ወሒድ የዕቅበተ ኢሥላም መጣጥፍት"Wahid Articles of Islamic Apologetics"

ፍጡር አታምልኩ በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡ 3፥47 ነገሩ እንዳልሽው ነው፡፡ አሏህ የሚሻውን ይፈጥራል፥ አንዳችን በሻ ጊዜ ለእርሱ "ኹን" ይለዋል ወዲውኑም ይኾናል" አላት፡፡ قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ የነገረ ክርስቶስ ጥናት"Christology" ላይ "ታሕታይ ነገረ ክርስቶስ ጥናት"Lower Christology" ማለት በአንፆኪያ የትርጓሜ ትምህርት ቤት ከሰውነት ወደ አምላክነት የሚደረግ አሪስጣጣሊሳዊ ፍልስፍና"Aristotelian Philosophy" መሠረት ያረገ ጥናት ሲሆን ሙግት አዋቅሮ እና አደራጅቶ ድባቅ ለማስገባት ከታሕታይ ነገረ ክርስቶስ መጀመሩ ጥሩ ነው። አንድ አምላክ አለ፥ ይህ አንድ አምላክ ሰውን በማኅፀን የሚፈጥር ነው፦ ኢዮብ 31፥15 እኔን በማኅፀን የፈጠረ እርሱንስ የፈጠረው አይደለምን? በማኅፀንስ ውስጥ የሠራን አንድ አይደለንምን? πότερον οὐχ ὡς καὶ ἐγὼ ἐγενόμην ἐν γαστρί, καὶ ἐκεῖνοι γεγόνασι; γεγόναμεν δὲ ἐν τῇ αὐτῇ κοιλίᾳ. አንዱ አምላክ ከአዳም የጎን አጥንት ያለ ወንድ ሕዋስ እና ያለ ሴት ሕዋስ ሰው መፍጠር ከቻለ ከሴት የአብራክ ሕዋስ ያለ ወንድ ሕዋስ ኢየሱስን መፍጠር ችሏል። ኢየሱስ በትንቢት መነጽር "ከማኅፀን የሠራኝ" በማለት ይናገራል፦ ኢሳይያስ 49፥5 አሁንም በሐሸም ዓይን ከብሬአለሁና፣ አምላኬም ጕልበት ሆኖኛልና፣ ያዕቆብን ወደ እርሱ እንድመልስ እስራኤልንም ወደ እርሱ እንድሰበስብ ባሪያ እሆነው ዘንድ ከማኅፀን የሠራኝ ሐሸም እንዲህ ይላል። וְעַתָּ֣ה׀ אָמַ֣ר יְהוָ֗ה יֹצְרִ֤י מִבֶּ֙טֶן֙ לְעֶ֣בֶד ל֔וֹ לְשׁוֹבֵ֤ב יַֽעֲקֹב֙ אֵלָ֔יו וְיִשְׂרָאֵ֖ל לֹא יֵאָסֵ֑ף וְאֶכָּבֵד֙ בְּעֵינֵ֣י יְהוָ֔ה וֵאלֹהַ֖י הָיָ֥ה עֻזִּֽי׃ የግዕዙ ላይ "ዘፈጠረኒ በውስጠ ከርሰ እምየ" ሲለው ትርጉሙ "ከእናቴ ማሕፀን የፈጠረኝ" ማለት ነው፥ የእነርሱ የሚሊኒየሙ ላይም በግልጽ "የፈጠረኝ" ብለው አስቀምጠውታል። ኢሳይያስ 49፥5 ላይ "የፈጠረኝ" የሚለው ተናጋሪ ኢየሱስ እንደሆነ ቄርሎስ ዘእስክንድርያ ተናግሯል፦ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 76 ቁጥር 21 "ዳግመኛም የያዕቆብን ወገን አንድ ለማድረግ እስራኤልን ለማዳን አገልጋይ እሆነው ዘንድ "በማኅፀን የፈጠረኝ" እግዚአብሔር እርሱ ይወደኛልና"። ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 76 ቁጥር 22 "ይህ በቅድስት ድንግል ማርያም የተፈጠረበት ምክንያት እስራኤልን ብቻ ለማዳን አይደለም፥ እስከ ምድር ዳርቻ ያሉን አሕዛብን ለማዳን ነው እንጂ"። ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 76 ቁጥር 19 "ዳግመኛም መድኅን ክርስቶስ ከድንግል ስለመወለዱ በኢሳይያስ አፍ “ብዙ ሥራ እሠራ ዘንድ የያዕቆብንም ወገን አጸና ዘንድ አስራኤልንም አንድ አደርግ ዘንድ ከድንግል ማኅፀን "ተፈጠርኩ" አለ"። ዐማርኛው ላይ "ተጸነስኩ" ቢሉትም ግዕዙ ላይ "ተፈጥረ" ብሎ አስቀምጠውታል፥ "ፍጡረ" ማለት "ፍጡር" ማለት ነው። ስለዚህ ኢየሱስ ከድንግል ማርያም የተፈጠረ ፍጡር ነው፦ ፨ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 56 ቁጥር 21 "ሰው ስለሆነ "ፍጡር" ቢባል ወዲህ በር ተባለ"። ፨ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 124 ቁጥር 19 “ወዲህም ከሴት በሥጋ ስለተወለደ "ፍጡር" እንላለን”። ዐማርኛ ላይ "ሰው" ብለው ቢያስቀምጥም ግዕዙ "ፍጡረ" ብሎ አስቀምጦታል፦ "ወዓዲመ ንብሎ "ፍጡረ" እስመ ውእቱ ተወልዶ በሥጋ እም ብእሲት"። ኢየሱስ እርሱ ክርስቶስ በእርግጥ በሥጋ ፍጡር ነው፦ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 124 ቁጥር 29 "ቃል እርሱ በሥጋ ፍጡር እና ሟች ነው"። ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 35 ቁጥር 6 "ዳግመኛም ሥጋ ስለሆነ ፍጡር ይባላል"። ግዕዙ፦ "ወዓዲመ ይትበሃል "ፍጡረ" በእንተ ዘኮነ ሥጋ" ይለዋል፥ ማኅፀን ውስጥ የተፈጠረው እና የተወለደው መለኮት ሳይሆን ፍጡር ነው፦ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 38 ቁጥር 25 "መለኮት ፍጡር አይደለም፥ ሥጋ ግን ፍጡር ነው"። ግዕዙ፦ "መለኮትሰ ኢ ፍጡር ውእቱ ወሥጋሰ ፍጡር ውእቱ" ይለዋል፥ "ሥጋ" ሲባል "ሰው" ማለት እንጂ መንፈስ እና ነፍስ የሌለው ቁርበት እና ቅርፊት ማለት አይደለም። ፍጥረትን የፈጠረ አምላክ ነገርን ይሠራል እንጂ እርሱ አይሠራም፥ "ፍጡር" ለተፈጠረ ነገር እንጂ አምላክ አይፈጠርም። ሐሸም ለኢሳይያስ ከመናገሩ በፊት አምላክ አልተሠራም፥ ለኢሳይያስ ከመናገሩ በኃላ አምላክ አይሠራም፦ ኢሳይያስ 43፥10 ከእኔ በፊት "አምላክ አልተሠራም" ከእኔም በኋላ አይሆንም። לְפָנַי֙ לֹא־נ֣וֹצַר אֵ֔ל וְאַחֲרַ֖י לֹ֥א יִהְיֶֽה׃ס "አምላክ አይሠራም" እያለ "አምላክ በሥጋ ተሠራ፣ ተፈጠረ፣ ፍጡር ነው" ማለት ጤናማ ትምህርት አይደለም፥ ሃይማኖተ አበው ላይ "ኢየሱስ ፍጡር ነው" የሚል በቁና ሰፍሮ እያለ "ፍጡር አይደለም፥ ፍጡር አይባልም" ማለት "አሞኛችሁ ዘንድ ዓይናችሁን ጨፍኑ" ማለት ነው። መርየም አሏህን፦ "ጌታዬ ሆይ! "ወንድ ያልነካኝ ስኾን ለእኔ እንዴት ልጅ ይኖረኛል" አለች፦ 3፥47 "ጌታዬ ሆይ! "ወንድ ያልነካኝ" ስኾን ለእኔ እንዴት ልጅ ይኖረኛል" አለች፡፡ قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ አሏህም በመልአኩ፦ "ነገሩ እንዳልሽው ነው፡፡ አሏህ የሚሻውን ይፈጥራል፥ አንዳችን በሻ ጊዜ ለእርሱ "ኹን" ይለዋል ወዲውኑም ይኾናል" አላት፦ 3፥47 ነገሩ እንዳልሽው ነው፡፡ አሏህ የሚሻውን ይፈጥራል፥ አንዳችን በሻ ጊዜ ለእርሱ "ኹን" ይለዋል ወዲውኑም ይኾናል" አላት፡፡ قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ አሏህ ያለ ወንድ እና ያለ ሴት ዘር አደምን ከአፈር ከፈጠረ እና ሐዋን ያለ ሴት ዘር ከአደም አጥንት ከፈጠረ ዒሣን ካለ ወንድ ዘር ከመርየም ብቻ መፍጠር ይችላል፥ ዒሣ በድንግልና መፀነሱ እና እናቱ መርየም በድንግልና መውለዷ በእርግጥ ተአምር ናቸው፦ 23፥50 የመርየምን ልጅ እና እናቱን ተአምር አደረግናቸው፡፡ وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً 21፥91 እርሷን እና ልጅዋን ለዓለማት ተአምር ያደረግናትን አስታውስ፡፡ وَجَعَلْنَاهَا وَابْنَهَا آيَةً لِّلْعَالَمِينَ ክርስቲያኖች ሆይ! ከማርያም ማኅፀን የተፈጠረውን ፍጡር አታምልኩ! ወደ አሏህ ኑ እና እርሱን በብቸኝነት እናምልክ፥ በዲኑል ኢሥላም የሚመለከው በፈጣሪነቱ ፍጡርነት የሌለበት ኻሊቁ ብቻ ነው። ኻሊቁና አሏህ ሂዳያውን ይወፍቃቸው! ለእኛም ኢሥቲቃማውን ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

ሰው አያነብም ብለው ይጫወቱበታል። "ፈጣሪ እና ፍጡር" አይባልም ይሉና ግን በግዕዝ "ፋጣሪ ወፍጡር" ይባላል ይኩናል። ለመሆኑ ሰው ግዕዝ አያውቅም እያላችሁ ለምን በሕዝቡ ትጫወታላችሁ? "ወ" ማለት በግዕዝ እኮ "እና" ማለት ነው፦ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 124 ቁጥር 18 "እኛስ ይህን አንድ ወልድን አምላክ እና ሰው፣ ገዥ እና ተገዥ፣ ሠዋዒ እና ተሠዋዒ፣ ፍጡር እና ፈጣሪ ሆኖ እናገኘዋለን"።  "ወ" ማለት በግዕዝ "እና" ማለት ነው፥ "ፍጡር ወፈጣሪ" ማለት "ፍጡር እና ፈጣሪ" ማለት ነው። ፈጣሪ አምላክ ሁሉን ዐዋቂ፣ ሁሉን ቻይ፣ የማይሞት፣ የማይተኛ ነው፥ ፍጡር ሰው ደግሞ "ሁሉን ዐላዋቂ፣ ሁሉን የማይችል፣ የሚሞት፣ የሚተኛ ነው። ሁሉን ዐዋቂ እና ሁሉን ዐላዋቂ፣ ሁሉን ቻይ እና ሁሉን የማይችል፣ የማይሞት እና የሚሞት፣ የማይተኛ እና የሚተኛ ማለት እርስ በእርስ ግጭት አይደለምን?

