Əxlaq Məktəbi

🕋 Riza məqamı. ✅ Demək olar ki, riza məqamı müəyyən baxımdan əvvəlki, yəni təfəkkür, mərifət, səbir və təvəkkül məqamlarında əldə edilən bütün uğurların və mənəvi nailiyyətlərin nəticəsidir. 🔰 İbn Mənzur "riza" kəlməsinin lüğət mənasını belə tərif edir: الرِّضَا: ضِدُّ السَّخَطِ "Riza narazılığın və qəzəbin əksidir." 🔰 Rağib İsfahani isə qəlbin ilahi qəzaya və Allahın hökmünə razı olmasını "riza" adlandırmışdır. 🟢 Mənəviyyat əhli "riza" haqqında belə demişdir: الرضا سكون القلب إلى أحكامه و موافقة القلب بما رضی الله به و اختاره له "Riza, qəlbin ilahi hökmlər qarşısında sakitlik tapması və Allahın bəndəsi üçün bəyəndiyi və seçdiyi şeylərlə qəlbən uyğunlaşmasıdır." 🪐 Riza məqamı elə bir mərhələdir ki, insan öz şəxsi seçimini ilahi seçim qarşısında ikinci plana keçirir. 🌍 Bu məqamda bəla ilə rahatlıq, çətinliklə asanlıq insan üçün eyni dəyər daşımağa başlayır. 📓 Əxlaq və irfan əhli tərəfindən riza haqqında deyilənlərin çoxu məhz bu məna ətrafında cərəyan edir. Bu, riza məqamının ən yüksək zirvəsidir. ✍ İmam Cəfər Sadiq əleyhissalam razılıq məqamı haqqında buyurur: صِفَةُ الرِّضَا أَنْ یَرْضَى الْمَحْبُوبَ وَ الْمَكْرُوهَ وَ الرِّضَا شُعَاعُ نُورِ الْمَعْرِفَةِ وَ الرَّاضِی فَانٍ عَنْ جَمِیعِ اخْتِیَارِهِ وَ الرَّاضِی حَقِیقَةً هُوَ الْمَرْضِیُّ عَنْهُ وَ الرِّضَا اسْمٌ یَجْتَمِعُ فِیهِ مَعَانِی الْعُبُودِیَّةِ وَ تَفْسِیرُ الرِّضَا سُرُورُ الْقَلْبِ. "Riza (razılıq) xüsusiyyəti budur ki, insan həm sevdiyi, həm də xoşlamadığı şeylərə razı olsun. Allahın təqdir etdiklərinə razı olmaq ilahi mərifət nurunun bir şüasıdır. Razı olan şəxs öz nəfsani istək və seçimlərini ilahi iradə qarşısında yox edir. Həqiqi mənada razılıq məqamına çatan şəxs Allahın da ondan razı olduğu bəndədir. Razılıq elə bir məqamdır ki, bəndəliyin bütün mənalarını özündə cəmləşdirir. Razılığın həqiqəti isə qəlbin sevinc və rahatlığıdır. 👉 Sonra İmam Cəfər Sadiq (ə) buyurdu: سَمِعْتُ أَبِی مُحَمَّداً الْبَاقِرَ(ع) یَقُولُ: تَعَلُّقُ الْقَلْبِ بِالْمَوْجُودِ شِرْكٌ وَ بِالْمَفْقُودِ كُفْرٌ، وَ هُمَا جَنَاحَانِ مِنْ سُنَّةٍ، وَ أَعْجَبُ مِمَّنْ یَدَّعِی الْعُبُودِیَّةَ لِلهِ كَیْفَ یُنَازِعُهُ فِی مَقْدُورَاتِهِ، حَاشَا الرَّاضِینَ الْعَارِفِینَ عَنْ ذَلِك. Atam İmam Baqirin (ə) belə buyurduğunu eşitdim: Qəlbin mövcud və əldə olan şeylərə bağlanması şirkə, itirilmiş və əlçatmaz şeylərə bağlanması isə küfrə bənzəyir. Bu iki hal riza (razılıq) yolundan uzaqdır. Təəccüblüdür ki, insan Allahın bəndəsi olduğunu iddia etdiyi halda, Onun müqəddəratına qarşı çıxır. Mərifət sahibi olub razılıq məqamına çatmış insanlar isə belə hallardan uzaqdırlar." 📚 Misbahuş-şəriə və miftahul-həqiqə 539-cu səhifə ✅ Bu kəlamın ən incə nöqtəsi budur ki, riza (razılıq) məqamı həqiqi bəndəliyin mahiyyətini özündə gizlədir. Buna görə də, əgər razılığın həqiqətini tanımaq istəyiriksə, bilməliyik ki, "razılıq" qəlbin daxili sevinci, mənəvi rahatlığı və ilahi təqdir qarşısında duyduğu məmnunluq halıdır. 🕋 Bu hədisdə "riza sifəti" məcburi dözümlülük deyil, Allah-taalanın hikmətinə və tədbirinə arxalanmaqdan yaranan qəlb rahatlığı və daxili sevinc olaraq təqdim edilir. @axlaq

