مطالعات شبه قاره هند

@indianstudies هند؛ یکی از بزرگ‌ترین خزانه‌های میراث فارسی خارج از ایران برای شناخت بخش مهمی از تاریخ زبان و فرهنگ فارسی، باید به کتابخانه‌های هند رفت. فارسی برای چندین قرن یکی از زبان‌های اصلیِ فرهنگ، تاریخ‌نگاری، دیوان‌سالاری و دربار در بخش بزرگی از شبه‌قاره بود. در نتیجه، حجم عظیمی از آثار تاریخی، ادبی، علمی، مذهبی و اداری به این زبان در هند تولید و نسخه‌برداری شد. ابعاد این میراث را می‌توان از چند عدد فهمید. وزارت فرهنگ هند برآورد می‌کند که این کشور در مجموع حدود پنج میلیون نسخه خطی به زبان‌ها و خطوط مختلف در اختیار دارد؛ مجموعه‌ای که احتمالاً بزرگ‌ترین ذخیره نسخه‌های خطی در جهان است. مأموریت ملی نسخه‌های خطی هند نیز تا سال‌های گذشته بیش از چهار میلیون نسخه را شناسایی و مستند کرده بود. در میان این میراث چندمیلیونی، فارسی جایگاه ویژه‌ای دارد. برای مثال، کتابخانه خدابخش در پتنا یکی از مراکز اصلی شناسایی نسخه‌های عربی، فارسی، اردو و پشتو در ایالت بیهار بوده و تنها در پتنا و مناطق اطراف آن اطلاعات بیش از ۲۷ هزار نسخه را فهرست کرده است. دو اثر فارسی این کتابخانه، «دیوان حافظ» و «تاریخ خاندان تیموریه»، از سوی برنامه ملی نسخه‌های خطی هند در شمار گنجینه‌های شاخص نسخه‌ای این کشور قرار گرفته‌اند. کتابخانه رضا در رامپور نیز چنان مجموعه مهمی از آثار فارسی و عربی دارد که وزارت فرهنگ هند پروژه‌ای اختصاصی برای شناسایی، ترجمه و انتشار نسخه‌های مهم فارسی و عربی آن اجرا کرده است. هدف این پروژه آن بوده که منابعی که به دلیل زبانشان برای بسیاری از پژوهشگران هندی قابل استفاده نیستند، به هندی، انگلیسی و اردو ترجمه شوند. اما یک نکته حتی جالب‌تر وجود دارد: بخشی از میراث فارسی هند امروز اصلاً در هند نیست. کتابخانه بریتانیا بیش از ۱۱ هزار نسخه خطی فارسی نگهداری می‌کند و پژوهش‌های دانشگاهی نشان می‌دهد حدود دو سوم این مجموعه از کتابخانه سابق India Office آمده است؛ یعنی مجموعه‌ای که بخش بزرگی از مواد آن در ارتباط با حضور بریتانیا در شبه‌قاره شکل گرفته بود. این موضوع نشان می‌دهد تولید ادبی و علمی فارسی در هند تا چه اندازه گسترده بوده است. کتابخانه کنگره آمریکا نیز در مجموعه فارسی خود نسخه‌های متعددی دارد که در هند، به‌ویژه در دوره متأخر گورکانی و آغاز استعمار بریتانیا، کتابت شده‌اند. حتی نسخه‌هایی از متون آموزشی وجود دارد که برای آموزش نامه‌نگاری فارسی در هند استفاده می‌شدند. بنابراین وقتی از «میراث زبان فارسی» سخن می‌گوییم، جغرافیای آن را نباید به مرزهای ایران امروز محدود کرد. بخشی از حافظه تاریخی زبان فارسی در پتنا، رامپور، دهلی، حیدرآباد، کلکته و دیگر شهرهای هند باقی مانده و بخشی دیگر از میراث زایای فارسی نیز از شبه‌قاره به کتابخانه‌های لندن و دیگر نقاط جهان منتقل شده است.