ፍትወት በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው። 40፥40 መጥፎን የሠራ ሰው ብጤዋን እንጂ አይቀጣም፡፡ مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا "ዚና" زِّنَىٰ የሚለው ቃል "ዘነ" زَنَى ማለትም "ዞሞተ" "ተመኘ" ከሚል ሥርወ ቃል የመጣ ሲሆን "ዝሙት"Fornication" "አምሮት" "ፍትወት"Lust" ማለት ነው፥ ዚና "ሸህዋህ" شَهْوَة በሚል ይመጣል። አሏህ በአደም ልጅ ላይ የግድ ማድረግ ያለበትን ከፍትወት ክፍሉን ጽፏል፥ ይህም የዓይን ፍትወት ማየት እና የምላስ ፍትወት መናገር ነው፦ ኢማም ሙሥሊም መጽሐፍ 46 ሐዲስ 32 አቢ ሁረይራህ እንደተረከው፦ "ነቢዩም"ﷺ" እንዲህ አሉ፦ "አሏህ በአደም ልጅ ላይ የግድ ማድረግ ያለበትን ከፍትወት ክፍሉን ጽፏል፥ ይህም የዓይን ፍትወት ማየት እና የምላስ ፍትወት መናገር ነው። የነፍስ ፍላጎት እና ምኞት ያ ሊተገበር ወይም ላይተገበር ይችላል"። قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ عَلَى ابْنِ آدَمَ حَظَّهُ مِنَ الزِّنَى أَدْرَكَ ذَلِكَ لاَ مَحَالَةَ فَزِنَى الْعَيْنَيْنِ النَّظَرُ وَزِنَى اللِّسَانِ النُّطْقُ وَالنَّفْسُ تَمَنَّى وَتَشْتَهِي وَالْفَرْجُ يُصَدِّقُ ذَلِكَ أَوْ يُكَذِّبُهُ ‏"‏ ‏ "ፍትወት" የሚለው የግዕዝ ቃል እራሱ "ጎምጅታ" "አምሮት" "ምኞት" ማለት ነው፥ "አላ አሐዱ አሐዱ ይትሜከር በፍትወተ እንቲኣሁ ወይወፅእ ኀቤሃ ወይደነግፅ" ሲል ይህንን ታሳቢ አርጎ ነው፦ ያዕቆብ 1፥14 ነገር ግን እያንዳንዱ በራሱ "ምኞት" ሲሳብ እና ሲታለል ይፈተናል። እዚህ ጥቅስ ላይ "ምኞት" ለሚለው በግዕዙ የገባው ቃል "ፍትወት" ነው፥ ፍትወት በተፈጥሮ የተቀመጠ ነገር ሲሆን ሊተገበር ወይም ላይተገበር ይችላል። የተራክቦ ፍትወት አሏህ በሁሉም ላይ እንድናደርግ የጻፈው ነው፥ ይህንን የተራክቦ ፍትወት በትዳር ካደረግን ሐላል ሲሆን ከትዳር ውጪ ካደረግነው ግን ሐራም ነው። የተራክቦ ፍትወት ሊተገበር ላይተገበር የሚችል ነገር ሲሆን ያለ ትዳር በሐራም ተፈልጎ እስካልተሠራ ድረስ መላእክት አይጽፉትም። በሐራም ቢሠራት ግን ቢጤዋን ይጽፋሉ፥ ነገር ግን አንድ ሰው ለአሏህ ሲል በሐራም ከመሥራት ቢመለስ ለእርሱ አንድ ሐሠናህ ይጻፍለታል። በሐላል የፍትወት ተራክቦ መልካም ሥራ ነውና አንድ ሰው በሐላል ለመሥራት በፈለገ ጊዜ ግን ካልሠራት አንድ ሐሠናህ ይጻፍለታል፥ በሐላል ቢሠራ ግን ለእርሱ ከአስር እስከ ሰባ ሐሠናት ይጻፍለታል፦ ኢማም በኻርይ መጽሐፍ 97, ሐዲስ 126 አቢ ሁራይራህ እንደተረከው፦ "የአሏህ መልእክተኛም"ﷺ" አሉ፦ "አሏህ ለመላእክት፦ "ባሪያዬ መጥፎ ሥራ ለመሥራት በፈለገ ጊዜ እስካልሠራት ድረስ አትጻፏት፣ ቢሠራት ግን ቢጤዋን ጻፏት፣ ነገር ግን ለእኔ ሲል እርሷን ከመሥራት ቢመለስ ለእርሱ አንድ ሐሠናህ ጻፉለት፣ መልካም ሥራ ለመሥራት በፈለገ ጊዜ ግን ካልሠራት አንድ ሐሠናህ ጻፉለት፣ ቢሠራት ግን ለእርሱ ከአስር እስከ ሰባ ሐሠናት ጻፉለት" ይላቸዋል"። عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يَقُولُ اللَّهُ إِذَا أَرَادَ عَبْدِي أَنْ يَعْمَلَ سَيِّئَةً فَلاَ تَكْتُبُوهَا عَلَيْهِ حَتَّى يَعْمَلَهَا، فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا بِمِثْلِهَا وَإِنْ تَرَكَهَا مِنْ أَجْلِي فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْمَلَ حَسَنَةً فَلَمْ يَعْمَلْهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً، فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِمِائَةٍ ስለዚህ "ሰው የግድ ዝሙት እንዲያደርግ ተጽፎበታል" የሚል የሚሽነሪዎች የሐሠት ክስ"False Allegation" እንዲህ ድባቅ ይገባል፥ ሐዲሱ ላይ "ዚና" زِّنَىٰ ሲል ወንድ እና ሴት በተራክቦ ከትዳር ውጪ የሚያረጉት ዝሙት ሳይሆን በግልጽ እንደተቀመጠው የዓይን ፍትወት ማየት እና የምላስ ፍትወት እንዲሁ ያ ሊተገበር ወይም ላይተገበር የሚችል የነፍስ ፍላጎት እና ምኞት ነው። በእርግጥ ወንድ እና ሴት በተራክቦ ከትዳር ውጪ የሚያረጉት ዝሙት መጥፎ ሥራ ነውና መጥፎን የሠራ ሰው ብጤዋን ይቀጣል፥ ወንድ እና ሴት በተራክቦ ከትዳር ውጪ የሚያረጉት ዝሙትንማ መጥፎ ሥራ ስለሆነ እና ስለሚያስቀጣ አሏህ "አትቅረቡ" ብሎ ከልክሎናል፦ 40፥40 መጥፎን የሠራ ሰው ብጤዋን እንጂ አይቀጣም፡፡ مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا 17፥32 ዝሙትንም አትቅረቡ! እርሱ በእርግጥ መጥፎ ሥራ ነውና፥ መንገድነቱም ከፋ። وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَىٰ ۖ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا ወንድ እና ሴት በተራክቦ ከትዳር ውጪ የሚያረጉት ዝሙት እንድናደርገው ተጽፎ ቢሆን ኖሮ "አትቅረቡ" ብሎ አይከለክልም ነበር፥ ትእዛዙን ስንተላለፍም አንቀጣም ነበር። "አትቅረቡ" የሚል ክልክለላ የሚሰጠው መቅረብ እና አለመቅረብ ነጻ ፈቃድ እና ምርጫ ያለው አካል ነው፥ ወንድ እና ሴት በተራክቦ ከትዳር ውጪ የሚያረጉት ዝሙት እንድናደርገው የተጻፈ ሳይሆን መንገድነቱም የከፋ ነው። አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይስጣችሁ! ለእኛን ጽናቱን ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

የዝሙት ልጅ በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው። 35፥18 ኀጢአትን ተሸካሚ ነፍስ የሌላዋን ሸክም አትሸከምም፡፡ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ "ኸጧእ" خَطَأ የሚለው የዐረቢኛው ቃል "ኸጢአ" خَطِئَ ማለትም "ዒላማን ሳተ" "ዓመፀ" ከሚል ሥርወ ቃል የመጣ ሲሆን "ዒላማን መሳት" "ማመፅ" "ዓመፅ" ማለት ነው፥ ይህ ቋንቋዊ ፍቺ ሲሆን ሸሪዓዊ ፍቺው ደግሞ "አሏህ ያዘዘውን መልካም ነገር አለማድረግ፥ የከለከለውን ክፉ ነገር ማድረግ" "ኸጧእ" خَطَأ ይባላል፦ 33፥5 በእርሱ በተሳሳታችሁበት ነገርም በእናንተ ላይ ኃጢአት የለባችሁም፥ ነገር ግን ልቦቻችሁ ዐውቀው በሠሩት ኃጢአት አለባችሁ፡፡ አሏህም መሓሪ አዛኝ ነው፡፡ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُم بِهِ وَلَـٰكِن مَّا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ ۚ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا አንድ ሰው ከአሏህ መልእክት ደርሶት ይህንን መልእክት ዐውቆ እና ተረድቶ በዛ መልእክት ማመፅ፣ ማስተባበል፣ መካድ "ኃጢአት" ይሰኛል። በዲኑል ኢሥላም እያንዳንዱ ሰው የራሱ ኃጢአት ይሸከማል እንጂ ወላጅ ለልጅ ወይም ልጅ ለወላጅ ኃጢአትን አይሸከምም፦ 35፥18 ኀጢአትን ተሸካሚ ነፍስ የሌላዋን ሸክም አትሸከምም፡፡ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ 17፥15 ተሸካሚ ነፍስ የሌላይቱን ኃጢአት አትሸከምም፡፡ መልእክተኛን እስከምንልክ ድረስ የምንቀጣ አይደለንም፡፡ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۗ وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّىٰ نَبْعَثَ رَسُولًا ይህ ሆኖ ሳለ እንደ ጭቃ እና ጨፈቃ ሊለያዩ የማችሉትን ቁርኣን እና ሡናህ በቅጡ እና በአግባብ ሳያነቡት "ከዝሙተኛ የተወለደ ልጅ ጀነት አይገባም" ብለው ይህንን ሐዲስ ይጠቅሳሉ፦ ኢማን ኢብኑ ሒባን መጽሐፍ 13 ሐዲስ 3383 ዐብደሏህ ኢብኑ ዐምሪው እንደተረከው፦ "የአሏህ መልእክተኛ"ﷺ" እንዲህ አሉ፦ "የዝሙት ልጅ፣ ጉረኛ፣ ዐመፀኛ እና የመጠጥ ሱሰኛ ወደ ጀናህ አይገባም"። عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ وَلَدُ زِنِيَةٍ ، وَلا مَنَّانٌ ، وَلا عَاقٌّ ، وَلا مُدْمِنُ خَمْرٍ ፨ ሲጀመር "ጁምሁሩል ዑለማእ" جُمْهُور العُلَمَاء ይህንን የዚህን ሐዲስ ደረጃ ያስቀመጡት ዶዒፍ ብለው ነው። ይህ ዐብደሏህ ኢብኑ ዐምሪው በትክክል የዘገበው ሐዲስ በሡነን ነሣኢይ ላይ ይገኛል፦ ሡነን ነሣኢይ መጽሐፍ 51 ሐዲስ 134 ዐብደሏህ ኢብኑ ዐምሪው እንደተረከው፦ "ነቢዩ"ﷺ" እንዲህ አሉ፦ "ጉረኛ፣ ዐመፀኛ እና የመጠጥ ሱሰኛ ወደ ጀናህ አይገባም"። عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنَّانٌ وَلاَ عَاقٌّ وَلاَ مُدْمِنُ خَمْرٍ ‏"‏ ‏.‏ ፨ ሲቀጥል "የዝሙት ልጅ" ማለት "ዝሙተኛ" ማለት እንጂ "ከሁለት ከማገጡ ሰዎች የተወለደ ሕፃን ልጅ" ማለት አይደለም፥ ምክንያቱም "የዝሙት ልጅ" የሚለው "ጉረኛ" "ዐመፀኛ" እና "የመጠጥ ሱሰኛ" ከሚል ጋር ተደርድሮ የመጣ ቃል ነው። "ዝሙት" በራሱ የሚወልድ "ወላጅ" ስላልሆነ "የዝሙት ልጅ" ማለት "ዝሙተኛ" እንደሆነ በቀላሉ አንድ ናሙና እንመልከት፦ 2፥215 ምንን ለማንም እንደሚለግሱ ይጠይቁካል፥ "ከመልካም ነገር የምትለግሱት ለወላጆች፣ ለቅርብ ዘመዶች፣ ለየቲሞችም፣ ለድሆችም እና ለመንገደኞች ነው" በላቸው፡፡ يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ ۖ قُلْ مَا أَنفَقْتُم مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ እነዚህ አንቀጽ ላይ "መንገደኞች" ለሚለው የገባው ቃል "ኢብኑ አሥ-ሠቢል" ٱبْن السَّبِيل ሲሆን "የመንገድ ልጅ" ማለት ነው፥ "መንገድ" በራሱ "ወላጅ" ስላልሆነ "የመንገድ ልጅ" ማለት "መንገደኛ" ማለት ከሆነ "የዝሙት ልጅ" ማለት "ዝሙተኛ" ማለት ነው። እንዲገባችሁ ከራሳችሁ መጽሐፍ አንዳንድ ናሙና እንመልከት፦ 2ኛ ሳሙኤል 12፥5 ዳዊትም በዚያ ሰው ላይ እጅግ ተቈጥቶ ናታንን፦ "ሕያው ሐሸምን! ይህን ያደረገ ሰው "የሞት ልጅ" ነው"። 1ኛ ሳሙኤል 20፥31 "የእሴይም ልጅ በምድር ላይ በሕይወት በሚኖርበት ዘመን ሁሉ አንተ እና መንግሥትህ አትጸኑም፤ አሁንም "የሞት ልጅ" ነውና ልከህ አስመጣልኝ" አለው። ዳዊት በራሱ ላይ ሲፈርድ እራሱን "የሞት ልጅ" ሲል ሳኦል ዳዊትን "የሞት ልጅ" ሲል "ሟች" ማለታቸው እንጂ "ሞት" የሚባል "ወላጅ" እያሉ እንዳልሆነ ከተረዳን ዘንዳ ሐዲሱ "የዝሙት ልጅ" ሲል "ዝሙተኛ" ማለቱ እንጂ "ዝሙት" የሚባል "ወላጅ" እያለ እንዳልሆነ በቀላሉ መረዳት ይቻላል እንጂ ከዝሙተኛ ስለሚወለድ ሕፃን በፍጹም አያወራም። የመጨረሻ ናሙና፦ ዮሐንስ 17፥12 መጽሐፉም እንዲፈጸም ከ-"ጥፋት ልጅ" በቀር ከእነርሱ ማንም አልጠፋም። 2ኛ ተሰሎንቄ 2፥3 ክህደቱ አስቀድሞ ሳይመጣ እና የዓመፅ ሰው እርሱም "የጥፋት ልጅ" ሳይገለጥ፥ አይደርስምና። ይሁዳ እና ሐሳዌ መሢሕ "የጥፋት ልጅ" ሲባሉ "ጥፋተኛ" እየተባሉ እንጂ "ጥፋት" የሚባል "ወላጅ" እየተባለ እንዳልሆነ ከተረዳን ዘንዳ ሐዲሱ "የዝሙት ልጅ" ሲል "ዝሙተኛ" ማለቱ እንጂ "ዝሙት" የሚባል "ወላጅ" እያለ እንዳልሆነ በቀላሉ መረዳት ይቻላል እንጂ ከዝሙተኛ ስለሚወለድ ሕፃን በፍጹም አያወራም። በተለይ "ዝሙት" እና "ጥፋት" ሰው የሚያደርጋቸው ድርጊት እንጂ "ወላጅ" ወይም "አድራጊ" እስካልሆኑ ድረስ "ዝሙተኛ" "ጥፋተኛ" በሚል መረዳት ያዋጣል። የሙሥሊም ኩታ ገጠም ሙግት እንደ እናንተ ማረብረብ እና መወረብ ሳይሆን በእማኝነት እና በአስረጂነት መልስ መስጠት ነው፥ ገንጠል እና ዘንጠል አርጋችሁ ብታመጡትን በአጽንዖት እና በአንክሮት መልስ ሰተናል። "ተመልሷል" ብላችሁ እርማት ውሰዱ! "ተድበስብሷል" ካላችሁ ግብረ መልስ ስጡ! እንጂ ደብተራ እና ዳሞትራ አትሁኑብን! ዲኑል ኢሥላም በዕውቀት እና በሕይወት የሚኖር ሕይወት ስለሆነ ወደዚህ ሕይወት እንድትመጡ ስንጠራችሁ ከታላቅ አክብሮት ጋር ነው። አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይስጣችሁ! ለእኛን ጽናቱን ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

