Dr.tohid melikzade دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی
Open in Telegram
Azərbaycan tarixinə görə yazılarım لینک مجله بین المللی و تخصصی " مطالعات تاریخ آذربایجان " www.azerturkhistory.ir @tohidmelikzade ارتباط با من tohidmelikzade@yahoo.com
Show more4 065
Subscribers
No data24 hours
-57 days
+1130 days
Data loading in progress...
Similar Channels
Tags Cloud
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
September '26
September '26
+11
in 1 channels
August '26
+104
in 9 channels
Get PRO
July '26
+75
in 8 channels
Get PRO
June '26
+39
in 5 channels
Get PRO
May '26
+34
in 6 channels
Get PRO
April '26
+9
in 1 channels
Get PRO
March '26
+9
in 0 channels
Get PRO
February '26
+94
in 19 channels
Get PRO
January '26
+18
in 7 channels
Get PRO
December '25
+82
in 11 channels
Get PRO
November '25
+46
in 9 channels
Get PRO
October '25
+50
in 8 channels
Get PRO
September '25
+21
in 8 channels
Get PRO
August '25
+76
in 19 channels
Get PRO
July '25
+62
in 14 channels
Get PRO
June '25
+37
in 8 channels
Get PRO
May '25
+69
in 20 channels
Get PRO
April '25
+154
in 10 channels
Get PRO
March '25
+73
in 13 channels
Get PRO
February '25
+51
in 7 channels
Get PRO
January '25
+85
in 9 channels
Get PRO
December '24
+73
in 11 channels
Get PRO
November '24
+58
in 11 channels
Get PRO
October '24
+62
in 14 channels
Get PRO
September '24
+44
in 13 channels
Get PRO
August '24
+39
in 7 channels
Get PRO
July '24
+56
in 11 channels
Get PRO
June '24
+74
in 18 channels
Get PRO
May '24
+64
in 7 channels
Get PRO
April '24
+52
in 8 channels
Get PRO
March '24
+144
in 14 channels
Get PRO
February '24
+74
in 7 channels
Get PRO
January '24
+103
in 13 channels
Get PRO
December '23
+75
in 11 channels
Get PRO
November '23
+71
in 13 channels
Get PRO
October '23
+55
in 9 channels
Get PRO
September '23
+124
in 0 channels
Get PRO
August '23
+93
in 0 channels
Get PRO
July '23
+96
in 0 channels
Get PRO
June '23
+142
in 0 channels
Get PRO
May '23
+27
in 0 channels
Get PRO
April '23
+142
in 0 channels
Get PRO
March '23
+327
in 0 channels
Get PRO
February '23
+1 086
in 0 channels
Get PRO
January '23
+666
in 0 channels
Get PRO
December '22
+56
in 0 channels
Get PRO
November '22
+50
in 0 channels
Get PRO
October '22
+97
in 0 channels
Get PRO
September '22
+52
in 0 channels
Get PRO
August '22
+56
in 0 channels
Get PRO
July '22
+15
in 0 channels
Get PRO
June '22
+31
in 0 channels
Get PRO
May '22
+28
in 0 channels
Get PRO
April '22
+46
in 0 channels
Get PRO
March '22
+50
in 0 channels
Get PRO
February '22
+33
in 0 channels
Get PRO
January '22
+164
in 0 channels
Get PRO
December '21
+65
in 0 channels
Get PRO
November '21
+16
in 0 channels
Get PRO
October '21
+41
in 0 channels
Get PRO
September '21
+68
in 0 channels
Get PRO
August '21
+56
in 0 channels
Get PRO
July '21
+50
in 0 channels
Get PRO
June '21
+61
in 0 channels
Get PRO
May '21
+52
in 0 channels
Get PRO
April '21
+98
in 0 channels
Get PRO
March '21
+100
in 0 channels
Get PRO
February '21
+73
in 0 channels
Get PRO
January '21
+133
in 0 channels
Get PRO
December '20
+2 271
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 07 September | +1 | |||
| 06 September | +1 | |||
| 05 September | +2 | |||
| 04 September | +2 | |||
| 03 September | +3 | |||
| 02 September | +1 | |||
| 01 September | +1 |
Channel Posts
تاریخچه دیلمقان/ دیلمان مرکز ولایت سلماس آذربایجان عصر قاجاری
دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی
لطفا وارد لینک زیر شده اصل مقاله را دانلود کنید
https://www.azerturkhistory.ir/article_251176.html
۱۵ شهریور ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh
| 2 |  📚چگونگی نامگذاری جمهوری آذربایجان و اهمیت تاریخی آن
مؤلف: سولماز رستماووا توحیدی
مترجم: دکتر توحید ملکزاده دیلمقانی
ضمیمهی شمارهی یازدهم مجلهی سایهی سخن/ باهمکاری نشر طغرل، ۱۴۰۵
مشخصات نشر: ۲۰۰ ص، رقعی، شومیز
قیمت:۴۵۰ هزار تومن
اطلاق متناوب کلمه آذربایجان به اراضی حاشیه شمالی رود ارس به نوبه خود سابقه جالبی دارد. کلمه «آذربایجان» که در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در مطبوعات ترکی و تا حدی روسی زبان قفقاز جنوبی به ابتکار و تلاش پیگیر روشنفکران ملی آذربایجان مطرح شد، ابتدا مفهوم «زبانی»، سپس مفهوم «ملت»، سپس مفهوم «سرزمین» و در نهایت محتوای سیاسی پیدا کرده در نهایت به نام یک دولت ملی مستقل حک شد.
#مرکز_پخش_و_فروش_مطبوعاتی_استاد_شهریار ۰۹۱۴۳۶۱۰۴۸۴ | 430 |
| 3 | https://t.me/melikzadeh | 199 |
| 4 | ترکی زبان دیپلماتیک سلاطین شرق و روسای جمهور فعلی منطقه
دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی
https://t.me/melikzadeh
پذیرش اسلام توسط ترکان موهبتی بود برای ورود به جهانی که یک سر آن در کوههای آلتای و چین بود و سر دیگرش در اندلس و کرانه های مدیترانه (آق دنیز). ترکان شرق از جمله ترکان اوغوز نیز با پذیرش اسلام به راحتی وارد دنیای اسلام شدند و تا بغداد و استانبول پیش راندند. در جنگ ملازگرد نیز ترکان غیرمسلمان اردوی روم بدون توجه به دین به نفع آلپ ارسلان دست از جنگ کشیدند.
به تدریج ترکان از طوایف مختلف اداره امور جهان اسلام را در دست گرفتند. از یک سو به سرکوب صلیبیان پرداختند از دیگر سو به تشویق ادبا و هنرمندان مسلمان پرداختند و از سوی دیگر دیوانسالاری به نفع سیستم ترکی در جهان اسلام به راه انداختند. مسلمانان ساکن جغرافیای هند، فلات ایران، آناطولی، بین النهرین، مصر همگی در سایه بروکراسی ترکان رو به پیشرفت بودند.
در این دیوانسالاری و سیستم حکمرانی، زبان ترکی همزمان با زبان قران، عربی و زبان شعر، فارسی رشد پیدا کرده و زبان دربار، معاهدات سیاسی، ادبیات شرق هم شد. بسیار نادرست است زبان ترکی را فقط زبان سرداران ترک بنامیم.
دایره المعارف «دیوان لغات الترک» «قوتادقو بیلیگ»، تزوکات تیموری، قران ترجمه ترکی اوزون حسن، دیوان سلطان هندوستان بابورشاه ، نامه نگاری های شاه اسماعیل و سلطان سلیم، دیوان اشعار شاه عباس و شاه اسماعیل و ناصرالدینشاه، سلطان سلیمان و سلطان احمد جلایر و جهانشاه و هزاران دیوان دیگر، متن ترکی قرارداد فین کن اشتاین، متون معاهدات سلاطین صفوی و عثمانی با دول خارجی و هزاران سند دیگر نشان می دهد زبان ترکی توانسته بدون هیچ تضییقی نه تنها وارد روابط بین الملل هم بشود بلکه توانست زبان شعر و ادبیات و دیوانسالاری هم گردد.
