انجمن پزشکی کوهستان ایران

🅾وقتی کوهستان را با فرهنگ خیابان اشتباه می‌گیریم...: @irmma انجمن پزشکی کوهستان ایران: در ماه‌های اخیر، تکرار حوادث کوهستان، از مفقودی و سقوط گرفته تا حوادث مرتبط با صعودهای فنی، بار دیگر ضرورت توجه جدی‌تر به موضوع آموزش، فرهنگ کوه‌نوردی و مدیریت ریسک را یادآوری می‌کند. اما شاید بد نباشد کمی عمیق‌تر به این موضوع نگاه کنیم. آیا مسئله فقط تجهیزات، شرایط جوی، دشواری مسیر یا ویژگی‌های طبیعی کوهستان است؟ بدون تردید هر حادثه علل و عوامل خاص خود را دارد و بررسی دقیق آن نیازمند ارزیابی کارشناسی است؛ اما در کنار عوامل فنی و محیطی، شاید بخشی از مسئله را نیز باید در تغییر فرهنگ حضور در کوهستان جست‌وجو کرد. کوهستان در سال‌های اخیر بیش از گذشته به فضایی برای ثبت تصویر، انتشار در شبکه‌های اجتماعی، نمایش توانایی فردی و گاه اثبات خود تبدیل شده است. گاهی رسیدن به «تابلوی قله» آن‌قدر اهمیت پیدا می‌کند که خودِ کوه، مسیر، شرایط، اخلاق و حتی ایمنی انسان‌ها به حاشیه می‌رود. وقتی برای چند ثانیه عکس گرفتن در کنار یک تابلو، احترام به دیگران فراموش می‌شود و حتی کار به درگیری و نزاع می‌رسد، موضوع دیگر صرفاً یک رفتار نادرست فردی نیست؛ بلکه می‌تواند نشانه‌ای از تغییر نگرش بخشی از جامعه نسبت به کوهستان باشد. از سوی دیگر، آموزش‌های کوه‌نوردی امروز بیش از هر زمان دیگری در دسترس هستند؛ دوره‌های آموزشی، مربیان، منابع علمی و تجهیزات تخصصی کم نیستند. پس چرا همچنان شاهد حادثه هستیم؟ چون دانستن با توانستن متفاوت است؛ و توانستن با به‌کارگیری آموزش در لحظه تصمیم‌گیری، تفاوتی بزرگ‌تر دارد. ممکن است فردی با اصول مسیریابی، هواشناسی، کار با طناب، صعود فنی، مدیریت ریسک، شناخت ارتفاع و امداد آشنا باشد؛ اما اگر در لحظه تصمیم‌گیری، هیجان، غرور، عجله، خستگی یا فشار گروه بر منطق غلبه کند، بخش مهمی از آن آموزش‌ها عملاً بی‌اثر خواهد شد. کوهستان با کسی تعارف ندارد. دماوند، علم‌کوه، گرده آلمان‌ها، دندان اژدها و بسیاری از مسیرهای دیگر، صرفاً نام‌هایی روی نقشه نیستند. هرکدام محیطی جدی با ریسک‌های واقعی‌اند؛ محیط‌هایی که در آنها یک خطای کوچک در ارزیابی شرایط یا تصمیم‌گیری می‌تواند پیامدهایی جبران‌ناپذیر داشته باشد. شاید لازم باشد یک بار دیگر تعریف خود را از کوه‌نورد خوب مرور کنیم. کوه‌نورد خوب کسی نیست که صرفاً قله‌های بیشتری صعود کرده باشد. کسی نیست که سخت‌ترین مسیر را با سرعت بیشتری طی کند. کسی نیست که عکس بیشتری با پرچم و تابلوی قله منتشر کند. کوه‌نورد خوب کسی است که بداند چه زمانی صعود کند، چه زمانی متوقف شود، چه زمانی بازگردد، چه زمانی «نه» بگوید و چگونه ایمنی خود و همراهانش را در اولویت قرار دهد. فرهنگ کوه‌نوردی فقط با کلاس و مدرک ساخته نمی‌شود؛ با مسئولیت‌پذیری، احترام، اخلاق، شناخت محدودیت‌ها، مدیریت ریسک و مهم‌تر از همه، عمل به آموزش‌ها ساخته می‌شود. شاید امروز بیش از آنکه به قله‌های بیشتری نیاز داشته باشیم، به کوه‌نوردان آگاه‌تر، مسئول‌تر و آموزش‌دیده‌تر نیاز داریم. زیرا در کوهستان، بازگشت سالم، مهم‌تر از رسیدن به قله است. و هیچ قله‌ای، هیچ رکوردی و هیچ عکسی، ارزش آن را ندارد که آخرین خاطره یک انسان از کوهستان باشد. 🖋امین حاجی کریم مسئول ستاد پیشگیری از حوادث کوهستان انجمن پزشکی کوهستان ایران @irmma