@indianstudies «فاجعه هیمالیا» مرگبارترین فاجعه یخچالی سال یک هفته پس از فاجعه کم‌سابقه هیمالیا، ابعاد بحران در مرز نپال و تبت همچنان رو به گسترش است. تازه‌ترین گزارش‌ها شمار جان‌باختگان را تا حدود ۱۲۰۰ نفر اعلام می‌کنند و بیش از ۴ هزار نفر نیز همچنان مفقودند. در خود نپال بخش اصلی تلفات ثبت شده و در سمت تبت نیز مقام‌های چین از دست‌کم ۲۱ کشته و صدها مفقودی خبر داده‌اند. صدها تبعه خارجی نیز در فهرست مفقودان قرار دارند؛ وزارت خارجه نپال اعلام کرده ۳۲۴ خارجی نجات یافته‌اند اما حدود ۵۹۰ تبعه ۳۹ کشور هنوز تعیین‌تکلیف نشده‌اند. آنچه در ابتدا «سیلاب ناگهانی» توصیف می‌شد، اکنون به‌عنوان یک حادثه کوهستانی مرکب با منشأ یخچالی شناخته می‌شود. بررسی تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های لرزه‌ای نشان می‌دهد فروپاشی بخشی از یخچال و سنگ‌بستر در ارتفاعات لنگتانگ، توده عظیمی از یخ، سنگ و رسوبات را وارد دره کرد و جریان آواری پرانرژی در مسیر رودخانه‌های لِنده‌خولا، بهوته‌کوشی و تریشولی شکل گرفت. موج سیلاب و آوار در ادامه ده‌ها کیلومتر پایین‌دست پیش رفت، سکونتگاه‌ها، جاده‌ها، پل‌ها و تأسیسات برق‌آبی را تخریب کرد و حدود ۲.۲ میلیون تن آوار بر جای گذاشت. اکنون حساس‌ترین بخش عملیات نجات، شبکه تونل‌ها و نیروگاه‌های برق‌آبی در امتداد رودخانه تریشولی است. صدها کارگر هنگام وقوع حادثه در مجموعه‌های زیرزمینی حضور داشتند و بر اساس تازه‌ترین گزارش‌ها، دست‌کم ۶۳۹ نفر هنوز در ارتباط با این تأسیسات مفقودند. در نیروگاه راسوواگادی، مقام‌ها احتمال می‌دهند ده‌ها کارگر در فضایی نسبتاً خشک و دارای آب و مواد غذایی زنده مانده باشند؛ به همین دلیل هوا به تونل‌ها پمپاژ می‌شود و امدادگران با حفاری، تجهیزات سنگین، پهپاد و در برخی نقاط با انفجار کنترل‌شده تخته‌سنگ‌ها تلاش می‌کنند راه ورود باز کنند. تا این مرحله صدها نفر از مناطق نیروگاهی نجات یافته‌اند، اما حجم گل‌ولای و تخریب مسیرهای دسترسی، عملیات را بسیار دشوار کرده است. فاجعه نپال در همین حال به یک عملیات امدادی چندملیتی تبدیل شده است. چین و هند در خط مقدم اعزام نیرو، تجهیزات، متخصصان تونل و ماشین‌آلات قرار گرفته‌اند؛ کره‌جنوبی تیم اضطراری و کارشناسان مرتبط با پروژه‌های برق‌آیی اعزام کرده و متخصصان و اپراتورهای پهپادی از استرالیا نیز در عملیات مشارکت دارند. چین پس از بازگشایی بزرگراه G216 و مسیر دسترسی به گذرگاه مرزی «گیرونگ»، امکان انتقال ماشین‌آلات سنگین، سگ‌های زنده‌یاب و تجهیزات جست‌وجو به منطقه تبت را فراهم کرده است. سازمان ملل، سازمان جهانی بهداشت و نهادهای بشردوستانه نیز تأمین پول اضطراری، تجهیزات پزشکی، آب سالم و اقلام بهداشتی را افزایش داده‌اند؛ همزمان بحث درباره میزان مشارکت آمریکا بالا گرفته و کمک اولیه واشنگتن با انتقاد برخی کارشناسان امدادرسانی روبه‌رو شده است. آمریکا در روزهای نخست این فاجعه، به اعزام فقط یک مشاور واکنش به بلایا و اختصاص ۵۰۰ هزار دلار کمک بسنده کرد؛ آن هم در شرایطی که بیش از هزار نفر جان باخته و هزاران نفر مفقود بودند. در حالی‌که کشورهای آسیایی با تیم‌های امدادی و تجهیزات مستقیم وارد میدان شدند، نقش آمریکا عمدتاً به کمک مالی، اقلام بشردوستانه و پیگیری وضعیت اتباع خود در مراحل اخیر محدود ماند. اما پیام بلندمدت این فاجعه از مرزهای نپال فراتر می‌رود: گرم‌شدن هیمالیا، عقب‌نشینی یخچال‌ها و بی‌ثبات‌شدن یخ و سنگ در ارتفاعات، خطر وقوع زنجیره‌ای از «فروریزش یخچال و سنگ ـ جریان آواری ـ انسداد یا طغیان رودخانه ـ سیلاب ناگهانی» را افزایش داده است؛ هرچند دانشمندان هنوز نسبت‌دادن قطعی این حادثه مشخص به تغییر اقلیم را نیازمند بررسی بیشتر می‌دانند. این تجربه برای ایران نیز یک هشدار جدی است: در دره‌ها و مناطق کوهستانی، ساخت‌وساز در حریم رودخانه و استقرار ویلا، روستا، جاده یا تأسیسات در مسیر جریان‌های آواری می‌تواند یک رخداد طبیعی در بالادست را ظرف چند دقیقه به فاجعه انسانی در پایین‌دست تبدیل کند.

@indianstudies محدودیت دولتی راهپیمایی‌ و مراسم شیعیان در پاکستان آیت‌الله حافظ سید ریاض حسین نجفی، رئیس «وفاق المدارس الشیعه پاکستان»، از الزام مجوز برای برخی راهپیمایی‌های مذهبی مرتبط با پیامبر اسلام و امام حسین(ع) انتقاد کرد و آن را «تأسف‌بار» دانست. این اعتراض در خلأ مطرح نشده است. دولت ایالت پنجاب در محرم ۲۰۲۶ مقررات نسبتاً سختی وضع کرده بود: تنها راهپیمایی‌های «دارای مجوز و سنتی» اجازه برگزاری داشتند و حرکت آنها باید به مسیر و زمان از پیش تصویب‌شده محدود می‌شد. دولت همچنین تأکید کرده بود هیچ راهپیمایی جدیدی یا مسیر جدیدی در محرم پذیرفته نشود. پلیس پنجاب نیز رسماً همین سیاست را تأیید کرده است. در اطلاعیه‌های رسمی پلیس آمده که هیچ جلوس عزاداری یا مجلس مذهبی خارج از مسیرها و مکان‌های تعیین‌شده مجاز نیست و قانون بلندگو و دیگر محدودیت‌های امنیتی به‌صورت جدی دنبال می‌شود. برای اربعین هم همین چارچوب ادامه یافت و فقط جلوس‌های «تأییدشده و دارای مجوز» اجازه حرکت در مسیر و ساعات مشخص را داشتند. در کنار آن، بازرسی امنیتی، دوربین مداربسته، کنترل ورودی امام‌بارگاه‌ها، محدودیت سخنرانی‌های فرقه‌ای و نظارت بر شبکه‌های اجتماعی نیز اعمال شد. دولت این مقررات را رسماً «محدودیت علیه شیعیان» معرفی نمی‌کند؛ توجیه رسمی آن، تهدیدهای امنیتی و جلوگیری از خشونت فرقه‌ای و حملات تروریستی است. مثلاً در عاشورا بیش از ۱۵۰ هزار نیروی پلیس در پنجاب به‌کار گرفته شدند و در نقاط مختلف پاکستان راهپیمایی‌های بزرگ شیعی برگزار شدند. رادیو پاکستان نیز از برگزاری مراسم عاشورا، تاسوعا، تعزیه و ذوالجناح در سراسر کشور گزارش داد. اعتراض آیت‌الله ریاض نجفی دقیقاً متوجه همین تبدیل یک آیین دیرینه مذهبی به فعالیتی وابسته به مجوز اداری است. در مقابل، دولت استدلال می‌کند این کنترل‌ها برای حفاظت از خود عزاداران در برابر تهدیدهای فرقه‌ای ضروری است. این مسئله سابقه طولانی‌تری دارد. کمیسیون حقوق بشر پاکستان در گزارشی درباره آزادی تجمع اشاره کرده که الزام اخذ اجازه در سال‌های گذشته نیز برای اجتماعات و جلوس‌های شیعی مشکل ایجاد کرده و حتی در یک مورد ده‌ها شیعه به‌دلیل تلاش برای برگزاری راهپیمایی محرم بدون اجازه مورد تعقیب قانونی قرار گرفتند.