با وقوع جریانات مشروطیت و عللی که قبلا توضیح داده شده متاسفانه زبان ترکی به مثابه یک عنصر غیر ایرانی تلقی گردید. اگر روزگاری ناصرالدینشاه و مطفرالدینشاه چه در دربار عثمانی و چه با سفرای اروپایی به ترکی صحبت می کردند، در جنگ جهانی اول محمدحسن میرزای ولیعهد براساس پروتوکول دولت جدید ایران نتوانست در تبریز با خلیل پاشای عثمانی به ترکی صحبت کند و صحبت کردن آنها به ترکی پس از اتمام صحبت رسمی بود. بگذریم از اینکه رضاشاه در سفر ترکیه به خوبی به ترکی با آتاتورک صحبت کرده بود. چرا که رضاشاه هم به بین المللی بودن زبان ترکی واقف بود. البته مستحضرید فیلم سفر آن زمان موجود هست.
سیاست مخرب ایرانشهری که همه چیز را حول محور فارس و زبان فارسی، و حذف زبان و ادبیات و فرهنگ ترکی و هربی مهندسی کرده بود مانع ارتباط و مذاکره به ترکی رجال سیاسی کشور ایران، با رجال سیاسی آذربایجان، ترکیه و جهان ترک بود.
انتخاب پزشکیان به ریاست جمهوری ایران، این تصور باطل را درهم شکست. پزشکیان ترک به راحتی با اردوغان ترک و الهام علی یوف ترک به ترکی صحبت می کند. مسیر احیا قدرت ترکان در ایران که در استقامت احیا دنیای ترک ذیل دنیای اسلام می باشد آغاز شده، و این چیزی نیست که به مذاق براندازان ایرانشهری که در لفافه « حفظ تمامیت ارضی با محوریت زبان فارسی» پنهان شده اند خوشایند آید. اینان که در لابلای لایه های دیوانسالاری ایران نفوذ کرده اند مانع ترقی زبان ترکی در ایران هستند. تمثیل ترکان ایران هم که دکتر پزشکیان می باشد از این هجمه ها برکنار نیست.هر وقت پزشکیان با استفاده از دیپلماسی زبانی سعی در بهبود روابط ایران با همسایگان ترک می کند براندازان علیه زبان ترکی آسمان ریسمان کرده خزر را مازندران می کنند و با بیت المال ایرانیان بساط شاهنامه خوانی پهن می کنند.
چه باید کرد؟
احیا تاریخ، زبان، ادبیات، فرهنگ و هنر ترکی باید با شیوه آکادمیک انجام گیرد. همه ترکان ایران باید به افراد علمی صادق و امتحان پس داده و نه شارلاتانهای تبلیغاتی اعتماد کرده به آنها در احیا این مهم کمک کنند. همه باید از خود بپرسند برای احیا تاریخ و ادبیات و زبانم چه کاری چه مادی و چه معنوی از دستم برمی آید؟ برای نیل به این، با متخصصان انگشت شمار صادق مشورت نمایید. امروز این مهم را انجام دهید شاید فردا خیلی دیر باشد.
۱۳ شهریور ۱۴۰۴
https://t.me/melikzadeh | 601 |
| 5 | ریاست جمهوری پزشکیان، فرصتی مناسب برای ورود ایران به اتحادیه ترک و اتحادیه عرب و اولین قدم برای
خروج از انحصارطلبی فرهنگی
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
ایران امروز، حاصل برآیند سه فرهنگ بزرگ ترکی، عربی و دری(تاجیکی یا فارسی) است.اسلام با ورود اعراب مسلمان به ایران امروزین تا اقصی نقاط آن خراسان و ماورالنهر یکپارچگی فرهنگ اسلامی را برای این منطقه به ارمغان آوردند. در سده های بعدی با اسلام آوردن ترکان شرقی و خصوصا ترکان اوغوز پیشرفت ترکان پر خلافت اسلامی سریعتر شد و مصر و بغداد پذیرای حضور ترکان شدند. این بار خلفای عباسی و فاطمی برای به تخت نشستن با امرای ترک بیعت می کردند. زبان دری به همراه زبان ترکی نیز به مدد سلاطین ترک، زبان ادبیات و شعر قسمت شرق دنیای اسلام گردید. از عجایب روزگار هم یکی این است که چرا ترکان مروج شعر و ادب دری/فارسی بودند که در آینده بدان خواهیم پرداخت. تشکیل دولت صفویه نقطه عطفی در تاریخ دنیای اسلام گردید و مذهب تشیع به صورت رسمی در قلب دنیای اسلام صاحب دولت رسمی شد.از همان هنگام دولت قیزیلباش صفوی صاحب اختیار شیعیان و دولت عثمانی صاحب اختیار سنیان چه ترک چه عرب و چه عشایر کرد گردید. ورود میسیونرهای خارجی مسیحیان منطقه را هم وارد معادلات کرد و دولتهای این میسیونرها اعم از روسیه، فرانسه، انگلیس و آمریکا هر کدام جداگانه صاحب اختیار ارامنه و آشوریان دنیای شرق شدند.
تا آغاز قرن بیستم اوضاع بدین منوال بود و دولت ایران قاجاری مسئول شیعیان، عثمانی مسئول سنیان و دول خارجی مسئول مسیحیان بودند. مثلا در مسئله تنها مسجد ترکان سنی مذهب اورمیه، عثمانی دخالت می کرد و در امور شیعیان استانبول، سفیر ایران. یا سلطان عثمانی از عشایر کرد آذربایجان سپاه حمیدیه درست می کرد و مریدان شاه اسماعیل در آناطولی فوج فوج به اردبیل آمده و رحل اقامت می گزیدند.
آغاز قرن بیستم تشکیل دول ملی بود. قبلا اکثریت اعراب در ذیل حاکمیت عثمانی بودند و عشایر خوزستان در دولتمداری قاجاریه که بعدا دولت ایران نامیده شد نقش محلی داشتند. پس از خلع ترکان قاجاریه از حکومت ، نقش ترکان در ایران نیز به حاشیه رفت و ایران نو کشوری با زبان فارسی مهندسی شد. زبانهای دیگر از جمله ترکی و عربی به زور به حاشیه رفت و برای رد ترکی تئوری پردازی ها شروع شد. زبان آذری با شدت تمام تبلیغ و هر گونه فعالیت زبانی برای ترکی ممنوع اعلام شد.
سیاست خارجی ایران مطابق افسانه های شاهنامه با ضدیت با ترکان و اعراب ترسیم شد و در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکمی که ما هستیم این سیاست دوام یافت.
ایران علیرغم داشتن پایه اسلامی عربی، ترکی با نگاه سلبی به ترکان خود از پیمانهای منطقه ای اوراسیا استفاده ای نکرد و با نادیده گرفتن خیل عظیم علاقمندان به فرهنگ عربی از اتحادیه عرب دوری گزید. طرفه اینکه نه تاجیکستان تاجیکی زبان و نه افغانستان دری زبان این سیاست انحصارطلبانه ایران را قبول نکرده هر دو طرف از طرف مقابل دوری گزیدند.
با توجه به اینکه سیستم دولت ایران از اساس یک سیستم ترکی و اسلامی بود که با کودتای رضاخان و دسیسه انگلیس از ترکان گرفته شد و اینکه، نگاه عمومی دولتمداری ترکان در شعر « دولت ترکان که بلندی گرفت مملکت از داد پسندی گرفت » متجلی است، لزوم عضویت ایران در اتحادیه ترکان و اتحادیه عرب برای افزایش رفاه عمومی ایرانیان در سایه تجارت و ارتباطات فرهنگی کاملا حس می گردد. بی شک این مهم ، گامی نخست و ضروری برای دوری نمودن از هر گونه قومگرایی است که جناب ظریف اعلان نموده اند.