⚠️ Unudulmuş iki mühüm vacib əməl. 🕋 İslamın iki əsas şüarlarından olan “yaxşılıqlara dəvət” və “pisliklərdən çəkindirmək” məqsədi İmam Hüseyn əleyhissalamın Kərbəla qiyamının dərslərindən biridir. 🕋 İmam Hüseyn əleyhissalam məhərrəm ayının ikinci günü Kərbəlaya daxil olduqda söylədiyi xütbədə buyurdu: “Dünyada yaxşılıqlar o qədər azalmışdır ki, sanki stəkanda su içdikdən sonra onun dibində qalan bir damcı su qədər yaxşılıq qalmışdır.” 🌍 Təbiidir ki, günahların insanlar arasında geniş yayılması və adiləşməsi İslamın özünün varlığına ciddi bir xətər idi. 💠 İmam Hüseyn əleyhissalam gördü ki, əgər qiyam etməzsə, onun özünün buyurduğu kimi “İslamın fatihəsi oxunmalıdır.” İmam Hüseyn əleyhissalam öz qiyamı ilə, özünün və vəfalı qardaşlarının, vəfalı dostlarının şəhidliyi ilə İslam ağacını Qiyamət gününə qədər suvarmış oldu. 📝 Həzrət Muhəmməd səllAllahu əleyhi və alih buyurur: لا يَأمُرُ بِالمَعروفِ وَلا يَنهى عَنِ المُنكَرِ إلاّ مَن كانَ فيهِ ثَلاثُ خِصالٍ : رَفيقٌ بِما يَأمُرُ بِهِ رَفيقٌ فيما يَنهى عَنهُ ، عَدلٌ فيما يَأمُرُ بِهِ عَدلٌ فيما يَنهى عَنهُ، عالِمٌ بِما يَأمُرُ بِهِ عالِمٌ بِما يَنهى عَنهُ "Yaxşılıqlara dəvət (əmr beməruf) və pisliklərdən çəkindirmək (nəhy əzmunkər) vəzifəsini icra edən insanların üç xüsusiyyət vardır: 1. Mehribanlıqla, xoş rəftarla insanları yaxşılıqlara dəvət edir və mehribanlıqla, xoş rəftarla insanları pisliklərdən çəkindirir. 2. Ədalətlə, insafla insanları yaxşılıqlara dəvət edir və ədalətlə, insafla insanları pisliklərdən çəkindirir. 3. Elmlə, biliklə insanları yaxşlıqlara dəvət edir və elmlə, biliklə insanları pisliklərdən çəkindirir. (Başqalarını yaxşılıqlara dəvət etmək istəyən insan həmin əməlin yaxşı əməl olduğunu elm və ağıl ilə sübut edə bilsin, başqalarını pisliklərdən çəkindirmək istəyən insan həmin əməlin pis əməl olduğunu sübut edə bilsin) 📚 Biharul ənvar 100-cü cild 87-ci səhifə ✅ Sevimli Peyğəmbərimizin (s) bu hədisinə əsasən hər bir mömin insan Əxlaq, Ədalət və Elm ilə zinətlənməlidir. 💠 İmam Hüseyn əleyhissalam Kərbəla hərəkatı ilə “yaxşılıqlara dəvət” və “pisliklərdən çəkindirmək” prinsipinin vacibliyini diriltdi. t.me/axlaq

🌐 İmam Hüseyn (ə) əzadarlığının mahiyyəti. 🔷 Əzadarlığın əsas mahiyyəti əzadarlıqda iştirak edən hər bir insanın İmam Hüseyn əleyhissalama bənzəməyə çalışması, başqa sözlə desək İmam Hüseyn əleyhissalamı özünə ülgü, örnək və nümunə bilməsidir. 🔶 Əgər biz İmam Hüseyn əleyhissalamı özümüzə ülgü və nümunə qərar verib səy və çalışmağımızla özümüzü o həzrətə bənzədə biliriksə deməli, əzadarılığımız Allah Taala tərəfindən qəbul edilmişdir. ✔️ Yox, əgər, Allah eləməsin, əzadarlıq bizdə heç bir müsbət mənəvi-əxlaqi təsir qoya bilməyibsə, deməli, əzadarlığımız Allah Taala tərəfindən qəbul edilməyib və axirətdə də heç bir əcrimiz də olmayacaqdır. 📚 Təbəri öz "Tarix"inin 5-ci cildində yazır: "İmam Hüseyn əleyhissalam üzünü insanlara tutaraq buyurdu: ان فی لکم اسوه "Mən sizin üçün nümunəyəm." 💠 İmam Mehdi Sahibəzzaman əleyhissalam imam Hüseyn əleyhissalama xitab edərək buyurur: كنت للرسول ولدا " ، وللقرآن سندا " ، وللأمة عضدا " ، وفي الطاعة مجتهدا " حافظا " للعهد والميثاق ، ناكبا " عن سبيل الفساق ، تتأوه تأوه المجهود ، طويل الركوع والسجود ، زاهدا " في الدنيا زهد الراحل عنها ، ناظرا " إليها بعين المستوحش منها "Ey, Hüseyn (əleyhissalam)! Sən Allahın Rəsulunun (s) (layiqli) övladı idin. Sən Qurani-kərimin sənəd və sübutu idin. Sən ümmətin bilək və gücü idin. Allah-taalaya itaətdə çox çalışqan idin. Əhd-peymanında və söz verməkdə vəfalı idin. Aşkara günah edən fasiqlərin tutduqları yoldan bizar (uzaq) idin, ah çəkirdin, zəhmətkeş və əziyyət çəkən adamın ahı kimi. Sənin səcdə və rükuların uzun idi, Sən dünyaya zahid və təqvalı idin. Sənin zahidliyin (dünyaya meylsizliyin) dünyadan köçmək anında dünyadan əl çəkən və qorxu gözü ilə dünyaya baxan insanın zahidliyi kimi idi." 📚 Biharul ənvar 98-ci cild 239-cu səhifə 17-ci bab 38-ci hədis ✅ Görəsən, Biz imam Hüseynə (ə) nə qədər bənzəyə bilmişik?! t.me/axlaq