@indianstudies بیانیه بیشکک؛ حمایت از ایران، تأکید هند بر تروریسم و همگرایی پاکستان با چین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، در بیست‌وپنجمین سال تأسیس این سازمان، بر امنیت منطقه‌ای، مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی غربی و گسترش همکاری‌های اقتصادی متمرکز بود. در این میان، مواضع ایران، هند و پاکستان بیش از دیگر اعضا برای تحولات منطقه‌ای اهمیت داشت. برای ایران، مهم‌ترین دستاورد اجلاس در بیانیه پایانی دیده شد. اعضای سازمان حملات نظامی به خاک ایران را محکوم کردند و آن را مغایر حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل دانستند. همچنین بر حاکمیت و تمامیت ارضی ایران و حل بحران‌ها از مسیر سیاسی و دیپلماتیک تأکید شد. در کنار آن، اعضا با اقدامات قهری یک‌جانبه، از جمله محدودیت‌های بانکی، مسدودسازی دارایی‌ها و تحریم‌های ثانویه علیه کشورهای ثالث مخالفت کردند. در بخش اقتصادی، اعضا بر افزایش استفاده از ارزهای ملی، اصلاح صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی و پیشبرد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای تأکید کردند. همچنین از تسریع ورود ایران به کنسرسیوم بین‌بانکی این سازمان حمایت شد. این روند می‌تواند در بلندمدت به گسترش مبادلات مالی ایران با اعضا و کاهش بخشی از وابستگی به سازوکارهای مالی غرب کمک کند. در مورد هند، مهم‌ترین اولویت همچنان تروریسم فرامرزی بود. نارندرا مودی بر مقابله با تأمین مالی تروریسم، افراط‌گرایی و پناهگاه‌های امن گروه‌های مسلح تأکید کرد و خواستار کنار گذاشتن استانداردهای دوگانه در برخورد با تروریسم شد. این موضع در فضای رقابت هند و پاکستان معنا پیدا می‌کند. بیانیه پایانی نیز تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی را محکوم کرد، اما بدون آنکه کشوری مشخص را هدف قرار دهد. هند همچنین در موضوع ابتکار «کمربند و راه» چین موضع مستقل خود را حفظ کرد. هشت عضو از ده عضو سازمان، از جمله ایران و پاکستان، بار دیگر از این ابتکار حمایت کردند، اما هند به این بخش نپیوست. برای پاکستان، اجلاس بیش از همه فرصتی برای تأکید بر نقش این کشور در امنیت و اتصال منطقه‌ای بود. اسلام‌آباد بر این نکته تأکید کرد که خود پاکستان قربانی تروریسم بوده و هزینه زیادی در مبارزه با آن پرداخته است. از نظر اقتصادی نیز پاکستان در کنار ایران از ابتکار کمربند و راه حمایت کرد. این موضع با اهمیت کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان همخوان است و نشان می‌دهد اسلام‌آباد همچنان پیوند خود با پروژه‌های اتصال منطقه‌ای چین را یکی از پایه‌های سیاست اقتصادی و ژئوپلیتیکی خود می‌داند. به‌علاوه، پاکستان ریاست دوره‌ای سازمان همکاری شانگهای برای سال ۲۰۲۶–۲۰۲۷ را بر عهده گرفت.

@indianstudies پیروزیِ شیرینِ حقوقیِ پاکستان در مقابل هند دادگاه داوری مستقر در لاهه اعلام کرد که «پیمان آب‌های سند» میان هند و پاکستان همچنان معتبر و لازم‌الاجراست و هند موظف است به تعهدات خود در چارچوب این توافق پایبند بماند. این تصمیم پس از آن صادر شد که دهلی‌نو در آوریل ۲۰۲۵، در پی حمله مرگبار پهلگام در کشمیر، اجرای پیمان را به حالت تعلیق درآورد. پس از حمله به گردشگران در کشمیر تحت کنترل هند، دهلی‌نو با متهم کردن اسلام‌آباد، پیمان آبی را به‌طور یک‌جانبه تعلیق کرد. هند ادامه اجرای این معاهده را به توقف «تروریسم فرامرزی» از سوی پاکستان مشروط کرده است. در مقابل، پاکستان هرگونه اختلال در سهم آب خود را تهدیدی حیاتی دانسته و هشدار داد که دست‌اندازی به این منابع می‌تواند به منزله اعلام جنگ تلقی شود. دادگاه همچنین در مورد نیروگاه برق‌آبی «راتله» بر رود چناب، محدودیت‌های موقتی تعیین کرد. بر اساس حکم، هند فعلاً نمی‌تواند بخش‌هایی از دیواره سد و سازه ورودی نیروگاه را بالاتر از سطوح تعیین‌شده بتن‌ریزی کند. این محدودیت تا ۹۰ روز پس از اعلام نظر نهایی کارشناس بی‌طرف منصوب بانک جهانی ادامه خواهد داشت؛ تصمیم این کارشناس حدود ژوئیه ۲۰۲۷ انتظار می‌رود. پاکستان از این رأی استقبال کرده و آن را تأییدی بر موضع خود دانسته است که یک کشور نمی‌تواند به‌تنهایی یک معاهده بین‌المللی را کنار بگذارد. هند، در مقابل، صلاحیت این دادگاه را به رسمیت نمی‌شناسد و اعلام کرده تصمیمش برای در حالت تعلیق نگه داشتن پیمان همچنان برقرار است و رأی دادگاه بر پروژه‌های هند اثری نخواهد داشت. اهمیت این پرونده بسیار بالاست؛ پیمان آب‌های سند که در سال ۱۹۶۰ با میانجی‌گری بانک جهانی منعقد شد، یکی از مهم‌ترین چارچوب‌های تقسیم آب میان دو رقیب هسته‌ای جنوب آسیاست. بخش بزرگی از کشاورزی آبی پاکستان به سامانه رود سند وابسته است و به همین دلیل هرگونه تغییر در نحوه کنترل یا جریان این آب‌ها می‌تواند علاوه بر پیامدهای اقتصادی، به یک مسئله امنیتی جدی میان اسلام‌آباد و دهلی‌نو تبدیل شود.