« چونکه تو بیدادگری پروری
ترک نهای هندوی غارتگری »
۹ شهریور ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 167 |
| 6 | برگزاری فستیوال باشکوه کوروغلو در چملی گول تکاب
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
۵ شهریور ۱۴۰۵ بزرگان شهر تیکان تپه/ تکاب نور چشم آذربایجان، فستیوال کوراوغلو را در کنار چملی گؤل تکاب با حضور مدعوینی از محققین، هنرمندان، شاعران و ادبایی از ترکان سراسر ایران، ترکان قشقایی، ترکان خراسان، ترکان همدان و با میزبانی ترکان آذربایجان باشکوه تمام اجرا کردند.
مردمان تکاب افشار معتقدند که قهرمان اسطوره ای ترکان جهان و آذربایجان، کوراوغلو، از این منطقه برخاسته و دو اسب اسطوره ای وی ، قیرات و دورات از این دریاچه برخاسته اند.
حضور افراد ادیب و هنرمند از چهارگوشه ایران تاکیدی بود بر هژمونی ترک در ایران که ادبیات و هنرشان با کمال تاسف، از دوران پهلوی مورد غضب فرهنگی طیف شوونیسم مرکز قرار گرفته اند و پس از انقلاب نیز بطور کامل ریشه کن نشده است.
اورگانیزاسیون عالی، استفاده از سمبولهای ترکی نظیر تصاویر کوراوغلو، البسه ترکمنها، موسیقی طوایف مختلف ترک، اشعار حماسی، غرفه های فرهنگی ، لباسهای آذربایجانی، مجریان مسلط و کاربلد همه و همه از برجستگی های این جشنواره ملی در تکاب می باشد.
ضمن تشکر ویژه از تک تک هیئت تشکیل دهنده فستیوال باشکوه کوراوغلو در تکاب، امید است در سالهای آینده فستیوالهای مربوط به شهرهای آذربایجان با حمایت مقامات محلی و شهرداری ها و شوراهای منتخب مردم بشکل منظم برگزار گردد.
۶ شهریور ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 565 |
| 7 | اقدامات شاهزادگان قاجار برای جلوگیری از فروپاشی دولت قاجاری
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
واقعیت این است که رکن رکین و اساس دولت قاجاریه همان ترکان آذربایجانی بودند و به تبع آن توسعه مشروطه خواهی در آذربایجان سبب ضعف و اضمحلال اقتدار آذربایجانیان در ممالک محروسه ایران گردید. این اضمحلال اقتدار که از دوران مشروطیت آغاز گردید تا امروز با شدت زیاد ادامه دارد. کاری که مشروطه خواهان مخصوصا مشروطه طلبان آذربایجانی کردند به هیچ وجه عمدی نبود چرا که تغییر سیستم حکومتی نظامهای کهنه شرقی و روسیه فرایندی جهانی بود ولی عملکرد پاره ای از رادیکالهای مشروطه خواه کاملا بی تدبیری محض بود. بی تدبیری از آن جهت که نتیجه عملکرد مشروطه خواهان در ایران قاجاری منتج به اقتدار شونیزم مرکزگرای باستانگرای فارسی دوره پهلوی و انتخاب فردی بی سواد به نام رضاخان برای سلطنت شد که تمام نتایج نسبی مشروطیت را از بیخ و بن برچید و برعکس عملکرد مشروطه خواهان عثمانی منجر به تشکیل دولت مدرن ترکیه امروزی با سیستم ترکی شد.
در آن زمان بعضی از شاهزادگان قاجاری چون اضمحلال دولت را می دیدند شروع به اقداماتی کرده « در منزل عضدالملک ریش سفید و رئیس طایفه قاجاریه جمع و طرد شش نفری را که گوئی نفوذی مستقیم در شاه جوان دارند خواستار شدند.
معلوم است زبان رسمی ایران فارسی است ولی همه میدانند که پادشاهان بر علیه تمایل عمومی! غالبا به زبان ترکی صحبت می کنند. همچنین همه بخوبی می دانند که در دربار هر یک از سلاطین قاجاریه، دسته قوی از آذربایجانی ها بوده و هست. در مطبوعات اروپا غالبا راجع به اطرافیان تبریزی مظفرالدینشاه که مردم را برعلیه خود واداشته اند می نوشتند. شاه حالیه ( محمدعلیشاه ) هم که در تبریز بدنیا آمده و بزرگ شد و مدت یازده سال تمام در این ایالت بزرگ به سمت ولایت عهد فرمانروایی کرده عده ای را از آنجا همراه خود آورده است...»
۴ شهریور ۱۴۰۵
« خاطرات ن.پ. مامونتوف (بمباران مجلس شورای ملی در سال 1326 هجری قمری، حکومت تزار و محمدعلیشاه،)، ترجمه شرف الدین قهرمانی به کوشش همایون شهیدی، تهران گزارش فرهنگ و تاریخ، 1380، ص: 344»
https://t.me/melikzadeh | 1 397 |
| 8 | دو حمله بزرگ روسها به ایران:
جنگ یکروزه ارتش رضاخانی ، مقاومت دوازده ساله قشون قاجاری
( به مناسبت هشتاد و پنجمین سالگرد اشغال ایران توسط روسیه و انگلیس در سال ۱۳۲۰ش)
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
یکی از شگردهای تاریخی دستگاههای تبلیغاتی پهلوی ها علیه دولت قاجاریه، تبلیغات شکست فتحعلیشاه و فرزندش عباس میرزا در برابر قشون روس می باشد که البته اصل مطلب درست است ولی علل آن و چگونگی مقاومت اهالی آذربایجان همراه با قشون قاجاریه که عمدتا باز هم ترکان آذربایجان بودند به عمد مغفول مانده است.
واقعیت این است که دولت روسیه برای رسیدن به آبهای گرم به مناطق مابین دریای خزر و دریای سیاه لشکرکشی کرده که متاسفانه ارامنه و گرجی های تبعه دولت قاجاریه با این قوای متجاوز همراهی کرده که منجر به جنگهای گسترده بین ایران دوره قاجاریه و روسیه تزاری گردید. در این جنگها سپاه عباس میرزا در جنگهای اچمیادزین و ایروان پیروز شد ولی متاسفانه در جنگ اصلاندوز شکست خورد. در جنگهای ده ساله ای که بین طرفین رخ داد اگرچه قشون قاجاریه شجاعت بسیاری نشان داد ولی النهایه با عقد پیمان گلستان جنگهای ده ساله طرفین پایان یافت.
سیزده سال بعد با تصرف سرزمینهای دیگری از آذربایجان بدست روسها، با برپایی قورولتای عظیم سلطانیه که مجمع مشورتی برای جنگ با روسها بود، دومین جنگ بزرگ مابین قشون قاجاریه و روسها برای بازپس گیری اراضی اشغالی توسط روسها ، شروع شد که این دوره از جنگها دو سال طول کشید. در این جنگها متاسفانه بنا به علل مختلفی ، روسها با تصرف تبریز، اردبیل، مرند، اورمیه، خوی، سلماس تا اطراف میانه رسیدند و شاه و اهالی آذربایجان با پرداخت صدها کرور جریمه با انعقاد معاهده تورکمنچای توانستند روسها را به شمال رود ارس برگردانند. از آن زمان مرز بین دو دولت، رود ارس منظور شد. نتیجه جنگهای بین دولت مدرن روسیه با دارا بودن قوای منظم و پیشرفته با دولت سنتی و بدون قشون منظم قاجاریه در دستگاههای تبلیغاتی پهلوی بی عرضه گی قاجاریه و زن بارگی فتحلیشاه تلقی گردید گو اینکه در آن زمان دنیای مشرق زمین از نظر سازو برگ نظامی در وضعیت خوبی بود و فقط قاجارها مخالف پیشرفت بودند.
