پَرسه‌های یک روانشناس اگزیستانسیالیست

وقتی پاسخ، هیچ است! دنیا امکانات زیادی دارد. با این حال، امکان زیادی به ما نمی‌دهد. بسیار تحت تأثیر پیش‌نویس زندگی خود هستیم و در آن، با جوهر ژنتیک، روی کاغذ تاریخ، این دستخط جغرافیاست که نام و نشان و سرنوشت ما را مکتوب کرده است. تا به خود بیاییم و بدانیم که جهان چگونه رفتار می‌کند، دست‌کم سی، چهل سال از عمر خود را سپری کرده‌ایم و در این مدت، چیزهای بی‌شماری به خود افزوده‌ایم که همچون هوای مه‌آلود، حقیقت را از ما دور نگاه داشته است. اضطراب‌ها نیز از بدو تولد با ما هستند. «تنهایی» یکی از قوی‌ترین آنهاست! مملو از نوازش به این دنیا فراخوانده می‌شویم و هر بار که مراحل رشد را یکی پس از دیگری طی می‌کنیم، آن نوازش کم‌رنگ‌تر می‌شود. «آزادی» اما دربه‌دری اصلی ماست. میل ما به پیرو بودن، هم‌زمان در جدال با میل به آزادی، همواره کشمکشی ناتمام در وجودمان می‌کارد که زمینه‌ساز بسیاری از دلشوره‌ها و کابوس‌های ما در آینده می‌شود. تناقض‌های این دنیا زمانی سهمگین‌تر می‌شوند که «فقدان» به‌عنوان مهم‌ترین بازیگر ترس‌های ما، سراسر وجودمان را اشغال می‌کند. آنجایی که مرگ، در پیوندی ناگسستنی با زمان، تمام درک ما از هستی را به سخره می‌گیرد و بیچارگی آدمی را چونان قطرات باران بر سر و رویش می‌باراند؛ پناه ما به هنر نیز از همین‌جا ارزشش دوچندان می‌شود و هم‌زمان، طبیعت واقعیِ گونه‌ی رقابت‌طلب و جاه‌طلب انسان نمایان می‌گردد. «پوچی» اما دروازه‌ی آخر است. انسانِ وابسته به عدد و نتیجه، وقتی می‌رسد، گرفتار ملال است و وقتی هم نمی‌رسد، در عذاب فرسودگی است. چون تنها گونه‌ای هستیم که درک روان‌شناختی از رنج داریم، در اقدامی ناخودآگاه به فلسفیدن جهان دست می‌زنیم. به دنبال یافتن پاسخ برای پرسش‌های بنیادین خود، وارد جهان هزارتویی می‌شویم به نام تفکر! ما در این مرحله نیز دوباره احساس تنهایی می‌کنیم. این بار نه به مفهوم عدم دسترسی به نوازشگری دلخواه، که در مقام معنای هستی خود! حال که پاسخ روشنی نمی‌یابیم، به سرزمین ابهام پرت می‌شویم. ابهام نیز بر زخم‌های ما نمک می‌پاشد و آنچه در نهایت دست ما را می‌گیرد، هیچ است و هیچ است و هیچ! با این حال، آدمی باید مسئولیت تمام این هیچ را بپذیرد! معنای جدید و مناسبی دست‌وپا کند و آنچه را که از زمین برمی‌دارد، بار سنگین زیستن باشد. زیستن در مرحله‌ی پوچی، اگرچه تاریک است، اما شاید حق با «آلبر کامو» بود که رسیدن به بیهودگیِ زندگی، پایان نیست، بلکه آغاز راه است.

پرسه‌های یک روانشناس اگزیستانسیالیست یادداشت‌های وحید رحیمی

🪩 @Existentialogy