በምዕራባውያ(አውሮፓውያን) መርሕ ሕፃን ልጅን መምታት በጥብቅ የተከለከለ ነው፥ ሕፃናትን የመታ ሰው የእስር እና የብር ቅጣት ይቀጣል። በባይብል ደግሞ ሕፃን ልጅ መምታት ሐላል ነው፦ ምሳሌ 23፥13-14 ሕፃንን ከመቅጣት ቸል አትበል፥ በበትር #ብትመታው አይሞትምና። በበትር #ትመታዋለህ፥ ነፍሱንም ትታደጋለህ። የምዕራባውያ መርሕ የምትከተሉ ክርስቲያኖች ይህንን ጥቅስ ስታነቡ ምን ይውጣችሁ ይሆን? ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom

ዋቄፈና አንዳንዴ አለመናገር መናገር ቢሆንና፥ ባለመናገር የምናገርውን መናገር ብንችል፥ መናገር  ቆሞ አለመናገር መናገርን ባስረዳ ነበር። ሃይማኖትን ለፓለቲካ፣ ለጥቅም እና ለስልጣን ማትረፊያ ንግድ ባናደርግ ጥሩ ነው። ዋቄፈና ባዕድ አምልኮ ነው። ለፓለቲካ ስንል "ባህል ነው" "የተፈጥሮ ሥርዓት ነው" የምንል ሰዎች አላህን እንፍራ። ዱንያህ አጭር ናት፥ ለዱንያህ ብለን አኺራችንን የሚያሳጣ ቃላት አንጠቀም። በማንበብ እራስዎን እና ማኅበረሰብዎን ከሺርክ፣ ከኩፍር፣ ከቢድዓ እና ከኒፋቅ ይጠብቁ! ዲናችንን ዕንወቅ! የበለጠ የሃይማኖት ንጽጽር ከፈለጉ እንግዲያውስ ጎራ ይበሉ፦ https://t.me/Wahidcom

ተጠየቅ ዘኦርቶዶክስ ትውፊት እውን ጌታ ዕውር ነውን? ዕውር ሆኖ ከዕውር ጋር ጉድጓድ ይገባልን? የአቡነ ሀብተ ማርያም ገድል ገጽ 163 "ጌታም፦ "ኃይል የምሰጥ እኔ ነኝ፤ ዕውር ዕውርን ቢከተል ሁለቱም ከጉድጓድ እንዲወድቁ #እኔ #ዕውር #ነኝ፤ በሰላም ወደ እውነተኛ መንገድ የምመራ አይደለሁም፤ ስሜ ብርሃን ነው። ማቴዎስ 15፥14 ተዉአቸው፤ ዕውሮችን የሚመሩ ዕውሮች ናቸው፤ #ዕውርም #ዕውርን #ቢመራው #ሁለቱም #ወደ #ጉድጓድ #ይወድቃሉ፡ አለ።

አሥ ሠላም ዐለይኩም ያ ጀምዓህ! በነገራችን ላይ ድብቅ ቃለ ጉባኤ"Agenda" ተሰቷቸው በሙሥሊም ማሊያ ለኦርቶዶክስ እና ለፕሮቴስታንት የሚጫወቱ ሁለት በሠለምቴ ስም ሠርጎ ገቦች አሉ፥ እነዚያን ሰዎች ስም ሳንጠቅስ በድርጊታቸው ሥራቸው አደባባይ ላይ እየተገለጠ ነው። በቅርቡ ኢንሻ አሏህ ጭንብላቸው ይገለጣል።

ተቀባዩ ፍጡር በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡ 5፥17 እነዚያ "አሏህ እርሱ የመርየም ልጅ አል መሢሕ ነው" ያሉ በእርግጥ ካዱ፡፡ لَّقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ አንዱ አምላክ ሕይወትን፣ እስትንፋስን እና ሁሉንም ነገር ለሁሉ "ይሰጣልና፦ የሐዋርያት ሥራ 17፥15 እርሱም ሕይወትን፣ እስትንፋስን እና ሁሉንም ለሁሉ "ይሰጣልና። οὐδὲ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρωπίνων θεραπεύεται προσδεόμενός τινος, αὐτὸς διδοὺς πᾶσι ζωὴν καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα· አንዱ አምላክ ለኢየሱስ ሕይወትን ሰጥቶታል፦ ዮሐንስ 5፥26 አብ በራሱ ሕይወት እንዳለው እንዲሁ ደግሞ ለወልድ በራሱ እንዲኖር ሕይወት ሰጥቶታልና። ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτως καὶ τῷ Υἱῷ ἔδωκεν ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. "ሕይወትን ሰጥቶታልና" የሚለው ይሰመርበት! "ኤዶኬን ዞኤን" ἔδωκεν ζωὴν ማለት "ሕይወት ሰጠው" ማለት ነው። ወልድ በራሱ የራሱ ማንነት እንዲኖረው አብ ለወልድ የሰጠው ሕይወት ነው፥ "አብ ሕይወት አለው" ማለት "አብ ህልውና አለው" ማለት ከሆነ "ወልድ ሕይወት እንዲኖረው" ማለት "ወልድ ህልውና እንዲኖረው" ማለት ነው። እዚህ ዐውድ ላይ "ሕይወት" የተባለው የራስ ሃልዎት"Self existence" ነው፥ እያንዳንዱ ማንኛውም ማንነት የራሱ ሃልዎት አለው። ኢየሱስ በባዶነት የተቀደመ፣ ሕይወት አልባ የነበረ፣ መነሻ እና ጅማሮ ያለው ነው፥ መነሻ እና ጅማሮ ያለው ነገር ደግሞ ፍጡር ነው። "ሁሉንም ነገር ለሁሉ "ይሰጣል" በተባለው መሠረት አንዱ አምላክ ለኢየሱስ ሁሉን ነገር ተሰቶታል፦ ሉቃስ 10፥22 ሁሉ ከአባቴ ዘንድ ተሰጥቶኛል። ኢየሱስ ተቀባይ ፍጡር ስለሆነ ሁሉ ነገር በስጦታ እና በጸጋ ያገኘው ስለሆነ የእርሱ የሆነው ነገር ሁሉ ከአብ የተሰጠው የአብ ነው፦ ዮሐንስ 17፥10 የእኔም የሆነ ሁሉ የአንተ ነው፥ የአንተውም የእኔ ነው። "የእኔም የሆነ ሁሉ የአንተ ነው" የሚለው ይሰመርበት! የመፈወስ፣ ኃጢአትን ይቅር ማለት፣ የማስተማር ሥልጣን ሁሉ በስጦታ ያገኘው ነው፦ ማቴዎስ 28፥18 ኢየሱስም ቀረበና እንዲህ ብሎ ተናገራቸው፦ "ሥልጣን ሁሉ በሰማይና በምድር ተሰጠኝ"። "ሥልጣን ሁሉ ተሰጠኝ" ካለ በምድር ላይ ኃጢአትን ያስተሰርይ ዘንድ ለሰው ልጅ ሥልጣን የሰጠው አምላክ ነው፦ ማቴዎስ 9፥6 ሕዝቡም አይተው ተደነቁ፥ ለሰውም እንዲህ ያለ ሥልጣን የሰጠ አምላክን አከበሩ። ማቴዎስ 9፥6 ነገር ግን በምድር ላይ ኃጢአትን ያስተሰርይ ዘንድ ለሰው ልጅ ሥልጣን እንዳለው እንድታውቁ። የማቴዎስ ጸሐፊ "ለሰውም እንዲህ ያለ ሥልጣን የሰጠ አምላክን አከበሩ" በማለት አምላክ ኃጢአትን የማስተሰረይ ሥልጣን ለሰው እንደሰጠ ተናገረ፥ ኢየሱስም እራሱን "የሰው ልጅ" በማለት ያስቀምጣል። ኢየሱስ ሲያደርገው የነበረው ሥራ ሁሉ ለመልእክተኛነቱ እና ለነቢይነቱ ማስረጃ ይሆን ዘንድ አምላክ በስጦታ የሰጠው ነው፦ ዮሐንስ 17፥4 እኔ ላደርገው "የሰጠኸኝን ሥራ" ፈጽሜ በምድር አከበርሁህ። ዮሐንስ 5፥36 አብ ልፈጽመው "የሰጠኝ ሥራ"፥ ይህ የማደርገው ሥራ፥ አብ እንደ ላከኝ ስለ እኔ ይመሰክራልና። አምላክ ለኢየሱስ ይፈርድ ዘንድ ፍርድን እና ሥልጣንን ሰጠው፦ ዮሐንስ 5፥27 የሰው ልጅም ስለ ሆነ ይፈርድ ዘንድ ሥልጣን ሰጠው። ዮሐንስ 5፥22 ፍርድን ሁሉ ለወልድ ሰጠው። ἀλλὰ τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκεν τῷ Υἱῷ, ሰጪው አብ አምላክ ነው፥ ተሰጪው ወልድ የሰው ልጅ ነው። አምላክ ለኢየሱስ ክብር ሰጠው፦ ዮሐንስ 17፥22 የሰጠኸኝን ክብር እኔ ሰጥቻቸዋለሁ። አምላክ ለኢየሱስ የሚናገረውን ንግግር፣ የሚያዘውን ትእዛዝ፣ የሚያስተምረውን ትምህርት ሰጠው፦ ዮሐንስ 17፥8 የሰጠኸኝን ቃል ሰጥቻቸዋለሁና፥ እነርሱም ተቀበሉት። ዮሐንስ 12፥49 እኔ ከራሴ አልተናገርሁምና፥ ነገር ግን የላከኝ አብ እርሱ የምለውን እና የምናገረውን ትእዛዝ ሰጠኝ። ሐዋርያት የአብ በነበሩበት ጊዜ የወልድ አልነበሩም፥ አብ ግን ለኢየሱስ እነርሱን ሰጠው፦ ዮሐንስ 17፥6 ከዓለም ለሰጠኸኝ ሰዎች ስምህን ገለጥሁላቸው። የአንተ ነበሩ ለእኔም ሰጠሃቸው። ሁሉም ነገር የአማኞች ነው፣ አማኞች የክርስቶስ ናቸው፣ ክርስቶስ ደግሞ የአምላክ ነው፦ 1ኛ ቆሮንቶስ 3፥23 ሁሉ ነገር የእናንተ ነው፣ እናንተም የክርስቶስ ናችሁ፣ ክርስቶስም የአምላክ ነው። πάντα ὑμῶν, ὑμεῖς δὲ Χριστοῦ, Χριστὸς δὲ Θεοῦ. "አፓካሊፕስ" ᾰ‌ποκᾰ‌λῠψῐς ማለት "ራእይ"Revelation" ማለት ሲሆን ኢየሱስ ካረገ በኃላ በሰማይ ላይ አምላኩ ራእይ ሰጠው፦ ራእይ 1፥1 አምላክ "የሰጠው" የኢየሱስ ክርስቶስ ራእይ ይህ ነው። Ἀποκάλυψις Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἣν ἔδωκεν αὐτῷ ὁ Θεός, በትንቢት አምላክ ከመጨረሻው የይሁዳን ንጉሥ ከሴዴቅያስ መጠምጠሚያውን እና ዘውዱን አውልቆ ለሚመጣው መሢሕ እንደሚሰጥ ቃል ገብቷል፦ ሕዝቅኤል 21፥26 መጠምጠሚያውን አውልቅ፥ ዘውዱንም አርቅ፤ ይህ እንዲህ አይሆንም፤ የተዋረደውን ከፍ አድርግ፥ ከፍ ያለውንም አዋርድ። ሕዝቅኤል 21፥27 ባድማ፥ ባድማ፥ ባድማ አደርጋታለሁ፤ ፍርድ ያለው እስኪመጣ ድረስ ይህች ደግሞ አትሆንም፥ "ለእርሱም እሰጣታለሁ"። በትንቢቱ መሠረት ጌታ አምላክ የአባቱን የዳዊትን ዙፋን እና አክሊል ለመሢሑ ይሰጠዋል፦ ሉቃስ 1፥32 ጌታ አምላክም የአባቱን የዳዊትን ዙፋን ይሰጠዋል። ራእይ 6፥2 አየሁም፥ እነሆም አምባላይ ፈረስ ወጣ፥ በእርሱም ላይ የተቀመጠው ቀስት ነበረው፥ "አክሊልም ተሰጠው"፥ ድልም እየነሣ ወጣ ድል ለመንሣት። ኢየሱስ የዳዊትን ዙፋን፣ ዘውድ እና አክሊል በስጦታ ከአምላኩ ለምኖ የሚያገኘው ጸጋ ነው፦ መዝሙር 2፥8 ለምነኝ፥ አሕዛብን ለርስትህ የምድርንም ዳርቻ ለግዛትህ "እሰጥሃለሁ"። ርስት እና ግዛት ለምኖ የሚቀበል ሰው ፍጡር እንጂ ምን ሊሆን ይችላል? ኢየሱስ የተሰጠው ነገር ሁሉ አማኞች ከእርሱ ጋር ሁሉ ነገር ይሰጣቸዋል፦ ሮሜ 8፥32 ከእርሱ ጋር ደግሞ ሁሉን ነገር እንዲያው እንዴት አይሰጠንም? አማኞች ከእርሱ ጋር ይወርሳሉ፣ ይነግሣሉ፣ ይቀመጣሉ፦ ሮሜ 8፥17 ከክርስቶስ ጋር አብረን ወራሾች ነን። ኤፌሶን 2፥7 በሰማያዊ ስፍራ ከእርሱ ጋር አስቀመጠን። 2ኛ ጢሞቴዎስ 2፥12 ብንጸና ከእርሱ ጋር ደግሞ እንነግሣለን። ሁሉን ነገር በስጦታ እና በጸጋ ከአምላኩ የተቀበለን ይህንን መሢሕ "ፈጣሪ ነው" ያሉ በእርግጥ ካዱ፦ 5፥17 እነዚያ "አሏህ እርሱ የመርየም ልጅ አል መሢሕ ነው" ያሉ በእርግጥ ካዱ፡፡ لَّقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይወፍቃችሁ! ለእኛም ኢሥቲቃማህ ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