🕋 Təvəkkül - Salamatlıq və mənəvi əmin-amanlıq qazandırmaq amili. 🌍 İnsanlar həm bu dünyada, həm də axirətdə sağlamlıq, əmin-amanlıq və təhlükəsizlik axtarırlar. 📖 Allah-taala Qurani-kərimdə Zumər surəsinin 54-cü ayəsində belə buyurur: وَ أَنِیبُوا إِلَی رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَن یَأْتِیَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لاَ تُنْصَرُونَ "Əzab sizə gəlməzdən əvvəl Rəbbinizin dərgahına qayıdın və Onun qarşısında təslim olun. Sonra sizə heç kəs tərəfindən kömək olunmayacaq." ✅ Allah-taala bu ayədə buyurur ki, əmin-amanlığınız və təhlükəsizliyiniz əlinizdən çıxmamış, çətinliklərin və bəlaların caynağına düşməmiş, əzab və sıxıntılarla üzləşməmişdən əvvəl ilahi məqama təslim olun. 🔰 Ayə zahirdə axirət əzabına işarə etsə də, onun mənasından dünya həyatı üçün də ümumi şəkildə istifadə etmək olar. Çünki Allaha təslim olmaq insan üçün mənəvi təhlükəsizlik, əmin-amanlıq və sağlamlıq gətirir. ⚠️ Bu mərhələnin sonunda bir daha xatırlatmaq istəyirəm ki, təvəkkül o deməkdir ki, insan Allahın varlıq aləmindəki hakimiyyətinə və daimi hüzuruna etimad etsin, Allahın tərbiyə proqramını bütün varlığı ilə qəbul etsin və ilahi seçimləri öz həyat proqramında ən doğru seçimlər kimi qəbul etsin. 🌐 İnsan ölçülü və tarazlı şəkildə meydana çıxıb öz vəzifəsini yerinə yetirdikdə, eyni zamanda səylərinin nəticə verməsinin Allahın əlində olduğuna inandıqda, Allaha arxalandıqda və Allahı öz əməllərinə şahid bildikdə, onun daxilində həmişə qələbə, ümid və müvəffəqiyyət hissi canlı qalır. O da bu ümidlə yoluna davam edir. 💠 Dedik ki, təvəkkülün müxtəlif mərtəbələri vardır. Salik (Allaha doğru hərəkət edən şəxs) təvəkkül məqamında inkişaf etdikcə və daha yüksək mərhələyə keçdikcə, artıq özünü müstəqil seçim sahibi hesab etmir və işlərini Allahın hökmünə həvalə edir. Bundan da üstün məqam təslim məqamıdır. Bu mərhələdə artıq "mən" və "biz" anlayışı aradan qalxır. 💎 Nə qədər ki, insanın varlığında "mən" və "biz" hissi hökm sürür, o, "təfviz" (işləri Allaha həvalə etmək) və "təslim"in həqiqi dadını dada bilməz. 🔆 İnsan öz varlığını Allahın hüzuruna təqdim etdikdə və ruhu ilahi sifətlərin təcəllisi üçün bir güzgüyə çevrildikdə, Allahın lütfü ilə təvəkküldən də uca məqamlara qədəm qoyar. 🕋 İmam Hüseyn əleyhissəlam Kərbəla səfəri boyunca Allahı özünün yeganə dayaq və sığınacağı hesab edir və bu tövhid həqiqətini daim bəyan edirdi. Buna görə də Aşura günü ikinci çıxışında, hər iki ordu döyüşə hazır olduqdan sonra Ömər ibn Sədin qoşununa xitab edərək buyurdu: «...Sözlərimə qulaq asın və tələsməyin... Sonra bütün qüvvələrinizi və şəriklərinizi bir yerə toplayın ki, işiniz sizə qaranlıq qalmasın. Daha sonra mənim barəmdə qərarınızı verin və mənə möhlət də verməyin. Həqiqətən, mənim himayədarım Kitabı nazil edən Allahdır və O, salehlərin himayədarıdır.» Sonra əhdlərini pozanlar haqqında nifrin etdikdən sonra Allah-taalaya ərz etdi: أَنتَ رَبُّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ "Allahım! Sən bizim Rəbbimizsən. Biz yalnız Sənə təvəkkül edirik, Sənə tərəf dönürük və dönüşümüz də Sənədir." 🔵 Aşura günündə əllərini göyə qaldıraraq belə dua etdi: اللّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِي فِي كُلِّ كَرْبٍ "İlahi! Hər bir çətinlik və müsibətdə mənim etibarım və dayağım yalnız Sənsən." ✅ Bu sözlər göstərir ki, İmam Hüseyn əleyhissəlamın bütün hərəkətlərinin əsasında tövhid, təvəkkül və Allaha tam arxalanmaq dayanırdı. O, ən ağır müsibətlərin və ən çətin anların içində belə yalnız Allahı öz sığınacağı və dayağı bilirdi. @axlaq

Bu sözlər göstərir ki, İmam Hüseyn əleyhissəlamın bütün hərəkətlərinin əsasında tövhid, təvəkkül və Allaha tam arxalanmaq dayanırdı. O, ən ağır müsibətlərin və ən çətin anların içində belə yalnız Allahı öz sığınacağı və dayağı bilirdi. @axlaq