در سوم شهریور 1320 دولت شوروی از دو محور جلفا و آستارا به طرف آذربایجان سرازیر شدند. قبل از همه امرای ارتش به تهران فرار کردند.بجز مقاومت تا سرحد شهادت تعداد شمار مرزبان، ارتش رضاخانی که به اصطلاح بانی ایران مدرن و ارتشی مدرن تلقی می شود نتوانست حتی یک هفته در مقابل ارتش روس مقاومت کند و شالوده ارتش ایران در عرض چند روز اولیه کاملا نابود شد. علیرغم این شکست، هیچ شخص حقیقی و حقوقی در ایران این قضایا را شکست نمی داند و هیچ کتاب تاریخ معاصر ایران به علل این شکستها در دوره رضاخانی نپرداخته است. و حتی همچون جنگ چالدران کسی مراسمی، یادبودی برای این شکست و شهدای آن برپا ننموده است.
حال بایستی پرسید مقاومت 12 ساله دوره قاجاریه در برابر روسها شرافتمندانه بود یا شکست یکروزه ارتش رضاخانی در برابر روسها!!!
۱ شهریور ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 554 |
| 9 | شماره 12 ( تابستان 1405) مجله بین المللی « مطالعات تاریخ آذربایجان و ترک» منتشر شد.
لینک مقالات:
www.azerturkhistory.ir
صاحب امتیاز، مدیرمسئول و سردبیر: دکتر توحید ملک زاده
به زبانهای ترکی، فارسی و انگلیسی، منتشره از اورمیه
شماره مجوز پروانه انتشار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: 94214
برای دریافت هر یک از مقالات از سایت www.azerturkhistory.ir وارد شوید.
مجله آماده دریافت و چاپ مقالات علمی- پژوهشی نویسندگان و محققین محترم در چارچوب سیاستهای فصلنامه می باشد.
1- دیلمقان/ دیلمان مرکز ولایت سلماس دوره قاجاریه- دکتر توحید ملک زاده
2- يكان و سولدوزون «دورگه Dürg » کندي سؤزونه بير آچيقلاما- بهرام اسدی
3- نامم عاشق حسین جوان است- رضا همراز
4- بررسی چگونگی و علل وقوع جنگ تحمیلی نقده در 31 فروردین 1358- عیسی یگانه
5- ريشه شناسي و وجه تسميه خوي= مهران بهاری
6- موضوع نام آذربایجان (نظریه اوغوز)- سیف الدین آلتایلی
7- «اورمی جگرگوشۀ آذربایجان ... دریای آتش و خون»: نگاهی اجمالی بر گزارشاتِ جریدۀ تجدد از تهاجم مسیحیان به غربِ آذربایجان - دکتر شهرام پناهی خیاوی
8- وجه تسمیه روستای بالو Balo/ بالوو Balov / بَلوو Bəlov از توابع شهر اورمیه- فرهاد جوادی
9- سیرِ حرکت تفکر ملّی ترکان آذربایجان و ایران از مشروطه تا کنون و تاثیر آن در شناخت شخصیتهای تاریخی، با مطالعه موردی "صمد بهرنگی"- اسماعیل جفرلی
10- نطقلر و میتینگ لر: آذربایجان دموکرات فرقه سی و پیشه ورینین رهبرلیگی- علی صدیقی نهر
www.azerturkhistory.ir
https://t.me/melikzadeh | 1 071 |
| 10 | İran- Urmiye’den ( Batı azerbaycan eyaleti) Uluslararası "Azerbaycan ve Türk Tarihi Araştırmaları" Dergisinin 12. Sayısı Azərbaycan Türkcəsi, Türkiye Türkçesi, farsca ve İngilizcə makalelerle aşağıdaki linkten yayınlandı.
https://www.azerturkhistory.ir/?lang=en
Sorumlu Müdür ve Editör: Dr. Tohid Melikzade
Diller: Azərbaycan Türkcəsi, Türkiye Türkçesi , Farsça ve İngilizce, Urmiye'den yayınlanmaktadır.
Dergi, yazarların ve araştırmacıların saygıdeğer bilimsel araştırma makalelerini, dergi politikaları çerçevesinde kabul etmeye ve yayınlamaya hazırdır.
1- Dr.Tohid Melikzade . "Dilməqan – Qacarlar Dövründə Səlmas Vilayətinin Mərkəzi"Farhad Javadi
2- Bəhram Əsədi- "Yekan və Dürgə coğrafi adlarının mənalarının araşdırılması"
3- Riza Həmraz- Adım Aşıq Hüseyn Cavandır
4- İsa Yeganə- Nəqədə Müharibəsinin 20 Aprel 1979-cu İldə Baş Vermə Səbəbləri və Şəklinin Tədqiqi
5- Mehran Bahari- "Xoy" Sözünün Etimologiyası və Adlanma Səbəbi
6- Doç. Dr. Seyfettin ALTAYLI- AZӘRBAYCANIN ADI MÖVZUSU (OĞUZ TEORİSİ)
7- Dr. Şəhram Pənahi-Xiyavi - Urmiya, Azərbaycanın Ciyərparçası... Od və Qan Dənizi": Təcəddüd Qəzetinin Xristianların Qərbi Azərbaycana Hücumu Haqqında Məruzələrinə Qısa Bir Baxış
8- Farhad Javadi- Urmiya şəhərinin Balov//Bəlov kənd adının etimologiyası: Toponimik, mifoloji və tarixi-etimoloji tədqiqat
9- İsmail Caferli -Azerbaycan ve İran Türklerinin Milli Bilinc Hareketinin Aşamaları, Meşrute Devriminden Günümüze Kadar
10- Əli Sadiqi Nəhr- Nitqlər və mitinqlər: Azərbaycan Demokrat Firqəsi və Pişəvərinin rəhbərliyi
https://www.azerturkhistory.ir/?lang=en
https://t.me/melikzadeh | 979 |
| 11 | مصدق و آذربایجان
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
تا قبل از تغییر سیستم ایالتی ایران به ییستم متمرکز دولتی یعنی گذار به دوره پهلوی، آذربایجان گل سرسبد ایالات ایران بود. ولیعهد در تبریز می نشست و چون پادشاه در تهران فوت می کرد، مینی دربار ولیعهد در تبریز، پس از انتقال به تهران به دربار کل ممالک محروسه تبدیل می شد.
آغاز قرن بیستم و تحولات جهانی تغییرات سیستم حکومتی در روسیه، عثمانی، اروپا و ژاپن به ممالک محروسه ایران هم رسید و گل سرسبد ممالک محروسه یعنی آذربایجان سردمدار این تغییرات گردید.
نظام ایالتی ولایتی، تغییر رژیم استبدادی به مشروطیت، ایجاد مطبوعات غیر دولتی بعنوان رکن اساسی دموکراسی، تشویق ایجاد مدارس جدید و موسسات نوین اداری، همه و همه به مساعی طبقه ائلیت آذربایجان تقدیم هموطنانش شد ولی از آنجایی که مردم مناطق دیگر چندان اطلاعی از نظام سیاسی آن روز اروپا و جهان نداشتند بنابراین درکی همچون آذربایجانیان نداشتند. متاسفانه با فتح تهران توسط ایلات بختیاری و مردمانی از شمال کشور، نسخه آذربایجانی مشروطیت پیچیده نشد و آذربایجانی جماعت از چرخه بازتعریف نظام اداری و سیاسی حتی فرهنگی کشور بازماند.
از جنگ اول جهانی دیگر آذربایجان ولیعهدنشین نشد و والیانی از تهران به تبریز فذستاده شد.افرادی چون مخبرالسلطنه قاتل شیخ محمد خیابانی و در نهایت محمد مصدق السلطنه ( دکتر محمد مصدق بعدی) از خانواده قاجار. وی از اسفند ۱۳۰۰ تا تیر ۱۳۰۱ والی آذربایجان بود و در مجامع ترکی و محافل آذربایجانی به ترکی صحبت می کرد.