@indianstudies صدها کشته و هزاران مفقود در نپال یکی از سنگین‌ترین فجایع طبیعی سال‌های اخیر در هیمالیا، نپال و مناطق مرزی تبت را درگیر کرده است. بر اساس تازه‌ترین آمارهای منتشرشده، شمار قربانیان در نپال به بیش از ۷۰۰ نفر رسیده و مجموع تلفات دو سوی مرز از ۷۵۰ نفر فراتر رفته است؛ بیش از سه هزار نفر نیز همچنان مفقود هستند. یکی از حساس‌ترین بخش‌های عملیات نجات، تونل‌های نیروگاه‌های برق‌آبی است. صدها کارگر در فهرست مفقودان قرار دارند و مقام‌های نپالی احتمال می‌دهند شماری از آنها هنوز در تونل‌ها زنده باشند. ارتش با تجهیزات حفاری تلاش کرده مسیر ورود هوا و دوربین به داخل تونل‌ها ایجاد کند و کارشناسان هندی و چینی نیز به عملیات پیوسته‌اند. ابعاد حادثه فراتر از نپال است. صدها نفر در بخش تبت چین نیز کشته یا مفقود شده‌اند و اتباع بیش از ۲۰ کشور در میان مفقودان گزارش شده‌اند. هم‌زمان بارندگی، رانش‌های تازه و تشکیل سدهای طبیعی در مسیر رودخانه‌ها خطر وقوع موج دوم سیلاب را افزایش داده و در برخی مناطق عملیات امداد به‌طور موقت متوقف شده است. این حادثه بار دیگر موضوع ذوب یخچال‌های هیمالیا و ضعف سامانه‌های هشدار مشترک میان چین، نپال و دیگر کشورهای منطقه را برجسته کرده است. خسارت اقتصادی نپال میلیاردها دلار برآورد می‌شود و احتمال دارد تبعات این فاجعه برای بخش انرژی، گردشگری و زیرساخت این کشور ماه‌ها ادامه داشته باشد.

@indianstudies اجلاس سران شانگهای در بیشکک بیشکک، پایتخت قرقیزستان، روز اول سپتامبر میزبان اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای است. سازمانی که به رغم بیانیه تأسیسش، نمایش گسترش شبکه‌ای از قدرت‌های ناراضی از نظم تحت رهبری آمریکا است. نشستی که به دلیل هم‌زمانی با جنگ ایران، ادامه جنگ اوکراین و تشدید رقابت چین، روسیه و آمریکا اهمیتی فراتر از یک اجلاس معمول منطقه‌ای پیدا کرده است. اجلاس امسال با بیست‌وپنجمین سال فعالیت سازمان همکاری شانگهای هم‌زمان شده است. رهبران ۱۰ عضو اصلی سازمان در سطح عالی در بیشکک گرد هم می‌آیند: شی جین‌پینگ رئیس‌جمهور چین، ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه، نارندرا مودی نخست‌وزیر هند، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران، شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان، الکساندر لوکاشنکو رئیس‌جمهور بلاروس، قاسم‌ژومارت توکایف رئیس‌جمهور قزاقستان، امامعلی رحمان رئیس‌جمهور تاجیکستان، شوکت میرضیایف رئیس‌جمهور ازبکستان و میزبان، صدر جباروف. در قالب گسترده «شانگهای پلاس» نیز رجب طیب اردوغان، الهام علی‌اف، نیکول پاشینیان، رئیس‌جمهور مغولستان و مقام‌هایی از لائوس، ویتنام، مصر و چند کشور دیگر حضور خواهند داشت؛ آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل نیز در جمع میهمانان اعلام‌شده قرار دارد. دستورکار رسمی نشست بسیار گسترده است: امنیت بین‌المللی و منطقه‌ای، مبارزه با تروریسم و افراط‌گرایی، همکاری اقتصادی، تجارت و سرمایه‌گذاری، کریدورهای ترانزیتی، انرژی، دیجیتالی‌شدن، محیط زیست و گسترش نقش سازمان همکاری شانگهای. سران همچنین قرار است «اعلامیه بیشکک» به مناسبت بیست‌وپنجمین سال سازمان و مجموعه‌ای از اسناد همکاری را تصویب کنند. در نشست «شانگهای پلاس» نیز تقویت نقش سازمان ملل، حقوق بین‌الملل، توسعه پایدار و همکاری کشورهای اوراسیا در دستور کار است. اما دستورکار سیاسی واقعی اجلاس احتمالاً بیش از هر موضوع دیگری تحت تأثیر جنگ ایران قرار خواهد گرفت. ایران عضو کامل شانگهای است و پزشکیان در شرایطی به بیشکک می‌رود که تهران در یکسال گذشته درگیر یک جنگ مستقیم و گسترده با آمریکا و اسرائیل بوده است. کرملین تأیید کرده که پوتین و پزشکیان در حاشیه نشست دیدار خواهند کرد و بحران خاورمیانه و وضعیت پیرامون ایران یکی از موضوعات اصلی مذاکرات آنهاست. هم‌زمان چند دیدار دوجانبه می‌تواند از خود اجلاس مهم‌تر شود. پوتین برای دیدار با شی جین‌پینگ، پزشکیان، مودی و اردوغان برنامه دارد. روابط چین و روسیه و تلاش آنها برای ساخت نظم چندقطبی، مناسبات پرتنش هند و پاکستان، روابط دهلی‌نو با پکن، جنگ اوکراین و تحولات قفقاز همگی در حاشیه نشست مطرح خواهند بود. از این منظر اجلاس ۲۰۲۶ شانگهای یک آزمون مهم برای خود سازمان نیز هست: آیا این مجموعه می‌تواند در برابر بحران‌هایی مانند جنگ ایران و جنگ اوکراین به موضع و ابتکار سیاسی مشترک برسد، یا اختلاف منافع چین، هند، روسیه، ایران و پاکستان همچنان آن را به یک چارچوب همکاری بدون سیاست خارجی و امنیتی واحد محدود خواهد کرد؟ پاسخ اولیه را باید در «اعلامیه بیشکک» و خصوصاً در مواضع مشترک سران درباره ایران جست‌وجو کرد.

