انجمن پزشکی کوهستان ایران

🅾 شرپاها، صاحبان اصلی هیمالیا: @irmma انجمن پزشکی کوهستان ایران: کمتر کسی می‌داند، اما ۲۱ نفر از نخستین ۳۵ مردی که به ارتفاع بالای ۸۰۰۰ متر رسیدند، شرپا یا باربر تبتی بودند. تاریخ رایج کوهنوردی اولیه در هیمالیا گاهی نقش افرادی را که بارها بارهای سنگین را تا ارتفاعات بسیار زیاد حمل می‌کردند، کم‌رنگ نشان می‌دهد. من در کتاب جدیدم، «در تعقیب رؤیای مالوری» (Chasing Mallory’s Dream)، تلاش کرده‌ام به این موضوع بپردازم و داستان این افراد را بیشتر مطرح کنم. در سال ۱۹۵۰، موریس هرتزوگ (Maurice Herzog) و لوئی لاشنال (Louis Lachenal) با صعود به آناپورنا، نخستین صعود به یک قله بالای ۸۰۰۰ متر را به ثبت رساندند. اما بین سال‌های ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۹، تعداد شگفت‌آوری از کوهنوردان بدون آنکه به قله‌ای بالای ۸۰۰۰ متر صعود کنند، خود را به ارتفاع بالای ۸۰۰۰ متر رساندند. این ۳۵ نفر شامل برخی از مشهورترین کوهنوردان بریتانیایی، مانند جورج مالوری (George Mallory)، اندرو ارواین (Andrew Irvine) و اریک شیپتون (Eric Shipton) بودند. همچنین فریتس ویزنر (Fritz Wiessner)، کوهنورد متولد آلمان و شهروند ایالات متحده، نیز در سال ۱۹۳۹ در تلاش برای صعود K2 تا ارتفاع زیادی بالا رفت. صعودهای این افراد به‌خوبی در تاریخ کوهنوردی ثبت شده‌اند. اما چیزی که کمتر شناخته شده این است که ۲۱ نفر از این ۳۵ مردی که وارد «منطقه مرگ» شدند، باربران بومی، یعنی شرپا یا تبتی بودند. از میان آنها فقط یک نفر شهرت بسیار زیادی دارد: تنزینگ نورگی (Tenzing Norgay)، یکی از نخستین فاتحان اورست و شخصیتی که اخیراً فیلمی با حضور گندن فونسوک، تام هیدلستون و ویلم دفو درباره او ساخته شده است. این موضوع در فیلم مطرح نشده، اما تنزینگ در جریان اکسپدیشن اورست سال ۱۹۳۸، بارهایی را تا ارتفاع ۸۳۰۰ متر حمل کرد. اما افراد دیگری نیز هستند که شایسته‌اند بسیار بیشتر شناخته شوند. آنگ تارکای (Ang Tharkay) در جریان اکسپدیشن بریتانیایی اورست در سال ۱۹۳۳، بارها را تا ارتفاع ۸۳۵۰ متر حمل کرد. هفده سال بعد، او در اکسپدیشن هرتزوگ به آناپورنا در سال ۱۹۵۰، به عنوان سردار یا سرپرست باربران (Sirdar) فعالیت کرد. آنگ تسرینگ (Ang Tsering) نیز در سال ۱۹۳۳ به ارتفاع ۸۳۵۰ متر رسید. سال بعد، در جریان اکسپدیشن فاجعه‌بار آلمان به نانگاپاربات در سال ۱۹۳۴، او آخرین فردی بود که از کوه پایین آمد؛ پس از آنکه طوفان باعث مرگ سه کوهنورد آلمانی و شش شرپا شد. با وجود سرمازدگی شدید، او دوباره به کوهنوردی بازگشت و سرانجام در سال ۲۰۰۲، در سن ۹۹ سالگی درگذشت. پاسانگ داوا لاما (Pasang Dawa Lama) در سال ۱۹۳۹، همراه با فریتس ویزنر، در تلاش آمریکایی‌ها برای صعود K2، تا ارتفاع حدود ۸۳۸۰ متر بالا رفت. پانزده سال بعد، او نخستین صعود چو اویو (Cho Oyu) را به همراه دو کوهنورد اتریشی انجام داد. این مردان کوهنوردانی استثنایی بودند. آنها بارهای سنگین را تا ارتفاعات بسیار زیاد حمل می‌کردند؛ بدون اکسیژن کمکی و بدون لباس‌های سبک، کفش‌ها و تجهیزات پیشرفته‌ای که امروزه در اختیار کوهنوردان قرار دارد. درباره برخی از آنها در منابع مکتوب تقریباً هیچ ردپایی باقی نمانده است. اما گاهی تصویری کوتاه از آنچه انجام داده‌اند در منابع تاریخی دیده می‌شود. در سال ۱۹۲۴، لاکپا چدی (Lhakpa Chedi) یکی از نخستین سه باربری بود که به ارتفاع بالای ۸۰۰۰ متر رسید. هاوارد سامروِل (Howard Somervell) درباره او نوشته بود که: «یک ورزشکار واقعی، با شهامت و جسارت بود.» این ۲۱ نفر، شخصیت‌های مهم کتاب جدید من، «در تعقیب رؤیای مالوری» هستند. هر جا که امکان داشته، تلاش کرده‌ام داستان زندگی و صعودهای آنها را از دل منابع تاریخی بیرون بکشم و جایگاه شایسته‌شان را در تاریخ کوهنوردی اولیه هیمالیا به آنها بازگردانم. و یک نکته پایانی: این دنیای کوهنوردی صرفاً مردانه نبود. اکسپدیشن‌های هیمالیا به‌طور منظم از باربران زن نیز استفاده می‌کردند، هرچند معمولاً انتظار نمی‌رفت که آنها تا مرتفع‌ترین کمپ‌ها صعود کنند. زنان اروپایی نیز در اکسپدیشن‌های هیمالیا حضور داشتند؛ از جمله هتی دیرنفورت (Hettie Dyhrenfurth) که در سال‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۳۴ به هیمالیا سفر کرد. از دوست گرامی "مهدی عباسی" انجمن پزشکی کوهستان ایران @irmma