خانبابا مشار

. مقدمهٔ تفسیر مفتاح الجنان عبدالحسین طالعی

معدن الأنوار و مشکات الأسرار (مقدمه تفسیر مفتاح الجنان فی حل رموز القرآن)، تأليف: مولی محمد صالح برغانی (م ۱۲۷۱ ق)، تحقیق: مهدی احمد السعدی. کربلا: عتبه حسینیه، ۱۴۴۶ ق.

مؤلف کتاب، تفسیری مفصل بر مبنای پیوند قرآن با احادیث اهل بیت (علیهم‌السلام) نوشته و برای آن مقدمه‌ای قرار داده که قواعد تفسیر را بیان می‌دارد. پس از مقدمه التحقیق (۵۰ ص) که در مورد مؤلف و آثار او نوشته‌اند، متن کتاب را پیش رو داریم که ۱۲ عنوان در بر دارد. برخی از این عناوین چنین است:

بطن داشتن قرآن و ارتباط آن با ائمه (علیهم‌السلام) و دشمنان آنها، تسلیم در برابر کلمات ائمه، علم قرآن نزد اهل بیت است، نهی از تفسیر به رأی، برخی از تاویلات وارده در احادیث، حذر از افراط و تفریط در این زمینه و... .

در آستانه ماه رمضان، بهار قرآن، بهره‌گیری از این منبع که برای نخستین بار منتشر شده، برای آشنایی با تفسیر مأثور ضرورت دارد. @al_athar_ir #برغانی #ملا_محمدصالح_برغانی #مهدی_احمد_السعدی #عبدالحسین_طالعی #معدن_الانوار (کتاب) #مفتاح_الجنان (کتاب) #علوم_قرآنی #معرفی_کتاب

نمودار تعداد پراکندگی نسخه‌های خطی در کتابخانه‌های مختلف ایران ۱۳ کتابخانه بزرگ کشور این آمار براساس اطلاعات درج شده در مقدمه ویراست جدید دنا (ج۱، ص۳۲) می‌باشد، اما اطلاعات دو کتابخانه مرعشی و مرکز احیا با توجه به چاپ فهرست‌های جدیدشان به‌روز شده است. کتابخانه مرعشی بی‌شک با اختلاف بسیار زیاد بزرگترین کتابخانه خطی ایران می‌باشد و هنوز تعداد قابل توجهی از نسخه‌هایش فهرست نشده است. @nosakh_shii

الرِّحلة المكّيّة والدّولة المُشعشعيّة في الأحواز وجنوب العراق تأليف السيِّد علي خان بن عبد الله بن علي بن خلف الموسوي المُشعشعي الحويزي ( ت 1135 هـ / 1723 م ) تحقيق د . عبد الرّحمن كريم اللامي و د . فردوس عبد الرّحمن اللامي الطّبعة الأولى : بغداد – العراق 2025 م / 779 ص

🔻اندر حکایت کتاب سال جمهوری اسلامی ایران 🖊احمدحسین شریفی ـــــــــــــــــــ ضمن تبریک و تهنیت به برگزیدگان چهل و سومین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی،‌ چند نکته را با الهام از آثار برگزیده بیان می‌کنم:‌ یک. بیش از یک سوم آثار برگزیده مربوط به تصحیح و ویرایش آثار پیشینیان است! ۱. تحقیق و ویرایش «مجموعۀ آثار میرزاحسن رشدیۀ تبریزی (م۱۳۲۳ش،) ۲. تصحیح «المبدأ و المعاد، بن سینا،) ۳. تصحیح «عبقات الأنوار فی إمامه الائمه الاطهار علیهم‌السلام، میرحامد حسین لکهنوی) ۴. تحقیق «نهایه الوصول إلی علم الأصول، تألیف علامه حلی،) ۵. تصحیح «دیوان منوچهری دامغانی» دو. بیش از یک سوم دیگر آنها مربوط به شعر و رمان و داستان است: ۱. لمس؛ ۲. مامان جادوگر من با طعم خامه‌شکلاتی؛ ۳. شیدخت؛ ۴. من ابن‌بطوطه هستم: مجموعه داستان؛ ۵. بادکنک‌های رنگی‌رنگی بردار؛ ۶. من بال و پر دارم؛ ۷. قاسم. سه. فقط دو یا با مسامحه سه اثر که می‌توان آنها را تألیفی نامید در این میان مشاهده می‌شود: ۱. «شهرشناسی استارباد: دگرگونی‌های بافت شهری گرگان (پیش از ۱۳۰۰ تا دهۀ ۱۳۵۰ خورشیدی): شهرسازی و معماری بومی استارباد؛ ۲. دانشنامۀ سیرۀ نبوی (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم). ۳. شرحی بر کشف المراد؛ چهار. این انتخاب‌ها نشان می‌‌دهد که مدیران و دست‌اندرکاران جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی بالکل با اولویت‌های علمی کشور و با سیاست‌های بالادستی علم و پژوهش کشور بیگانه‌اند! و یا آنکه توجهی به جایگاه و شأن و پیامی که این جایزه به جامعه علمی صادر می‌کند ندارند! و یا آنکه می‌دانند که این جایزه صرفاً یک سنت یا رسم و عادت است که باید هر ساله برپا داشته شود و تأثیری در جهت‌بخشی به علم و پژوهش کشور ندارد!‌ به همین دلیل، هدف اصلی را برپا داشتن مراسم می‌دانسته‌اند که در این کار البته موفق بوده‌اند و جای قدردانی و شکرگزاری دارد. پنج. لطفاً یک بار دیگر در ٍعناوین برگزیده دقت کنید، خواهید دید که: در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به مسائل فعلی جامعه ایران وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثر تولیدی و نظریه‌پردازانه‌ای وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به علوم انسانی اسلامی وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به فلسفه‌های مضاف وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به اخلاق و عرفان وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به اندیشه سیاست و مدیریت وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به فقه و حقوق وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به روان‌شناسی اسلامی وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری که محصول ارتباط با جامعه یا صنعت باشد وجود ندارد! در میان آثار برگزیده هیچ اثری که از اولویت‌های نقشه جامع علمی کشور باشد وجود ندارد! شش. ممکن است گفته شود که انتخاب‌ها از میان داشته‌ها صورت گرفته است؛ بنده این را نمی‌پذیرم که هیچ اثر قابل تقدیری در حوزه‌های نامبرده وجود نداشته است؛ اما اگر چنین باشد و اگر بخواهیم این جایزه را نمایان‌گر وضعیت تولید فکر و اندیشه و نمودی از فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقاتی در کشور بدانیم، در آن صورت باید گفت با یک فاجعه پژوهشی و تحقیقی در کشور روبرو هستیم. یعنی پژوهشگران ما اساساً هیچ ارتباطی با میدان ندارند! هیچ دغدغه‌ای نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی و مدیریتی کشور ندارند! که اگر چنین باشد، باید جایزه‌ای بزرگتر از جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی برای کسانی تعیین کرد که فکری عاجل برای درمان این بیمار رو به موت داشته باشند!