@indianstudies قوام گرفتن محور دفاعی جدید در منطقه مقام‌های ارشد پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه قرار است امروز دوشنبه در استانبول نخستین نشست اجرایی پیمان دفاعی سه‌جانبه خود را برگزار کنند. توافقی که اخیرا در مکه امضا شد و می‌تواند به یکی از مهم‌ترین آرایش‌های امنیتی جدید از خلیج فارس تا جنوب آسیا تبدیل شود. در این نشست وزیران خارجه و دفاع و فرماندهان ارشد نظامی سه کشور حضور دارند. از طرف پاکستان، اسحاق دار معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه، خواجه آصف وزیر دفاع و عاصم منیر، فرمانده ارشد نظامی، در مذاکرات شرکت می‌کنند. دستورکار شامل ایجاد سازوکارهای هماهنگی نظامی، رزمایش‌های مشترک، افزایش قابلیت همکاری نیروها و توسعه صنایع و فناوری‌های دفاعی است. ویژگی مهم توافق مکه، اصل دفاع متقابل است؛ به این معنا که حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، موضوعی امنیتی برای سایر اعضا نیز تلقی می‌شود. به همین دلیل این توافق در برخی گزارش‌ها از نظر مفهوم بازدارندگی با ماده ۵ ناتو مقایسه شده، هرچند ساختار، تعهدات حقوقی و توان عملیاتی آن هنوز با ناتو قابل مقایسه نیست. تشکیل این محور در شرایط عادی صورت نگرفته است. جنگ جاری ایران و آمریکا و اسرائیل و در عین حال نگرانی از سیاست‌های اسرائیل، دولت‌های منطقه را به سمت ایجاد سازوکارهای مستقل‌تر امنیتی سوق داده است.

@indianstudies سیل مرگبار نپال سیلاب گسترده در نپال پس از ریزش یک یخچال طبیعی در هیمالیا و سرازیر شدن حجم زیادی از یخ، سنگ، گل‌ولای و آوار به مسیر رودخانه‌ها رخ داد. این حادثه خسارت سنگینی به مناطق مختلف وارد کرده و صدها کشته و مجروح برجا گذاشته است. شمار زیادی نیز همچنان مفقود هستند. در جریان عملیات امدادی، نیروهای نجات خود را از میان گل‌ولای به تونل پروژه برق‌آبی «تریشولی علیا» رساندند و ۳۵۰ نفر را نجات دادند. همچنین صدها نفر از مناطق سیل‌زده به مکان‌های امن منتقل شده‌اند و عملیات جست‌وجو برای یافتن افراد گرفتار و مفقود همچنان ادامه دارد. این سیلاب علاوه بر تلفات انسانی، به جاده‌ها، پل‌ها و مسیرهای تجاری نیز آسیب زده است. گذرگاه راسوواگادی میان نپال و چین که یکی از مسیرهای مهم تجارت زمینی دو کشور بود، به‌شدت تخریب شده و هم‌زمان هشدارهایی درباره احتمال وقوع سیلاب‌های جدید در مناطق پایین‌دست صادر شده است.

@indianstudies نتایج تازه مؤسسه پیو نشان می‌دهد نگاه مردم جهان به هند متفاوت و غیریکدست است. در ۳۶ کشور بررسی‌شده، به طور میانگین ۴۵ درصد دیدگاه مثبت و ۴۱ درصد دیدگاه منفی نسبت به هند دارند. در سریلانکا، کنیا و بریتانیا نگاه به هند بسیار مثبت است و در آلمان، اسرائیل، ایتالیا، سوئد، ژاپن و تایلند اکثریت دیدگاه مثبتی دارند. در مقابل، در پاکستان، ترکیه و کرانه باختری نگاه به هند بسیار منفی‌تر است. در آمریکا نیز دیدگاه‌ها بیشتر منفی است؛ ۴۵ درصد نگاه مثبت و ۵۰ درصد نگاه منفی به هند دارند. محبوبیت هند در آمریکا نسبت به سال ۲۰۲۵ نیز کاهش یافته است. بیشترین کاهش محبوبیت در بنگلادش، ترکیه و نیجریه و بیشترین رشد در انگلیس و سریلانکا رخ داده است.

@indianstudies نگاه افکار عمومی جهان به هند

@indianstudies تعطیلی کنسولگری هند در زاهدان کنسولگری هند در زاهدان پس از نزدیک به یک قرن حضور تعطیل و فعالیت‌های آن به مشهد منتقل شده است. شهری مهم و دارای ظرفیت دیپلماتیک بالاتر، اما صدها کیلومتر دورتر از بلوچستان ایران. در دیپلماسی، محل استقرار یک کنسولگری اهمیت دارد. کنسولگری فقط صادرکننده ویزا نیست؛ یک مرکز دائمی برای ارتباط با ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی منطقه میزبان محسوب می‌شود. بنابراین انتقال آن از زاهدان به مشهد، هرچند به معنی قطع روابط هند با سیستان‌وبلوچستان نیست، حضور میدانی و نمادین هند در بلوچستان ایران را کاهش می‌دهد. زاهدان، یا «دزدآب» سابق، در دهه‌های نخست قرن بیستم در پی توسعه مسیرهای ارتباطی میان ایران و هند بریتانیا، به یکی از نقاط مهم تجاری و حمل‌ونقل شرق ایران تبدیل شد. راه‌آهنی که بلوچستان و شبه‌قاره را به این منطقه متصل می‌کرد، در کنار رفت‌وآمد تجار، سیک‌ها و دیگر اتباع شبه‌قاره، در رشد اقتصادی و حتی شکل‌گیری بافت شهری زاهدان نقش داشت. در دوره جدید نیز اهمیت این منطقه برای هند با چابهار گره خورد. هند سال‌ها چابهار را به‌عنوان مسیر دسترسی به افغانستان و آسیای مرکزی بدون عبور از پاکستان دنبال کرده و زاهدان در امتداد همین محور قرار دارد. اما پروژه چابهار با وجود اهمیت راهبردی آن، طی سال‌ها با تأخیر، تعلل در سرمایه‌گذاری و فشار تحریم‌ها روبه‌رو بوده است. به همین دلیل، تعطیلی کنسولگری زاهدان در کنار کندی پیشرفت برنامه‌های هند در چابهار می‌تواند نشانه‌ای از کاهش حضور مستقیم و عملیاتی دهلی‌نو در بلوچستان ایران باشد. برای زاهدان نیز این تحول دو معنا دارد: پایان یکی از قدیمی‌ترین حضورهای خارجی در شهر و تضعیف یکی از پیوندهای تاریخی آن با هند؛ پیوندی که زمانی در شکل‌گیری، تجارت و جایگاه منطقه‌ای زاهدان نقش مهمی داشت.

