە ڕەگەکانی زۆر بە قووڵی و بەهێزی دەچێتە ناو ناخی زەویەوە، ئەمەش وای لێدەکات لەبەردەم ڕەشەبا و گەردەلوولە سەختەکاندا خۆڕاگر بێت و نەکەوێت. وانەی پەروەردەیی: پێویستە مرۆڤ بە شێوەیەک پەروەردە بکرێت کە بیروباوەڕ و بەها ئەخلاقییەکان و مەبدەئەکەی هێندە لە ناخیدا جێگیر و قووڵ بن، بە هیچ لادان و گومان یان گۆڕانکارییەکی سەختی ژیان لەق نەبێت.
1 056
20
کڕین و فڕۆشتنی نه‌جه‌ش (البَيْعُ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ / النَّجْش) ئەمە زیاتر لە مەزادی بازاڕی ئۆتۆمبێل و خانوبەرەدا ڕوودەدات. شێوازەکەی چۆنە؟ کەسێک دێتە ناو کڕین و فرۆشتنەکەوە و نرخی کاڵایەک بەرز دەکاتەوە، بەبێ ئەوەی مەبەستی کڕینی هەبێت، تەنها بۆ ئەوەی نرخەکە لەسەر کڕیارە ڕاستەقینەکە گران بکات (بۆ قازانجی خاوەن کاڵاکە یان وەک فێڵێک بەکاری دێنن). حوکمەکەی چییە؟ پێغەمبەری خوا صلی الله علیه وسلم بە توندی نەهی لێکردووە و دەفەرمووێت: «وَلَا تَنَاجَشُوا». نەکەن توخنی نەجەش بکەونەوە.
609