وادی | سیده فاطمه مطهری

🔻خانه‌ای با چند نسل از یک راه

روایت دیدار با خانواده شهید علی لاریجانی

📝 سیده فاطمه مطهری، خبرنگار در یادداشتی برای فرهیختگان نوشت: 🔻 اولین روز از هفته دولت است و این بار قرار است راهی خانه شهید علی لاریجانی شویم؛ کسی که در بیش از چهار دهه پس از انقلاب، مسئولیت‌های مختلفی را بر عهده داشت؛ از حضور در سپاه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا ریاست سازمان صداوسیما، دبیری شورای‌عالی امنیت ملی، مسئولیت پرونده هسته‌ای، نمایندگی مردم قم و سه دوره ریاست مجلس شورای اسلامی و در سال‌های بعد عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و مشاورت رهبر انقلاب. 🔻 وارد خانه که می‌شویم، اولین چیزی که چشمم را می‌گیرد، عکس بزرگ شهید است. کمی آن‌طرف‌تر، عکس دیگری هست؛ مرتضی، پسر شهید که همراه پدرش به شهادت رسیده است. بین این دو قاب، سه قاب دیگر قرار گرفته است؛ تصویری از شهید مطهری که پدر همسر شهید لاریجانی بودند، آیت‌الله آملی، پدر شهید لاریجانی و در میان همه آن‌ها، تصویری از رهبر شهید انقلاب که روی میز گذاشته شده است. پایین میز، چند گلدان سفید با برگ‌های سبز و سرحال کنار هم چیده شده‌اند. سبزی برگ‌ها و سفیدی گلدان‌ها، در کنار فرش‌های قدیمی با آن لاکی قرمز، ترکیب قشنگی ساخته. یک‌لحظه به نظرم آمد انگار گوشه‌ای از پرچم ایران را در خانه چیده‌اند؛ سبز و سفید و قرمز. 🔻 می‌نشینیم. میزبان‌ها هم یکی‌یکی وارد جمع می‌شوند؛ همسر شهید، پسرشان حجت‌الاسلام محمدرضا لاریجانی، دو عروس خانواده که یکی از آن‌ها همسر شهید مرتضی است، داماد و چند نفر از نوه‌ها. بیشتر نوه‌ها هنوز دبستانی‌اند؛ جز یکی که امسال سال آخر دبیرستان را می‌گذراند و درگیر کنکور است. 🔻 قرآن که خوانده می‌شود، دکتر حداد عادل صحبت را شروع می‌کند. از دهه 30 می‌گوید؛ از آشنایی قدیمی‌اش با شهید مطهری و روزهایی که «داستان راستان» منتشر شده بود. بعد می‌رسد به علی لاریجانی؛ به روزهایی که لاریجانی دانشجوی ریاضی دانشگاه صنعتی شریف بود و حداد عادل استادش. بعدها که لاریجانی جوان برای تحصیل در مقطع کارشناسی‌ارشد فلسفه به دانشگاه تهران رفت، دوباره استاد و دانشجو شدند. در دوره دکترا هم همین رابطه ادامه پیدا کرد و این بار حداد عادل استاد راهنمای رساله دکتری او بود؛ رساله‌ای درباره «بررسی مبانی فلسفه ریاضیات از نظر کانت». اما دوستی‌شان در کلاس و دانشگاه نماند؛ هم در فلسفه ادامه داشت و هم در فعالیت‌های انقلابی، حتی در مجلس هفتم که با یکدیگر رقیب بودند و در بعضی مسائل اختلاف‌نظر داشتند، این رقابت به تضعیف همدیگر نرسید. 🔻 بعد از مجلس نیز ارتباطشان قطع نشد؛ همچنان با هم مشورت می‌کردند و در مسائل مختلف همکاری داشتند. صحبت که به روزهای بعد از ۹ اسفند پارسال می‌رسد، فضای حرف‌ها عوض می‌شود. از ضربه روحی سنگینی می‌گوید که به مردم وارد شده بود و از شرایطی که ارتباط میان بسیاری از مسئولان قطع شده بود؛ اما در همان ساعات اولیه، چند نفر از مسئولان کشور که یکی از آنان دکتر لاریجانی بوده است، با رعایت ملاحظات امنیتی، برای تشکیل شورای رهبری وارد عمل شدند و آیت‌الله اعرافی را معرفی کردند. دکتر حداد عادل تعبیر جالبی دارد؛ می‌گوید در آن لحظات، کشتی حاکمیت در تلاطم و طوفان بود و این چند نفر در هدایت این کشتی نقش داشتند. 