🕋 Təvəkkül - Salamatlıq və mənəvi əmin-amanlıq qazandırmaq amili. 🌍 İnsanlar həm bu dünyada, həm də axirətdə sağlamlıq, əmin-amanlıq və təhlükəsizlik axtarırlar. 📖 Allah-taala Qurani-kərimdə Zumər surəsinin 54-cü ayəsində belə buyurur: وَ أَنِیبُوا إِلَی رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَن یَأْتِیَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لاَ تُنْصَرُونَ "Əzab sizə gəlməzdən əvvəl Rəbbinizin dərgahına qayıdın və Onun qarşısında təslim olun. Sonra sizə heç kəs tərəfindən kömək olunmayacaq." ✅ Allah-taala bu ayədə buyurur ki, əmin-amanlığınız və təhlükəsizliyiniz əlinizdən çıxmamış, çətinliklərin və bəlaların caynağına düşməmiş, əzab və sıxıntılarla üzləşməmişdən əvvəl ilahi məqama təslim olun. 🔰 Ayə zahirdə axirət əzabına işarə etsə də, onun mənasından dünya həyatı üçün də ümumi şəkildə istifadə etmək olar. Çünki Allaha təslim olmaq insan üçün mənəvi təhlükəsizlik, əmin-amanlıq və sağlamlıq gətirir. 🔵 İnabə qəlbin Allaha yönəlməsi deməkdir. Yəni insan qəlbinin istiqamətini Allaha doğru çevirməlidir. Bu baxımdan, inabə sözü daha çox "qəlbi yönəlişi" ifadə edir. Halbuki tövbə daha çox zahiri və əməli nəticələrə malikdir. 🟢 İnabə insanın ruh və qəlbinin Allaha tərəf yönəlməsidir. Əlbəttə, günahlardan qayıtdıqdan sonra artıq insanın qəlbi ilə Allah-taala arasında maneə qalmamalıdır. Məhəbbət iddiası zahirdə də özünü göstərməlidir. 🕋 İnabə Uca Allah qarşısında tam təslim olmaqdır. Qəlb və ruh təslim olduqda isə insanın qarşısında ilahi göstərişlərə tabe olmaqdan başqa yol qalmır. İnsan Allahın bəşəriyyət üçün nazil etdiyi ən gözəl nemətlərə və göstərişlərə tabe olmalıdır. ⚠️ Bu mərhələnin sonunda bir daha xatırlatmaq istəyirəm ki, təvəkkül o deməkdir ki, insan Allahın varlıq aləmindəki hakimiyyətinə və daimi hüzuruna etimad etsin, Allahın tərbiyə proqramını bütün varlığı ilə qəbul etsin və ilahi seçimləri öz həyat proqramında ən doğru seçimlər kimi qəbul etsin. 🌐 İnsan ölçülü və tarazlı şəkildə meydana çıxıb öz vəzifəsini yerinə yetirdikdə, eyni zamanda səylərinin nəticə verməsinin Allahın əlində olduğuna inandıqda, Allaha arxalandıqda və Allahı öz əməllərinə şahid bildikdə, onun daxilində həmişə qələbə, ümid və müvəffəqiyyət hissi canlı qalır. O da bu ümidlə yoluna davam edir. 💠 Dedik ki, təvəkkülün müxtəlif mərtəbələri vardır. Salik (Allaha doğru hərəkət edən şəxs) təvəkkül məqamında inkişaf etdikcə və daha yüksək mərhələyə keçdikcə, artıq özünü müstəqil seçim sahibi hesab etmir və işlərini Allahın hökmünə həvalə edir. Bundan da üstün məqam təslim məqamıdır. Bu mərhələdə artıq "mən" və "biz" anlayışı aradan qalxır. 💎 Nə qədər ki, insanın varlığında "mən" və "biz" hissi hökm sürür, o, "təfviz" (işləri Allaha həvalə etmək) və "təslim"in həqiqi dadını dada bilməz. 🔆 İnsan öz varlığını Allahın hüzuruna təqdim etdikdə və ruhu ilahi sifətlərin təcəllisi üçün bir güzgüyə çevrildikdə, Allahın lütfü ilə təvəkküldən də uca məqamlara qədəm qoyar. 🕋 İmam Hüseyn əleyhissəlam Kərbəla səfəri boyunca Allahı özünün yeganə dayaq və sığınacağı hesab edir və bu tövhid həqiqətini daim bəyan edirdi. Buna görə də Aşura günü ikinci çıxışında, hər iki ordu döyüşə hazır olduqdan sonra Ömər ibn Sədin qoşununa xitab edərək buyurdu: «...Sözlərimə qulaq asın və tələsməyin... Sonra bütün qüvvələrinizi və şəriklərinizi bir yerə toplayın ki, işiniz sizə qaranlıq qalmasın. Daha sonra mənim barəmdə qərarınızı verin və mənə möhlət də verməyin. Həqiqətən, mənim himayədarım Kitabı nazil edən Allahdır və O, salehlərin himayədarıdır.» Sonra əhdlərini pozanlar haqqında nifrin etdikdən sonra Allah-taalaya ərz etdi: أَنتَ رَبُّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ "Allahım! Sən bizim Rəbbimizsən. Biz yalnız Sənə təvəkkül edirik, Sənə tərəf dönürük və dönüşümüz də Sənədir." 🔵 Aşura günündə əllərini göyə qaldıraraq belə dua etdi: اللّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِي فِي كُلِّ كَرْبٍ "İlahi! Hər bir çətinlik və müsibətdə mənim etibarım və dayağım yalnız Sənsən."

📖 Quranın qısa təfsiri 🔰 Fatihə surəsi, ayə 4 مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ "Cəza və hesab gününün sahibi." 🕋 Malik: Allah həqiqi və mütləq sahibdir. Onun malikiyyəti tam və kamildir, bu malikiyyətdə heç kəs Ona şərik deyildir. 🪐 Yəvmid-din: Cəza və hesab günü. Burada «din» sözü məzhəb mənasında deyil, mükafat, cəza və hesab mənasındadır. Qiyamət günü bütün insanların əməlləri araşdırılacaq və hər kəs öz əməlının son nəticəsini görəcəkdir. 1⃣ Bu ayə «Rəbbil-aləmin» və «ər-Rəhmanir-Rəhim» ifadələrindən sonra gəlmişdir ki, Allahın təkcə dünyanın Rəbbi və sonsuz mərhəmət sahibi deyil, həm də Qiyamət gününün mütləq sahibi olduğunu göstərsin. 2⃣ «Yəvmid-din»ə diqqət çəkmək insanı axirət və ilahi hesabat haqqında düşünməyə sövq edir, onu dünya qafilliyindən uzaqlaşdırır. 3⃣ Əllamə Təbatəbainin nəzərinə görə, «Maliki yəvmid-din» ifadəsi Allahın axirət aləmindəki mütləq hakimiyyətini və rububi tövhidini bəyan edir. O gün Allahın izni olmadan heç kəsin, hətta peyğəmbərlərin və övliyaların belə, müstəqil sahiblik və ixtiyarı yoxdur. 4⃣ Bu ayə surənin axarını tərif və həmd mərhələsindən ilahi ədalət və hesab gününə yönəldir, beləliklə bəndəni sonrakı ayələrdə gələcək hidayət istəyinə hazırlayır. @axlaq