@indianstudies کنسولگری هند در زاهدان

@indianstudies «بولدوزر بابا» در مسیر جانشینی مودی در میان چهره‌هایی که برای هندِ پس از نارندرا مودی مطرح‌اند، نام یک راهب زعفرانی‌پوش بیش از گذشته شنیده می‌شود: «یوگی آدیتیانات»، سروزیر اوتار پرادش؛ سیاستمداری که حامیانش او را نماد نظم، توسعه و احیای هویت هندو می‌دانند و منتقدانش، یکی از اصلی‌ترین چهره‌های سیاست اکثریت‌گرای هندو در هند امروز. آدیتیانات از سال ۲۰۱۷ اداره اوتار پرادش، پرجمعیت‌ترین ایالت هند، را در دست دارد. او هم‌زمان کاهن اعظم معبد گوراکنات است و برخلاف بسیاری از رهبران ارشد حزب «بهاراتیا جاناتا» که از تشکیلات RSS برخاسته‌اند، شبکه سیاسی مستقلی حول معبد و هواداران شخصی خود ساخته است. برند سیاسی او بر سه پایه استوار است: «هویت هندو، نظم و امنیت، و توسعه اقتصادی». ساخت بزرگراه‌ها و فرودگاه‌ها، جذب سرمایه و پروژه‌های صنعتی، بخش توسعه‌گرای کارنامه اوست؛ اما شهرت عمومی‌اش بیش از هر چیز با برخورد سخت با مجرمان و استفاده از بولدوزر برای تخریب ساختمان‌های غیرقانونی گره خورده است؛ تا جایی که لقب «بولدوزر بابا» را گرفته است. این سیاست البته به یکی از بزرگ‌ترین مناقشات دوران او تبدیل شد. گروه‌های حقوق‌بشری و مخالفان دولت می‌گویند تخریب‌ها در مواردی به‌طور نامتناسب مسلمانان را هدف قرار داده است. دیوان عالی هند نیز در نوامبر ۲۰۲۴ با انتقاد از «عدالت بولدوزری» اعلام کرد دولت نمی‌تواند صرف متهم‌بودن یک فرد را مبنای تخریب خانه‌اش قرار دهد و برای تخریب‌ها قواعد سخت‌گیرانه‌تری از جمله اعلام قبلی و رعایت تشریفات قانونی تعیین کرد. رابطه آدیتیانات با مسلمانان شاید جنجالی‌ترین بخش کارنامه سیاسی او باشد. دولت او قوانین مربوط به تغییر دین را تشدید کرده و این قوانین در عمل با بحث موسوم به «جهاد عشق» ــ ادعای استفاده از ازدواج برای تغییر دین زنان هندو ــ پیوند خورده‌اند. اصلاحات سال ۲۰۲۴ مجازات برخی موارد «تغییر دین غیرقانونی» را سنگین‌تر کرد و دامنه امکان ثبت شکایت را نیز افزایش داد. این سیاست‌ها همچنان ادامه دارند. آدیتیانات در اواخر سال ۲۰۲۵ از پلیس خواست برای مقابله با آنچه «شبکه‌های تغییر دین با حمایت مالی خارجی» خواند، از هوش مصنوعی، بررسی جریان‌های مالی و ابزارهای اطلاعاتی استفاده کند. در ژوئن ۲۰۲۶ نیز از دانشگاه‌های ایالت خواسته شد واحدهایی برای مقابله با «افراط‌گرایی» و تغییر دین اجباری ایجاد کنند. اما دستگاه قضایی هند در برخی موارد مرزهایی برای این سیاست‌ها ترسیم کرده است. دادگاه عالی الله‌آباد در فوریه ۲۰۲۶، هنگام رسیدگی به درخواست حمایت ۱۲ زوج میان‌ادیانی، تأکید کرد که زندگی مشترک یا حتی ازدواج یک زن و مرد از دو دین متفاوت، به‌خودی‌خود جرم محسوب نمی‌شود. دادگاه تصریح کرد که باید این افراد را پیش از هر چیز به‌عنوان «دو انسان»، نه صرفاً یک هندو و یک مسلمان، دید. در پرونده مدارس اسلامی نیز دیوان عالی هند در سال ۲۰۲۴ حکمی را که می‌توانست فعالیت حدود ۲۵ هزار مدرسه دینی در اوتار پرادش را مختل کند، لغو کرد؛ مدارسی که میلیون‌ها دانش‌آموز در آنها تحصیل می‌کنند. خود آدیتیانات اتهام تبعیض مذهبی را رد می‌کند. او می‌گوید مسلمانان مانند دیگر شهروندان از برنامه‌های رفاهی و توسعه‌ای دولت بهره‌مند می‌شوند، اما نباید به نام اقلیت بودن انتظار «امتیاز ویژه» داشته باشند. همین دوگانگی، رمز قدرت و در عین حال منشأ جنجال آدیتیانات است: برای هوادارانش، او سیاستمداری است که توسعه اقتصادی را با دفاع بی‌پرده از هویت اکثریت هندو ترکیب کرده؛ برای منتقدان، همین الگو خطر عادی‌شدن تبعیض علیه اقلیت مسلمان را در خود دارد. اهمیت همه اینها فقط به اوتار پرادش محدود نیست. اگر آدیتیانات در انتخابات بعدی ایالت برای سومین دوره متوالی پیروز شود، وزن او در حزب بهاراتیا جاناتا به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت. آن زمان نام او بیش از پیش در کنار «آمیت شاه»، وزیر کشور، در بحث جانشینی نارندرا مودی قرار خواهد گرفت. به بیان ساده، رقابت بر سر هندِ پس از مودی ممکن است میان دو مدل شکل بگیرد: شبکه قدرتمند حزبی آمیت شاه و پایگاه توده‌ای، مذهبی و شخصی یوگی آدیتیانات.