برگزیدگان جایزه کتاب سال معرفی شدند - مشرق نیوز https://www.mashreghnews.ir/news/1784156/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF

ببین این شگفتی که اینجا چه گفت فیلم کوتاه بالا، بخشی است از برنامهٔ زندهٔ «زمانه» به تاریخ ۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ که از شبکهٔ دوم سیما پخش شده است. در این برنامه کارشناس به‌صراحت اعلام می‌کند که بخشی از کتابخانهٔ دانشگاه فردوسی مشهد آتش گرفته و تعدادی از نسخه‌های خطی آن از بین رفته است. او حتی یکایک نسخه‌های آتش گرفته و از بین رفته را همراه با نام صاحب اثر و تاریخ کتابت نام می‌برد! در این باره چند نکته به نظر می‌رسد: ۱. اساساً در دانشگاه فردوسی مشهد فقط بخش اداری موزهٔ دانشگاه و شعبهٔ بانک تجارت و باجهٔ بانک رفاه آتش گرفته است. بنابراین کتابخانهٔ دانشگاه فردوسی مشهد و کتابخانهٔ دانشکدهٔ الهیات که تعدادی از نسخه‌های دانشگاه در آنجا نگهداری می‌شده، نه تنها آتش نگرفته که مورد تعرّض هم قرار نگرفته است. در موزهٔ دانشگاه هم که بخش اداری آن آتش گرفته، هیچ نسخهٔ خطی نگهداری نمی‌شده است، تنها در بخش نمایشگاهی یک نسخهٔ خطی به نمایش گذاشته شده بود که چند سال پیش در فهرست آثار ملّی به ثبت رسیده بود. ۲. خبر آتش‌سوزی کتابخانهٔ دانشگاه فردوسی مشهد و از بین رفتن تعدادی از نسخه‌های خطی، ظاهراً اوّل‌بار در شبکه‌های اجتماعی «خبر فوری» منتشر شده و احتمالاً کارشناس سیما از آنجا نقل کرده است. جالب آنکه بعداً خبر آتش‌سوزی کتابخانه از کانال تلگرام «خبر فوری» حذف شد امّا در ایتا همچنان وجود داشت. ۳. کارشناس برنامهٔ «زمانه» در ۸ بهمن حدود ساعت ۲۲:۳۰ این مطالب را اعلام کرده است؛ یعنی ۱۹ روز بعد از واقعهٔ آتش گرفتن موزهٔ دانشگاه فردوسی مشهد این مطالب را می‌گوید؛ یعنی بعد از حدود ۲۰ روز هنوز برایش معلوم نشده است که دقیقاً کجا آتش گرفته و چه چیزهایی از بین رفته است! ۴. آیا با انتشار این اخبار و مطالب، آن هم با این درجه از خطا و نادرستی، اعتمادی به صدا و سیما باقی ماند؟! ۵. چرا مجموعهٔ مدیریتی دانشگاه فردوسی مشهد تاکنون در برابر این خطا / ناراستی واکنش نشان نداده و آتش گرفتن کتابخانه و از بین رفتن نسخ خطی را تکذیب نکرده است؟ ۶. آیا انتشار فهرست دست‌نویس‌هایی که به‌زعم برخی از خبرنگاران و کارشناس برنامهٔ «زمانه» سوخته است، در حالی‌که اساساً کتابخانه آتش نگرفته و هیچ کتاب و نسخه‌ای گرفتار آتش نشده است، این گمان را به ذهنِ خرده‌گیران متبادر نمی‌سازد که شاید این نسخه‌ها بعدها گم / دزدیده شوند و نبود آن‌ها به آتش گرفتن و طعمهٔ حریق شدن پیوند داده شود؟ بهتر است تا این خبر بیش از این در فضاهای مجازی مختلف منتشر نشده است، مسئولان دانشگاه فردوسی مشهد آن را تکذیب کنند و عوامل انتشار این فهرست را مؤاخذه نمایند. سلمان ساکت ۱۴ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ @Avaze_Sorkh instagram.com/Salmansaket.Official