وی از مخالفان جدی انقراض قاجاریه بود و چون تحصیل کرده دکترای حقوق در اروپا بود به شوونیسم اعتقادی نداشت.
مصدق مخالف حکومت خودکامه محمدرضاشاه بود و عقیده داشت نظام شاهی در ایران بایستی براساس سییتم مشروطه فقط بایستی سلطنت کند نه حکومت. در دوران اختلافات وی و جبهه ملی کل افراد ضدشاه حول وی گرد آمده بودند.اهالی ضد شاه اذربایجان نیز که به تازگی از وقایع حکومت ملی آذربایجان و پیشه وری گذر کرده بودند نیز از حامیان وی بودند. هزاران نفر از دموکراتهای دوران خیابانی و پیشه وری از حامیان وی بودند.
در دوره مصدق از فشار بر زبان ترکی و آذربایجانیان روشنفکر کاسته شد و شهریار توانست برای اولین بار کتاب حیدربابایه سلام خود را چاپ و منتشر کند.
با خروج مذهبی ها و حزب توده از جبهه مصدق، این جبهه ضعیف شد و بالاخره شاه توانست بار دیگر تلاشهای دموکراتیک طلبانه ایرانیان را که از دوران مشروطیت الی خیابانی و پیشه وری از آذربایجان شروع شده بود را در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در تهران سرکوب کند.
برای اطلاع بیشتر رجوع کنید به کتاب
گذشته چراغ راه آینده است.
۲۸ مرداد ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 2 035 |
| 12 | واقعیتهای جنگ چالدران
مابین دو خاندان صفوی و عثمانی
دکتر توحید ملکزاده
https://t.me/melikzadeh
۲۳ آگوست اول شهریور را سالروز جنگ بزرگ چالدران قید کرده اند. قبل از پرداختن به این موضوع لازم است نکاتی درباره دو دولت خاندانی صفوی و عثمانی نکاتی گفته شود. حتما مطلعید که در قرون وسطی کشوری وجود نداشت بلکه سرزمینی وجود داشت که متعلق به افرادی بود که در راسش سلطان و یا شاه بود. قلمرو این شاهان بیشتر با زور بازو سبب می شد که وسعت این سرزمین بزرگ و کوچک بشود. اطاعت رعایا از سلطان و شاه واجب بود و اگر شخصی، دسته ای از اطاعت سلطان و عقاید و مذهب و دینشان سرباز می زد با سختترین وجهی سرکوب می شد.
در سرزمین عثمانی گروهی از مردمانی زندگی می کردند که اعتقادات خاص مذهبی داشتند که از سنت شریعت اسلام رایج در دنیای اسلام متفاوت بود. رگه هایی از تشیع امروزین، دینهای قدیم، اعتقادات باطنی، حروفی، صوفی گری و غیره در عقیده وجود داشت که متشرعین سنی آن را بدعت می دانستند.اما اینان خودشان را علوی میدانستند که بزرگانشان را دده می گفتند. در میانشان احکام دینی را نه ملاها و نه مفتیان انتقال می دادند بلکه دده ها این وظیفه را برعهده داشتند. دده ها در دنیای ترک نقش برجسته ای داشتند. یکی از مشهورترین دده های دنیای ترک، دده قورقود بود. به هر حال علویان قلمرو عثمانی از قوانین موضوعه اسلام سنی تبعیت نمی کرده و خلاف آن رفتار می کردند حتی مالیات، هدیه و هر چه که دستشان می آمد به اردبیل می فرستادند که شیخ صفی الدین اردبیلی در آنجا خانقاهی داشت همچون درگاه مولانا در قونیه.تمام شاهان و سلاطین از امیرتیمور گرفته تا اوزون حسن و سلاطین عثمانی ارادت فراوانی به وی داشتند و کار درگاه شیخ صفی هر روز گسترده تر می شد.فرزندان وی نیز جانشینان وی شده و به تدریج با افزایش ثروتشان به فکر حکمرانی هم افتادند.شیخ جنید پدربزرگ شاه اسماعیل اولین خاندان صفوی بود که به جنگ علیه شاهان همجوارش از جمله شیروانشاهیان پرداخت. وی در این جنگ که به زعمش غزا بود شکست خورد و کشته شد.پسرش شیخ حیدر با تاسی از پدرش دستجات جنگجو را متشکلتر و منظمتر کرد و همچون پدر به غزا پرداخت و بدست شیروانشاهیان و آق قویونلوها کشته شد. سلطان یعقوب در تبریز زن و سه پسرش از جمله اسماعیل میرزا را تبعید کرد.دستجات قیزیلباش به دور وی جمع شده و وی را به اردبیل آوردند.همزمان به مریدان ترک وی در آنادولو نیز اطلاعرسانی کردند و هفت هزار ترک علوی به قشون وی پیوست. در سال ۹۰۳/۱۵۰۱ اسماعیل میرزای ۱۴ ساله با غلبه بر الوندمیرزای آق قویونلو با قیزیلباشها وارد تبریز پایتخت آذربایجان شد و مذهب تشیع را مذهب رسمی حکومتش اعلان کرد.با قدرت گرفتن علویان و صوفیان در آذربایجان، مریدان این طرز اعتقاد دسته به دسته آنادولو و سرزمینهای عثمانی را ترک کرده، به آذربایجان آمدند.از دست دادن این حجم از نیروی انسانی برای سلطان عثمانی بسیار گران بود. بنابراین سلطان سلیم به سخت گیری های قبلیش افزود و به قلع و قمع علویان سرزمینش پرداخت. وی آنها را ستون پنجم شاه اسماعیل می دانست.مخالفت شاه اسماعیل با مذهب تسنن، لعن خلفای سه گانه، اذان گفتن برخلاف اعتقاد اهل تسنن و دهها عمل سبب شد تا فتوای شیخ الاسلام و مفتیان عثمانی علیه «اردبیل اوغلو اسماعیل» صادر شود و سلطان سلیم را وادار به اجرای آن نمود. نامه نگاریهای دو سلطان ترک جالب بود.جواب نامه ترکی شاه اسماعیل را سلطان سلیم به فارسی جواب می داد و به نامه های فارسیش به ترکی. لباس زنانه را شاه اسماعیل به سلطان سلیم می فرستاد و لباس درویش و کشکول را سلطان سلیم به شاه اسماعیل. در چنین روزی در سال ۹۲۰ قمری قوای دو سرکرده ترک در دشت چالدیران در شمال خوی به هم رسیدند.محل دقیق این جنگ تثبیت نشده است.نتایج این جنگ برای شاه اسماعیل بسیار سخت بود:قلمرو خود در شرق آناطولی به مرکزیت دیاربکر(پایتخت اوزون حسن) را دائما و آذربایجان تا پایتختش تبریز موقتا از دست داد. چندین هزار نفر از مریدانش کشته شدند و افسردگی شدیدی وی را گرفت و نقل است تا پایان عمر نخندید. نام پسرش را هم القاص گذاشت تا از عثمانیان قصاص بگیرد.شاه اسماعیل در ۳۷ سالگی وفات نمود و در بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی دفن شد.اما سلطان سلیم علاوه بر آذربایجان و آناطولی، شامات، مصر و حجاز را هم ضمیمه خاک خود کرد و به مقام خلافت دنیای اسلام رسید.
۲۷ مرداد ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 402 |
| 13 | نقشه آذربایجان روی صفحه ای از طلا در کاخ رضاخان
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
سلیمان بهبودی یکی از محرمترین افراد به خانواده رضاخان در خاطرات خود به نقشه آذربایجان روی صفحه ای از طلا در کاخ رضاخان اشاره کرده می نویسد:
« سابقا بنده در داخل کاخ صندوقخانه ای ایجاد کرده بودم که هر چه تقدیم شده بود از اشیای طلا و نقره در آن صندوقخانه نگاهداری می شد. مثل نقشه آذربایجان روی صفحه ای از طلا که روی آن مرکز شهرها با تخمه برلیان یا زمرد مشخص شده بود.» ( رضاشاه، خاطرات سلیمان بهبودی ، شمس پهلوی و علی ایزدی، به اهتمام غلامحسین میرزا صالح ، پاییز 1372، ص: 339)
این لوح زرین که به احتمال قوی در دوره قاجاریه ساخته شده بود سر از صندوقخانه رضاخان در می آید. ولی موضوع مهم دیگر سرنوشت این نقشه زرین است.