መለኮታዊ ክፍልፍልነት በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡ 112፥1 በል «እርሱ አሏህ አንድ ነው»። قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ "ሙረከብ" مُرَكَّب ማለት "ውቅር" "መነጣጠል" "ክፍልፍ"Complex" ማለት ሲሆን "ተርኪብ" تَرْكِيب ማለት "ክፍልፍልነት"Complexity" ማለት ነው፥ በኢሥላም ሥነ መለኮት "ተርኪብ ኢላሂይ" تَرْكِيب إِلٰهِيّ ማለት "መለኮታዊ ክፍልፍልነት"Divine Complexity" ማለት ነው። ተርኪብ ኢላሂይ በኢሥላም ኢንካር የተደረገ እሳቤ ነው፥ "ኢንካር" إِنْكَار ማለት "ውግዝ"Anathema" ማለት ሲሆን አሏህን የአካል ውቅር፣ ክፍልፍል እና ድምር አርጎ መውሰድ "ተርኪብ ኢላሂይ" ነው። በክርስትና ሥነ መለኮት "መለኮታዊ ነጠላነት" የሚባል እሳቤ ቢኖረውም "መለኮታዊ ነጠላ" የሚባለው አብ ነው፥ አምላክን በአካል ሦስት ማድረግ በራሱ መለኮታዊ ክፍልፍልነት ሲሆን ይህ መከፋፈል በቀጰዶቅያ ሥነ መለኮት"Cappadocian Theology" ጎልቶ ታይቷል። ለምሳሌ፦ አንደኛው የቀጰዶቅያ አበው ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙ የአካላት መከፋፈል እንዳለ ነግሮናል፦ "ሦስቱ በትክክል ሲከፈሉ ክፍፍሉ የአካላት እንጂ የአምላክነት አይደለም"። Orations (Gregory Nazianzen) Oration 37 Number XXII(22) የአካል መከፋፈል ካለ ይህ አስተምህሮት ነጠላነት ሳይሆን ክፍልፍልነት ነው። "ሚያ ኡሲያ ትሬይስ ሒፓስታቴይስ" μία οὐσία, τρεῖς ὑποστάσεις ማለት "አንድ ባሕርይ ሦስት አካላት" ማለት ነው፥ "ሒፓስታቲስ" ὑπόστασις ማለት "የባሕርይ በተናጥል የሆነ ምሳሌ"Particular example of essence" ማለት ሲሆን ኡሲያ እና ሒፓስታቲስ እንደሚለያዩ ሁለተኛው የቀጰዶቅያ አበው ባስሊዮስ ዘቂሳሪያ እንዲህ አስቀምጧል፦ "በባሕርይ እና በአካል መካከል ያለው ልዩነት በአጠቃላይ እና በተናጥል መካከል ካለው ልዩነት ጋር ተመሳሳይ ነው"  Letters (St. Basil of Caesarea)  Letter 236 Number 6 "ኮይኖን" Κοινόν ማለት "ጥቅል"General" ማለት ሲሆን "ኢድዮን" ῐ̓́δῐον ማለት "ተናጥል"Particular" ማለት ነው፥ "ኡሲያ ጥቅል ነው፥ ሒፓስታቲስ ተናጥል ነው" የሚል ክፍፍል ሥላሴን መለኮታዊ ክፍልፍልነት ያረገዋል። "አይቲያ" αἰτῐ‌ᾱ ማለት "መንስኤ"Cause" ማለት ሲሆን አብ ወልድን በማስገኘት የወልድ መንስኤ ነው፥ "አፓቴሌስማ" αποτέλεσμα ማለት "ውጤት"Effect" ማለት ሲሆን ወልድ በመገኘት የአብ ውጤት ነው። ሦስተኛው የቀጰዶቅያ አበው ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ እንዲህ ይለናል፦ "እነዚህን ነገሮች ስንናገር አብ ያለ ልደት መኖሩን መካድ አንፈልግም፥ አንድያ ልጅ የሆነው አምላክ ተወለደ የሚለውን አባባል ለመቀበል ፈቃደኛ አለመሆን ምንም ዓላማ የለንም። በተቃራኒው የኋለኛው ተወልዷል፥ የፊተኛው ግን አልተወለደም"። Against Eunomius (Gregory of Nyssa) Book VII(7) Number 5 "አፖዶሲስ" ἀπόδοσις ማለት "ቀደማይ"Antecedent" ማለት ሲሆን "ፕሮታሲስ" πρότᾰσῐς ማለት "ደኃራይ"Consequent" ማለት ነው፥ እንደ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ሥነ መለኮት አብ እና ወልድ በጊዜ ባይቀዳደሙም በሁኔታ ግን አብ ፊተኛ ወልድ ኃለኛ በመሆን ይቀዳደማሉ። ይሩማሲስ ዘስትሪዶን"Jerome of Stridon" በውጪው አገራት "ጄሮም" የሚባለው የላቲን አባት፦ አብ፣ ወልድ እና መንፈስ ቅዱስ በአካል የተከፋፈሉ መሆናቸውን አስተምሯል፦ "በዚያ ሁኔታ አብ፣ ወልድ እና መንፈስ ቅዱስ በባሕርይ ሳይሆን በአካል የተከፋፈሉ መሆናቸውን ያውቅ ነበር"። Dialogue Against the Luciferians (Jerome) Number 12 አብ ወላዲ ገቢር"Active" ከሆነ ወልድ ደግሞ ተወላዲ ተገብሮት"Passive" ከሆነ እልም ያለ ክፍፍል ነው። ጠርጡሊያኖስ ዘካርቴጅ ወልድ የአብ "ክፍል" መሆኑን ይናገራል፦ "አብ አጠቃላይ ባሕርይ ነው፥ ነገር ግን ወልድ የአጠቃላዩ መገኘት እና ክፍል ነው" Against Praxeas (Tertullian), Chapter 9 ይህ የሥላሴ እሳቤ ጠንሳሽ ጠርጡሊያኖስ ኢየሱስን "በህልውና መንገድ በደረጃ ሁለተኛ ነው" ብሎታል፦ "በባሕርይ ሳይሆን በህልውና መንገድ በደረጃ ሁለተኛ ነው"። Apology (Tertullian) Chapter 21 ቀለሜንጦስ ዘእስክንድርያ ስለ ኢየሱስ "ወልድ ሁለተኛ ነው" በማለት ደረጃውን ተናግሯል፦ "በአብ ፈቃድ ሁሉ ነገር በእርሱ የሆነው ወልድ ሁለተኛ ነው"። The Stromata (Clement of Alexandria) Chapter 14 አርጌንስ ዘእስክንድርያ ኢየሱስን "ሁለተኛ አምላክ" ብሎ ያስተምር ነበር፦ "ቢሆንም እኛ "ሁለተኛ አምላክ" ብለን ልንጠራው እንችላለን"። Origen Against(Contra) Celsum, Book 5 chapter 39 ዮስጢንዮስ ሰማዕቱ ኢየሱስ በደረጃ ሁለተኛ እንደሆነ እና ሌላ አምላክ እና ጌታ እንደሆነ ይናገራል፦ "በምክንያት የራሱ የእውነተኛ አምላክ ልጅ መሆኑን ተምረን እና በሁለተኛ ደረጃ ይዘን እንሰግድለታለን"። The First Apology (St. Justin Martyr) Chapter 13 Number 6 "ሌላ አምላክ" እና ጌታ ለሁሉን ነገር ፈጣሪ ይገዛል"። Justin Martyr, Dialogue with Trypho, chapter 56 አውሳብዮስ ዘቂሳሪያ ኢየሱስን "ሁለተኛ ጌታ" ይለዋል፦ "ሙሴ ከአብ ቀጥሎ ሁለተኛ ጌታ መሆኑን በግልፅ ያውጃል"። Church History (Eusebius) Book I(1) Chapter 2 Number 9 ወደ አገራችን ጎራ ስንል ደግሞ ሥላሴን ሦስት አማልክት አርገው አስቀምጠውልናል፦ ሰይፈ ሥላሴ ዘሐሙስ ምዕራፍ 5 ቁጥር 22 "ሠለስቱ አማልክት ልዑላን አሐዱ ሥልጣነ ምልክናሆሙ" ትክክለኛ ትርጉሙ "የአምላክነታቸው ሥልጣን አንድ የሆነ ሦስቱ አማልክት ልዑላን ናቸው" የሚል ነው። ስንቀጥል፦ መልክአ ሥላሴ ቁጥር 39 "ሰላም ለአእጋሪክሙ እለ ውስተ ገነት አንሶሰዋ፤ ሥሉስ ቅዱስ አማልክተ አዳም ወሔዋ"። ትክክለኛ ትርጉሙ "ሥሉስ ቅዱስ ሆይ! የአዳም እና የሔዋን አማልክቶቻቸው እንደመሆናችሁ" የሚል ነው። ግዕዝ አያነቡም ብላችሁ ሕዝቡን ለምን ትጫወቱበታላችሁ? "መለኮት ነጠላ አንድ ነው" ከሚል እሳቤ በተቃራኒው አምላክ እና ሰውን አንድ ውሕድ"Composition" ሆነ የሚል እሳቤ እራሱ መለኮታዊ ክፍልፍልነት ነው፦ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 39 ቁጥር 23 "ፈጣሪ ከፍጡር በተዋሐደ ጊዜ አንድ አካል በመሆን የጸና አንድ ባሕርይ ሆነ"። በዲኑል ኢሥላም ግን አሏህ እርሱ የማይከፋፈል፣ የማይለያይ፣ የማይነጣጠል አንድ ነጠላ ምንነት እና ማንነት ነው፦ 112፥1 በል «እርሱ አሏህ አንድ ነው»። قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ "አሐድ" أَحَد ማለት "የማይከፈል አንድ" ማለት ሲሆን አሏህ በማንነቱ ሆነ በምንነቱ አንድ ነው። ከዚህ ቀደም ስለ መለኮታዊ ነጠላነት የጦመርኩትን መጣጥፍ ስላለ ይመልከቱ፦ https://t.me/Wahidcom/4203 አንድ አምላካችን አሏህ እርሱን አምልከው ከሚሞቱ ባሮቹ ያድርገን! አባጣ እና ጎርባጣ ከሆነው ከሺርክ ሕይወት ይጠብቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