فهرست کتب خِزانة الأشرفیّة منتشر شد https://mirasmaktoob.net

آثار فارسی در فهرست خزانة الأشرفیّة دمشق کتابخانه‌های تاریخی، گنجینه‌هایی هستند که نه‌تنها دانش و فرهنگ روزگار خود، بلکه پیوندهای تمدنی و تعاملات فرهنگی میان مناطق گوناگون را نیز ثبت می‌کنند. فهرست خزانة الأشرفیّه دمشق – کتابخانه‌ای که به فرمانروای ایّوبی، اشرف موسی (ملقب به «شاه ارمن») وابسته بود – از این منظر سندی کم‌نظیر است. این فهرست افزون بر آثار ارزشمند عربی و اسلامی، بخشی مجزا و قابل توجه را به کتاب‌های فارسی و متون فرهنگ ایرانی اختصاص داده است. در این فهرست، بخشی با عنوان «الکُتُب بالعجمیّة» (کتاب‌های به فارسی) دیده می‌شود که حاوی ۲۷ اثر فارسی است و نشان‌دهندهٔ حضور پُررنگ زبان و ادب فارسی در شام سده‌های میانه است. همچنین، در جای‌جای فهرست، آثار دیگری با موضوعات ایرانی – از تاریخ و حکمت ایران باستان تا شعر و نثر فارسی – به چشم می‌خورد. این آثار می‌توانند گواهی بر روابط فرهنگی، سیاسی و علمی میان ایران و شام در آن دوره، و نیز نشان‌دهندهٔ علاقهٔ حاکمان و فرهیختگان آن دیار به فرهنگ ایرانی باشند. در ادامه، فهرستی از این آثار فارسی و ایرانی – که از متن کتاب گردآوری شده – ارائه می‌شود. این فهرست نه‌تنها نام‌ها را دربرمی‌گیرد، بلکه گوشه‌ای از گسترهٔ موضوعات و تنوع متون فارسی محفوظ در کتابخانهٔ یک فرمانروای ایّوبی را پیش چشم می‌گذارد. ۱. نمونه‌هایی از آثار فارسی موجود در این بخش: ▪️آثار ادبی و دیوان‌ها: • دیوان الرشید الوطواط • دیوان جمال‌الدین النقّاش • دیوان البیلقانی • دیوان بُندار • دیوان أبي المفاخر • دیوان الأسدي • دیوان العُمري • شعر الحکم الرومی • نفثة المصدور • نُزهة العُشّاق ▪️آثار علمی و آموزشی: • دستور اللغة • الکافي في العَروض للخطیب التبریزي • أصول الحرب • الإرشاد في الفقه • دَفع مَضار الأغذیة • تراجم الأعاجِم ▪️متون منثور و مَقامات: • مَقامات (دو نسخه) • وسیلة الطالب للمیانی (دو نسخه) • ترسّلٌ عجمي • کلیله و دمنه ۲. سایر متون ایرانی و فارسی پراکنده در فهرست: علاوه بر بخش مستقل فارسی، آثار دیگری با محتوای ایرانی در بخش‌های مختلف فهرست پراکنده‌اند، از جمله: ▪️متون تاریخی و ادبی ایرانی: • «امتثال أمر الملک المعظّم في ترجمة أخبار العَجم» • «مجموعٌ فیه عهد أردشیر و حدیث خسروی أبرویز...» (تاریخ ساسانیان) • «مجموعٌ [فیه] جاویدان خرد» (ترجمه‌ی فارسی حکمت ایران باستان) • «رِقاع الوزیر أنوشروان» و «توقیعات کِسری أنوشروان» (نامه‌ها و فرمان‌های دوره ساسانی) ▪️مجموعه‌های شعر و نثر فارسی: • «مجموع رسالة البطیخة و دیوان ظهیر الفاریابي و أشعارٌ بالعجمي» • «مجموعٌ عجمي و دُوبیتی و نُدبة زین‌العابدین» • «مجموع رسایل البدیع و رسایل عَجمیّة» • «أشعار دُوبیتی» @mirasmaktoob @Mirasmaktoob_irani .