سوال اینجاست که این صفحه طلایی الان کجاست؟
۲۶ مرداد ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh
| 1 308 |
| 14 | قيام بابک علیه اعراب بنی عباس در آذربايجان
https://t.me/melikzadeh
دکتر توحید ملک زاده
پدر بابک را مردي روغن فروش از مداين نوشته اند که با مادر بابک از آذربايجان وصلت کرد و بابک ثمره اين ازدواج شد. گرچه قیام بابک عليه مأمون عباسي را سال ۲۰۱ ق نوشته اند ليکن نخستين بار قيام خرميان از سال ۱۶۲ﻫ . ق ثبت شده است.خرميان طايفه اي از باطنيان بودند و «آنان عقيده داشتند که سازمانهاي اجتماعي که بر پايه عدم تساوي مالي و ظلم و اجحاف مبتني است آفريده مبداء تاريکي يا اهريمن است و تبليغ مي کردند که با سازمانهاي ظالمانه بايد فعالان مبارزه کرد.»( تاريخ ايران ، ترجمه كشاورز ، ص ۱۹۲)
بابک با تصرف قلعه هاي اطراف در کوههاي کليبر در آذربايجان مبارزه علني خود را شروع کرده بطوريکه پس از سه سال از قيام بابک ، در سال ۲۰۴ ﻫ . ق لشگري به سرداري يحيي بن معاذ از طرف خليفه براي دفع وي روانه قلعه بذ شد.
بابک با قواي مسلح خود به جنگ وي رفت و يحيي را شکست داد. در اين لشگريان گروهي از سواران ترک آسياي ميانه که به مرکز خلافت اسلامي آمده بودند ديده مي شد.
يکسال بعد در سال ۲۰۵ ﻫ . ق خليفه،عيسي بن محمد بن خالد را به جنگ بابک فرستاد و در جنگي که بين اين دو لشگر افتاد عيسي شکست سختي خورد.با اين شکست اعراب، دامنه نفوذ بابک افزايش يافت.
حملات قواي خليفه تقريباً هر سال ادامه داشت . در سال ۲۰۶ هـ .ق. دوباره خليفه عيسي بن محمد بن ابي خالد را به جنگ فرستاد ولي وي شكست خورده عقب نشست .
در سال ۲۰۸ هـ .ق. علي بن صدقه معروف به زريق حكومت آذربايجان يافت و مأمور دفع بابك شد و شكست خورد. پدر وي صدقه چند سال پيش اورميه را به اشغال خود در آورده بود و سپس به شهرهاي مجاور از جمله سلماس حمله كرده و جزو قلمرو حكومت خود درآورده بود . دامنه حكومت وي از جنوب به موصل نيز مي رسيد.
بدين ترتيب هر لشكري كه از سوي خلافت بغداد مأمور دفع بابك مي شد شكست خورده و گهگاهي از سردارانش كشته مي شد.
در هر حال آغاز مأموريت افشين ( لقب حکومتی در منطقه ماورالنهر) در جنگ با بابك را سال ۲۲۰ هـ . ق . نوشته اند. در طي جنگهايي كه گذشت مردان و زنان بيشماري از هر دو طرف كشته شد. مأموران خليفه طرفداران بابك را به جرم زنديقي به قتل مي رساندند
جنگ مستمر افشين با بابك را حدود ۳ سال نوشته اند و در سال ۲۲۳ هـ . ق . بود كه «بذ قالاسي» مركز حكومت بابك با حيله به تصرف افشين در آمد و بابك دستگير و در نهايت بابك كشته شد.
پس از تصرف بذ، خليفه، طي فرماني افشين را حاكم آذربايجان قرار داد :
« من، المعتصم بالله خليفه عباسي، آذربايجان را به حيدربن كاوس افشين سپهسالار بزرگ خود و درهم كوبنده بابك وا مي گذارم.»
سكوت مورخين عرب دوره اسلامي و اتهام وي به بي ديني ، اشتراك در زن و … و عدم توجه به جزئيات اين امر بزرگ قابل توجه است. چرا كه اين دامنه دارترين شورش و درعين حال نزديكترین محل قيام مسلحانه به مركز خلافت اسلامي شمرده مي شد كه خليفه توانايي كافي براي سركوب آنرا نداشت.
كشته هاي اين جنگ بحدي بود كه مورخين نيز در آن اختلاف دارند. طبري و ابن اثير شمار آنها را دويست و پنجاه هزار و پانصد تن برآورد كرده اند و در عوض مسعودي ۵۰۰ هزار تن تخمين زده است.
۲۴ مرداد ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 697 |
| 15 | https://www.instagram.com/p/DcBOIsNod_v/?igsh=MTJnOXU4bnVpcWpnNw== | 1 204 |
| 16 | ۲۱ مرداد ۱۳۹۳
سالروز وفات دکتر جواد هیئت، پدر تورکولوژی ایران
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
دکتر جواد هیئت از نخبگان تاریخ ساز آذربایجانی، اولین جراح قلب و کلیه در ایران و در عین حال متخصص تاریخ و ادبیات ترکان و موسس مکتب و مجله « وارلیق» در ایران، شخصی است که هنوز کسی نتوانسته جای خالی وی را پر نماید.
عموما تاریخ آذربایجان خصوصا تاریخ معاصر آن مملو از فرزندان ناخلفی است که منافع عمومی مردم آذربایجان با فرهنگ بومی ترکی را در نظر نگرفته و مقهور شعوبیه - ایرانشهری های حاکم بر امور ایران شده اند.
دکتر هیئت علیرغم حضور در طبقه ائلیت جامعه دهه ۴۰ و ۵۰ میلادی هرگز آلوده زرق و برق تبلیغات آریایی- شعوبی نشد و با جمع دوستانی معدود کولونی تحقیقات درباره تاریخ، فرهنگ و ادبیات ترکان را پایه ریزی نمود.
شاهکارهای وی که عبارتند از
- تورکلرین تاریخ و فرهنگینه بیر باخیش
- آذربایجان ادبیات تاریخی
- آذربایجان فولکلورو
- سیری در تاریخ زبان و لهجه های ترکی
- ادبیات شناسلیق
بعنوان کتب معتبر دانشگاهی قابل ارائه است. به نظرم هر کس قبل از پرداختن به تحقیق درباره تاریخ و فرهنگ آذربایجان لازم است کتب فوق را به دقت مطالعه کند.
مجله تحقیقی وارلیق بعنوان یکی از اولین مجلات ترکی پژوهی بعدها به عنوان مکتب وارلیق صدها محقق و نویسنده ترک را به جهان تقدیم نمود. من افتخار مصاحبت ایشان را داشتم و همیشه مدیون فکر و اندیشه تورکی پژوهی ایشان می باشم.
بی شک پرداختن به یاد و نام این اسطوره خستگی ناپذیر عرصه ترکی پژوهی که با درآمد مطب خود به این اقدامات دست زد باید مدام باشد و دکتر هیئت بعنوان یکی از الگوهای جوانان نویسنده و محقق آذربایجانی معرفی گردد.