@indianstudies یوگی آدیتیانات یا «بولدوزر بابا» در مسیر جانشینی مودی

@indianstudies احضار کاردار آمریکا در اسلام‌آباد پاکستان در اعتراض به اظهارات سفیر آمریکا در هند درباره وضعیت جامو و کشمیر، کاردار سفارت آمریکا در اسلام‌آباد را احضار و رسماً مراتب اعتراض شدید خود را به واشنگتن ابلاغ کرد. وزارت امور خارجه پاکستان روز چهارشنبه اعلام کرد که «ناتالی بیکر»، کاردار آمریکا در اسلام‌آباد، در پی اظهارات «سرجیو گور»، سفیر ایالات متحده در هند، به این وزارتخانه احضار شده و یک اعتراض رسمی و شدید دیپلماتیک به وی تسلیم شده است. گور در جریان سفر خود به سرینگر، جامو و کشمیر را «بخش مهمی از هند» توصیف کرده بود. وزارت خارجه پاکستان این توصیف را «خلاف واقع» خواند و اعلام کرد اسلام‌آباد اطلاق عنوان «بخشی از هند» به جامو و کشمیر را به‌شدت محکوم و قاطعانه رد می‌کند. پاکستان تأکید دارد که وضعیت نهایی این منطقه همچنان حل‌وفصل نشده و باید مطابق قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت سازمان ملل و خواست مردم کشمیر تعیین شود. قطعنامه ۴۷ شورای امنیت سازمان ملل در سال ۱۹۴۸ نیز به موضوع برقراری صلح و برگزاری همه‌پرسی در ایالت جامو و کشمیر پرداخته است. اعتراض اسلام‌آباد در حالی مطرح شده که حتی توصیه سفر کنونی وزارت خارجه آمریکا نیز جامو و کشمیر را منطقه‌ای «مورد مناقشه» توصیف می‌کند و می‌گوید هند، پاکستان و چین بر بخش‌هایی از این سرزمین ادعا دارند. از این رو، سخنان اخیر سفیر آمریکا در دهلی‌نو با ادبیاتی که در برخی اسناد رسمی فعلی واشنگتن درباره وضعیت کشمیر به کار می‌رود، تفاوت محسوسی دارد. پاکستان در فوریه ۲۰۲۶ نیز در پی انتشار نقشه‌ای در برخی مجاری رسمی آمریکا که بخش‌های مورد مناقشه کشمیر را در قلمرو هند نشان می‌داد، موضوع را با واشنگتن در میان گذاشته بود. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در آن زمان اعلام کرد که طرف آمریکایی نقشه را اصلاح کرده و اسلام‌آباد از این اقدام استقبال کرده است. در بخش دیگری از موضع امروز پاکستان، اسلام‌آباد بار دیگر از تلاش‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای کاهش تنش میان پاکستان و هند استقبال کرد. با این حال، دهلی‌نو روایت متفاوتی از پایان درگیری‌های ۲۰۲۵ دارد. دولت هند اعلام کرده است توقف عملیات نظامی نتیجه تماس مستقیم مقام‌های نظامی دو کشور بوده و نارندرا مودی نیز در ژوئن ۲۰۲۵ به ترامپ گفته بود که هند میانجیگری کشور ثالث در مسائل خود با پاکستان را نمی‌پذیرد. تحولات امروز بار دیگر اختلاف بنیادی میان مواضع سه طرف درباره کشمیر را آشکار کرده است: هند جامو و کشمیر را جزء جدایی‌ناپذیر قلمرو خود می‌داند؛ پاکستان بر ماهیت مورد مناقشه این سرزمین و اجرای قطعنامه‌های سازمان ملل تأکید دارد.

در همین حال، خبری منتشر شد که هند در واکنش به این پیمان به دنبال انعقاد یک توافق دفاعی با اسرائیل رفته است؛ اما وزارت خارجه هند این گزارش را رسماً رد و آن را «خبر جعلی» توصیف کرد.

@indianstudies چرا هند باید از «پیمان مکه» نگران باشد؟ خبر روز پیمان مکه است. پیمان دفاعی سه‌جانبه عربستان، پاکستان و ترکیه را اما نمی‌توان صرفاً از زاویه ایران و تحولات خاورمیانه تحلیل کرد. بی‌تردید ایران یکی از مخاطبان مهم این آرایش امنیتی تازه است؛ اسرائیل نیز از آن این پیام را دریافت می‌کند که ریاض، دست‌کم فعلاً، تمایلی به قرار دادن سیاست امنیتی خود ذیل توافق ابراهیم و نظم مطلوب تل‌آویو ندارد. آمریکا نیز با نشانه دیگری از تلاش شرکای منطقه‌ای خود برای تنوع‌بخشی به ترتیبات امنیتی مواجه است آن هم بعد از ناتوانی مستمر در تامین امنیت کشورهای حاشیه خلیج فارس که دپوی مهمات آن‌اند و امارات هم نمی‌تواند نسبت به شکل‌گیری محوری با مرکزیت ریاض و بدون حضور خود کاملاً بی‌اعتنا باشد. با این حال، یکی از مهم‌ترین مخاطبان این تحول در خارج از خاورمیانه، حتما هند است. شاید در نگاه اول پاکستان بازیگر فرصت‌طلبی به نظر برسد که صرفا دنبال ترضیه خاطر عربستان است اما کار فراتر از صرف ادای احترام برای دریافت وام است. از منظر جنوب آسیا، اهمیت اصلی توافق در این است که پاکستان را از موقعیت یک بازیگر صرفاً جنوب‌آسیایی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از معماری امنیتی خلیج فارس و خاورمیانه فردا تبدیل می‌کند. برای دهلی‌نو، نگرانی اصلی صرف روابط نزدیک پاکستان با عربستان یا ترکیه نیست؛ این روابط سابقه‌ای طولانی دارد. مسئله، پیوند یافتن سه ظرفیت متفاوت در یک چارچوب دفاعی است: توان مالی و نفوذ سیاسی عربستان، ظرفیت نظامی و صنایع دفاعی ترکیه و ارتش و توان بازدارندگی پاکستان. چنین ترکیبی، در صورت نهادینه شدن، می‌تواند محیط امنیتی پیرامون هند را پیچیده‌تر کند. پرسش مهم برای دهلی‌نو این خواهد بود که تعهد دفاع جمعی این سه کشور در صورت وقوع یک بحران یا جنگ جدید میان هند و پاکستان تا چه اندازه قابل تسری است. هنوز روشن نیست که چنین تعهدی الزاماً به مداخله نظامی عربستان یا ترکیه منجر شود، هنوز حتی مشخص نیست این توافق ژست است یا تحول اما در منطق بازدارندگی، صرف احتمال حمایت اطلاعاتی، تسلیحاتی، لجستیکی یا سیاسی نیز می‌تواند در محاسبات طرف مقابل اثرگذار باشد. از این منظر، پاکستان از طریق این پیمان نوعی ابهام راهبردی پیرامون هر رویارویی احتمالی آینده با هند ایجاد می‌کند. در این میان، حضور ترکیه برای هند حساسیت بیشتری دارد. آنکارا طی سال‌های گذشته در موضوع کشمیر مواضعی نزدیک‌تر به اسلام‌آباد داشته و همکاری‌های دفاعی ترکیه و پاکستان نیز رو به گسترش بوده است. عربستان، برخلاف ترکیه، روابط اقتصادی و سیاسی بسیار گسترده‌ای با هند دارد و بعید است تمایل داشته باشد این روابط را قربانی رقابت هند و پاکستان کند. بنابراین دهلی‌نو احتمالاً خواهد کوشید میان تعهد دفاعی ریاض به اسلام‌آباد و حمایت از پاکستان در یک منازعه با هند مرزبندی روشنی ایجاد کند. در سطحی گسترده‌تر، اهمیت این پیمان برای پاکستان در افزایش وزن ژئوپلیتیکی آن است. اسلام‌آباد می‌تواند ظرفیت ارتش، تجربه عملیاتی و جایگاه خود به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای را به نوعی سرمایه امنیتی تبدیل کرده و در مقابل، نفوذ سیاسی، منابع مالی و عمق راهبردی بیشتری به دست آورد. این دقیقاً همان روندی است که هند با حساسیت دنبال خواهد کرد؛ زیرا پاکستان در این صورت دیگر صرفاً رقیبی در مرزهای غربی هند نخواهد بود، بلکه به حلقه اتصال جنوب آسیا با ترتیبات امنیتی خلیج فارس و حتی شرق مدیترانه تبدیل می‌شود. اهمیت بالقوه اینجا در پیوند دادن چند جغرافیای امنیتی است. برای ایران، مسئله مهار نفوذ منطقه‌ای است؛ برای اسرائیل، محدود شدن چشم‌انداز نظم مطلوب تل‌آویو؛ برای آمریکا، افزایش استقلال امنیتی شرکای منطقه‌ای؛ و برای امارات، ظهور محوری تازه بدون مرکزیت ابوظبی. اما برای هند پرسش مشخص‌تر است: آیا پاکستان در حال منطقه‌ای کردن موازنه خود با دهلی‌نو و افزودن بازیگران جدید به معادله سنتی هند و پاکستان است؟ اگر این پیمان در آینده به همکاری سازمان‌یافته‌تر در حوزه اطلاعات، صنایع دفاعی، پدافند، رزمایش‌های مشترک و هماهنگی عملیاتی منجر شود، دهلی‌نو ناچار خواهد بود آن را نه صرفاً یک تحول خاورمیانه‌ای، بلکه تغییری مستقیم در محیط امنیتی خود تلقی کند. شاید به همین دلیل، هند یکی از مهم‌ترین مخاطبان بلندمدت «پیمان مکه» باشد. هند هنوز موضع رسمی مفصلی درباره پیمان سه‌جانبه مکه اتخاذ نکرده است، اما پیش‌تر درباره پیمان دفاعی عربستان و پاکستان اعلام کرده بود که پیامدهای آن را برای «امنیت ملی هند و ثبات منطقه‌ای» بررسی می‌کند. با پیوستن ترکیه، به‌ویژه با توجه به روابط نزدیک نظامی آنکارا و اسلام‌آباد و مواضع ترکیه درباره کشمیر، حساسیت دهلی‌نو طبیعتاً بیشتر شده است.