🔰 Əzadarlığın zərurəti barədə Qurani-kərimdən üç dəlil 1⃣ İlahi şüar və əlamətlərə ehtiram 📖 Qurani-kərim Həcc surəsinin 32-ci ayəsində buyurur: ذَٰلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ "(Haqq söz) budur: Kim Allahın nişanələrinə ehtiram göstərsə, şübhəsiz, (bu ehtiram) qəlblərdəki təqvadan hasil olur." 🛑 Məhərrəm ayı İlahi şüar və nişanələrdən biridir. ✅ İmam Hüseyn əleyhissalamın əzadarlıq məclisləri insanlarda itaət və ibadət ruhiyyəsini yüksəldir və fədakarlıq xüsusiyyətini canlandırır, Allahın düşmənləri qarşısında onlara qüvvət verir... 2⃣ Əhli-beytə (ə) məhəbbət və itaət 📖 Qurani-kərim Şura surəsinin 23-cü ayəsində buyurur: قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ "De: Mən sizdən peyğəmbərliyimin əvəzində qohumlarıma (Əhli-beytimə) əməli məhəbbətdən başqa bir şey istəmirəm." 🌐 Əhli-beytə (ə) itaət etmək, onların hədəflərini yaşatmağa çalışmaq, Allahın dininin yayılması naminə hər şeyini fəda edən imam Hüseyn əleyhissalama əzadarlıq etmək və həzrət Sahibəzzaman əleyhissalama dəstək olmaq ayədəki "məvəddət" kəlməsinin bariz nümunəsidir. 3⃣ İlahi günləri xatırlamağın zərurəti 📖 Qurani-kərim İbrahim surəsinin 5-ci ayəsində buyurur: وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ "... Allahın günlərini insanlara xatırlat. Bunda çox səbir və şükür edənlər üçün dəlillər vardır." 🔆 İmam Hüseyn əleyhissalama əzadarlıq etmək, o həzrətin qorxmazlıq və fədakarlığını insanlara xatırlatmaq, Allahın dinini yaymaq üçün mübarizə və qəhrəmanlıq ruhiyyəsinin bizim canımızda dirilməsinə səbəb olur. t.me/axlaq

🟤 Üç şey gizlədilmişdir. ✍ İmam Həsən Müctəba əleyhissalam buyurur: إِنَّ اللَّهَ خَبَّأَ ثَلَاثَةً فِي ثَلَاثَةٍ: خَبَّأَ رِضَاهُ فِي طَاعَتِهِ؛ فَلَا تُحَقِّرَنَّ مِنَ الطَّاعَةِ شَيْئًا فَلَعَلَّ رِضَاهُ فِيهِ، وَخَبَّأَ سَخَطَهُ فِي مَعْصِيَتِهِ؛ فَلَا تُحَقِّرَنَّ مِنَ الْمَعْصِيَةِ شَيْئًا فَلَعَلَّ سَخَطَهُ فِيهِ، وَخَبَّأَ أَوْلِيَاءَهُ فِي خَلْقِهِ؛ فَلَا تُحَقِّرَنَّ أَحَدًا فَلَعَلَّهُ الْوَلِيُّ "Allah-taala üç şeyi üç şeydə gizlətmişdir: 1️⃣ Öz razılığını itaətlərin içində gizlətmişdir. Buna görə də heç bir itaəti kiçik sayma. Ola bilsin ki, Allahın razılığı məhz həmin itaətdə olsun. 2️⃣ Öz qəzəbini günahların içində gizlətmişdir. Buna görə də heç bir günahı kiçik sayma. Ola bilsin ki, Allahın qəzəbi məhz həmin günahda olsun. 3️⃣ Öz dostlarını bəndələri arasında gizlətmişdir. Buna görə də heç kəsi kiçik sayma. Ola bilsin ki, o şəxs Allahın vəlisi və xüsusi dostu olsun. 📕 Biharul-ənvar 75-ci 188-ci səhifə ✅ İtaətlər və günahlar, müvafiq olaraq Allahın razılığına və qəzəbinə səbəb olan amillərdir. 🕋 Allah-taala Ona itaət edən bəndədən razı olar, Ona qarşı çıxan və günah edən bəndədən isə narazı qalar. 💠 Allah mərhəmətli və kərimdir. O, bəndələrinə möhlət verir və onların eyiblərini dərhal aşkara çıxarmır. Lakin bu, insanın məğrur olmasına və günahı kiçik saymasına səbəb olmamalıdır. Bəzən kiçik görünən bir günah Allahın qəzəbini cəlb edə və ilahi cəzanın nazil olmasına səbəb ola bilər. 🟢 Yaxşı əməllərin hamısı – istər böyük, istərsə də kiçik olsun – ilahi mükafata səbəb olur. Lakin bəzən kiçik bir yaxşılıq Allahın o qədər xoşuna gəlir ki, ona görə çox böyük mükafat əta edir. Buna görə də heç bir yaxşı əməli kiçik saymaq olmaz. 💎 Allahın övliyaları adətən insanlar arasında adi və tanınmamış şəkildə yaşayırlar. Onların xüsusi bir nişanəsi olmur və biz çox vaxt onları tanımırıq. Buna görə də heç kimə təhqir və alçaq baxışla yanaşmamaq lazımdır. Haradan bilirik ki, o insan bizdən daha yaxşı deyil?! Haradan bilirik ki, o, Allahın xüsusi dostlarından deyil?! @axlaq