۲۱ مرداد ۱۴۰۵
http://t.me/melikzadeh | 4 262 |
| 17 | ۱۰۴ مین سالگرد شکست نهایی سیمتقو در سال ۱۳۰۱ ش
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
پس از فجایع جیلولوق در اواخر جنگ جهانی اول ۱۲۹۶-۱۲۹۷ش و خروج نیروهای عثمانی از غرب آذربایجان، به سبب نبود حاکمیت قوی مرکزی در منطقه، سیمیتقو با استفاده از نیروی قوای مسلح عشایرخود، توانست شهرهای سلماس، اورمیه، سولدوز، ساوجبلاغ ( مهاباد فعلی) و کل مناطق جنوبی آذربایجان را به تصرف خود درآورد. حمایتهای دول خارجی از سیمیتقو، هر کدام بخاطر منافع خود توانست شکست سیمیتقو را به تاخیر بیاندازد. هر روز اخبار دهشتناکی از جرم و جنایات وی در مناطق تحت تصرفش در تشریات و افواه عمومی منتشر می گردید.
وقوع فاجعه لکستان در سلماس، قتل عام ارتش در مهاباد از بارزترین اقدامات جنایتکارانه سیمیتقو در منطقه بود. در چنین اوضاعی رضاخان به عنوان وزیر جنگ دست به ابتکاری زده و قوای مختلف مسلح ایران دوران قاجاری را بازسازی و تحت یک ارتش نوین سازماندهی کرد.
از اوایل سال 1301 ارتش شروع به تجمع در اطراف مناطق اشغالی آذربایجان گردید و برای قطع کمک به سیمیتقو با دولت در حال متلاشی عثمانی در آنکارا وارد مذاکره شد. عثمانی دلیل حمایت از سیمیتقو را جلوگیری قوای مسلحه مسیحی در حمله به آذربایجان و جنوب آناطولی ذکر کرد ولی دولت قاجاریه توانست اعتماد آنها برای سرکوب سیمیتقو جلب نماید. عملیات موسوم به « نبرد شکریازی» برای سرکوب سیمیتقو در 12 مرداد 1301 از طرف شرفخانه شروع و در نهایت 18 مرداد 1301 سلماس آزاد شده و 20 مرداد چهریق ( محل امارت سیمیتقو) آزاد گردید. اورمیه نیز همزمان به کنتذل نیروهای دولتی درآمد
ادامه تنبیه سیمیتقو، نبرد ساری داش نامیده می شود که پرداختن به آن صدها صفحه لازم دارد. در روزهای بعدی شکست در کل قشون سیمیتقو مشاهده گردید و انها فرار را بر قرار ترجیح دادند. سیمیتقو با یاران و خانواده به عثمانی فرار کرد. قوای عثمانی نیز به همکاری با قوای ایرانی پرداخته و در 20 مهر 1301، سیمیتقو را در سانیانس عثمانی تعقیب و در قریه مزبور به محاصره خود درآوردند. در درگیریهای شدید زن سیمیتقو، ارشدالملک اورمیه ای ، خواهر زن سیمیتقو و دو تن از روسای طایفه حسن لو در شمار کشته شدگانند . همسر سیمیتقو و خسرو پسر سیمیتقو نیز دستگیر شد. سیمیتقو زخمی (اسناد وزارت خارجه، 98-6-15-1301، به نقل از روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد دوم، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، تهران، 1388، ص:448) و برادرش احمد فرار کرده قوای ترکیه در تعقیب آنانند. کلیه اموال نقدی سیمیتقو نیز بدست نظامیان ترکیه افتاد. (روزنامه ایران، شم 1236، ص: 1، به نقل از روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد دوم، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، تهران، 1388، ص:419) در این درگیری کشته شدگان افراد سیمیتقو بالغ بر سی نفر بودند. (سازمان اسناد ملی ایران، سند شم 293001553، آرشیو 108ظ2ب آ ا، شم میکروفیلم 00100160، به نقل از روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد دوم، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، تهران، 1388، ص:427) سیمیتقو سپس به خانه بهری بیک برادر عثمان بیک پناه برده و اظهار داشته که هشتاد هزار لیره ام از کف رفته است. از طرف دولت ترکیه هم جار کشیده اند هرکس سیمیتقو را در خانه اش سکنا دهد خانه اش را آتش و خودش را دار خواهند زد. در درگیری های اخیر که زن احمدآقا زخمی شده بود نیز مرد. از دیگر سو سیمیتقو با انگلیس نیز اختلاف پیدا کرده و با سید طه درگیر بود. براساس اسناد رسمی: سیمیتقو از اینکه انگلیس و عثمانی برای مقابله با قوای ایرانی به وی اسلحه و مهمات نداده اند و از وی حمایت کافی نکرده اند ناراحت و آزرده خاطر بود.
( Jwadie , wadie, Kürt Milliyetçiliğinin tarihiT iletişim yayın eviT 5.baskıT istanbulT s:282)
بدین ترتیب دو دولت ایران قاجاری و عثمانی توانستند در سایه حسن ارتباط و تفاهم و همچنین اعتماد متقابل منشا شرارت در مناطق مرزی دو کشور را رفع نمایند. این همکاری ها سالیان بعد در دوران سلطنت رضاشاه به اوج خود رسید و مناطق مرزی ایران و ترکیه یکی از امن ترین مرزها گردید.
20مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh | 1 916 |
| 18 | 10 avqust 2026 – Dr. Tohid Məlikzadə 53 yaş oldu.
https://t.me/melikzadeh
Ümumiyyətlə doğum gününə və bu kimi şeylərə inanmasam da, hesab edirəm ki, hər bir insan müəyyən yaşlarında iş hesabatını maraqlananların ixtiyarına qoymalıdır ki, bəlkə bir gün faydalı ola bilsin.
Mən ixtisasa çox inanıram, yazmağa xüsusi önəm verirəm və nə üz-üzə, nə də virtual aləmdə mübahisə və müzakirələrin tərəfdarı deyiləm. İlk əsərim 15 yaşımda Səlmas tarixi haqqında idi və həmin dəftərlər hələ də mövcuddur. 18 yaşımda "Yol" jurnalında yazdım və Fizika ixtisasında təhsil alarkən tarix öyrənməklə məşğul oldum. Tarix üzrə magistr, Geofizika üzrə magistr, Tarix və Geofizika Mühəndisliyi üzrə doktor təhsilim var. Təxminən 20 ildir ki, Geofizika və Geodeziya mühəndisliyi sahəsində universitetin elmi heyətinin üzvüyəm. Müasir Azərbaycan tarixinə marağım var. Həmişə çalışıram ki, Azərbaycan tarixini Türk kontekstində sistematik şəkildə işləyəm.
Bəzi əsərlərim bunlardır:
1. Səlmas və Qərbi Azərbaycanın on illik tarixi
2. Azərbaycan Birinci Dünya Müharibəsində yaxud Ciloluq faciələri
3. Məhəmmədəli Füruğinin "Ermənilərin üsyanı" kitabının kəşfi
4. Urmiyə Darün-nəşatının tarixçəsi
5. Məhəmməd Təməddün tərcümeyi-halı
6. Azərbaycan tarixi və Türkologiya haqqında onlarla məqalə
7. Onlarla xarici ölkə elmi konfranslarında çıxış etmək dəvəti
8. Bakıdakı Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Ev Muzeyinin elmi heyət üzvü
9. 2000-ci ildən Osmanlı arxiv tədqiqatçısı
10. "Azərbaycan və Türkiyə Tarixi" beynəlxalq jurnalının müdiri və baş redaktoru www.azerturkhistory.ir
11. Urmiyə Şəhər Şurasının Urmiyaşünaslıq şöbəsinin müdiri
12. Azərbaycan Tarix və Mədəniyyət Cəmiyyətinin təsisçi üzvü
13. Azərbaycanın kənd və şəhərlərinə aid onlarla tarixi kitab və monoqrafiyanın rəhbərliyi və fəxri məsləhətçiliyi
Gələcək layihələrimin hamısı Azərbaycan tarixi haqqındadır. Ümid edirəm ki, qarşıdakı aylarda bu tədbirlər haqqında ətraflı məlumat verəcəyəm.
https://t.me/melikzadeh | 1 271 |
| 19 | ۱۹ مرداد، دکتر توحید ملک زاده ۵۳ ساله شد.
https://t.me/melikzadeh
اصولا عقیده ای به تاریخ تولد و فلان ندارم ولی معتقدم لازم است هر انسان در سنینی، بیلان کاریش را در اختیار علاقمندانش قرار دهد تا شاید روزی مورد استفاده قرار گیرد.