@indianstudies دستکاری مودی در نحوه انتخاب اعضای کمیسیون انتخابات هند کمیسیون انتخابات هند مسئول برگزاری و نظارت بر انتخابات این کشور است؛ بنابراین استقلال آن برای سلامت دموکراسی اهمیت زیادی دارد. تا قبل از مارس ۲۰۲۳، بر اساس دستور موقت دیوان عالی هند، رئیس و اعضای کمیسیون انتخابات باید توسط هیئتی سه‌نفره انتخاب می‌شدند که شامل نخست‌وزیر، رهبر مخالفان در پارلمان و رئیس دیوان عالی هند بود. هدف از این سازوکار، کاهش نفوذ دولت و تضمین بی‌طرفی در روند انتخاب اعضا بود. در مارس ۲۰۲۳، دیوان عالی اعلام کرد این وضعیت موقت تا زمان تصویب قانون جدید در پارلمان ادامه خواهد داشت. اما دولت نارندرا مودی همان سال قانونی تصویب کرد که رئیس دیوان عالی را از این هیئت کنار گذاشت و به‌جای او یک وزیر کابینه را قرار داد. اکنون هیئت انتخاب شامل نخست‌وزیر، یک وزیر منتخب نخست‌وزیر و رهبر مخالفان است؛ یعنی دولت عملاً دو رأی از سه رأی را در اختیار دارد. جمعه‌ای که گذشت دیوان عالی از دولت پرسید چرا رئیس دیوان عالی از این فرایند حذف شده است. نماینده دولت گفت اگر نتوان به تصمیم نخست‌وزیر اعتماد کرد، باید برای انتخاب وزیران کابینه هم یک قاضی یا فرد بیرونی حضور داشته باشد. قضات پاسخ دادند بحث بی‌اعتمادی شخصی به نخست‌وزیر نیست؛ مسئله این است که استقلال و بی‌طرفی نه‌فقط باید وجود داشته باشد، بلکه مردم نیز باید آن را به‌روشنی ببینند. منتقدان می‌گویند این تغییرات در شیوه انتخاب اعضای کمیسیون انتخابات می‌تواند استقلال این نهاد را تضعیف کند و بر سلامت روند انتخابات اثر بگذارد. دولت نیز تأکید دارد که قانون اساسی حضور رئیس دیوان عالی در هیئت انتخاب را الزامی نکرده است. دیوان عالی هنوز حکم نهایی خود را درباره اعتبار این قانون صادر نکرده است. این بحث‌ها در آستانه و پس از انتخابات ۲۰۲۴ پررنگ‌تر شده بود. در انتخابات سراسری ۲۰۲۴ هند، حزب بهاراتیا جاناتا (BJP) به رهبری نارندرا مودی دوباره توانست قدرت را حفظ کند، اما برخلاف دوره قبل، با کاهش کرسی‌ها و وابستگی بیشتر به ائتلاف احزاب متحد (NDA) دولت را تشکیل داد. از نظر پیامدها، انتخابات ۲۰۲۴ بحث‌های مربوط به سلامت روند انتخابات، استقلال نهادهای نظارتی و نقش کمیسیون انتخابات را تشدید کرد و فشار افکار عمومی و اپوزیسیون برای اصلاحات نهادی را افزایش داد. این مسائل را می‌توان در چارچوب گسترده‌تر ترک برداشتن دموکراسی هندی هم تفسیر کرد. Union govt. says if the decision of the Prime Minister cannot be trusted, then an ‘outsider’ or a former judge must sit in to advice on the appointment of Cabinet Ministers too; Supreme Court says that it is not about ‘lack of faith’ in the PM, but about ‘justice not only being done, but shown to be done’