🔻 وزیر آموزش و پرورش خاطره‌ای از دیدار شهید لاریجانی با خانواده برادر شهیدش پس از جنگ دوازده‌روزه تعریف می‌کند. کاظمی معتقد است اگر شهید لاریجانی امروز زنده بود، به دلیل نگاه وحدت‌آفرینی که داشت، وضعیت کشور متفاوت بود. حرفش را با آرزویی برای دستگاه تعلیم‌وتربیت تمام می‌کند؛ اینکه بتوانیم راه شهدا و رهبر شهید را ادامه بدهیم. 🔻 جناب آقای مهدی فضائلی از سال ۱۳۸۰ می‌گوید؛ زمانی که شهید لاریجانی رئیس صداوسیما بود و به دلیل رفت‌وآمدهای زیادش به مرکز شهر، برایش دفتری در حوالی بیت در نظر گرفته بودند. فضائلی نیز از همان زمان در آن ساختمان مستقر بوده و آشنایی‌اش با شهید لاریجانی بیشتر شده است؛ آشنایی‌ای که تا سال‌های بعد ادامه پیدا کرده بود. 🔻 خاطره‌ای از جمع‌آوری خاطرات دکتر از ابتدای ماجرای هسته‌ای تعریف می‌کند. در زمان مصاحبه دکتر لاریجانی چندین فیش و یادداشت برای این کار با خودش آورده بود. آقای فضائلی کلمه «فیش» را که می‌گوید، رو به آقای حداد عادل می‌کند و می‌پرسد به‌جای «فیش» چه واژه‌ای بگوییم؟ حداد عادل می‌گوید: «برگیزه.» خانم حداد با تعجب می‌پرسد: «برگیزه یعنی چی؟ فیش قشنگ‌تره!» جمع می‌خندد. حداد عادل هم توضیح می‌دهد که این واژه را فرهنگستان دوم، یعنی پیش از ریاست خودش بر فرهنگستان، بر اساس چه مبنایی انتخاب کرده است. همین گفت‌وگوی کوتاه، فضای جلسه را برای چند لحظه تغییر می‌دهد. آقای فضائلی به اصل حرفش برمی‌گردد؛ اینکه همه مسئولان کشور سهم بزرگی در اداره کشور دارند؛ اما بعضی مسئولیت‌ها ظهور و بروز بیشتری پیدا می‌کنند، مثل دبیری شورای‌عالی امنیت ملی که در سال‌های آخر، شهید لاریجانی نماینده‌ای شایسته و توانمند برای آن جایگاه بود؛ جایگاهی که در آن مدت، چه در داخل و چه در خارج، برای کشور قدرت ایجاد کرد و به تعبیر فضائلی، او در این جایگاه در تراز ملت ایران بود. حجت‌الاسلام محمدرضا لاریجانی، پسر شهید، صحبتش را با تشکر از مهمان‌ها شروع می‌کند و همان ابتدا یاد قائد شهید می‌کند و از علاقه وافر پدرش به آقا می‌گوید؛ علاقه‌ای که به سال‌های مختلف زندگی سیاسی شهید برمی‌گشته و یک ارتباط صرفاً سازمانی و اداری نبوده است. از سال‌های قدیم و حتی مراسم سالگرد شهید مطهری، این علاقه و ارتباط در زندگی پدرش و همه خانواده وجود داشته است. 🔻 بعد به ماجرای انتخابات و بی‌مهری‌هایی که نسبت به پدرش شد می‌رسد. خودش آن زمان به پدر اعتراض کرده بود که این چه وضعی است؟ و پدر در جوابش گفته بود: «من خدا را می‌بینم، امام را می‌بینم، آقای مطهری را می‌بینم. ما نباید دست از انقلاب بکشیم. این‌ها یک اشتباهی کردند و یک روز متوجه اشتباهشان می‌شوند.» 🔻 حجت‌الاسلام لاریجانی از اهل صیام و صلات بودن پدر می‌گوید؛ از طمأنینه و آرامشی که همیشه در رفتارش دیده می‌شد و بعد، به عادتی قدیمی اشاره می‌کند. اینکه پدرش از همان دهه 70، به‌جای عنوان و سمتش، پای امضا می‌نوشت: «بنده خدا» و یک‌بار که از پدر پرسیده بود چرا؟ ایشان جواب داده بود: «پادشاه و وزیر و وکیل و رئیس، همه برای آرشیو تاریخ هستند؛ می‌آیند و می‌روند و از بین می‌روند. آنچه باقی می‌ماند، نسبت انسان با خداست.» می‌گوید پدرش واقعاً به این حرف اعتقاد داشت. 🔻 نوبت همسر شهید می‌رسد. از ازدواجشان می‌گوید؛ از زمانی که فقط ۱۵ سال داشته و علی لاریجانی جوان، علاقه شدیدی به استاد مطهری داشته است. آن‌قدر که گفته بود اگر استاد مطهری دختری دارد، برای من بگیرید؛ می‌خواهم تربیت‌شده ایشان باشد. بعدها، به تعبیر ایشان، دکتر لاریجانی سیره عملی و تجسم‌بخشی از افکار شهید مطهری شد. در مقطع لیسانس شاگرداول بوده و حتی بورسیه آمریکا داشته است؛ قرار بوده چند سالی برای تحصیل برود، اما انقلاب که می‌شود، از رفتن پشیمان می‌شود. بعد از شهادت استاد مطهری، این تصمیم جدی‌تر هم می‌شود و می‌گوید می‌خواهم برای انقلاب کار کنم؛ تا آخرین لحظه عمر و شهادت هم پای همین حرف ماند و تغییری نکرد. 🔻 همسر شهید از تربیت بچه‌ها می‌گوید. از اینکه دکتر باوجود مسئولیت‌های سنگین، در تربیت فرزندانش حضور جدی داشت. شب‌ها اگر بچه‌ها بیدار می‌شدند، خودش بلند می‌شد و می‌خواباندشان و به همسرش می‌گفت: «از صبح تو زحمت کشیدی برایشان؛ الان نوبت من است.» حتی مراقب بود بچه‌ها از موقعیت پدر سوءاستفاده نکنند. یک‌بار هم آن‌ها را به محل کارش در صداوسیما یا مجلس نبرد. معتقد بود اگر بچه‌ها بروند و ببینند پدرشان مدیر و رئیس آنجاست و بعد در زندگی خودشان به آن موقعیت تکیه کنند، دیگر خودشان به جایی نمی‌رسند. 🔻 اهل مطالعه هم بود. برای هر کدام از اعضای خانواده، متناسب با علاقه‌شان کتاب معرفی می‌کرد. وقتی حرف به علاقه شدید شهید به آقا می‌رسد، می‌گوید آن مدت انزوا برایش بسیار سخت گذشت. دلش برای آقا به‌شدت تنگ شده بود و بعد از شهادت آقا، دیگر دنیا را بدون ایشان نمی‌خواست. 🔻 صحبت به پسر شهیدش می‌رسد. از زمان بارداری می‌گوید و اینکه قرار بوده فرزندش در ماه رمضان به دنیا بیاید. می‌خواستند اسمش را محمدحسن بگذارند؛ اما یکی از شاگردان علامه حسن‌زاده آملی به آن‌ها می‌گوید خواب استاد مطهری را دیده و استاد از او خواسته به آنها بگوید نام کودک را «مرتضی» بگذارند. مرتضی از همان کودکی شباهت ظاهری زیادی به پدربزرگش داشت. هرچه بزرگ‌تر شد، این شباهت فقط در چهره نماند؛ رفتار و کردارش هم به طرز عجیبی به شهید مطهری شبیه شد. 🔻 وصیت شهید این بوده که در نجف، مشهد یا قم دفن شود. خانواده ابتدا تصمیم می‌گیرند پدر را در مشهد به خاک بسپارند؛ اما وقتی برای زیارت به قم می‌روند، علما می‌خواهند در قم، شهری که شهید در آن بزرگ شده و ۱۲ سال نماینده مردمش در مجلس بوده است، دفن کنند. خانم مطهری می‌گوید اگر جایی نزدیک مزار پدرم باشد، قبول می‌کنم. می‌گویند آنجا ستون است؛ اما بررسی می‌کنیم و خبر می‌دهیم. چند ساعت بعد تماس می‌گیرند و خبر می‌دهند یک قبر دوطبقه، کاملاً تمیز، درست کنار قبر شهید مطهری و آیت‌الله آملی پیدا شده است. عجیب‌تر اینکه آن قسمت پایه و ستون حرم است و از سال ۱۳۶۰ دیگر کسی آنجا دفن نشده بود و هیچ‌کس نمی‌دانسته یک قبر آنجا وجود دارد! انگار دو پدربزرگ خانه جدید علی و مرتضی شهید را تدارک دیده‌اند... 🔗 متن کامل یادداشت را در سایت بخوانید 🌐 FarhikhteganOnline.ir 🔻 @FarhikhteganOnline