❓ İnsan fitrətən (təbiətcə) xoşbəxtdir yoxsa bədbəxt? ⚠️ Bu suala cavab vermək üçün bir neçə nəzəriyyə irəli sürülmüşdür: 1⃣ Birinci nəzəriyyə: İnsan fitrətən bədbəxtdir və onun zatında bədbəxtlik vardır. 🌍 Təəssüf ki, bu gün bəzi insanlar öz təkəbbürlü davranışlarına haqq qazandırmaq, yırtıcılığı, şöhrətpərəstliyi və qüdrətpərəstliyi təbii göstərmək üçün bu baxışdan sui-istifadə edirlər. 2⃣ İkinci nəzəriyyə: İnsan fitrətən xoşbəxtdir və səadət bütün insanların zatında mövcuddur. 🌐 Buna görə də əgər bir insan xoşbəxt deyilsə, deməli onun fitrəti zədələnmiş və ya öz təsirini itirmişdir. 3⃣ Üçüncü nəzəriyyə: İnsan nə fitrətən xoşbəxt, nə də fitrətən bədbəxtdir. O, dünyaya rəngsiz su kimi gəlir və ona hansı rəng verilsə, həmin rəngi qəbul edir. Nəticədə ya xoşbəxt ya da bədbəxt olur. ⭕️ Beləliklə, dünyaya gələn körpə nə zatən xoşbəxt, nə də zatən bədbəxtdir. ⚠️ O, tədricən ailənin, yaxşı və ya pis dostların, məktəb və universitet mühitinin, yaxud media və sosial şəbəkələrin təsiri altında xoşbəxtlik və ya bədbəxtlik yolunu gedirlər. 4⃣ Dördüncü nəzəriyyə: İnsanlar iki qrupdur; bir qrup fitrətən səadətli və xoşbəxt, digər qrup isə fitrətən bədbəxtdir. 🟡 Necə ki, torpaqda həm qızıl, həm də dəmir mədənləri mövcuddur, insanların fitrətləri də fərqlidir. Buna görə də bəzi insanlar fitrətən səadətli, bəziləri isə fitrətən bədbəxtdirlər. 5⃣ Beşinci nəzəriyyə: ⚠️ Dostlar, digər nəzəriyyələrdən daha dəqiq görünən bu baxışa görə; 👉 İnsan ruh və mənəvi baxımdan fitrətən xoşbəxt və səadətlidir, 👉 lakin bədən və maddi baxımdan fitrətən bədbəxtliyə meyillidir. 🔆 Bu səbəbdən əgər insan öz ruhani və mənəvi tərəfini maddi tərəfinə (fitrətini təbiətinə, ağlını nəfsinə) üstün tutaraq kamillik yolu olan düz yolla (siratəl-müstəqimlə) irəliləsə, səadətə qovuşaca və xoşbəxt olacaqqdır. ⚫️ Lakin ruhunu və mənəvi yönünü bədəninin, nəfsinin və maddi istəklərinin hakimiyyəti altına versə, bədbəxtliyə düçar olacaqdır. @axlaq

✅ Təvəkkül insanda əzm və iradəni gerçəkləşdirir və əmələ çevirir. 🕋 Təvəkkül mövzusunda mühüm yeri olan "əzm" sözü qətiyyət və iradə mənasını verir. 🕌 Ulul-əzm (daha çox əzmkar) peyğəmbərlər ən güclü iradəyə sahib olan peyğəmbərlər olmuşlar. Lakin bu iradənin üzə çıxması və həyata keçməsi üçün əlverişli və asanlaşdırıcı amillər də lazımdır. 🔰 Allah-taala idarəçilik baxımından Qurani-kərimin ən mühüm ayələrindən biri olan Ali-İmran surəsinin 159-cu ayəsində belə buyurur: فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَی اللهِ إِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِینَ "(Ya Muhəmməd!) Allahın mərhəməti sayəsində sən onlarla mülayim davrandın. Əgər kobud və daşqəlbli olsaydın, onlar sənin ətrafından dağılıb gedərdilər. Elə isə onları bağışla, onlar üçün Allahdan bağışlanma dilə və işlərdə onlarla məsləhətləş. Lakin qəti qərara gəldikdə isə Allaha təvəkkül et. Həqiqətən, Allah təvəkkül edənləri sevir." 🕋 Allah-taala bu ayədə həzrət Muhəmmədə (s) buyurur ki, ilahi mərhəmət sayəsində sən insanlarla yumşaq və mehriban rəftar edirsən. Əgər bu yumşaqlıq səndə olmasaydı, insanlar sənin ətrafından uzaqlaşardılar və səni cəlbedici hesab etməzdilər. Sənin qəlbinin, üzünün, dilinin və davranışının mülayimliyi insanların sənin ətrafına toplaşmasına səbəb olur. 🟢 Bu ilahi göstərişdə idarəçilik üçün dörd mühüm xüsusiyyət qeyd edilmişdir: فَاعْفُ عَنْهُمْ 1. "Onları bağışla, əfv et." 💫 Uğurlu idarəçilikdə əfv, bağışlama və güzəşt ruhu olmalıdır. Əgər bağışlama olmazsa, insanı "yetişdirmək və tərbiyə etmək" əvəzinə insanlar itirilər. Əlbəttə, burada bağışlama məsuliyyətsiz şəkildə hər şeyi buraxmaq mənasında deyil. وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ 2. "Onlar üçün bağışlanma dilə." 🟡 Yəni onların nöqsanlarını aradan qaldırmağa, şəxsiyyətlərini kamilləşdirməyə çalış. Elə et ki, səhvləri təkrarlanmasın və istedadları inkişaf etsin. Bu yanaşma insanı davamlı səhv edib öyrənmək dövründən çıxarır. وَ شَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ 3. "İşlərdə onlarla məsləhətləş." 🔵 Yəni insanlarda iştirak və məsuliyyət hissi yarat. Onları qərarvermə prosesinə cəlb et ki, özlərini işin bir hissəsi hesab etsinlər. فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَی اللهِ 4. "Qəti qərara gəldikdə Allaha təvəkkül et." 🟠 Yəni məsləhətləşmədən sonra qətiyyətli ol və qərar ver. Hər bir rəhbər və idarəçi məsləhətləşdikdən sonra iradə və qətiyyət göstərməlidir. 🔆 Lakin iradəni əmələ çevirən, onu asanlaşdıran və insana arxayınlıq verən əsas amil təvəkküldür. 🪐 Allaha təvəkkül etmək əzm və iradəni üzə çıxarır, hərəkətə gətirir və inkişaf etdirir, eyni zamanda şəkk-şübhə və tərəddüdü aradan qaldırır və insanın qəlbinə aramlıq bəxş edir. @axlaq