አሏህ አምሳያ የለውም በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው። 16፥74 ለአሏህ አምሳያዎችን አታድርጉ፡፡ فَلَا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثَالَ አምላካችን አሏህ የሰማያት እና የምድር በሁለቱም መካከል ላለው ሁሉ ጌታ ነው፥ ለእርሱ ሞክሼ የለውም፦ 19፥65 እርሱ የሰማያት እና የምድር በሁለቱም መካከል ላለው ሁሉ ጌታ ነውና አምልከው! እርሱን በአምልኮቱ ላይ ታገስ፡፡ ለእርሱ ሞክሼን ታውቃለህን? رَّبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا فَاعْبُدْهُ وَاصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ ۚ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا "ሠሚይ" سَمِيّ ማለት "ሞክሼ" ማለት ሲሆን አምላካችን አሏህ ከፍጥረት የሚመስለው ምንም ነገር የለም፦ 42፥11 የሚመስለው ምንም ነገር የለም፡፡ እርሱም ሰሚው ተመልካቹ ነው፡፡ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ ۖ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ እዚህ አንቀጽ ላይ "ሚስሊ" مِثْلِ የሚለው የግሥ መደብ ነው፥ "ሚስል" مِثْل ወይም "ሚሳል" مِثَال የስም መደብ ሲሆን "አምሳያ" "ምሳሌ" ማለት ነው። ለአሏህ ምንም ዓይነት አምሳል የለውም፥ ለእርሱ አንድም ብጤ የለውም፦ 114፥4 «ለእርሱም አንድም ብጤ የለውም»። وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ "ኩፉው" كُفُو ማለት "ወደር" "እኩያ" "አቻ" "ቢጤ" "አምሳያ" "ተፎካካሪ" "ባላንጣ" ማለት ሲሆን እርሱ የሚተካከለው አቻ እና እኩያ እንዲሁ የሚመሳሰለው አምሳያ እና ቢጤ የለውም። በዲኑል ኢሥላም ለአሏህ አምሳያዎችን ማድረግ ሺርክ ነው፦ 16፥74 ለአሏህ አምሳያዎችን አታድርጉ፡፡ فَلَا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثَالَ እዚህ አንቀጽ ላይ "አምሳያዎች" ለሚለው የገባው ቃል "አምሳል" أَمْثَال ሲሆን "ሚስል" مِثْل ወይም "ሚሳል" مِثَال ለሚለው ብዙ ቁጥር ነው፥ ስለዚህ አሏህ ምሳሌ ወይም አምሳል የለውምና አከሌ "በአሏህ አምሳል ወይም ምሳሌ ተፈጠረ" የሚል ትምህርት በዲናችን የለም። በባይብል ግን ሰው የተፈጠረው በአምላክ ምሳሌ ወይም አምሳል እንደሆነ ይናገራል፦ ዘፍጥረት 1፥26 አምላክም፦ “ሰውን በመልካችን እና እንደ ምሳሌአችን እንፍጠር" አለ። וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים נַעֲשֶׂה אָדָם בְּצַלְמֵנוּ כִּדְמוּתֵנוּ ልብ ብላችሁ እንደሆነ "መልክ" ለሚለው የገባው ቃል "ጼሌም" צֶלֶם " ሲሆን "ምሳሌ" ለሚለው የገባው ቃል "ድሙት" דְּמוּת ነው፥ በግሪክ ሰፕቱአጀንት "መልክ" ለሚለው የገባው ቃል "ኤይኮን" εἰκών ሲሆን "ምሳሌ" ለሚለው የገባው ቃል ደግሞ "ሆሞዮሲስ" ὁμοίωσις ነው፦ ዘፍጥረት 1፥26 አምላክም፦ “ሰውን በመልካችን እና እንደ ምሳሌአችን እንፍጠር" አለ። καὶ εἶπεν ὁ Θεός· ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν, በዐረቢኛው ባይብል ላይ "መልክ" ለሚለው የገባው ቃል "ሱራህ" صُورَة ሲሆን "ምሳሌ" ለሚለው የገባው ቃል ግን "ሚሳል" مِثَال ነው፦ ዘፍጥረት 1፥26 አሏህም፦ “ሰውን በመልካችን እና እንደ ምሳሌአችን እንፍጠር" አለ። ثُمَّ قَالَ اللهُ: «لِنَخلِقِ النَّاسَ عَلَى صُورَتِنَا وَكَمِثَالِنَا "አምሳል" የግዕዝ ቃል ሲሆን "ምሳሌ"Similar" ማለት ነው። "አሏህ አደምን በመልኩ ፈጠረ" የሚል ሐዲስ ላይ አለ፥ በዚህ ነጥብ ላይ ከዚህ ቀደም የጦመርነው መጣጥፍ ስላለ ይመልከቱ፦ https://t.me/Wahidcom/4073 ነገር ግን "ሰው በአሏህ አምሳል" ተፈጠረ የሚል አስተምህሮት በዲናችን የለም፥ ምክንያቱም አሏህ አምሳያ የለውም። በተጨማሪ፦ ያዕቆብ 3፥9 በእርሱም(በአንደበት) እንደ አምላክ "ምሳሌ" የተፈጠሩትን ሰዎች እንረግማለን። καὶ ἐν αὐτῇ καταρώμεθα τοὺς ἀνθρώπους τοὺς καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ γεγονότας· እዚህ አንቀጽ ላይ "ምሳሌ" ለሚለው የገባው ቃል ደግሞ "ሆሞዮሲስ" ὁμοίωσις እንደሆነ ልብ አድርግ! አንዲት ሙሥሊም እኅታችን ባለማወቅ ስለ ሰው "አሏህ በአምሳሉ የፈጠረውን ፍጡር" ብላ ስትናገር ሙሥሊሞች "አሏህ አምሳያ የለውም፥ አሏህ ሰውን በአምሳሉ ፈጠረ" የሚል ትምህርት ባይብል ላይ እንጂ ቁርኣን ላይ ወይም ሐዲስ ላይ የለም" ሲሉ ዐላዋቂ ክርስቲያኖች ደግሞ "አሏህ አደምን በመልኩ ፈጠረ" የሚለውን ሐዲስ ያለ ቦታው እና ዐውዱ ጠቅሰዋል። ቅሉ እና ጥቅሉ ግን "መልክ" ማለት እና "ምሳሌ" ማለት ይለያያል፥ አሁንም ቢሆን "አሏህ ሰውን በአምሳሉ ፈጠረ" የሚል ትምህርት ቁርኣን እና ሐዲስ ላይ የለም። "አሏህ ሰውን በአምሳሉ ፈጠረ" የሚል ሙግት ሥነ አምክኖአዊ ሕፀፅ"Logical fallacy" አለበት፥ የሙግቱ ድምዳሜ በማስረጃ አልባ ስለተደመደመ ከመረጃ አልባ የመጣ ሕፀፅ"Argument from silence fallacy" ከመሆን ባሻገር በማንለው እና በማናምንበት ሙግት ዐዋቅሮ እና አደራጅቶ መሞገት ቁልመማዊ ሕፀፅ"Straw man fallacy" ነው። አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይወፍቃችሁ! እኛንም ኢሥቲቃማህ ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

ቡጢ በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው። 22፥11 ከሰዎች በጫፍ ላይ ሆኖ አሏህን የሚያመልክ ሰው አለ። وَمِنَ النَّاسِ مَن يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَىٰ حَرْفٍ "ቡጢ"Boxing" ማለት "አምስት ጣቶችን በማጠፍ እና በመኮርመት ፊት ላይ ድብደባ ማሳረፍ" ማለት ነው፥ ቡጢ ከሥነ ጥበብ"Art" ቢሆንም ሥረ መሠረቱ ግን ዐረማዊ ልማድ"Pagan Custom" ነው። የሮማዊ የትግል፣ የድብድብ፣ ጦርነት አምላክ "ማርስ"Mārs" ሲባል የእርሱ ሥነ ጥበብ "የማርስ ሥነ ጥበብ"Martial art" ተብሎ ይታወቃል፥ ይህ የዐረማዊ ልማድ ከዛ ጀምሮ ዛሬ ላይ በእያንዳንዱ ሕይወት ውስጥ እንደ ጤናማ ስፓርት መታየቱ ማፈር እና መክሰር ነው። ውጪው የትጉኅ እና የታታሪ ሰው መገለጫ ቢመስልም ውስጡ ግን መብረድ እና መንደድ ያለበት ስሜታዊ ጉዳይ ነው፥ በዲኑል ኢሥላም ሰውን በቡጢ ፊቱን መምታት እና መደብደብ ሐራም ነው፦ ኢማም ቡኻሪይ መጽሐፍ 49 ሐዲስ 41 ቁጥር 2559 አቢ ሁረይራህ"ረ.ዐ." እንደተረከው፦ "ነቢዩ"ﷺ" እንዲህ አሉ፦ "ከእናንተ አንዱ በሚጋደልበት ጊዜ ፊትን ከመምታት ይቆጠብ"። عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا قَاتَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْتَنِبِ الْوَجْهَ ‏"‌‏.‏ ይህ በሆነበት አግባብ ቡጢን ከዲን ጋር አያይዞ ጮቤ መርገጥ ምን ያህል ወጥ የረገረ ነገር መሆኑ ከወዲሁ የታወቀ ነው፥ ፊትን መቶ እና ደብድቦ በሚያስሸልም የሐራም ውድድር ላይ አምላካችን አሏህ ጣልቃ አይገባም። ምንም ነገር የሚከናወነው እና የሚሆነው አሏህ ፈቅዶ ቢሆንም በጉዳዩ ላይ ጣልቃ ይገባል ማለት አይደለም፥ በአሏህ ፈቃድ ዙሪያ ከዚህ ቀደም የጦመርኩትን መጣጥፍ መመልከት ይቻላል፦ https://t.me/Wahidcom/4231 ብጥር እና ንጥር አድርገን ስንመለከተው ቡጢ የግሪክ ወሮም ዐረማዊ ልማድ እና የምዕራባውያን እሴት እና እሳቦት እንዲህ እርዮት አና አብዮት ነው፥ የዐረማዊ ልማድ የሚሰነፍግ እና የሚያጥነገንግ መሆኑ እየታወቀ ግን በዚህ ሂደት ውስጥ ዲንን ቁማር አርጎ ማስያዝ ደግሞ እጅግ ሲበዛ ክፉኛ ነገር ነው፦ 22፥11 ከሰዎች በጫፍ ላይ ሆኖ አሏህን የሚያመልክ ሰው አለ። ታዲያ መልካም ነገር ቢያገኘው በእርሱ ይረጋል፥ መከራ ብታገኘው በፊቱ ላይ ይገለበጣል፡፡ የቅርቢቱን ዓለም እና የመጨረሻይቱን ዓለም ከሰረ፡፡ ይህ እርሱ ግልጽ ኪሳራ ነው፡፡ وَمِنَ النَّاسِ مَن يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَىٰ حَرْفٍ ۖ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ ۖ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انقَلَبَ عَلَىٰ وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ ሊክድ ወይም ሊያምን ጫፍ ላይ ሆኖ አሏህን እያመለከ ሲሳካለት ዲኑን አጥብቆ የሚይዝ ሳይሳካለት ከዲን የሚገለበጥ የቅርቢቱን ዓለም እና የመጨረሻይቱን ዓለም ከሰረ፥ ስለዚህ ሐራም የሆነውን ቡጢ ይቅርና ማንኛውን ነገር በፉክክር እና በውድድር የሚደረግ ነፍሥያህ ጉዳይ ውስጥ የአሏህ እጅን አስገብቶ ቁማር መጫወት ግልጽ ኪሳራ ነው። የዓለማቱን ጌታን አሏህን ሁለት ሰዎች በሚያደርጉት ነፍሢያህ"Egocentric" ውድድር እና ፉክክር ውስጥ የአሏህን አሕካም ማስገባት ቂልነት እና ዕብደት ነው፥ ከዘር፣ ከዘውግ፣ ከቀለም፣ ከቋንቋ፣ ከብሔር፣ ከባህል ፉክክር እና ውድድር ወጥተን ሊላሂ በሚደረግ ድርጊት"Theocentric" የዓለማቱን ጌታን አሏህ ያግዘናል እጁም አለበት። "ዐውራህ" عَوْرَة ማለት "ሐፍረተ ገላ" ማለት ሲሆን ዐውራህ የሚገለጠው በቤት ውስጥ ከፈጅር በፊት፣ በዝሁር እና ከዒሻእ በኋላ ሦስት ጊዜያት ነው፦ 24፥58 ለእናንተ የኾኑ ሦስት የሐፍረተ ገላ መገለጫ ጊዜያቶች ናቸውና፡፡ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّكُمْ ۚ لَيْسَ عَلَيْكُمْ እዚህ አንቀጽ ላይ "ሐፍረተ ገላ" ለሚለው የገባው ቃል "ዐውራት" عَوْرَات ሲሆን "ዐውራህ" عَوْرَة ለሚለው ብዙ ቁጥር ነው፥ ይህም ለባለ ትዳሮች ብቻ ሲሆን ነገር ግን አደባባይ ላይ ሐፍረተ ገላን ከፍቶ ለዛውም ለዓለም ሕዝብ ማሳየት ምን ያህል ሐራም መሆኑን ለመረዳት አያዳግትም። ስለዚህ ቡጢ ሰውን የሚጎዳ፣ ቁማር እና ሐፍረተ ገላ የሚታይበት ስለሆነ ሐራም ነው። እንደ ጥቅል ለመረዳት በፉክክር እና በውድድር ውስጥ የአሏህ ቀደማይ ፈቃድ"Antecedent Will" የሌለበት ቢሆንም ማንኛውምን ግጥሚያ የሚያሸንፈው ጠንክሮ የተለማመደ፣ ስልት ያለው እና የተሻለ ዝግጅት ያደረገው ሰው መሆኑ የአሏህን ደኃራይ ፈቃድ"Consequent Will" ነው። በቡጢ ሰውን የሚጎዱትን አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይስጣቸው! እኛንም ሰውን ከመጉዳት ይጠብቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