من به شدت به تخصص اعتقاد دارم، تاکید بر نوشتن دارم و اهل بحث و جدل چه حضوری و چه در دنیای مجازی نیستم. اولین اثرم در۱۵ سالگی بود درباره تاریخ سلماس که هنوز هم دفترهایش موجوده.۱۸ سالگی در مجله یول نوشتم و همراه با تحصیل در رشته فیزیک کاربردی به مطالعه تاریخ پرداختم.فوق لیسانس تاریخ، فوق لیسانس ژئوفیزیک، دکترای تاریخ و مهندسی ژئوفیزیک تحصیلات من هستند.حدود ۲۰ سال است که در مهندسی ژئوفیزیک و ژئودزی عضو هیئت علمی دانشگاه هستم. به تاریخ معاصر آذربایجان علاقمندم.همیشه سعی می کنم برای تاریخ آذربایجان در بستر تورک، سیستماتیک کار نمایم.
بعضی آثارم عبارتند از:
۱. تاریخ ده هرار ساله سلماس و غرب آذربایجان
۲. آذربایجان در جنگ جهانی اول یا فجایع جیلواوق
۳. کشف کتاب طغیان ارامنه اثر محمدعلی فروغی
۴.تاریخچه دارالنشاط اورمیه
۵. زندگینامه محمدتمدن اورموی
۶.دهها مقاله درباره تاریخ و فرهنگ آذربایجان و تورکولوژی
۷.دعوت به سخنرانی در دهها کنفرانس علمی خارج کشور
۸.عضو هیئت علمی موزه خانه محمدامین رسول زاده در باکو
۹.محقق آرشیو عثمانی از ۲۰۰۰ میلادی
۱۰.مدیرمسئول و سردبیر مجله بین المللی تاریخ آذربایجان و ترک www.azerturkhistory.ir
۱۱. مدیر بخش مطالعات اورمیه شناسی شورای شهر اورمیه
۱۲.عضو موسس انجمن تاریخ و فرهنگ آذربایجان
۱۳.هدایت و مشاوره افتخاری دهها کتاب تاریخی و مونوگرافی روستاها و شهرهای آذربایجان
پروژه های آتی من همگی درباره تاریخ آذربایجان می باشد.امیدوارم در ماههای آتی درباره این اقدامات شرح مبسوطی بدهم.
۱۹ مرداد ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 164 |
| 20 | مبارزه با قرارداد ۱۹۱۹/ ۱۷ مرداد ۱۲۹۸ ش ایران و انگلیس، از جرقه های شوونیزم در ایران
دکتر توحید ملک زاده
https://t.me/melikzadeh
۱۷ مرداد ۱۲۹۸ش قرارداد مشهور 1919 بین ایران (نخست وزیری وثوق الدوله ) و انگلیس بسته شده و انگلیس برای جلوگیری از هجوم بلشویکهای تازه به قدرت رسیده در مرزهای شمالی ایران متعهد به حمایت ایران در برابر کمونیسم گردید.
اجازه دهید فضای سیاسی آن زمان را کمی تشریح کنم:
ماجرا از وقوع انقلاب بلشویکی سال 1917 روسیه آغاز شد که تبلیغات روسها سبب شد تا بسیاری از مردمان کشورهای حتی مسلمان متمایل به مرام بلشویکی شوند. در گیلان (تشکیلات میرزا کوچک خان جنگلی) و آذربایجان و خراسان نیز اوضاع به نفع مرام تازه بود که با شعار مخالفت با استعمار انگلیس و روسیه تزاری، حریت و برابری تقریبا یکه تاز عالم سیاست پس از جنگ جهانی اول در منطقه غرب آسیا بودند. این شعارها به قدری جذاب بود که حتی سیمیتقوی یاغی هم خود را بلشویک اعلام کرده بود...
در جمهوری آذربایجان افراد متمایل به چپ، یوسف گمگشته خود را در مرام بلشویکی می جستند و محمدامین رسول زاده و فتحعلی خان خویسکی نخست وزیر جمهوری تازه مستقل در فشار ارتش سرخ.
قیزیل اوردو خود را آماده ورود به آناطولی می کرد و تصرف آذربایجان و گرجستان و ارمنستان تازه تاسیس در اولویت قوای مهاجم چپ ولی ادامه دهنده امپریالیزم روسیه قرار داشت منتها بدون رو کردن موضوع.
در این اوضاع احوال دولت ضعیف ولی واقعگرای ایران برای مسدود کردن پیشروی روسهای بالشویک قرارداد مشهور ۱۹۱۹ را امضا کرد که طی آن در قبال گرفتن دو میلیون لیره استرلینگ، امتیاز نفت ایران به انگلیس داده شد، و انگلیس متعهد به بازسازی راهها و قشون مضمحل ایران گردید. حتی انگلیس برای قبول این قرارداد به تعدادی از رجال سرشناس از جمله وثوق الدوله نخست وزیر برادر قوام رشوه داد.
موافقین این قرارداد رجال حاکم بر ایران آنروزی بودند که از آشفتگیهای داخلی کشور، نارسایی ها و عدم داشتن درآمد برای انجام فعالیتهای عمرانی و تاسیس ارتش مطلع بودند.
مخالفین این قرارداد هم خارجی بودند هم داخلی. خارجی ها رقبای انگلیس یعنی فرانسه و آمریکا و در صدر آنها گروههای چپ و مخالفان داخلی کسانی بودند که با جنجال و هوچیگری در اتوپیای ایران نو و تلاش برای تشکیل مملکت نوین ایران براساس یک ملت، در صف اول قرار داشتند و به اصطلاح وطن پرست نامیده می شدند. آنان به ماهیت ظاهرا استعماری این قرارداد می تاختند و بدون توجه به ظرفیت ایران آنروزی و با تخیلات خودبزرگ بینی این قرارداد را خیانت و ننگین می نامیدند..
با عدم تصویب این قرارداد توسط مجلس گرچه قرارداد صورت قانونی بخود نگرفت و حتی احمدشاه نیز آنرا قبول نکرد، ولی انگلیس ول کن مساله نشد. انگلیس می خواست به هر نحوی با ایجاد دولت یکپارچه در ایران سد راه کمونیسم جهانی به مناطق تحت نفوذ انگلیس در هندوستان و مناطق عرب نشین گردد. برای نیل به این هدف احمدشاه شاه جوان که مخالف این قرارداد بود بایستی با ترفند از سلطنت خلع و مامور حرف گوش کنی برای اجرای نیات انگلیس انتخاب شود. برنامه ریزی این امر حدود بیست ماه به طول انجامید و در اسفند ۱۲۹۹ش با کودتای رضاخان، سیدضیاالدین طباطبایی به نخست وزیری رسید و مقدمات عزل احمدشاه از سلطنت و آغاز سلطنت رضاخان آماده تر شد. یک ماه پس از کودتای موفق انگلیسی سوم اسفند ۱۲۹۹ ش و روی کار آمدن رضاخان، دولت کودتاگر با موافقت انگلستان، قرارداد ۱۹۱۹ را در سوم فروردین ۱۳۰۰ ش، به طور یک جانبه لغو نمود. در روز هفتم فروردین ۱۳۰۰، اعلامیهای از سوی سیدضیاء پیرامون لغو قرارداد ۱۹۱۹/۱۲۹۸ به ایالات و ولایات کشور مخابره شد. چرا که انگلیس جایگزین قرارداد ۱۹۱۹ را طرح ریزی کرده بود. به تدریج رضاخان به سلطنت نزدیکتر شد و انگلیس نفس راحتی کشید
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
https://t.me/melikzadeh | 1 383 |