⭕️ Münafiqin xüsusiyyətləri. 📝 İmam ZeynulAbidin əleyhissalam buyurur: إِنَّ الْمُنَافِقَ يَنْهَى وَلَا يَنْتَهِي، وَيَأْمُرُ بِمَا لَا يَأْتِي، وَإِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ اعْتَرَضَ “Həqiqətən, münafiq (pis işlərdən) çəkindirər, amma özü onlardan əl çəkməz; özü etmədiyi işləri başqalarına əmr edər; namaza durduqda isə üzünü bu yana, o yana çevirər (fikri və diqqəti dağınıq olar).” 📕 əl-Kafi 2-ci cild 396-cı səhifə 🔘 Nifaq insanın zahiri ilə batininin, sözü ilə əməlının bir-birinə uyğun gəlməməsidir. 🟣 İnandığı kimi danışmayan, danışdığı kimi yaşamayan və ya əməllərində riyakarlıq edən şəxs münafiqdir. 🕌 İslam tarixi boyunca müsəlmanlar ən böyük zərbələri çox vaxt münafiqlərdən almışlar. Münafiqlər həmişə İslamın və müsəlmanların gizli düşmənləri olmuşlar. Buna görə də müsəlmanlar ayıq-sayıq olmalı, onları tanımalı və arxadan vurulan zərbələrdən qorunmalıdırlar. 📖 Qurani-kərimdə Münafiqun surəsi adlı ayrıca bir surə vardır. Həmçinin Quranda, xüsusilə Tövbə surəsi və Nisa surəsi də daxil olmaqla bir çox ayələrdə münafiqlərin əxlaqi, davranış və danışıq xüsusiyyətləri açıqlanmışdır. 👇Bu hədisdə münafiqin üç əlaməti göstərilir: 1. İnsanları pis işlərdən çəkindirər, amma özü həmin pis işlərdən uzaq durmaz. 2. Yaxşı işlər görməyi əmr edər, amma özü onları yerinə yetirməz. 3. Namaz qılarkən qəlbi və fikri Allahda olmaz; diqqəti başqa yerlərdə gəzər. Namazı Allaha ibadət etmək üçün deyil, özünü dindar göstərmək və insanları aldatmaq üçün qılar. Buna görə də namazında hüzuri-qəlb, xüşu və ixlas olmaz; sağa-sola baxar, diqqəti dağınıq olar. ✅ Əməllərə dəyər verən əsas amil ixlasdır. Əməlləri dəyərdən salan isə nifaqdır. @axlaq

📖 Quranın qısa təfsiri 🔰 Fatihə surəsi, 3-cü ayə الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ "Bağışlayan, Mərhəmətli(dir)". 🕋 ər-Rəhman: Allahın sonsuz və hər şeyi əhatə edən rəhmətini bildirən mübaliğə sifətidir. Bu rəhmət dünyada bütün məxluqları əhatə edir; mömin və kafirə, insana və heyvana, yaxşı və pisə çatır. Allahın Rəhmaniyyəti maddi və mənəvi nemətləri hər kəsə bəxş edən ümumi rəhmətdir. 🕋 ər-Rəhim: Allahın xüsusi və özəl rəhmətidir. Bu rəhmət daha çox möminlərə, saleh bəndələrə və Allahın razılığını qazananlara şamil olur. Xüsusilə axirətdə bu rəhmət özünü daha aydın şəkildə göstərir. 1⃣ Bu iki sifətin «Rəbbil-aləmin» ifadəsindən sonra gəlməsi göstərir ki, Allahın tərbiyə və idarəçiliyi rəhmət və mərhəmət üzərində qurulmuşdur. 2⃣ «Rəhman» Allahın ümumi və hər şeyi əhatə edən rəhmətini, «Rəhim» isə iman əhli üçün olan xüsusi və davamlı rəhmətini ifadə edir. 3⃣ Bu iki sifətin həm Bismillədə, həm də burada təkrar olunması ilahi rəhmətin bəndələrin hidayəti və tərbiyəsinin əsas dayağı olduğunu vurğulayır. Əllamə Təbatəbainin qeyd etdiyi kimi, bu iki ad Allahın ən çox təkrarlanan gözəl adlarındandır. 4⃣ Bu ayə insanı Allahın geniş rəhmətinə ümidvar edir və Fatihə surəsinin ümid, dua və ilahi lütfə sığınmaq ruhunu gücləndirir. 5⃣ Beləliklə, Fatihə surəsinin əvvəlində Allah Özünü əvvəlcə bütün aləmlərin Rəbbi, sonra isə sonsuz rəhmət sahibi kimi tanıdır ki, bəndə Onu qorxu ilə deyil, ümid və məhəbbətlə tanısın. @axlaq