16ኛው ክፍለ ዘመን በፕሮቴስንታንት አውራ አስረገጥ ተሓድሶ"Magisterial Reformation" የተጀመረው ተቃውሞ አምስት ብቻዎች"Five solae" አዋቅሯል፥ እነዚህ አምስት ብቻዎች የሚባሉት፦ 1ኛ. መጽሐፍ ብቻ"Sola Scriptura" 2ኛ. እምነት ብቻ"Sola Fide" 3ኛ. ጸጋ ብቻ"Sola Gratia" 4ኛ. ክርስቶስ ብቻ"Solus Christus" 5ኛ. ክብር ለአምላክ ብቻ"Soli Deo Gloria" ናቸው። "ክብር ለአምላክ ብቻ"Soli Deo Gloria" በሚል ማዕቀፍ ውስጥ ከአምላክ ውጪ ለሌላ ነገር ስግደት ሆነ ክብር ክልክል መሆን ይካተታል፥ ነገር ግን የቲክ ቶክ ፕሮቴስታንት የሙሥሊም ሙግት ሲያንቆራጥጧቸው ለማምለጥ "ለዳዊት የአክብሮት ስግደት ተሰግዶለታል" ብለው አረፉት። ቆይ "የአክብሮት ስግደት" የሚለው ትምህርታችሁ በአንቀጸ እምነታችሁ ከሌለ ከሙግት ለማምለጥ ለምን መዋሸት አስፈለገ? ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom

የበላይነት ስሜት"superiority complex" እና የበታችነት ስሜት"inferiority complex" ሁለቱም በሽታዎች ናቸውና የሥነ ልቡና ህክምና ያስፈልጋቸዋል። ላዕላይ በራስ መተማመን"over confidence" ለንቀት፣ ለትዕቢት እና ለውድቀት ይዳርጋል፥ ታኅታይ በራስ መተማመን"under confidence" ለባዶነት፣ ለብቸኝነት እና ለጥፋተኝነት ስሜት ይዳርጋል። አምላካችን አሏህ እርሱ ባስቀመጠልን አኽላቅ እና አደብ የምንሰተር ያርገን! ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom

ዓመተ ፍዳን ወደ ቅድመ ልደት እንዲሁ ዓመተ ምሕረትን ወደ ድኅረት ልደት በትግላችን ቀይረነዋል። የአጼውን ሥርዓት ላይመለስ ቀብረነዋል።

ይህ የቀደምት ሠለፎች ዐቂዳህ ሆኖ ሳለ የራሳቸው ሥነ መለኮት የማያውቁ የክርስትና ዘለሰኛ ሚሽነሪዎች አምላክ "ፊት" እንዳለው እና አማንያን በፍርድ ቀን ፊቱን እንደሚያዩ በቅጡ አልተረዱም፦ ዘጸአት 33፥20 ደግሞም፦ “ሰው አይቶኝ አይድንምና "ፊቴን" ማየት አይቻልህም፡” አለ። וַיֹּאמֶר, לֹא תוּכַל לִרְאֹת אֶת-פָּנָי: כִּי לֹא-יִרְאַנִי הָאָדָם, וָחָי. እዚህ አንቀጽ ላይ "ፊት" ለሚለው የገባው ቃል "ፓኒም" פָנִים ሲሆን በግሪክ ሰፕቱአጀንት ደግሞ "ፕሮሶፓን" πρόσωπον ነው፦ ዘጸአት 33፥20 ደግሞም፦ “ሰው አይቶኝ አይድንምና "ፊቴን" ማየት አይቻልህም፡” አለ። καὶ εἶπεν· οὐ δυνήσῃ ἰδεῖν τὸ πρόσωπόν μου· οὐ γὰρ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται. አምላክ "ፊቴ" እያለ "ፊት የለህም" ብሎ ከእርሱ ጋር ሙግት መግጠም ምን የሚሉት ፈሊጥ ነው? የአምላክ ፊት ማንም በዚህ ዓለም ማየት አይችልም። አምላክ ማንም ሊቀርበው በማይችል ብርሃን ውስጥ ሰለሚኖር እርሱን መቼም ቢሆን ከቶ አንድ ስንኳ ያየ የለም፦ 1ኛ ዮሐንስ 4፥12 አምላክን ማንም ከቶ አላየውም። Θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθέαται· ዮሐንስ 1፥18 መቼም ቢሆን አምላክን ያየው አንድ ስንኳ የለም። Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακεν πώποτε· 1ኛ ጢሞቴዎስ 6፥16 ማንም ሊቀርበው በማይችል ብርሃን ይኖራል። አንድ ሰው እንኳ አላየውም ሊያይም አይቻለውም። 1ኛ ጢሞቴዎስ 6፥16 አንድ ሰው እንኳ አላየውም ሊያይም አይቻለውም። ὃν εἶδεν οὐδεὶς ἀνθρώπων οὐδὲ ἰδεῖν δύναται· የጥንት ሰዎች የአምላክ ፊት ለማየት ይጓጓሉ፦ መዝሙር 42፥3 ነፍሴ ወደ ሕያው አምላክ ተጠማች። መቼ እደርሳለሁ? የአምላክንስ "ፊት" መቼ አያለሁ? צָמְאָ֬ה נַפְשִׁ֨י ׀ לֵאלֹהִים֮ לְאֵ֢ל חָ֥֫י מָתַ֥י אָב֑וֹא וְ֝אֵרָאֶ֗ה פְּנֵ֣י אֱלֹהִֽים׃ እዚህ አንቀጽ ላይ "ፊት" ለሚለው የገባው ቃል "ፓኒም" פָנִים ሲሆን በግሪክ ሰፕቱአጀንት ደግሞ "ፕሮሶፓን" πρόσωπον ነው፥ አምላክን በትንሣኤ አካል ማየት የነቢያቱ እሾት ነው፦ ኢዮብ 19፥26 ይህ ቁርበቴም ከጠፋ በኋላ በዚያን ጊዜ ከሥጋዬ ተለይቼ አምላክን እንዳይ አውቃለሁ። እኔ ራሴ አየዋለሁ፥ ዓይኖቼም ይመለከቱታል። ራእይ 22፥3 ባሪያዎቹም ያመልኩታል፥ ፊቱንም ያያሉ። καὶ οἱ δοῦλοι αὐτοῦ λατρεύσουσιν αὐτῷ, καὶ ὄψονται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, እዚህ አንቀጽ ላይ "ፊት" ለሚለው የገባው ቃል "ፕሮሶፓን" πρόσωπον ሲሆን በፍርድ ቀን ትልቁ የቅድስና ደረጃ እና ማዕረግ ነጽሮተ አምላክ ነው፦ ማቴዎስ 5፥8 ልበ ንጹሖች ብፁዓን ናቸው፥ አምላክን ያዩታልና። ዕብራውያን 12፥14 ትቀደሱም ዘንድ ፈልጉ፥ ያለ እርሱ ጌታን ሊያይ የሚችል የለምና። አላጋጮሻቹ እነዚህን አናቅጽ ሲመለከቱ ምን ይውጣቸው ይሆን? "መንጦላዕት" ማለት "መጋረጃ" ማለት ነው፥ "ነጽሮተ ሥሉስ ቅዱስ" ማለት አማኞች በቅድስና ከፍ ወዳለ ደረጃ ሲደርሱ በመንጦላዕት ያሉትን ሦስት ፊቶች በንጽሕ ልብ እና በዓይነ ሥጋ የማየት ከፍተኛው ደረጃ እና ማዕረግ ነው። የሚገርመው በእኛ ዐቂዳህ የትንሣኤ ቀን የሚታየው አምላክ አንድ ማንነት ሲሆን በእነርሱ ግን የሥላሴ ሦስት ፊቶች ናቸው፥ አትናቴዎስ ዘእስክንድርያ ስለ ሦስቱ ፊቶች እንዲህ ይናገራል፦ ሃይማኖተ አበው ምዕራፍ 28 ቁጥር 29 "የሥሉስ ቅዱስ የሚሆኑ ሦስት አካላት፣ "ሦስት ገጻት" እና ሦስት መልክአት እንዳሉት ስለ መለኮት የተነገረውን ሁሉ እናምናለን"። "ሦስት ገጻት" የሚለው ይሰመርበት! በግዕዝ "ገጽ" ማለት "ፊት" ማለት ሲሆን "ገጻት" ማለት "ፊቶች" ማለት ነው፥ ከአንድ በላይ የሆኑ ሦስት ፊቶችን "እንመለከታለን" የሚል ተስፋችሁ አንቀጸ እምነታችሁ ከሆነ እንግዲያውስ ሙሥሊሞች በትንሣኤ ቀን በትንሣኤ አካል የአሏህን ፊት በጀናህ መመልከታችን ሊያስደንቃችሁ አይገባም። አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይስጣችሁ! ለእኛም ጽናቱን ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

የአምላክ ፊት በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡ 75፥23 ወደ ጌታቸው ተመልካቾች ናቸው፡፡ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ "ሲፋህ" صِفَة ማለት "ባሕሪ"Attribute" ማለት ነው፥ የአሏህ ሲፋህ "ሲፋህ ዛቲያህ" صِفَة ذَاتِيَّة እና "ሲፋህ ፊዕሊያህ" صِفَة فِعْلِيَّة ተብሎ ለሁለት ይመደባል። "ሲፋህ ዛቲያህ" صِفَة ذَاتِيَّة ማለት "የምንነት ባሕሪ"Passive Attribute" ማለት ሲሆን የአሏህ ሕያውነት፣ ዕውቀት፣ ችሎታ፣ ጥበብ፣ ኃይል፣ ዓይን፣ እጅ፣ እግር፣ ፊት ወዘተ "ሲፋህ ዛቲያህ" صِفَة ذَاتِيَّة ነው። "ሲፋህ ፊዕሊያህ" صِفَة فِعْلِيَّة ማለት "የድርጊት ባሕሪ"Active Attribute" ማለት ሲሆን የአሏህ ፈጣሪነት፣ ፍርድ፣ ይቅርባይነት፣ ከዐርሽ በላይ የበላይነት ወዘተ "ሲፋህ ፊዕሊያህ" صِفَة فِعْلِيَّة ነው። "ሲፋህ ዛቲያህ" صِفَة ذَاتِيَّة እራሱ "ሲፋህ መዕነዊያህ" صِفَة مَعْنَوِيَّة እና "ሲፋህ ኸበሪያህ" صِفَة خَبَرِيَّة ተብሎ ለሁለት ይመደባል። "ሲፋህ መዕነዊያህ" صِفَة مَعْنَوِيَّة ማለት "ትርጉማዊ ባሕሪ"Semantic Attribute" ማለት ሲሆን የአሏህ ሕያውነት፣ ዕውቀት፣ ችሎታ፣ ጥበብ፣ ኃይል ወዘተ በዐቅል የምንረዳቸው "ሲፋህ መዕነዊያህ" صِفَة مَعْنَوِيَّة ወይም "ሲፋህ ዐቅሊያህ" صِفَة عَقْلِيَّة ነው። "ሲፋህ ኸበሪያህ" صِفَة خَبَرِيَّة ማለት "አዋጃዊ ባሕሪ"Informative Attribute" ማለት ሲሆን የአሏህ ዓይን፣ እጅ፣ እግር፣ ፊት ወዘተ በነቅል የምንረዳቸው "ሲፋህ ኸበሪያህ" صِفَة خَبَرِيَّة ወይም "ሲፋህ ነቅሊያህ" صِفَة نَقْلِيَّة ነው። ይህንን ከተረዳን ዘንዳ "ወጅህ" وَجْه ማለት "ፊት"Face" ማለት ሲሆን የአሏህ ፊት ሲፋህ ዛቲያህ፣ ሲፋህ ኸበሪያህ፣ ሲፋህ ነቅሊያህ ነው። የአምላካችን የአሏህን ፊት የፍጡራን ዓይኖች አያካብቡትም፥ አሏህ ረቂቅ ነው፦ 6፥103 ዓይኖች አያካብቡትም፡፡ እርሱም ዓይኖችን ያካብባል፡፡ እርሱ ረቂቁ ውስጠ ዐዋቂው ነው፡፡ لَّا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ ۖ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ "አል-ለጢፍ" اللَّطِيف ማለት "ረቂቁ" ማለት ሲሆን የአሏህ ግርዶ ብርሃን ነው፥ ግርዶሹን ቢገልጠው "ፊቱ" ያገኘውን ነገር ሁሉ ያቃጥላል፦ ሡነን ኢብኑ ማጃህ መጽሐፍ 1, ሐዲስ 201 አቡ ሙሣ እንደተረከው፦ "የአሏህ መልእክተኛም”ﷺ” አሉ፦ “አሏህ አይተኛም፥ እርሱ መተኛት አይገባውም። እርሱ ሚዛኖችን ዝቅ ያረጋል ያነሳልም፥ የእርሱ ግርዶ ብርሃን ነው። ግርዶሹን ቢገልጠው "ፊቱ" ያገኘውን ነገር ሁሉ ያቃጥላል"። عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏ " إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنَامُ وَلاَ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ حِجَابُهُ النُّورُ لَوْ كَشَفَهَا لأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ كُلَّ شَىْءٍ أَدْرَكَهُ بَصَرُهُ " ነገር ግን በፍርድ ቀን አማንያን አምላካችን አሏህን ተመልካቾች ናቸው፥ በተቃራኒው ከሓዲያን አሏህን ከማየት ተጋራጆች ናቸው፦ 75፥23 ወደ ጌታቸው ተመልካቾች ናቸው፡፡ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ 84፥15 ይከልከሉ! እነርሱ በዚያ ቀን ከጌታቸው ማየት ተጋራጆች ናቸው፡፡ كَلَّا إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ የአሏህ ግርዶ ብርሃን ነው፥ አማንያን በጀናህ ውስጥ ተጨማሪ የሚያገኙት መንፈሳዊ ጸጋ የአሏህ ፊት መመልከት ነው፦ ኢማም ሙስሊም መጽሐፍ 1 ሐዲስ 354 ሱሐይብ እንደተረከው፦ "ነቢዩም"ﷺ" እንዲህ አሉ፦ "እነዚያ የጀናህ ባለቤቶች ጀነናህ በሚገቡ ጊዜ የተከበረው እና ከፍ ያለው አሏህ፦ “ጭማሪ እንድሰጣችሁ ትፍልጋላችሁን? ብሎ ይጠይቃቸዋል፥ እነርሱም፦ ፊታችንን አላበራህምን? ወደ ጀናህ አላስገባከንምን? ከእሳትስ አላዳንከንምን? ይላሉ፥ ከዚያ እርሱ ግርዶሹን ያነሳል፥ እርሱ ለእነርሱ የወደደው አሸናፊው እና ክብራማ የሆነውን ከጌታቸውን "ፊት" በስተቀር ለእነርሱ ምንም ነገር በእነርሱ ዘንድ የለም"። عَنْ صُهَيْبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ - قَالَ - يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنَ النَّارِ - قَالَ - فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنَ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ ‏"

የእንጨት አምልኮ በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡ 11፥2 እንዲህ በላቸው፡- «አሏህን እንጂ ሌላን አታምልኩ! እኔ ለእናንተ ከእርሱ የተላክሁ አስጠንቃቂ እና አብሳሪ ነኝ»። أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۚ إِنَّنِي لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ በኦርቶዶክስ እና በካቶሊክ ክርስትና "ዕፀ መስቀል" የሚባል ስግደት እና አምልኮ የሚቀበል ግዑዝ ነገር አለ፥ "ዕፅ" ማለት "እንጨት" ማለት ሲሆን "ዕፀ መስቀል" ማለት "የእንጨት መስቀል" ማለት ነው። በግሪክ ኮይኔ "ስታውሮስ ክይሎን" σταυρός ξύλον ሲባል ይህ የእንጨት መስቀል የማይሰማ እና የማይለማ እንዲሁ የማይናገር እና የማይጋገር ግዑዝ ነገር ሆኖ ሳለ በኦርቶዶክስ ይሰገድለታል፦ የዘወትር ፀሎት ቁጥር 8 "ዓለምን ለማዳን ሲል ኢየሱስ ክርስቶስ “ለ”-ተሰቀለበት መስቀል እሰግዳለው" ለእንጨት መስቀል መስገድ አግባብ ነውን? ዘርዓ ያዕቆብ ከደረሳቸው መጻሕፍት አንዱ "መስተብቁዕ ዘመስቀል" ነው፥ "መስተብቁዕ" ማለት "ልመና" "ጸሎት" ማለት ሲሆን "መስተብቁዕ ዘመስቀል" ማለት "የመስቀል ልመና" ማለት ነው። መስተብቁዕ ዘመስቀል ላይ መስቀል እና ማርያም ከፈጣሪ ጋር ተካክለው ምስጋና እንደሚቀርብላቸው ይናገራል፦ መስተብቁዕ ዘመስቀል ቁጥር 8 "ለእሉ ክልኤቱ ፍጡራን ስብሐተ ፈጣሪ ይደልዎሙ እስመ ተዐረዩ በክብሮሙ" "ለእነዚህ ሁለት ፍጥረታት የፈጣሪ ምስጋና ይገባቸዋል፥ በክብር ተካክለዋልና" "ሁለቱ" የተባሉት "መስቀል እና ማርያም" ሲሆኑ እነዚህ ሁለት ፍጡራን ከፈጣሪ ጋር "በክብር ተካክለዋል" ይለናል፥ ኢየሱስን፦ "ዘዕሩይ ምስለ አብ በመለኮቱ(በባሕይርው ከአብ ጋር የሚተካከል)" ሲሉት ሲገርመን ማርያም እና መስቀልን "እስመ ተዐረዩ በክብሮሙ(በክብር ተካክለዋል)" ሲሏቸው አስደመመን። ስለተስተካከሉ ለፈጣሪ የሚገባው የፈጣሪ ምስጋና "ይገባቸዋል" ብለው አረፉት፥ ይህ እልም ያለ ሺርክ ነው። ስብሐት(ምስጋና) ለሦስቱ ማለትም ለእግዚአብሔር፣ ለድንግል እና ለመስቀል እንደሚገባ የዘወትር ጸሎት ላይ ተገልጿል፦ የዘወትር ጸሎት ቁጥር 9 "ስብሐት ለእግዚአብሔር ወወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር" ትርጉም፦ "ለእግዚአብሔር፣ ለወለደችው ለድንግል እና ለክቡር መስቀሉ ምስጋና ይገባል" እንደ ሥላሴ አስተምሮት አብ፣ ወልድ እና መንፈስ ቅዱስ ፈጽመው ሳይለያዩ እንደሚስተካከሉ ሁሉ እግዚአብሔር፣ ድንግል ማርያም እና መስቀል በክብር ይተካከላሉ፦ ድርሳነ መድኃኔ ዓለም ዘሰኑይ ምዕራፍ 10 ቁጥር 19 "ይህ መስቀል እንደ እግዚአብሔር የከበረ እንደ ድንግል ማርያም ከፍ ያለ ነው፥ ሦስትነታቸው ትክክል የሚሆን እንደ አብ፣ እንደ ወልድ፣ እንደ መንፈስ ቅዱስ ፈጽሞ የማይለይ ነው። እንዲሁም መድኃኒታችን ከእናቱ እና ከመስቀል ጋር ሦስትነታቸው ትክክል ነው፥ እንዲህ እናምናለን እንዲህ እናመልካለን"። "እንዲህ እናምናለን እንዲህ እናመልካለን" የሚለው ይሰመርበት! "መድኃኒታችን ከእናቱ እና ከመስቀል ጋር ሦስትነታቸው ትክክል ነው" ካለ ሌላ ሥላሴ ሆኑ ማለት ነው፥ በተጨማሪ ማርያምን እና መስቀልን ከእግዚአብሔር ጋር "እናመልካለን" ካሉ ዓይን ያስፈጠጠ እና ጥርስ ያስገጠጠ ባዕድ አምልኮ ነው። "የማናቸውንም ምሳሌ፥ የተቀረጸውንም ምስል ለአንተ አታድርግ፣ አትስገድላቸው፣ አታምልካቸውም" እየተባለ ለማይሰማ እና ለማይለማ፥ ለማይናገር እና ለማይጋገር ለግዑዝ እንጨት ስግደት መስገድ እና አስተካክሎ ማምለክ አግባብ አይደለም፥ ይህ ድርጊት አሳፋሪ እንደሆነም ተገልጿል፦ መዝሙር 97፥7 "ለተቀረጸ ምስል የሚሰግዱ" ሁሉ እና በጣዖቶቻቸው የሚመኩ ይፈሩ። ዘጸአት 20፥4 የማናቸውንም ምሳሌ፥ የተቀረጸውንም ምስል ለአንተ አታድርግ! አትስገድላቸው፥ አታምልካቸውምም። "ለተቀረጸ ምስል የሚሰግዱ ሁሉ ይፈሩ" የሚለው ይሰመርበት! ለተቀረጸ ምስል መስገድ"Icon veneration" በኦርቶዶክስ እና በካቶሊክ ክርስትና እሙን እና ቅቡል የሆነ ትምህርት ነው። እኛም ሙሥሊሞች ደግሞ ለእናንተ የምንለው ትልቅ ቁም ነገር "የፈጠራችሁን "እኔን ብቻ አምልኩኝ" ያለውን አሏህን ብቻ በብቸኝነት አምልኩ" ማለትን ነው፦ 29፥56 እናንተ ያመናችሁ ባሮቼ ሆይ! ምድሬ በእርግጥ ሰፊ ናት፥ ብትቸገሩ ተሰደዱ። "እኔን ብቻ አምልኩኝ"፡፡ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ 11፥2 እንዲህ በላቸው፡- «አሏህን እንጂ ሌላን አታምልኩ! እኔ ለእናንተ ከእርሱ የተላክሁ አስጠንቃቂ እና አብሳሪ ነኝ»። أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۚ إِنَّنِي لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ የፈጠረንን አንዱን አምላክ ብቻ ማምለክ ምንኛ መታደል ነው? አሏህ ሂዳያህ ይስጣችሁ! ለእኛም ጽናቱን ይስጠን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