🕋 Təvəkkül - Səbəblərə həddindən artıq bağlanmaqdan qurtuluş. 🌍 Aydındır ki, biz həyatımızda müxtəlif səbəblərin təsiri altındayıq və çox vaxt xoşbəxtliklərimizi və ya bədbəxtliklərimizi həmin səbəb və amillərə aid edirik. Halbuki təvəkkülün zəifliyi səbəbindən bütün səbəblərin arxasında duran həqiqi Səbəbkarı – Musəbbibul-Əsbabı (səbəblərə təsir verəni) görmürük. 🕋 Allah-taala buyurur: وَ قَالَ يَا بَنِيَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ وَمَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ "Və (yola salarkən) dedi: Ey oğullarım! Bir qapıdan daxil olmayın, müxtəlif qapılardan daxil olun. Bununla belə, mən Allahın hökmü qarşısında sizə heç bir fayda verə bilmərəm. Hökm yalnız Allaha məxsusdur. Mən Ona təvəkkül etmişəm və təvəkkül edənlər də yalnız Ona təvəkkül etməlidirlər." Yusif surəsi 67-ci ayə 👉 Yaqub peyğəmbər övladlarına buyururdu: "Əvvəlki səfərinizdə sizi heç kim tanımırdı. İndi isə məlumdur ki, siz Kənandan gələn on bir qardaş və Yaqubun övladlarısınız. Buna görə də hamınız bir qapıdan deyil, ayrı-ayrı qapılardan şəhərə daxil olun ki, insanların diqqəti sizə yönəlməsin." 🟢 Yaqub (ə) övladlarına səbəblərdən istifadə etməyi tövsiyə edir, lakin dərhal əlavə edir ki, bu tədbirlər Allahın qəti hökmünü dəyişdirə bilməz. O, maddi səbəblərdən istifadə edir, amma onların təsirini və ya təsirsizliyini Allahdan bilir. 🔰 Bu səbəbdən buyurur: وَمَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْء "Mən Allahın hökmü qarşısında sizə heç bir fayda verə bilmərəm." ✅ Yəni mənim tövsiyəm yalnız bir tədbirdir. Bu tədbirin faydalı olub-olmaması isə yalnız Allahın iradəsindən asılıdır. 🔵 Bu iki həqiqətin birləşməsi – həm səbəblərdən istifadə etmək, həm də nəticəni Allahdan bilmək – təvəkkülün ən kamil nümunəsidir. 🌐 İnsan öz vəzifəsinə uyğun olaraq bütün imkanları hazırlamalı, səbəbləri təmin etməli və maksimum səy göstərməlidir. Eyni zamanda inanmalıdır ki, həmin səbəblərin nəticə verməsi yalnız Musəbbibul-Əsbabın (səbəbləri yaradan və vasitələri təsirli edənin) əlindədir. إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ "Hökm yalnız Allaha məxsusdur. Mən Ona təvəkkül etmişəm və təvəkkül edənlər də yalnız Ona təvəkkül etməlidirlər." 💎 Bu düşüncə tərzi iki mühüm nəticə verir: 1. Hərəkət və çalışqanlıq. 🔆 İnsan təvəkkülü yanlış başa düşərək süstlüyə, tənbəlliyə və fəaliyyətsizliyə düşmür. O bilir ki, təvəkkülün ilk addımı hərəkət etmək, çalışmaq və səbəbləri hazırlamaqdır. 2. Nəticəyə bağlı qalmamaq. 🌎 İnsan öz əməyinə tam şəkildə arxalanmır və nəticəni Allahdan bilir. Buna görə də zahirdə uğursuzluqla qarşılaşdıqda ümidsizliyə qapılmır. 📖 Beləliklə, Qurani-kərimin təvəkkül anlayışı iki əsas mesaj verir: 🌎 Hərəkət və səy göstərmək; Nəticə əldə olunmadıqda razı qalmaq, uğur əldə edildikdə isə qürura qapılmamaq. فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ "Mənim sizə dediklərimi tezliklə xatırlayacaqsınız. Mən öz işimi Allaha həvalə edirəm. Həqiqətən, Allah bəndələrini görür." Ğafir surəsi 44-cü ayə ♻️ Təvəkkülün ən mühüm təsirlərindən biri budur ki, təvəkkül sahibi olan insan nəticədən əvvəl vəzifəyə diqqət yetirir. O, düzgün hesablamaya, dəqiq planlaşdırmaya, nizamlı təşkilata və işi düzgün yerinə yetirməyə çalışır. 💠 Bu baxış tərzi ilə vəzifə yönümlü insanla nəticə yönümlü insan arasındakı fərq aydın görünür. ⚠️ Əgər məqsəd vəzifəni yerinə yetirməkdirsə, insan hər vəziyyətdə qalibdir və məğlubiyyət anlayışı yoxdur. Lakin insan yalnız nəticəyə və əldə edəcəyi qazanca bağlanarsa, uğursuzluq onu sındırar və bütün qabiliyyətlərini zəiflədər. ⚠️ Vəzifə yönümlü insan hər an diri, fəal və çalışqan olur. Onun həyatında durğunluq yoxdur. Çünki o, uğuru yalnız nəticədə deyil, Allahın tapşırdığı vəzifəni yerinə yetirməkdə görür. @axlaq

📖 Quranın qısa təfsiri 🔰 Fatihə surəsi, 2-ci ayə الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ "Həmd və şükür aləmlərin Rəbbi olan Allaha məxsusdur." 🕋 «Əl-həmdu lilləh» – Həqiqi və kamil həmd, tərif və mədh yalnız Allaha layiqdir. «Həmd» həm şükür etməyi, həm də tərif və mədh etməyi özündə birləşdirir. Bu baxımdan «şükür»dən daha geniş məna daşıyır. ✅ «Rabbil-aləmin» – Allah bütün aləmlərin Rəbbidir. «Rəbb» tərbiyə edən, sahib olan, idarə edən və varlıqları kamala çatdıran deməkdir. «Aləmlər» dedikdə isə bütün məxluqlar və mövcud aləmlər – insanlar, cinlər, mələklər, göylər, yer və digər varlıqlar nəzərdə tutulur. 1⃣ Bu ayə insanı Allahın rububiyyətində təkliyinə (tövhidə) dəvət edir və göstərir ki, bütün nemətlər və kamilliklər Allahdandır. Buna görə də bütün həmdlər Ona qayıdır. 2⃣ Fatihə surəsinin əvvəlində həmdin zikr edilməsi bəndənin qəlbində tövhid və şükür ruhunu oyadır, sonrakı istəklər (məsələn, hidayət tələbi) üçün zəmin yaradır. 3⃣ Əllamə Təbatəbai vurğulayır ki, «Rabbil-aləmin» ifadəsi Allahın bütün məxluqlar üzərində ümumi və əhatəli rububiyyətini bildirir. Bu ayə Allahın tərbiyə və idarəçilikdə yeganəliyini etiraf etməyin əsasını təşkil edir. 4⃣ Bu ayə bəndənin Allahın saysız-hesabsız nemətlərinə verdiyi cavabdır və Fatihə surəsi məhz həmd və təriflə başlanır. @axlaq