ፍዝዝ እና ድንዝዝ ብላችሁ መውቀሱን እና መክሰሱን ትታችሁ በእናንተም መጽሐፍ አምላክ ሰዎች ሁሉ እንዲድኑ እና እውነቱን ወደ ማወቅ እንዲደርሱ ይፈልጋል፦ 1ኛ ጢሞቴዎስ 2፥4 እርሱ ሰዎች ሁሉ እንዲድኑ እና እውነቱን ወደ ማወቅ እንዲደርሱ "ይፈልጋል"። ὃς πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. በአዲሱ መደበኛ ትርጉም "ይፈልጋል" ለሚለው የገባው ቃል "ቴሌይ" θέλει ሲሆን ሥርወ ቃሉ "ቴሎ" θέλω ነው፥ "ቴሌማ" θέλημά ማለት "ፈቃድ"will" ማለት ሲሆን ቴሌማ እራሱ "ቴሌማ አፖዶሲስ" θέλημά ἀπόδοσις እና "ቴሌማ ፕሮታሲስ" θέλημά πρότᾰσῐς ተብሎ ለሁለት ይከፈላል። "ቴሌማ አፖዶሲስ" θέλημά ἀπόδοσις ማለት "ቀዳማይ ፈቃድ" ማለት ሲሆን ሰዎች ሁሉ እንዲድኑ እና እውነቱን ወደ ማወቅ እንዲደርሱ የአምላክ ቀዳማይ ፈቃድ ነው፥ "ቴሌማ ፕሮታሲስ" θέλημά πρότᾰσῐς ማለት "ደኃራይ ፈቃድ" ማለት ሲሆን ሰዎች ካመፁ ለገሃነም መሆናቸው የአምላክ ደኃራይ ፈቃድ ነው። ዮሐንስ ዘደማስቆ"John of Damascus" ይህንን ነጥብ አፋፍቶ እና አዳብሮ አስቀምጦታል፦ "እንዲሁም የአምላክ የመጀመሪያ ፍላጎት ሁሉም ሰው እንዲድን እና ወደ መንግሥቱ እንዲመጣ መሆኑን ማስታወስ አለብን! 1ኛ ጢሞቴዎስ 2፥4 እርሱ ቸር አምላክ ስለሆነ ከቸርነቱ እንድንካፈል እንጂ ለቅጣት አላዘጋጀንም፥ ነገር ግን እርሱ ፍትሓዊ አምላክ ስለሆነ ኃጢአተኞች ቅጣት እንዲደርስባቸው ፈቃዱ ነው። የመጀመሪያው የአምላክ ቀዳማይ ፈቃድ እና ደስታ፣ ከእርሱ የመነጨ፣ ተብሎ ይጠራል፥ ሁለተኛው ደግሞ የአምላክ ደኃራይ ፈቃድ እና ፍላጎት፣ መነሻው በእኛ ውስጥ ተብሎ ይጠራል"። Exposition of the Orthodox Faith (John of Damascus) Book II(2) chapter 29 ዮሐንስ ዘደማስቆ ይህንን ያብራራው 1ኛ ጢሞቴዎስ 2፥4 ያለውን ዐውድ በተናገረበት ነው። ዮሐንስ አፈ ወርቅ"John Chrysostom" ይህንን ነጥብ ፊት የማያስመልስ አገንት የማያስቀልስ አድርጎ አስቀምጦታል፦ "ይህ ማለት ግን እርሱ ከምሩ ስለፈቀደ ነው፥ ይህ አንድ ኃያል እንደሚለው የእርሱ ምራዊ ፍላጎት ነው። መልካም ደስታ የሚለው ቃል በሁሉም ቦታ ማለት ቀዳማይ ፈቃድ ማለት ነው፥ ምክንያቱም ሌላ ፈቃድም አለ። ለምሳሌ፦ የመጀመሪያው ፈቃድ ኃጢአተኞች እንዳይጠፉ ነው፥ ሁለተኛው ፈቃድ ሰዎች ክፉ ከሆኑ እንዲጠፉ ነው"። Homilies on Ephesians (Chrysostom) Homily 1 Ephesians 1፥5 እንግዲህ እነዚህ አበው ከተቀበላችሁ በቁርኣን የተቀመጠውን የአሏህን ፈቃድ ውልግድ እና ውልብድ፣ ወለም እና ዘለም፣ ውልፍጥ እና ዝልፍጥ ሳትሉ በቅጡ እና በአግባብ መረዳት ትችላላችሁ። አምላካችን አሏህ ሂዳያህ ይወፍቃችሁ! ለእኛም ጽናቱን ይወፍቀን! አሚን። ✍ከዐቃቢ ኢሥላም ወሒድ https://t.me/Wahidcom ወሠላሙ ዐለይኩም

የአሏህ ፈቃድ በአሏህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው። 81፥29 የዓለማቱ ጌታ አሏህ ካልፈቀደ አትፈቅዱም፡፡ وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ "መሺኣህ" مَشِئَة የሚለው ቃል "ሻአ" شَاءَ ማለትም "ፈቀደ" ከሚለው ሥርወ ቃል የመጣ ሲሆን "ፈቃድ"Will" ማለት ነው፥ የአሏህ ፈቃድ "መሺኣህ ሙቀደማህ" مَشِئَة مُقَدِّمَة እና "መሺኣህ ነቲጃህ" مَشِئَة نَتِيجَة ተብሎ ለሁለት ይከፈላል። ፨ "ሙቀደማህ" مُقَدِّمَة ማለት "ቀዳማይ"Antecedent" ማለት ሲሆን "መሺኣህ ሙቀደማህ" مَشِئَة مُقَدِّمَة ማለት "ቀደማይ ፈቃድ"Antecedent Will" ማለት ነው፥ አምላካችን አሏህ ለዓለማት በደልን የሚሻ አይደለም፡፡ ለባሪያዎቹ ከህደትን አይወድም፦ 3፥108 አሏህ ለዓለማት በደልን የሚሻ አይደለም፡፡ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِّلْعَالَمِينَ 23፥31 አሏህ ለባሮቹ በደልን የሚሻ አይደለም፡፡ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِّلْعِبَادِ ሰዎች ቢክዱ አሏህ ከከሓዲዎች የተብቃቃ ነው፥ ለባሪያዎቹም ከህደትን አይወድም። ብናምን ግን እርሱን ይወድልናል፦ 39፥7 ብትክዱ አሏህ ከእናንተ የተብቃቃ ነው፥ ለባሪያዎቹም ከህደትን አይወድም። ብታመሰግኑ እርሱን ይወድላችኋል፡፡ إِن تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنكُمْ ۖ وَلَا يَرْضَىٰ لِعِبَادِهِ الْكُفْرَ ۖ وَإِن تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ አሏህ በሰዎች ገሩን ነገር መሻቱ እና በሰዎች ችግሩን አለመሻቱ የእርሱ ቀደማይ ፈቃድ ነው፦ 2፥185 አሏህ በእናንተ ገሩን ነገር ይሻል፥ በእናንተም ችግሩን አይሻም፡፡ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ፨ "ነቲጃህ" نَتِيجَة ማለት "ደኃራይ"Consequent" ማለት ሲሆን "መሺኣህ ነቲጃህ" مَشِئَة نَتِيجَة ማለት "ደኃራይ ፈቃድ"Consequent Will" ማለት ነው፥ አምላካችን አሏህ ለሰው የሰጠውን ፈቃድ በአሏህ ደኃራይ ፈቃድ ሥር ነው፦ 81፥29 የዓለማቱ ጌታ አሏህ ካልፈቀደ አትፈቅዱም፡፡ وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ አሏህ በደኃራይ ፈቃዱ ለሰው ነጻ ፈቃድ ስለሰጠው ሰው የማመን እና የመካድ ፈቃድ አለው፦ 18፥29 «እውነቱም ከጌታችሁ ነው፡፡ የፈቀደ ሰው ይመን፤ የፈቀደ ሰው ይካድ» በላቸው፡፡ وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَن شَاءَ فَلْيُؤْمِن وَمَن شَاءَ فَلْيَكْفُر "የፈቀደ" ለሚለው የግሥ መደብ የገባው ቃል "ሻአ" شَاءَ ሲሆን ሰው ኸይር እና ሸር የሆኑ ሁለት አማራጭ መምረጥ የሚችል ፍጡር መሆኑን በቂ ማሳያ ነው፦ 72፥14 የሠለሙ ሰዎች እነዚያ ቅንን መንገድ መረጡ፡፡ فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُولَـٰئِكَ تَحَرَّوْا رَشَدًا 41፥17 ሰሙዶችማ መራናቸው ዕውርነትንም በቅንነት ላይ መረጡ፡፡ وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَىٰ عَلَى الْهُدَىٰ አሏህ ቢሻ ኖሮ በምድር ያሉት ሰዎች ሁሉ አማኝ ያረግ ነበር፥ በተቃራኒው አሏህ ቢሻ ኖሮ ከሓድያንን ባላጋሩ ነበር፦ 10፥99 ጌታህም ቢሻ ኖሮ በምድር ያሉት ሰዎች ሁሉም የተሰበሰቡ ሆነው ባመኑ ነበር፡፡ ታዲያ አንተ ሰዎችን አማኞች እንዲኾኑ ታስገድዳለህን?። وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَـَٔامَنَ مَن فِى ٱلْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ۚ أَفَأَنتَ تُكْرِهُ ٱلنَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ 6፥107 አሏህ ቢሻ ኖሮ ባላጋሩ ነበር፥ በእነርሱ ላይ ጠባቂ አላደረግንህም፡፡ አንተ በእነርሱ ላይ ኃላፊ አይደለህም፡፡ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا ۗ وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ۖ وَمَا أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍ አሏህ በቀዳማይ ፈቃዱ ሁሉንም አማኝ ቢያደርግ ማስገደድ ስለሆነ ከነጻ ፈቃድ ጋር ይጻረር ነበር፥ በተቃራኒው በቀዳማይ ፈቃዱ ከሓዲያን እንዳይክዱ ቢያደርግ ማስገደድ ስለሆነ ከግብረገባዊ ተጠያቂነት ጋር ይጻረር ነበር። ሰዎች በነጻ ፈቃዳቸው እንዲያምኑ መፍቀዱ እና በነጻ ፈቃዳቸው እንዲክዱ መፈቀዱ ደኃራይ ፈቃዱ ነው፥ አማንያን ወደ ጀነት የሚገቡት በእምነታቸው ምክንያት እና ይሠሩት በነበሩት ምክንያት ነው፦ 10፥9 እነዚያ ያመኑ እና መልካም ሥራዎችን የሠሩ ጌታቸው "በእምነታቸው ምክንያት" የገነትን መንገድ ይመራቸዋል፥ ከሥራቸው ወንዞች ይፈስሳሉ፡፡ በመጠቀሚያ ገነቶች ውስጥ ይኖራሉ፡፡ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُم بِإِيمَانِهِمْ ۖ تَجْرِي مِن تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ 46፥14 እነዚያ የገነት ጓዶች ናቸው፡፡ በእርሷ ውስጥ ዘውታሪዎች ሲኾኑ፡፡ በዚያ "ይሠሩት በነበሩት ምክንያት" ታላቅን ምንዳ ይመነዳሉ፡፡ أُولَـٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ "በእምነታቸው ምክንያት" "ይሠሩት በነበሩት ምክንያት" የሚለው ይሰመርበት! በተቃራኒው ከሓዲያን ወደ ጀሀነም የሚገቡት በክህደታቸው ምክንያት እና ይሠሩት በነበሩት ምክንያት ነው፦ 6፥30 «ትክዱት በነበራችሁት "ምክንያት" ቅጣቱን ቅመሱ» ይላቸዋል፡፡ قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ 10፥8 እነዚያ "ይሠሩት በነበሩት "ምክንያት" መኖሪያቸው በእሳት ውስጥ ነው፡፡ أُولَـٰئِكَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ "ትክዱት በነበራችሁት ምክንያት" "ይሠሩት በነበሩት ምክንያት" የሚለው ይሰመርበት! ስለዚህ የአሏህ ቀደማይ ፈቃድ ሰው ከጀሀነም እንዲድን ነው፥ ነገር ግን ሰው በምርጫው የጀሀነም መሆን ከፈለገ አሏህ ይህንን ጉዳይ መፍቀዱ የአሏህ ደኃራይ ፈቃዱ ነው።